گەشەکردن لەناو مەسیحدا
گەشەکردن لە زیندەوەراندا تایبەتمەندییەکی تەواو ئاساییە. لە ڕاستیدا، کاتێک گەشەکردن ڕوونادات، نیشانەی ئەوەیە کە شتێک هەڵەیە.
دوو کەسی زۆر جیاواز لە لەندەن، ئینگلتەرا، لە تشرینی دووەمی ٢٠١٤ یەکتریان بینی و پێکەوە وێنەیان گیرا. سوڵتان کۆسەن لە تورکیاوە باڵای ٨ پێ و ٣ ئینج (٢٥١ سم) بوو و دەیتوانی بەبێ بازدان بگاتە گۆڵی باسکە. چاندرا باهادور دانگی لە نیپاڵەوە تەنها کەمتر لە ١ پێ و ١٠ ئینج (٥٦ سم) بوو و لەو کاتەدا کورتترین مرۆڤی پێگەیشتوو بوو کە لەلایەن گینس وۆرلد ڕیکۆردزەوە پشتڕاست کرابووەوە. گوتن کە وێنەکە جیاوازییەک نیشان دەدات کەم گوتنە! کۆبوونەوەیان لە نزیک بیگ بێنی بەناوبانگی لەندەن سەرنجێکی زۆری ڕاکێشا.
هەردوو پیاوەکە لە کێڵگەی ئاژەڵداریدا کاریان دەکرد. کاتێک یەکتریان بینی، سوڵتان کۆسەن تەمەنی ٣١ ساڵ بوو؛ چاندرا دانگی ٧٤ ساڵ بوو. یەکێکیان زۆر باڵا بەرزتر بوو لەوەی کە بۆ مرۆڤ ئاساییە؛ ئەوی دیکەیان بە شێوەیەکی بەرچاو کورتتر بوو لە زۆربەی خەڵکی دیکە. بێگومان، هەردوو ئەم حاڵەتانە زۆر توندن.
باڵای جەستەیی کە لە ژیاندا پێی دەگەین پشت بە چەند فاکتەرێک دەبەستێت. زۆرجار براکان لە یەک خێزاندا لە باڵادا وەک یەک نین: کاتێک دەگەنە تەمەنی پێگەیشتوویی یەکێکیان دەتوانێت زۆر باڵا بەرزتر بێت لەوی دیکە. لە ڕاستیدا، کاتێک گەشەکردن تەواو دەبێت، برا بچووکترێک ڕەنگە باڵای لە برا گەورەکەی زیاتر بێت. وادیارە هیچ هۆکارێک بۆ ئەمە نییە، و ڕەنگە بگەینە ئەو ئەنجامەی کە جیاوازییەکان لە ئەنجامی جیناتی تاکەکەسی جیاوازەوە سەرچاوە دەگرن.
گەشەکردن، وەک دەزانین، تەنها بە پێوانەی باڵا نییە. تاکێک ڕەنگە بە تەواوی گەشەسەندوو دەربکەوێت و باڵای ئاسایی بێت بەبێ ئەوەی لە ڕووی دەروونییەوە گەشەی کردبێت. ماوەیەکی زۆر دوای منداڵی، زۆرێک لە دایک و باوکان ناچار بوون بەردەوام بن لە چاودێریکردنی کەسێکی پێگەیشتووی ئاسایی کە تەمەنی دەروونی، بۆ نموونە، منداڵێکی ٣ ساڵان بێت. بەڕاستی، ئەمە کارێکی خۆشەویستییە، کە خودا یارمەتی پێویستی بۆ دابین دەکات. پێگەیشتوو منداڵێک بە تەمەنی دەروونی، بۆ نموونە، منداڵێکی ٣ ساڵان. بەڕاستی، ئەمە کارێکی خۆشەویستییە، کە خودا یارمەتی پێویستی بۆ دابین دەکات.
هەموو دایک و باوکان چاوەڕێی ئەوە دەکەن کە منداڵەکانیان بە تێپەڕبوونی کات گەشە بکەن. کتێبی پیرۆز بیرمان دەهێنێتەوە کە چۆن "عیسا لە دانایی و باڵادا، و لە لای خودا و مرۆڤدا گەشەی کرد" (لۆقا ٢:٥٢ KJV). گەشەکردن لە بواری سروشتیدا هەم لە ڕووی دەروونییەوە ("لە داناییدا") و هەم لە ڕووی جەستەییەوە ("لە ... باڵادا") پێوانە دەکرێت. تەواو تێگەیشتنی بۆ دایک و باوکان هەیە کە هەست بە نائومێدی بکەن کاتێک ئەم گەشەکردنە ڕوونادات.
سروشتی و ڕۆحی
ئەوەی لە بواری سروشتیدا ڕوودەدات یارمەتیمان دەدات بۆ تێگەیشتن لە بواری ڕۆحی. ئەگەر گەشەکردن دەبێت پێش لەدایکبوون بێت لە سروشتیدا، هەمان شت دەبێت لە ڕۆحیشدا ڕاست بێت. گەورە عیسا ئەمەی ڕوون کردەوە لە گفتوگۆکەیدا لەگەڵ نیکۆدیمۆس، فەریسییەکە، کاتێک فەرمووی، "دەبێت لە نوێوە لەدایک ببنەوە" (یۆحەننا ٣:٧). هەموو مرۆڤێک، سەرەتا، "مردوون لە تاوان و گوناهەکاندا" (ئەفەسۆس ٢:١) و پێویستی بە ئەزموونکردنی لەدایکبوونێکی نوێ هەیە. ئەوانەی کە گەورە عیسا بە باوەڕەوە وەک وەڵامێک بۆ پێویستییەکانیان وەردەگرن "لە خوداوە لەدایکبوون" (بڕوانە یۆحەننا ١:١٢-١٣). بە سادەیی، پێویستی ئێمە ئەوەیە کە گوناهەکانمان چارەسەر بکرێن و لێمان خۆش بێت. تاکە ڕێگا بریتییە لە تۆبەکردن و لە ڕێگەی خوێنی پاککەرەوەی گەورە عیسای مەسیحەوە.
بەڵام، کاتێک ڕۆحێک لە نوێوە لەدایک دەبێتەوە، گەشەکردن دەبێت دوای ئەوە بێت. پێویستە "لە نیعمەتدا، و لە ناسینی گەورە و ڕزگارکەرمان عیسای مەسیحدا گەشە بکەین" (٢ پەترۆس ٣:١٨). ڕزگاری بە نیعمەتە لە ڕێگەی باوەڕەوە (ئەفەسۆس ٢:٨)، و گەشەکردنیش دەبێت لە نیعمەتدا بێت. ئەمە ناتوانرێت لە مەسیح، سەرچاوەی نیعمەت، جیا بکرێتەوە. بە وریاییەوە سەیری ئەم وشانە بکەن. گەشەکردن بە پێوانەی زانیاری کەسێک نییە بەڵکو بە تایبەتی لە ناسینی عیسای مەسیحدا ڕیشەی داکوتاوە. ناسینی عیسای مەسیح.
هێشتا، گەشەی ڕۆحی تەواو وەک گەشەی جەستەیی نییە. لە بواری سروشتیدا کاتێک دەگات کە گەنجێک لە باڵا بەرزبوونەوە دەوەستێت. خانەکانی مێشکیش دەگەنە تەواوی توانای خۆیان و دەست دەکەن بە کەمبوونەوە. گەشەکردن زوو جێگەی بە پیربوون دەگرێتەوە! بەڵام لە بواری ڕۆحیدا ناگەینە ئاستێک کە گەشەکردنی زیاتر نەکرێت. ئامۆژگارییەکەی پەترۆس پەیوەندی بە تەمەنێکی دیاریکراوەوە نییە. ئەو کەسەی ٥٠ ساڵ لەمەوبەر متمانەی بە مەسیح کردووە هێشتا دەبێت لە نیعمەتدا و لە ناسینی ئەودا گەشە بکات! لە ڕاستیدا، گەشەکردنی ئەم جۆرە دەبێت بەردەوام بێت تاوەکو دەگەینە کۆتایی ڕێگای ژیان لەسەر زەوی.
گەشەکردن و تەندروستی
لە بواری جەستەییدا گەشەکردن و تەندروستی وەک یەک نین. دەکرێت باڵا بەرزتر بیت و لە ڕووی فیکرییەوە گەشە بکەیت بەڵام لە هەمان کاتدا لە دۆخێکی خراپی تەندروستیدا بیت. زۆرجار ئاگاداری باری ئەندامە گرنگەکانی ناوەوەمان نین. خۆراکی خراپ ڕەنگە کاریگەرییەکی جددی لەسەریان هەبێت و ببێتە هۆی کورتکردنەوەی ژیان.
لەگەڵ گەشەکردن و پەرەسەندنی سروشتیدا دەبێت تەندروستی باش هەبێت. لە بواری ڕۆحیدا، بێگومان، هاوتایەک هەیە. باوەڕدارێکی لەدایکبووی نوێ پێویستە لە دۆخێکی تەندروستی ڕۆحیدا بێت. تەنها ئەگەر لە ڕووی ڕۆحییەوە تەندروست بین، گەشەکردن و پەرەسەندنی ڕۆحی ئاسایی دەتوانێت ڕووبدات. ئایا هیچ شتێک هەیە کە بتوانین بیکەین بۆ یارمەتیدانی گەشەی ڕۆحیمان؟ وەک چاوەڕێ دەکرێت، کتێبی پیرۆز وەڵامی ئەو پرسیارە دەداتەوە.
پێش ئامۆژگارییەکەی بۆ گەشەکردن لە نیعمەتدا، پەترۆس لەسەر پێویستیی دڵسۆزی نووسی. "بۆیە، خۆشەویستان... دڵسۆز بن تاوەکو لە ئاشتی و بێگەردی و بێ عەیبیدا لەلایەن ئەوەوە بدۆزرێنەوە" (٢ پەترۆس ٣:١٤). لە ئایەتەکانی سەرەتای بەشەکەدا پەترۆس بیرمان دەهێنێتەوە لەسەر پێویستیی سەرنجێکی ڕۆحی دروست. دەبێت ئەوەی کە پێشتر فێرکراوین لەبیرمان بێت و سەیری دەرەوەی شتەکانی ئەم جیهانە بکەین. هەموو شتێکی ماددی مەبەست لێی تێپەڕبوونە! زانینی ئەمە دەبێت هانمان بدات بۆ ژیانێکی پیرۆز.
ناتوانین بە سەلامەتی بەناو ئەم جیهانەدا بڕۆین، چونکە ئەوکات ڕووبەڕووی وێرانبوونی ڕۆحی دەبینەوە. دەبێت بەردەوام ئاگادار بین، دڵسۆزی پەیڕەو بکەین تاوەکو لە مەسیحدا دەبینرێین، بە سەلامەتی لە ئاشتیدا لە ئەودا دەژین. دەستەواژەی "بێگەرد و بێ عەیب" بیرمان دەهێنێتەوە لەسەر کەسایەتی گەورە عیسامان. لە جیهانێکی پڕ لە گوناهدا پێویستە بە وریاییەوە بژین، لە ناسینی ئەودا گەشە بکەین و پاکیی کەسایەتییەکەی نیشان بدەین.
خۆراک و شێوازی ژیان
تەندروستی باش لە بواری سروشتیدا پەیوەندی بە خۆراک و شێوازێکی ژیانی هاوسەنگەوە هەیە. هەمان شت لە بواری ڕۆحیشدا ڕاستە. ئەگەر باوەڕدار بین، دەبێت بە وریاییەوە سەرنج بدەینە خۆراکی ڕۆحیمان. چ جۆرە ماددەیەک دەخۆین؟ ئەگەر خواردنی ئەدەبیاتی بێسوود بخۆین، ناتوانین چاوەڕێی ئەوە بکەین کە لە دۆخێکی تەندروستی ڕۆحیدا بین. کات بەسەربردنەکانی ئەم جیهانە یارمەتی پێشکەوتنی ئێمە لە شتەکانی خودادا نادات. پڕکردنی مێشکمان بە بابەتە ناپاکەکان و سەیرکردنی ئەو فیلمانەی کە زۆربەی خەڵکی ڕزگارنەکراو خۆشیان دەوێت، دڵنیایە کە ڕێگری لە پێشکەوتنی ڕۆحی دەکەن. ئەم شتانە هەموویان لە "خواردنی خێرا" دەچن کە دەتوانین بیدەین بە جەستەمان. بۆ ژیانی ڕۆحیمان پێویستمان بەوە هەیە کە خۆراک بێت و تەندروستی باش پەرە پێبدات.
سەرچاوەی سەرەکی خۆراک بۆ باوەڕدار دەبێت وشەی خودا بێت. لە ڕاستیدا بە "شیر" (١ پەترۆس ٢:٢) و "گۆشتی بەهێز" (عیبرانییەکان ٥:١٤) بەراورد دەکرێت. لەناو وشەی خودادا دەتوانرێت خۆراکی ڕۆحی بدۆزرێتەوە بۆ خۆراکدانی باوەڕداری نوێ و باوەڕداری کۆنیش. هەندێک بەشی کتێبی پیرۆز زۆر سادەن لە کاتێکدا هەندێکی دیکە قووڵن! منداڵێک دەتوانێت ڕاستییە سادەکانی کتێبی پیرۆز تێبگات، لە کاتێکدا خوێندکاری پێگەیشتووی وشەکە گەنجینەی نوێ دەدۆزێتەوە و جارێکی تر قووڵاییەکانی ناو کتێبی پیرۆز بەرز دەنرخێنێت. هیچ پێشکەوتنێک ناتوانرێت بەبێ خوێندنەوە و بیرکردنەوە لە وشەی خودا بە شێوەیەکی ڕێک و پێک بکرێت.
لە ڕابردوودا، منداڵان هەندێک جار گۆرانییەکی بچووکیان دەگوت کە دەیگوت، "کتێبی پیرۆزت بخوێنەرەوە، هەموو ڕۆژێک نوێژ بکە، ئەگەر دەتەوێت گەشە بکەیت." ئەو وشانە سادانە وانەیەکی زۆر گرنگ فێر دەکەن. ئەگەر بمانەوێت "گەشە بکەین بۆ ناو ... مەسیح" (ئەفەسۆس ٤:١٥) دەبێت ئامۆژگارییەکەی ئەو گۆرانییەی منداڵان جێبەجێ بکەین.
بەشداریکردن لە خواردنی باش
لە بواری سروشتیدا دەزانین کە دەکرێت بە تەنیا بخۆین و هەروەها لەگەڵ کەسانی دیکەشدا. هەمان شت لە ڕووی ڕۆحیشەوە ڕاستە. خوێندنەوەی کەسیی کتێبی پیرۆز نابێت بە شێوەیەکی میکانیکی بکرێت، تەنها وەک کارێک بۆ تەواوکردن بۆ ڕۆژەکە. لەبری ئەوە، دەبێت بە بیرکردنەوە و بە نوێژەوە بکرێت. ئەگەر چێژی لێ وەرنەگرین، دەبێت شتێک لە ئێمەدا هەڵە بێت! بە بیرکردنەوە و بە نوێژەوە. ئەگەر چێژی لێ وەرنەگرین، دەبێت شتێک لە ئێمەدا هەڵە بێت!
هەر وەک چۆن خێزانێک دەتوانێت پێکەوە ژەمێک بخوات، سوودبەخشە بۆمان کە خۆراکی ڕۆحی لەگەڵ کەسانی دیکەدا بەدەست بهێنین. لە ماڵێکی مەسیحیدا هەمیشە کارێکی باشە کە کتێبی پیرۆز بخوێنرێتەوە و پێکەوە بە شێوەیەکی ڕێک و پێک نوێژ بکرێت. وەک منداڵانی خودا و ئەندامانی خێزانەکەی، یارمەتیدەرە کە لەگەڵ باوەڕدارانی دیکەدا کۆببینەوە و کات پێکەوە بەسەر ببەین، ڕاستییەکانی وشەی خودا وەربگرین. هەر وەک چۆن چێشتلێنەرێک چێژ لە دروستکردنی خواردنی خۆش وەردەگرێت، ئەوانەی کە لە فێرکردنی وشەی خودادا بەهرەمەندن دەبێت پەیامێک پێشکەش بکەن کە نەک تەنها سەرنجڕاکێش بێت بەڵکو لە ڕووی ڕۆحیشەوە تەندروست بێت.
بەداخەوە دەکرێت خواردن پیس بێت و ئەوانەی دەیخۆن نەخۆش بکەون. تەنها چەند تەنۆلکەیەکی ژەهراوی پێویستە بۆ ئەوەی زیانێکی بێشومار بگەیەنێت. بەکاربردنی ئەمە لە ڕووی ڕۆحییەوە، گرنگە کە لەسەر ئەوە بخۆین کە پاکە. مامۆستایانی درۆزن ڕەنگە زۆر ڕاستی بڵێن بەڵام ڕەنگە کەمێک هەڵەی تێکەڵ بکەن کە دەتوانێت زیانێکی بێشومار بگەیەنێت. هەموو ئەدەبیاتی بەناو "مەسیحی" ناتوانرێت وەک یارمەتیدەر متمانەی پێبکرێت. زۆربەیان ورووژێنەر و بێسوودن. ئەگەر بمانەوێت لە ڕووی ڕۆحییەوە پێشکەوتن بکەین، دەبێت بە وریاییەوە سەرنج بدەینە خۆراکی ڕۆحیمان.
سێ پێکهاتەی دیکە
سێ پێکهاتەی دیکە لە ژیانی سروشتیماندا دەتوانن وانەی ڕۆحی گرنگمان فێر بکەن. جگە لە پێویستی بە خواردن و خواردنەوە، مرۆڤەکان پێویستیان بە هەوای پاک، وەرزش و پشوودان هەیە. ئەگەر هەر یەکێک لەمانە نەبن یان شوێنی شیاوی خۆیان وەرنەگرن، ژیانی کەسێک وەک پێویست تەندروست نابێت. بە کورتی باس لە هەر یەکێک لەمانە دەکەین.
هەوای پاک دەکرێت بە نوێژ بچوێنرێت. لە سروودەکەیدا "نوێژ ئارەزووی دڵسۆزانەی ڕۆحە،" جەیمس مۆنتگۆمێری (١٧٧١–١٨٥٤) نووسیویەتی: "نوێژ هەناسەی گرنگی مەسیحییە، هەوای ڕەسەنی مەسیحییە." ئەو لێدوانە تەواو ڕاستە و پێویستی بە لێدوانی زیاتر نییە. کاتێک هەوای پاک و بێ پیسبوو هەڵدەمژین، سییەکانمان پڕ دەکەین لە ئۆکسجینی سوودبەخش کە وادەکات جەستە بە دروستی کار بکات. لە ڕووی ڕۆحییەوە پێویستمان بە ڕۆحی خودا هەیە بۆ ئەوەی هەموو بوونمان داگیر بکات. نوێژ پشت بەستنی تەواوی ئێمە بە خودا دەردەبڕێت. پێویستە بە شێوەیەکی ڕێک و پێک لە پەیوەندیدا بین لەگەڵ ئەودا، و چالاکییەکە دەبێت وەک هەناسەدان سروشتی بێت.
وەرزش و پشوودان دەتوانرێت پێکەوە تاوتوێ بکرێن، و هەردووکیان بۆ تەندروستی باش پێویستن. بەبێ وەرزش ماسولکەکانی جەستە شل دەبن، و بەبێ پشووی پێویست قورس دەبێت کارەکانمان و چالاکییەکانی ڕۆژانەمان تەواو بکەین. وەرزشی ڕۆحیش زۆر گرنگە. خودا ڕزگارمان دەکات بۆ ئەوەی خزمەتی بکەین. کارێک هەیە کە دەتوانین بۆی بکەین لە ناساندنی و بڵاوکردنەوەی پەیامی ئینجیل. ئایا هیچ شتێک دەکەین بۆ پێشخستنی دۆزەکەی لەم جیهانە پڕ لە گوناهەدا؟ سەبارەت بە پشوودان، کتێبی پیرۆز باس لە پشوودان لە خودادا دەکات (بڕوانە زەبوور ٣٧:٧) و بیرمان دەهێنێتەوە لەسەر پێویستیی متمانەکردن بەو. هەر وەک چۆن پشووی جەستەیی تازەمان دەکاتەوە و هێزمان دەگەڕێنێتەوە، بە هەمان شێوە چاوەڕێکردنی خودا هێزمان بۆ خزمەت نوێ دەکاتەوە (ئیشایا ٤٠:٣١). ناتوانرێت بە شێوەیەکی کاریگەر خزمەتی بکرێت بەبێ متمانەکردن بەو و وەرگرتنی هێزی ئیلاهی.
زۆر شتی دیکە دەتوانرێت لەسەر گەشەکردن و پێشکەوتن بنووسرێت. لە ڕاستیدا، زۆر کتێب تەرخان کراون بۆ ئەم بابەتە. باوکمان ئارەزووی پێشکەوتنی ڕۆحی منداڵەکانی دەکات. ڕەنگە کاتی ئەوە هاتبێت کە لە خۆمان بپرسین، "ئایا لە ڕووی ڕۆحییەوە گەشە دەکەم و بەرهەم بۆ خودا دەگرم؟" پێویستە بە شێوەیەکی ڕێک و پێک لەسەر ئەمە ئاگادار بین.
— مارتن جیرارد
گەشەکردن یەکێکە لە دڵنیاترین نیشانەکانی ژیانی تەندروست، و چاوەڕێی ئەوە دەکەین لە هەموو مەسیحییەکدا بیبینین. هیچ کەسێکی ژیر چاوەڕێی ئەوە ناکات کە باوەڕدارێکی نوێ جگە لە کۆرپەیەک بێت، بەڵام چاوەڕێی ئەوە ناکەین کە بەو شێوەیە بمێنێتەوە. بە ئارەزوویەکی زۆر بۆ خۆراکی ڕۆحی تەندروست، هەرسکردنێکی باش، زۆر هەوای پاکی ئاسمان و وەرزش، ناچارە گەشە بکات. — ف. ب. هۆڵ (دەستکاری کراوە)
