هەندێک دایکی زۆر تایبەت لە کتێبی پیرۆزدا
حەوا
دایکایەتی ئیمتیازێکی زۆر تایبەتە، هەروەها بەرپرسیارێتییەکی گەورەشە. یەکەم وشەی خودا کە تۆمارکراوە بۆ یەکەم ژن و مێرد کە دروستی کردن، ئەوە بوو: «بەردار بن و زۆر بن، زەوی پڕ بکەن و ژێردەستەی بکەن» (پەیدابوون 1:28 NKJV). دوای ئەوەی ئەم ژن و مێردە کەوتنە گوناهەوە، خودا بە مارەکەی گوت: «دوژمنایەتی دەخەمە نێوان تۆ و ژنەکە، و نێوان نەوەی تۆ و نەوەی ئەو؛ ئەو سەری تۆ پان دەکاتەوە، و تۆش پاژنەی پێی ئەو بریندار دەکەیت» (پەیدابوون 3:15). بە لەبەرچاوگرتنی ئەمە، سەیر نییە کە زۆربەی کچان بە سروشتی حەزیان لە منداڵە، و چاوەڕێی ئەوەن ببنە دایک. خودا ئەم هەستانەی لە دڵیاندا چاندووە.
کاتێک حەوا یەکەم کوڕی بوو، ناوی نا قایین، و گوتی: «پیاوێکم لە یەزدانەوە دەستکەوت» (پەیدابوون 4:1). زۆری نەخایاند هۆکاری نائومێدبوونی لێی هەبوو. ناوی کوڕی دووەمی نا هابیل، بە واتای «هەناسەیەک» یان «پوچی». بەداخەوە، قایین، یەکەم پیاو کە لەم جیهانەدا لەدایک بوو، دواتر برا خودا ترسەکەی هابیلی کوشت. دیار بوو کە ئەو نەوەی ئەو ژنە نەبوو کە خودا بەڵێنی دابوو.
سارا
نزیکەی 2000 ساڵ دواتر، کاتێک تەمەنی مرۆڤ هێشتا درێژ بوو بەڵام بە شێوەیەکی بەرچاو کورت ببووەوە، ئیبراهیم شوێنی بانگەوازی خودا کەوت و، لە ئوری کلدانییەکانەوە دەرچوو، لە کۆتاییدا گەیشتە خاکی کەنعان. لە پەیدابوون 15 خودا بەڵێنی دا کە ئەو خاکە بدات بە ئەو و بە نەوەکانی دوای ئەو. سارا، ژنەکەی، نیگەران بوو چونکە نەزۆک بوو و هیچ منداڵی نەبوو. پەیدابوون 16 باس لەوە دەکات کە چۆن، ڕەنگە بەدوای نەریتەکانی ئەو سەردەمەدا، خزمەتکارەکەی هاجەری دایە ئیبراهیم بۆ ئەوەی منداڵێکی لێی ببێت. ئەم کوڕە، ئیسماعیل، لە کاتێکدا لەدایک بوو کە ئیبراهیم 86 ساڵ و سارا 76 ساڵ بوو.
سارا زانی کە زۆر باشتر دەبوو ئەگەر چاوەڕێی کات و شێوازی خودا بکردایە. ئەو چاوەڕێی کرد تا هەردوو جەستەی ئیبراهیم و سارا «مردوو» بوون، لە ڕووی توانای بەرهەمهێنانی منداڵەوە (ڕۆما 4:16-22؛ عیبرانییەکان 11:11-12). پاشان، لە تەمەنی 100 و 90 ساڵیدا، خودا ئەم ژن و مێردەی کوڕەکەی پێدا کە بەڵێنی دابوو و لە کۆتاییدا فێربوون چاوەڕێی بکەن بە باوەڕەوە. ناوی ئەم کوڕەیان نا ئیسحاق. دواتر، لە پەیدابوون 21، سارا ئیسماعیلی بینی کە گاڵتەی بە جەژنە گەورەکەی ئیبراهیم دەکرد کاتێک ئیسحاق لە شیر بڕابووەوە. داوای کرد کە ئیبراهیم هاجەر و ئیسماعیل دەربکات. ئیبراهیم ناڕازی بوو بەم داوایە، بەڵام خودا بە ئیبراهیمی گوت کە ئەوە بکات کە سارا پێداگری لەسەر دەکرد. ئێمە نەک تەنها گێڕانەوەکە لە پەیدابووندا هەیە بەڵکو جێبەجێکردنەکەشی لە غەلاتییەکان 4 لە فێرکردنەکەدا کە لە سارا و ئیسحاقەوە وەرگیراوە، کە نوێنەرایەتی نیعمەت دەکەن، لە بەرامبەر هاجەر و ئیسماعیل، کە نوێنەرایەتی یاسا دەکەن.
ڕێبێکا
ڕێبێکا، کچێکی گەنجی میهرەبان و دڵسۆز، بە ڕەزامەندی خۆی هێنرایە لای ئیسحاق بۆ ئەوەی ببێتە ژنی کاتێک ئەو 40 ساڵ بوو. خۆشەویستییان بەردەوام بوو لە ماوەی 20 ساڵی بێ منداڵی ڕێبێکادا. پەیدابوون 25:21 پێمان دەڵێت: «ئیسحاق لە یەزدان پاڕایەوە بۆ ژنەکەی، چونکە نەزۆک بوو؛ و یەزدان داواکەی قبوڵ کرد، و ڕێبێکا ژنەکەی دووگیان بوو.» دووگیانییەکەی سەخت دەرچوو، چونکە دووانەی لە سکی دابوو، و منداڵەکان لەناو سکی دایکیدا لە ململانێدا بوون. چەند باشە کە ئەو پرسیاری لە یەزدان دەکرد کە بۆچی بەو شێوەیە بوو! ئەو وەڵامی پرسیارەکەی دایەوە، و پێی گەیاند بە ڕادەیەک کە ئەو نەتەوانەی کە لەم دوو کوڕەوە دێن، بە هەمان شێوە لەگەڵ یەکتردا ململانێ دەکەن. ئۆه، خۆزگە مێردی زیاتر دەبوو کە لە خودا دەپاڕانەوە بۆ ژنەکانیان، و ژنی زیاتر ڕوویان لە خودا دەکرد بۆ وەڵامی ئەو کێشانەی کە لە دووگیانیدا و بە شێوەیەکی تر تووشی دەبن! بەداخەوە، ئەم هەڵوێستە جوانانە بە درێژایی هاوسەرگیرییەکەیان بەردەوام نەبوون، چونکە ڕێبێکا دواتر دەبینرێت کە یارمەتی کوڕە دڵخوازەکەی یاقوب دەدات بۆ ئەوەی خۆی ئامادە بکات بۆ فریودانی باوکی ئیسحاق. لە هەمان کاتدا، ئیسحاق پلانی دانا بوو بۆ ئەوەی کوڕە دڵخوازەکەی عیسۆ بەرەکەتدار بکات.
لێئا، ڕاحێل، بیلها و زیلپا
یاقوب وانەی تاڵی هەبوو بۆ فێربوون، چونکە خودا پێمان دەڵێت هەرچی پیاوێک بچێنێت، ئەوەش دەدروێتەوە. ژیانی خێزانییەکەی، کە لە پەیدابوون 29 دەست پێدەکات، زۆر شتمان فێر دەکات، بە تایبەتی ناخۆشییەکانی فرەژنی. دوو ژنەکەی یاقوب، لێئا، گەورەکە کە لەلایەن مێردەکەیەوە خۆش نەدەویسترا، و ڕاحێل، ئەوەی کە خۆشی دەویست و حەوت ساڵ خزمەتی خاڵی لابان کردبوو بۆی، هەریەکەیان منداڵیان دەویست بەڵام بە هۆکاری تەواو جیاواز. کاتێک لێئا یەک لە دوای یەک کوڕی دەبوو، ئەو ناوانەی کە پێی دەدان نیشانی دەدا کە چۆن لە ڕێگەی منداڵبوونەوە ئارەزووی بەدەستهێنانی خۆشەویستی مێردەکەی دەکرد. ڕاحێل حەسود و تووڕە بوو و خزمەتکارەکەی بیلهای دایە یاقوب وەک جێگرەوەیەک بۆ ئەوەی کوڕی بۆی ببێت. بۆ ئەوەی لەپێش نەکەوێت، لێئا خزمەتکارەکەی زیلپای دایە مێردەکەی بۆ هەمان مەبەست. یەزدان لێئای بەرەکەتدار کرد، و شەش کوڕ و کچێکی خۆی پێدا. بە تێپەڕبوونی کات یەزدان گوێی لە ڕاحێلیش گرت و سکی کردەوە، و کوڕێکی پێدا کە ناوی نا یوسف، بە واتای «زیاد دەکات». بەڵام ئەو لە کاتی لەدایکبوونی کوڕی دووەمیدا مرد، کە ناوی نا بەنۆنی، «کوڕی خەمم»؛ بەڵام یاقوب ناوی نا بنیامین، «کوڕی دەستی ڕاستم».
لە کاتێکدا ڕیزبەندی لەدایکبوون و ناوی منداڵەکان هەموویان گرنگی ڕۆحییان هەیە، ئێمە لێرەدا تەنها سەیری ژنانی ناو کتێبی پیرۆز دەکەین کە ئارەزووی منداڵیان هەبووە، و دەبینین بۆچی ئارەزوویان لێیان هەبووە. ئارەزوو و هەستەکانی کەنیزەکان بە ڕوونی کەم یان هیچ گرنگییەکیان نەبوو بۆ خاوەنەکانیان یان بۆ گەورەکەیان. چ خێزانێکی ناخۆش! بەڕاستی خەمناکە کاتێک ژنان دەبنە دایک بۆ ئەوەی خۆشەویستی پیاوێک بەدەست بهێنن، یان لەبەر حەسودی، یان لەبەر ئەوەی ناچار دەکرێن بە کۆیلایەتی سێکسی لەلایەن هەر کەسێکەوە بێت. دڵەکانی مرۆڤ لە ماوەی سەدەکاندا زۆر نەگۆڕاون. ئێمە زۆر دۆخی هاوشێوە لە ژیانی ئەمڕۆدا دەبینین یان دەبیستین.
ژنی مانۆح
دایک و باوکی شمشۆن، مانۆح و ژنە بێ ناونیشانەکەی لە دادوەران 13، وانەیەکی زۆر گرنگی تر دەدەن. لە کاتی ستەمکاریدا، فریشتەی یەزدان بۆ ژنی مانۆح دەرکەوت، و پێی گوت کە کوڕێکی دەبێت کە دەست دەکات بە ڕزگارکردنی ئیسرائیل لە دەستی فەلەستینییەکان. کوڕەکە دەبوو لە سکی دایکییەوە نەزیرەی یەزدان بێت. یاسای نەزیرە لە ژمارەکان 6 دایە. بە دایکەکە گوترا کە نابێت شەراب یان خواردنەوەی بەهێز بخواتەوە، یان هیچ شتێکی پیس بخوات. ئەگەر دایک و باوک بیانەوێت منداڵەکانیان ژیانێکی پاک و بەسوود و جیاکراوە بۆ یەزدان بژین، زۆر گرنگە کە ئەوان خۆیان نموونە بۆ منداڵەکانیان دابنێن بە شێوازی ژیانی خۆیان. ئەم ڕێنماییە بۆ جاری دووەم دووبارە کرایەوە، کە نیشانی دەدا چەند گرنگ بوو. شمشۆنیش نابێت قژی ببڕێت، کە نیشانەی ملکەچبوونە بۆ دەسەڵات وەک 1 کۆرنسۆس 11:2-16 نیشانی دەدات سەبارەت بە ژنێک کە دەبێت شکۆمەندی خۆی – قژە درێژەکەی – داپۆشێت کاتێک یان لە دۆخێکی قسەکردن لەگەڵ خودا لە نوێژدا یان بۆ خودا لە پێشبینیکردندا.
حەننا
ئەم ژنە دایکی نەزیرەیەکیش بوو، بەڵام لە ژێر بارودۆخێکی تەواو جیاوازدا. حەننا نەزۆک بوو و زۆر تووشی وروژاندن دەبوو لەلایەن ژنەکەی تری مێردە لێڤییەکەیەوە، کە هەردوو کوڕ و کچی هەبوو. خێزانەکە ساڵانە دەچوون بۆ خێمەی پەرستن لە شیلۆ بۆ پەرستن و قوربانیکردن بۆ یەزدان. ساڵێک کاتێک لەوێ بوون حەننا بە ئازارەوە گریا و بە بێدەنگی نوێژی بۆ یەزدان کرد. ئەو سوێندی خوارد کە ئەگەر یەزدان کوڕێکی پێبدات، ئەوا «هەموو ڕۆژانی ژیانی دەداتە یەزدان، و هیچ مووسێک بە سەریدا نایەت» (1 ساموئێل 1:11). عێلی، کاهینی گەورەی پیر، لە سەرەتادا وای بیر دەکردەوە کە ئەو سەرخۆشە، بەڵام کاتێک حەننا دڵی بۆی کردەوە، ئەو بەرەکەتدار کرد و ئەویش گەڕایەوە ماڵەوە و چیتر خەمبار نەبوو.
لە کاتی خۆیدا یەزدان وەڵامی نوێژەکەی دایەوە و ئەو کوڕەی پێدا کە نوێژی بۆ کردبوو. ناوی نا ساموئێل. کاتێک لە شیر بڕابووەوە، ئەو و مێردەکەی هێنایان لەگەڵ قوربانییەکی زۆر بۆ ماڵی یەزدان. نوێژەکەی حەننا لەم بۆنەیەدا ڕۆحانییەتی قووڵی ئەم ژنە خوداپەرستە نیشان دەدات. ساموئێلی بچووک لەگەڵ عێلیدا مایەوە، بڕیارێک کە باوەڕی ڕاستەقینەی دایک و باوکی نیشان دەدا بە یەزدان بۆ ئەوەی بۆ خۆی بیپارێزێت. زۆری نەخایاند خزمەتی یەزدانی دەکرد لە هەمان شوێندا کە دوو کوڕەکەی عێلی خەڵکیان وا لێدەکرد قوربانییەکانی یەزدان ڕەت بکەنەوە بە ڕەفتارە خراپەکانیان. حەننا ساڵانە جلێکی بۆ کوڕەکەی دروست دەکرد و بۆی دەهێنا کاتێک خێزانەکە دەهاتن بۆ شیلۆ بۆ پەرستن. ئەو یەکەم منداڵی خۆی لەبیر نەکرد تەنانەت دوای ئەوەی یەزدان سێ کوڕی تر و دوو کچی تری پێدابوو. حەننا دوای ئەمە لە وێنەکەدا نەما، بەڵام بە تێپەڕبوونی کات هەموو ئیسرائیل دانیان بەوەدا نا کە یەزدان ساموئێلی وەک پێغەمبەرێک دامەزراندبوو، و یەزدان هەروەها بە درێژایی ژیانی وەک دادوەرێک بەکاری هێنا.
ئەلیزابێت
دەچینە سەر پەیمانی نوێ و دەبینین کە، دوای نزیکەی 400 ساڵ بێدەنگی دوای مەلاخی، خودا جارێکی تر پێغەمبەرێکی هەڵساندەوە، یەکێک کە عیسای مەسیح بە پێغەمبەر و زیاتر لە پێغەمبەر ناوی برد (لۆقا 7:24-28). ئەم پیاوە، کە ئەویش نەزیرە بوو، کوڕی ژنێکی پیر و نەزۆک بوو، ئەلیزابێت، کە ژنی کاهینێکی پیر بوو بە ناوی زەکەریا. «هەردووکیان لەبەردەم خودا ڕاستودروست بوون، بە بێ گلەیی بە هەموو فەرمان و ڕێساکانی یەزداندا دەڕۆیشتن» (1:6). مێردەکە، لە کاتی ئەرکیدا کە بخوور لە پەرستگادا دەسووتاند، فریشتە گابریێل پێی گوت کە نوێژەکانی – و بێ گومان نوێژەکانی ژنەکەشی – بیستراون. ئەلیزابێت کوڕێکی دەبێت کە ناوی لێدەنرێت یوحەننا. ئەم کوڕە دەبوو «پڕ بێت لە ڕۆحی پیرۆز، تەنانەت لە سکی دایکییەوە» (ئایەتی 15) – بە دڵنیاییەوە شتێکی تەواو ناوازە لە وشەی خودادا. ئەو دەبوو پێشڕەوی بەڵێندراوی مەسیح بێت. چونکە زەکەریا گومانی هەبوو نەک باوەڕی بەوە کرد کە گابریێل پێی گوت، زەکەریا نەیتوانی قسە بکات تا دوای لەدایکبوونی کوڕەکە.
ئەلیزابێت لە خوێندنەوەکەماندا دێتە سەرنج کاتێک، نزیکەی شەش مانگ دووگیان بوو بە کوڕە بەڵێندراوەکەی، پێشوازی لە خزمێکی سەردانکەر لە ناسرەتەوە کرد، مریەم. ئەم کچە پاکیزەیە کەمێک پێشتر پێی گوترا بوو کە مەسیحی بەڵێندراو دەهێنێت. کاتێک ئەلیزابێت سڵاوەکەی مریەمی بیست، «منداڵەکە لە سکی دایکیدا بازیدا، و ئەلیزابێت پڕ بوو لە ڕۆحی پیرۆز. پاشان بە دەنگێکی بەرز قسەی کرد و گوتی: 'پیرۆزیت لە نێو ژناندا، و پیرۆزە بەرهەمی سکت! بەڵام بۆچی ئەمە بە من بەخشراوە، کە دایکی گەورەکەم بێتە لام؟'» (ئایەتەکانی 41-43). ئەو بەردەوام بوو لە هاندانی مریەم، و پێی گوت کە شتەکان کە پێی گوتراون جێبەجێ دەبن.
دوای لەدایکبوونی کوڕەکەی ئەلیزابێت و کاتێک دەبوو خەتەنە بکرێت و ناوی لێبنرێت، ئەلیزابێت پێداگری کرد کە ناوی لێبنرێت یوحەننا، هەرچەندە هیچ کەسێکی تر بەو ناوە لە خزمایەتیدا نەبوو. مێردەکەی ئەمەی بە نووسین پشتڕاست کردەوە و پاشان توانی دووبارە قسە بکات. زەکەریا خودای بەرەکەتدار کرد و، پڕ بوو لە ڕۆحی پیرۆز، پێشبینییەکی نایابی سەبارەت بە «ڕۆژهەڵات لە بەرزاییەوە» (ئایەتی 78) دەربڕی. ئەو باسی عیسای مەسیحی دەکرد، کە زۆری نەدەخایاند لەدایک دەبوو، و ڕۆڵی یوحەننا چی دەبێت لە ناساندنی ئەودا. یوحەننای کوڕی ئەلیزابێت، کە ئێمە بەزۆری پێی دەڵێین یوحەننای لەئاوباپتایزکەر، گەورە بوو و بوو بە پێغەمبەرێکی ئازای خودا. یوحەننا توانی ئەو کەسە ببینێت، لەئاوباپتایز بکات و دواتر ئاماژە بەو کەسە بکات کە پێشڕەوی ئەو دەبوو. لە کۆتاییدا یوحەننای لەئاوباپتایزکەر لەبەر دڵسۆزییەکەی شەهید کرا (مەتتا 14:1-12).
مریەم دایکی عیسا
دوایین ژنی تایبەت کە دەمانەوێت سەیری بکەین لە لۆقا 1 دێتە سەرنجی ئێمە وەک کچێکی گەنجی پاکیزە لە ناسرەت – ڕەنگە هێشتا لە تەمەنی هەرزەکاریدا بێت – دەستگیراندار بوو بۆ پیاوێک بە ناوی یوسف. فریشتە گابریێل دەرکەوت و پێی گوت کە ئەو زۆر بەختەوەرە، یەزدان لەگەڵیدا بوو، و ئەو لە نێو ژناندا بەرەکەتدار بوو (ئایەتی 28). ئەو بە وشەی فریشتەکە تووشی شڵەژان بوو، و زۆر قورس بوو بۆی تێبگات. فریشتەکە بەردەوام بوو لەوەی پێی بڵێت کە ئەو کوڕێکی دەبێت و ناوی لێدەنێت عیسا. ئەو گەورە دەبێت و تەختی داودی پێدەدرێت، و حوکمڕانی بەسەر ماڵی یاقوبدا دەکات لە شانشینێکدا کە کۆتایی نایەت. مریەم، چونکە پاکیزە بوو، پرسیاری کرد کە چۆن ئەمە ڕوودەدات. پێی گوترا کە ڕۆحی پیرۆز دێتە سەری و هێزی هەرە بەرز دەیدا پۆشێت. منداڵە پیرۆزەکەی ناوی لێدەنرێت کوڕی خودا. ئەو ئاراستەی خزمەکەی ئەلیزابێت کرا، کە پێشتر باسمان کرد. مریەم، بە ئاماژەدان بە خۆی وەک خزمەتکاری یەزدان، ئەوەی قبوڵ کرد کە فریشتەکە گوتبووی.
دوای سێ مانگ مانەوە لەگەڵ ئەلیزابێت، مریەم گەڕایەوە ناسرەت. کاتێک فەرمانی ئیمپراتۆری دەرچوو کە هەموو کەسێک دەبێت بچێتە ماڵی باوباپیرانی بۆ تۆمارکردن، مریەم لەگەڵ یوسف دەبوو بچنە بەیتلەحم، شاری داود، چونکە هەردووکیان نەوەی پاشا داود بوون. مریەم و یوسف بە شێوەیەکی یاسایی دەستگیراندار بوون بۆ یەکتر، بەڵام هێشتا وەک ژن و مێرد پێکەوە نەهاتبوون. دەتوانرێت وا دابنرێت کە دووگیانی مریەم بە گشتی بە هەڵە تێگەیشتبوو، چونکە کێ دەیزانی کە ئەم ژنە گەنجە دووگیانە پاکیزە بوو، بەپێی پێشبینییەکەی ئیشایا 7:14. لە کاتێکدا لە بەیتلەحم بوو، مریەم کوڕەکەی، عیسا، کوڕی پیرۆزی خودای لەدایک بوو. بەبێ هیچ شوێنێک لە میوانخانەکەدا بۆ ئەم ژن و مێردە هەژارە، منداڵەکە لە ئاخوڕێکدا دانرا، سندووقێکی خواردن بۆ مانگا! هەر ئەو شەوە میوانیان هەبوو: شوانکارەکان لە کێڵگە نزیکەکانەوە کە ئەم هەواڵە خۆشەیان لەلایەن فریشتەکانەوە پێدرابوو.
شتگەلی ناوازەتریش ڕوویاندا کاتێک مریەم دەبوو پاک بکرێتەوە و قوربانییەک پێشکەش بکرێت. چەند مانگێک دواتر، پیاوانی دانای ڕۆژهەڵات، دیاری بەنرخیان هێنا، سەردانی مریەم و منداڵەکەیان کرد لە ماڵێکدا لە بەیتلەحم. فریشتەیەک بە خێزانەکەی گوت کە هەڵبێن بۆ میسر بۆ ئەوەی لە نیازی کوشتنی پاشا هێرۆدس ڕزگاریان بێت (مەتتا 2:13). خێزانە بچووکەکە دواتر لە ناسرەت نیشتەجێ بوون و گەورە بوون و چوار کوڕی تر و چەند خوشکێکیان تێدا بوو (ئایەتی 23، 13:55-56). چۆن دەبێت منداڵکردنی کوڕی پیرۆز و بێ گوناهی خودا لەگەڵ خوشک و برای زۆر ئاساییدا کە باوەڕیان پێی نەبوو! لۆقا 2:41-51 نیشان دەدات کە چۆن مریەم و یوسف نەیتوانی گرنگی تەواوی هەبوونی ئەم منداڵە پیرۆزە تێبگەن.
خۆمان دەپارێزین لە وردەکاری سەبارەت بە پەیوەندی مریەم لەگەڵ کوڕەکەی دوای ئەوەی چووە ناو خزمەتی گشتییەوە. ڕووداوەکەی ئاهەنگی هاوسەرگیری لە قانا لە یوحەننا 2 و کاتەکانی مارک 3:20-21،31-35، نیشان دەدەن کە ئەم دایکە خۆشەویستە هێشتا بە تەواوی گەورەیی کوڕەکەی تێ نەدەگەیشت. ئەوەی کە ئەو زۆر خۆشی دەویست و ئەویش زۆر خۆشی دەویست بەوە دەردەکەوێت کە ئەو لە خاچەکەدا بوو کاتێک ئەو خاچ کرابوو. لەوێ، ئەو دابینکاری بۆ چاودێرییەکەی کرد (یوحەننا 19:25-27). چۆن دەبێت ئازاری کێشابێت کاتێک سەیری دەکرد لەسەر خاچەکە هەڵواسراوە! دوایین ئاماژەدان بەم دایکە خوداپەرستە لە کرداری نێردراوان 1:14 دایە، کە لەوێدا ئەو و منداڵەکانی تری – کە پێشتر باوەڕیان پێی نەبوو (یوحەننا 7:5) – لەگەڵ یازدە کەسەکەدا لە ژووری سەرەوە کۆببوونەوە، چاوەڕێی هاتنی ڕۆحی پیرۆز بوون.
بیرکردنەوەی کۆتایی
هەر یەکێک لەم ژنانە – و ژنانی تریش کە لێرەدا شوێن نییە بۆ باسکردنیان – وانەیان هەیە بۆ فێرکردنمان ئەگەر ئامادە بین فێر بین. با خودا یارمەتیمان بدات کە بەهای ژنەکانمان، خوشکەکانمان و دایکانمان بزانین کە ئەمڕۆ هەوڵ دەدەن ژیانێک بژین کە خودای باوکمان و یەزدانمان عیسای مەسیح دڵخۆش بکات!
