ئاستەنگەکانی داگیرکردنی یەشوع
بۆچی داگیرکردنی کەنعان لەلایەن یەشوعەوە بخوێنین؟
خودا خاکی کەنعانی بە نەوەکانی ئیسرائیل بەڵێن دابوو پێش ئەوەی دەست بە گەشتەکەیان بکەن کە 40 ساڵی خایاند لە میسرەوە بۆ ئەوێ. بە موسای فەرموو، «خودا فەرمووی: «بێگومان ستەمی گەلەکەمم بینیوە کە لە میسرن... بۆیە هاتووم بۆ ئەوەی لە دەستی میسرییەکان ڕزگاریان بکەم، و لەو خاکەوە بەرزتریان بکەمەوە بۆ خاکێکی باش و گەورە، بۆ خاکێک کە شیر و هەنگوینی لێ دەڕژێت، بۆ شوێنی کەنعانییەکان»» (دەرچوون 3:7-8 NKJV).
مێژووی نەتەوەیی ئیسرائیل چەندین وێنەی ژیانی مەسیحی دەخاتەڕوو. بۆ نموونە، «خاکێک کە شیر و هەنگوینی لێ دەڕژێت» یەکێکە لە وێنەکانی «بەرەکەتە ڕۆحییەکان لە شوێنە ئاسمانییەکان لە مەسیحدا» (ئەفەسۆس 1:3)، کە پۆڵس وەک هۆکارێک بۆ بەرەکەت و ستایشکردنی خودا پێشکەشی کرد. بەڵام بە تایبەتی، داگیرکردنی یەشوع بۆ بەدەستهێنانی میراتی بەڵێندراو نیشان دەدات کە مەسیحییەکان دەبێت چی بکەن بۆ ئەوەی بە کردەوە بەرەکەتە ڕۆحییەکانیان بەدەست بهێنن: «چونکە ئێمە دژی گۆشت و خوێن شەڕ ناکەین، بەڵکو دژی سەرۆکایەتییەکان، دژی هێزەکان، دژی فەرمانڕەواکانی تاریکی ئەم سەردەمە، دژی سوپای ڕۆحی خراپەکار لە شوێنە ئاسمانییەکاندا» (6:12). داگیرکردنەکانی یەشوع پەیوەندی بە شەڕکردنی ئیسرائیلەوە هەبوو لەگەڵ دانیشتووانی کەنعان، بەدەستهێنانی سەرکەوتن، دەرکردنی خەڵکەکە و دەستبەسەرداگرتنی زەوی و شارۆچکە و شارەکانیان. بە پێچەوانەوە، مەسیحییەکان «وەستاون» بە سەرکەوتوویی لە سەرکەوتنی مەسیحدا و بەشداری لە شەڕە ڕۆحییەکانی باوەڕدا دەکەن بە بەکارهێنانی «هەموو زرێپۆشەکانی خودا» (ئایەتی 13) بۆ سەرکەوتن بەسەر دوژمنە ڕۆحییەکانیاندا.
کتێبی یەشوع، کە شەڕەکانی کەنعان تۆمار دەکات، دابەش دەبێت بۆ سێ بەشی سەرەکی:
- چوونە ژوورەوەی ئیسرائیل بۆ کەنعان (1:1–5:15)،
- داگیرکردنی کەنعان (6:1–12:24)،
- دابەشکردنی کەنعان (13:1–24:33).
چوونە ژوورەوە بۆ کەنعان
کاتێک یەشوع و نەتەوەی ئیسرائیل گەیشتنە ئوردون، ڕووبارەکە لافاوی گرتبوو (3:15). ئیسرائیل توانی بگاتە ئەوبەر بەهۆی دەستێوەردانی موعجیزەیی خوداوە: کاهینەکان کە سندوقەکەیان هەڵگرتبوو لە ناوەڕاستی ڕووبارەکەدا وەستان و «هەموو ئیسرائیل بەسەر زەوییە وشکەکەدا پەڕینەوە» (ئایەتی 17).
ئیسرائیل لە گیلگال چادرگای دانا (4:19). لەوێدا ڕێوڕەسمی خەتەنەکردنیان دووبارە دامەزراندەوە، جەژنی پەسخەیان پیرۆز کرد و بەرهەمی خاکەکەیان خوارد (5:7-11). پاشان یەشوع چوو بۆ پشکنینی شاری گەورەی ئەریحا. لەناکاو خۆی بە تەنیا لەگەڵ پیاوێکدا بینی کە شمشێرێکی بە دەستەوە بوو، کە خۆی وەک «فەرماندەی سوپای خودا» ڕاگەیاند (ئایەتی 14). یەشوع و ئیسرائیل بە زانینی ئەوەی کە خودا بۆیان شەڕ دەکات، بەرەو پێشەوە چوون!
ئەمە خاڵی دەستپێکی شەڕی مەسیحییە: بۆ ئەوەی بزانین کە خوداوەند عیسا «سەرۆکی ڕزگاری [ئێمە]یە» (عیبرانییەکان 2:10). «بەهێز بن لە خوداوەند و لە هێزی توانای ئەودا» (ئەفەسۆس 6:10). لە ململانێ ڕۆحییە ڕۆژانەکانماندا بە هێزی مەسیح، سەرۆکی شکۆمەندمان، دەڕۆین، کە بە باوەڕ دەزانین لە دەستی ڕاستی خودادایە لە شوێنە ئاسمانییەکاندا (بڕوانە 1:20-21).
داگیرکردنی کەنعان لەلایەن یەشوعەوە
ئەریحا.
سەرکەوتنی یەشوع لە ئەریحا زۆر ناسراوە. ئەوەی کە «دیوارەکەی بە تەواوی ڕووخا» (یەشوع 6:20) ئەوە دەردەخات کە مەسیحییەکان دەتوانن بەسەر هەموو دژایەتییەکی ڕۆحیدا زاڵ بن. «ئێمە بەپێی جەستە شەڕ ناکەین. چونکە چەکەکانی شەڕی [مەسیحی] ئێمە جەستەیی نین بەڵکو لە خودادا بەهێزن بۆ ڕووخاندنی قەڵا قایمەکان، ڕووخاندنی مشتومڕەکان و هەموو شتێکی بەرز کە دژی زانینی خودا خۆی بەرز دەکاتەوە، هێنانی هەموو بیرکردنەوەیەک بۆ ژێردەستەیی گوێڕایەڵی مەسیح» (2 کۆرنسۆس 10:3-5). گوێڕایەڵی بە باوەڕ بە وشەی خودا کلیل بوو بۆ یەکەم سەرکەوتنی یەشوع.
شەڕی داهاتوو، لە عای لەگەڵ شکستەکەی، زیاتر ئەم ڕاستییە دەردەخات. یەشوع سەربازەکانی لەبارەی ئەریحاوە ئاگادار کردبووەوە: «دەبێت بە هەموو شێوەیەک خۆتان لە شتە نەفرەت لێکراوەکان بەدوور بگرن» (یەشوع 6:18). بەڵام یەکەم ئایەتی یەشوع 7 دەڵێت: «بەڵام نەوەکانی ئیسرائیل تاوانێکیان ئەنجامدا سەبارەت بە شتە نەفرەت لێکراوەکان، چونکە عاخان... لە شتە نەفرەت لێکراوەکانی وەرگرت.» شکست و مردنی 36 جەنگاوەر لە عای بە دوایدا بێهیوایی لە چادرگاکەی گیلگال هات (ئایەتی 5). خودا تاوانی عاخانی ئاشکرا کرد. سەبارەت بە تاڵانەکەی دانی نا، «بینیم... ئارەزووم کرد... [وەرگرتم]... [شاردیمەوە]» (ئایەتی 21). ئەو «هەموو زرێپۆشەکانی خودای» لەبەر نەکردبوو (ئەفەسۆس 6:11)، بەم شێوەیە ڕێگەی بە گوناه دا کە کۆنترۆڵی بکات.
سوپای ڕۆحی خراپەکار گوناه وەک چەکێک دژی باوەڕداران بەکار دەهێنێت. هێز بۆ زاڵبوون بەسەر گوناهی ئارەزووی ناوخۆدا بە دۆزینەوەی گەنجینە ئاسمانییەکان لە مەسیحدا و دانانی خۆشەویستییەکانمان لەسەر ئەوان و نەک لەسەر شتە زەمینییەکان دەدۆزرێتەوە (بڕوانە کۆلۆسی 3:1-10).
عای و گیبعۆنییەکان.
عای بە ئاسانی شکستی هێنا کاتێک عاخان لە دۆڵی عاخۆر لە سێدارە درا (یەشوع 7-8 بخوێنەوە). پاشان کتێبی یاسای موسا خوێندرایەوە و لەلایەن یەشوعەوە لەسەر کێوەکانی گەریزیم و عێبال دامەزرا. دواتر، هەڵمەتێکی سەربازی بۆ باشووری کەنعان پلانی بۆ دانرا، کە تێیدا چەندین سوپا هێزیان یەکخستبوو دژی ئیسرائیل. بەڵام گیبعۆنییەکان یەشوع و فەرمانڕەواکانی ئیسرائیلیان فریودا پێش ئەوەی هەڵمەتی باشوور دەست پێ بکات. ئەم دانیشتووانی گیبعۆنە «بە فێڵ کاریان کرد» (یەشوع 9:4) و هاتنە چادرگاکەی گیلگال بە بیانووی ئەوەی کە لە وڵاتێکی دوورەوە هاتوون. پەیمانێکیان لەگەڵ ئیسرائیلدا بەست، کە «ڕاوێژیان بە خودا نەکرد» (ئایەتی 14). بۆیە ئیسرائیل تا درەنگ نەیزانی کە گیبعۆنییەکان لە ڕاستیدا دراوسێی نزیک بوون (ئایەتی 16).
ئەم گیبعۆنییانە بۆ مەسیحییەکان «فێڵەکانی شەیتان» (ئەفەسۆس 6:11) دەردەخەن و تاکتیکە زۆر فێڵبازەکانی ئەم دوژمنەی گەلی خودا ئاشکرا دەکەن. دووبارە، ئیسرائیل شکستی هێنا لە لەبەرکردنی هەموو زرێپۆشەکانی خودا – ڕەنگە نوێژی پشت بەستوو پارچە ونبووەکە بووبێت لەو کاتەدا.
باشووری کەنعان.
شەڕێک لە باشووری کەنعان ڕوویدا، کە وەک ڕووداوێکی زۆر سەرنجڕاکێش لە مێژوودا دەردەکەوێت. خودا پێنج پاشای ئەمۆرییەکانی لەبەردەم ئیسرائیلدا تێکشکاند، کە تازە هەموو شەوێک ڕێگەیەکی نزیکەی 20 میل لە چادرگاکەی گیلگالەوە ڕۆیشتبوون. شەڕەکە هەموو ڕۆژێک بەردەوام بوو، بەڵام کاتێک ئێوارە نزیک بووەوە، هاوپەیمانییە هەڵهاتووەکە وایان بیر کردەوە کە دەتوانن بۆ شەو پاشەکشە بکەن بۆ شارە قەڵابەندەکانیان. یەشوع گرنگی دۆخەکەی زانی و داوایەکی ناوازەی لە خودا کرد بۆ درێژکردنەوەی ڕۆژەکە، «خۆر، لەسەر گیبعۆن بوەستە» (یەشوع 10:12). سەرنجی کاریگەری تۆماری خودایی بدە: «بۆیە خۆر وەستا، و مانگیش وەستا، تا گەل تۆڵەی خۆیان لە دوژمنەکانیان کردەوە... بۆیە خۆر لە ناوەڕاستی ئاسماندا وەستا، و پەلەی نەکرد بۆ ئاوا بوون بۆ نزیکەی ڕۆژێکی تەواو. و هیچ ڕۆژێک وەک ئەو ڕۆژە نەبووە، پێش ئەو یان دوای ئەو، کە خودا گوێی لە دەنگی پیاوێک گرتبێت؛ چونکە خودا بۆ ئیسرائیل شەڕی کرد» (ئایەتەکانی 13-14). پاشان یەشوع بەرەو پێشەوە چوو «بەهێز لە خوداوەند و لە هێزی توانای ئەودا» (ئەفەسۆس 6:10) و بە تەواوی باشووری کەنعانی داگیر کرد.
گەڕانەوەی هەموو سوپاکە بۆ گیلگال لە گیبعۆنەوە و پاشان دووبارە لە کۆتایی هەڵمەتی باشووردا (یەشوع 10:15,43) گرنگە. گیلگال ئەو شوێنە بوو کە نەوەکانی ئیسرائیل، بە دووبارە ناساندنەوەی خەتەنەکردن، قبوڵیان کرد کە لە کۆتاییدا لە میسر دابڕاون. گەڕانەوەیان بیری خستنەوە کە خودا «شەرمەزاری میسری لاداوە» (5:9) و سەرکەوتنەکەیان بەهۆی توانای سەربازییانەوە نەبوو بەڵکو بە هێزی خودا بوو.
مەسیحییەکان نابێت «متمانەیان بە جەستە هەبێت» (بڕوانە فیلیپی 3:3). ڕەنگە ئەم هەڵوێستە بێفیزییە زۆرترین مەترسی لەسەر بێت ڕاستەوخۆ دوای هەندێک سەرکەوتن لە شەڕی ڕۆحیماندا. ئاسانە کە بە جەستە فریو بدرێین و بیر بکەینەوە، «من شەڕەکەم بردمەوە،» لە کاتێکدا لە ڕاستیدا خودا بردییەوە! خۆ-دادگاییکردن پێویستییەکی بەردەوامە «بۆ بەرگەگرتن لە ڕۆژی خراپەدا، و دوای ئەنجامدانی هەموو شتێک، بۆ وەستان» (ئەفەسۆس 6:13).
باکووری کەنعان.
یەشوع لە کۆتاییدا کەنعانی داگیر کرد دوای هەڵمەتێکی درێژ بۆ باکوور. «بۆیە یەشوع هەموو خاکەکەی گرت، بەپێی هەموو ئەوەی کە خودا بە موسای فەرمووبوو؛ و یەشوع وەک میراتێک بە ئیسرائیلی دا بەپێی دابەشکردنەکانیان بەپێی هۆزەکانیان. پاشان خاکەکە لە شەڕ پشووی دا» (یەشوع 11:23). بەشی 12 داگیرکردنەکان کۆتایی پێ دێنێت بە لیستی پاشاکانی تێکشکێنراو لەلایەن ئیسرائیلەوە لەژێر دەستی موسا لە لای ڕۆژهەڵاتی ئوردون و لیستی پاشاکانی تێکشکێنراو لەلایەن ئیسرائیلەوە لە کەنعان لەژێر سەرکردایەتی یەشوعدا.
دەرئەنجام
کاتێک بیر لە داگیرکردنەکانی یەشوع دەکەمەوە، پێویستە ڕووبەڕووی ئاستەنگە کردارییەکانی وشەی خودا ببمەوە. یەکەم، کاتێک دەخوێنمەوە «خودا فەرمووی... 'هێشتا زۆر خاک ماوە کە دەست بەسەردا بگیرێت'» (13:1)، دەبێت لە خۆم بپرسم چەندێک لە بەرەکەتە ڕۆحییە دەوڵەمەندەکانم لەدەست دەدەم بەهۆی کەمتەرخەمی لە شتەکانی خودادا. ئایا یەشوع دەبوو ئامۆژگاریم بکات وەک چۆن ئیسرائیلی کرد: «چەندێک پشتگوێ دەخەن بۆ ئەوەی بڕۆن و دەست بەسەر ئەو خاکەدا بگرن کە خوداوەندی باوکەکانتان پێی داون؟» (18:3).
دووەم، کاتێک لە یەشوع 22 دەخوێنمەوە کە دوو و نیو هۆز گەڕانەوە بۆ میراتەکەیان لە لای ڕۆژهەڵاتی ئوردون، ئاستەنگەکە ئەوەیە: ئایا من ڕازیم بە ژیانێکی ئاسوودە لەم جیهانەدا، کە هیچ ململانێیەکی تێدا نییە لە ناوچە ئاسمانییەکاندا؟ لەبری ئەوەی بڕۆم بۆ بەدەستهێنانی ئەوەی خودا دابینی کردووە، ئایا من نایەڵم بۆ میراتەکەم لە وڵاتی شاخاوی شەڕ بکەم وەک چۆن ماڵی یوسف بوو (یەشوع 17:14-18)؟ با وشەی خودا هەریەکێک لە ئێمە ئاستەنگ بکات.
تێبینی کۆتایی
- «لێرەدا سادەکردنەوەیەکی ڕەوا هەیە. کەنعان، لە مێژووی زەمینی یەشوعدا، هاوتایە لەگەڵ شوێنە ئاسمانییەکاندا لە فێرکردنی ڕۆحی ئەفەسۆسدا. ترێی ئەشکۆل، و میوە جوانەکانی کەنعان، هاوتایە لەگەڵ بەرەکەتە ڕۆحییەکانی ئەفەسۆسدا. شەڕکردن بۆ بەدەستهێنانی کەنعان لە یەشوعدا هاوتایە لەگەڵ شەڕی پیرۆزی مەسیحییەکان لە ئەفەسۆس 6:10-18» (ج. س. بلاکبێرن، کەنعان داگیرکراو, لاپەڕە 63، بڵاوکراوەکانی ڕاستی کتێبی پیرۆز، کریو، بەریتانیا، 2020).
