کاتی ژیانی تۆ
زانستی کیمیا هەندێک تێڕوانینی سەرنجڕاکێش دەربارەی جیهانی سروشتی پێشکەش دەکات. یەکێک لە بوارە سەرنجڕاکێشەکان بابەتی نیشتنی کیمیاییە، کە دەتوانێت ڕووبدات کاتێک دوو شلەمەنی پێکەوە تێکەڵ دەکرێن. هەندێک جۆری تێکەڵەی کیمیایی بە شێوەیەک کارلێک دەکەن کە بەشێک لە تێکەڵە نوێیەکە دەگۆڕێت بۆ شێوەیەکی ڕەق. ئەو ڕەقە پاشان دەکەوێتە خوارەوە، یان دەنیشێت، بۆ بنی دەفرەکە.
ئەم کارلێکانە دەتوانن بەهای بازرگانییان هەبێت بۆ زانایان و توێژەران. بەڵام بیرۆکەی تێکەڵکردنی شتەکان پێکەوە و پاشان سەیری کەوتنی تەنۆلکەکان بۆ خوارەوە دەتوانێت وێنەیەکی بەسوود بێت بۆ ئەوەی کە هەرزەکاربوون چۆنە.
کاتێک وەک هیچ کاتێکی تر
ئەگەر تۆ مەسیحییەک بیت لە نێوان تەمەنی 10 و 19 ساڵیدا، ئەوا لە پێناسەی گشتی هەرزەکارێکی مەسیحیدا جێگات دەبێتەوە. ئەم وتارە بە لەبەرچاوگرتنی تۆ نووسراوە – هەرچەندە بەشێکیش بۆ دایک و باوکتان دەبێت – کاتێک بەم دەیەی ژیانتدا تێدەپەڕیت.
ئەمە کاتێکە وەک هیچ کاتێکی تر. تۆ ئەم ساڵانەت لە قوتابخانەی سەرەتاییدا دەستپێکرد، فێری ناو، کار و کەرتەکان بوویت؛ و لەوانەیە وەک کرێکارێکی شارەزا یان خوێندکارێکی زانکۆ کۆتایی پێبهێنیت کە دەتوانێت خەڵک ڕێنمایی بکات، هونەر دروست بکات، بارودۆخەکان شیکار بکات، و کێشە گرنگەکانی سەردەمی خۆت چارەسەر بکات. توانای پرۆسێسکردنی مێشکت بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد دەکات. تۆڕی کۆمەڵایەتیت دەگۆڕێت و فراوان دەبێت. دەرفەتەکانی سەربەخۆیی، گەڕان و داهێنان لەوانەیە سەرسامت بکەن.
لە هەمان کاتدا لەوانەیە ڕووبەڕووی خەمۆکی ببیتەوە کە هەرگیز خەیاڵت نەدەکرد، بڕیارەکان کە هەرگیز نەتویست، تاقیکردنەوەکان کە هەرگیز چاوەڕێی نەکرد، و ڕەتکردنەوەکان کە هەرگیز نەتبینی. شتەکان کە هەستت دەکرد بۆ هەمیشە بەشێک دەبن لە ژیانت، لەناو دەچن، هەندێکیان بە هێواشی و هەندێکیان بە لەناکاو. وەک لە نموونەی کیمیایی سەرەوە، هەندێک بەشی خۆت لە تەمەنی بچووکیدا دەنیشێتە خوارەوە. هیچ ڕێگایەک نییە بۆ ئەوەی هەموو شتێک لەناو تێکەڵەی ژیاندا بپارێزیت کە لە کاتی ساڵانی هەرزەکاریدا پێکەوە تێکەڵ دەکرێت.
لە ناوەڕاستی ئەم کاتە نایاب و دژوارەدا، خودا لەوێیە. ئەو هەمیشە پسپۆڕ بووە لە بەکارهێنانی خەڵکی بەردەست لە هەر تەمەنێکدا. بۆ نموونە، پێغەمبەر ساموێل یەکەم جار لەگەڵ خودا قسەی کرد کاتێک لەوانەیە زۆر لە 5 یان 6 ساڵ گەورەتر نەبووبێت (1 ساموێل 3)؛ کاهین یەهۆیەدا هێشتا ڕاوێژکارێکی ڕۆحی بوو بۆ پاشا کاتێک لە تەمەنی 130 ساڵیدا مرد (2 کتێبی مێژوو 24:15)؛ و پیاوان و ژنان لە هەموو تەمەنەکاندا لە نێواندا بەسوود بوون بۆ خوداوەند. بۆیە، نابێت سەیر بێت کە ئەو دەیەوێت تۆ بەکاربهێنێت! مەڵێ، «ناتوانێت من بم» یان، «لەوانەیە ڕۆژێک.» بۆچی ناتوانێت تۆ بیت؟ بۆچی ئێستا نا؟
ڕوانگەیەکی نوێ
یەکێک لە گرنگترین گەشەکان لەم ساڵانی ژیانەدا زیادبوونی هۆشیارییە دەربارەی ئەوەی تۆ کێیت و مەبەستت چییە لە جیهانی گەورەتری دەوروبەرتدا. لەبری ئەوەی تەنها وردەکارییە ئاشکراکان کە ڕاستەوخۆ لەبەردەمتدان لەبەرچاو بگریت، مێشکت توانای بیرکردنەوەی لەسەر پرسیارە زیاتر ناڕاستەوخۆکان دەربارەی دادپەروەری، ڕەوشت و ئەو بنەمایانەی کە ڕەفتاری مرۆڤ ڕێنمایی دەکەن هەیە. بۆیە، لەگەڵ ئەو گەشە ئاساییە لە توانای بیرکردنەوە و شیکارکردنتدا، ئەم قۆناغەی ژیان کاتێکی نایاب و گرنگە بۆ گەشەکردن لە زانینی بنەماکانی کتێبی پیرۆزیشدا.
ئەم جۆرە گەشە کەسییە خاڵی زەبوور 119:9. ئەو ئایەتە زۆرجار لە کەمپەکانی کتێبی پیرۆز یان پرۆگرامەکانی گەنجان باس دەکرێت، بەڵام واتای ڕاستەقینەی لەوانەیە بە هەڵە تێبگەیەنرێت چونکە زۆرجار بە هەڵەیەکی بچووک لە وشەدا ڕوون دەکرێتەوە. ئایەتەکە دەپرسێت، «چۆن گەنجێک دەتوانێت ڕێگاکەی پاک بکاتەوە؟» و پاشان وەڵامی خۆی دەداتەوە: «بە گوێگرتن لە وشەکەت» (NKJV). سەرنج بدە چۆن ئایەتەکە پێشکەش کراوە. ئەو گەنجان هان نادات کە گوێ لە وشەی خودا بگرن – گوتەیەکی باوی هەڵە – بەڵام بەپێی وشەی خودا. خاڵی ئایەتەکە ئەوەیە کە دەبێت ڕێگاکەمان هەڵسەنگێنین و پاشان پاکی بکەینەوە («گوێگرتن») بە جێبەجێکردنی («بەپێی») بنەماکانی کتێبی پیرۆز.
بێگومان، ڕاستیشە بڵێین دەبێت گوێ لە وشەی خودا خۆی بگرین! بەڵام زەبوور 119:9 جەخت لەسەر پرۆسەی جێبەجێکردنی وشەی خودا دەکاتەوە، کە لایەنێکی سەرەکی گەشەی ڕۆحییە. ڕووبەڕووی زۆر بارودۆخ دەبینەوە کە بە تایبەتی لە کتێبی پیرۆزدا وەسف نەکراون. بەڵام، هەمیشە بنەماکان لە وشەی خودادا دەبن بۆ یارمەتیدانمان لە وەرگرتنی بڕیارە باش و ژیرەکان.
جگە لەوەش، لەم قۆناغەی ژیاندا گرنگە تێگەیشتنت لە فێرکارییە سەرەکییەکانی کتێبی پیرۆز گەشە پێبدەیت. فێر بە کە واتای ڕەواکردن، پیرۆزکردن و کڕینەوە چییە؛ پلانی گەورەی خودا بۆ جیهان تێبگە کە لە ڕووداوەکانی ڕابردوو و داهاتوودا دەبینرێت؛ و لە هەمووی گرنگتر، نرخی کەسایەتی و کاری ڕزگارکەر، خوداوەند عیسای مەسیح، بزانە. خودا مەبەستی ئەوەیە کە ئێمە لەسەر وێنەی کوڕەکەی بێت، بۆیە دەبێت بمانەوێت بزانین ئەو لەسەر زەوی چۆن بوو و ئێستا لە ئاسمان چی دەکات.
هەروەها، بەسوودە کە بەدوای وەڵامەکاندا بگەڕێیت دەربارەی ئەوەی بۆچی مەسیحییەکان وەک ئێمە باوەڕ دەکەن. بۆچی دەڵێین کتێبی پیرۆز جێی متمانەیە؟ چی وامان لێدەکات دڵنیا بین کە خودا جیهانی دروست کردووە؟ بۆچی دەبێت متمانە بە هەستانەوەی عیسای مەسیح بکەین؟ هەبوونی باوەڕ ئێمە لەم باوەڕانەدا جێگیر دەکات، بەڵام کتێبی پیرۆزیش پێمان دەڵێت کە ئامادە بین بۆ ئەوەی وەڵام بدەینەوە بەوانەی کە دەربارەی هیوامان دەپرسن (1 پەترۆس 3:15). وەڵام هەیە بۆ ئەوانەی گومان دەکەن، و دەتوانین دڵنیایی هەبێت دەربارەی ئەو شتانەی کە مەسیحییەکان هەر لە سەدەی یەکەمەوە باوەڕیان پێی بووە (لوقا 1:1؛ یەهودا 3).
کۆمەڵێک ئاستەنگی نوێ
لەگەڵ فێربوونی ڕوانگەی نوێ، ئاستەنگی نوێش دەبن. یەکێک لەوانە پارەیە. لە زۆر ڕووەوە پارە تاقیکردنەوەی خوداپەرستییە بۆ باوەڕدارانی هەر تەمەنێک. ئەم تاقیکردنەوەیە زۆرجار ڕەگ و ڕیشەی لە ساڵانی هەرزەکاریدا هەیە، کاتێک گیرفانت لەوانەیە پارەی زیاتری تێدا بێت بەهۆی کارێکی کاتی یان هۆکارێکی ترەوە. بژاردەی زیاترت دەبێت دەربارەی شوێنەکان بۆ ڕۆیشتن و چالاکییەکان بۆ چێژوەرگرتن. زۆرێک لەمانە لەوانەیە بە تەنیا باش بن، بەڵام گرنگە هەندێک بنەمای کتێبی پیرۆز دەربارەی پارە جێبەجێ بکەیت.
یەکەم، خۆشەویستی پارە هەمیشە دەبێتە هۆی گوناه و خەمۆکی. کەسێک پێویست ناکات دەوڵەمەند بێت بۆ ئەوەی بکەوێتە ئەم داوەوە؛ زۆرێک کە زۆر کەمیان لەم جیهانەدا هەیە هێشتا خۆشەویستی پارەن. دڵت لەم مەترسییە بپارێزە. ڕێگایەکی خودایی هەیە بۆ پلاندانان بۆ پیشەیەک، ماڵێک، و شتە پێویستییەکانی ژیان لە کاتێکدا هێشتا لەگەڵ ئەوەی هەتە لە هەموو قۆناغێکدا ڕازی بیت (1 تیمۆساوس 6:6-11).
دووەم، بیرت بێت کە پارە مەبەستی هەیە لە دەرەوەی ئەمڕۆ. پلان دابنێ تەنها بەشێکی بچووک لەوەی وەریدەگریت وەک هەرزەکارێک خەرج بکەیت و تا دەتوانیت بۆ خەرجییە گەورەترەکانی داهاتوو پاشەکەوت بکەیت. کتێبی پیرۆز هانی ئەمە دەدات (پەندەکان 6:6-8، 21:20)، و سەرسام دەبیت بەوەی چەند خێرا پارە خەرج دەکرێت! جگە لەوەش، پارەکەت بۆ مەبەستی ڕۆحی بەکاربهێنە، نەک تەنها پلانە کەسییەکان. کاری خودا لە جیهاندا نەک تەنها کات بەڵکو پارەش پێویستە، و بەخشینی مەسیحی دەرفەتی زۆر دەڕەخسێنێت بۆ ئەوەی بەشێک بیت لەوەی خوداوەند دەیکات (لوقا 12:33-34). ئەم پراکتیزە کتێبی پیرۆزە بە بەشداریکردنی هەفتانە لە کۆبوونەوەی ناوخۆیی باوەڕداران دەستپێدەکات و درێژ دەبێتەوە بۆ هەر پێویستییەک کە هەست دەکەیت خوداوەند دەیەوێت پشتیوانی لێبکەیت (1 کۆرنسۆس 16:2؛ تیتۆس 3:14). بە کورتی، پاشەکەوتکەر بە، نەک خەرجکەر؛ و بەخشندە بە، نەک وەرگر.
ئاستەنگێکی تر لە بواری پەیوەندییەکان و ڕەفتاری ڕەوشتیدا دێت. لەم کاتەی ژیاندا تۆڕی کۆمەڵایەتیت گرنگتر دەبێت، و پەیوەندییە نزیکەکان کاریگەرتر دەبن. لە دەوروبەرت خەڵک جەخت لەسەر بیرۆکەی بەسەربردنی کات پێکەوە وەک خۆشەویست و خۆشەویست دەکەنەوە. سەرنجڕاکێشی ئەو پەیوەندییانە دەتوانێت زۆر بەهێز بێت، و بەڕاستی خودا ئەو هەست و سەرنجڕاکێشییانەی دیزاین کردووە بۆ ئەوەی لەم کاتەی ژیاندا گەشە بکەن. بەڵام گرنگە بزانیت کە ئەگەر گوناه لەم پەیوەندییانەدا ئەنجام بدرێت، دەتوانێت زیانێکی درێژخایەن بە ڕۆحت بگەیەنێت. وەک پەندەکان دەڵێن، مەحاڵە خەڵووزی گەرم هەڵبگریت بەبێ سووتان (6:27؛ 1 کۆرنسۆس 6:18 لەبەرچاو بگرە).
کتێبی پیرۆز لە هەموو لایەنەکانی ئەم بابەتەدا ئاگادارمان دەکاتەوە. پیاوانی خراپ و ژنانی بێڕەوشت هەن کە تاقیکردنەوەی قەناعەتپێکەر پێشکەش دەکەن. بانگهێشتەکانیان تەنها لەسەر چێژوەرگرتن لە ساتەکە جەخت دەکەنەوە، هەرگیز باسی دەرئەنجامەکانی دواتر ناکەن. یەکێک لە دەقەکانی کتێبی پیرۆز ژنێکی فریودەر وەسف دەکات کە بەڵێن دەدات، «ئاوی دزراو شیرینە، و نان خواردن بە نهێنی خۆشە»؛ بەڵام هەرگیز دان بەوەدا نانێت کە «میوانەکانی لە قووڵاییەکانی دۆزەخدان» (پەندەکان 9:17-18). لە سەرنجڕاکێشی سروشتی خۆمان بۆ ئەو تاقیکردنەوانەدا دەبێت بزانین کە ڕۆحی خودا دەیەوێت ئێمە لەوانە دوور بخاتەوە (غەلاتییەکان 5:17؛ یاقوب 4:4-5). ئەگەر خودا ئاگادارمان دەکاتەوە لە شتێک، زۆر ژیرانەیە گوێ بگرین!
خاڵێکی تریش هەیە دەربارەی پەیوەندییە درێژخایەنەکان. خێزانە جیاوازەکان بە شێوازی جیاواز سەیری پراکتیزەی دەیتی دەکەن، بەڵام بەبێ گوێدانە ڕوانگە دەتوانین ئەمە پشتڕاست بکەینەوە: ئەگەر تۆ بیر لە پەیوەندییەکی قووڵ و درێژخایەن لەگەڵ کەسێکی ڕەگەزی بەرامبەر دەکەیتەوە، دەبێت تەنها لەگەڵ کەسێک بێت کە، لەبەردەم خوداوەنددا، بتوانیت پلانی هاوسەرگیری لەگەڵ دابنێیت. ئەمە بەو واتایە نایەت کە هاوڕێیەتی نزیک لە هەموو حاڵەتێکدا دەبێتە هۆی هاوسەرگیری؛ بەڵام بەو واتایە دێت کە دەبێت ئەو جۆرە پەیوەندییە بۆ ئەو کاتە بپارێزین کە بیر لە هاوسەرگیری دەکەینەوە. ژیرانە نییە ئەو جۆرە وزە ڕۆحی و سۆزدارییە لەسەر پەیوەندییەکان خەرج بکەیت کە تەنها کاتی و کورتخایەنن، و دەتوانن زیانێکی درێژخایەن بۆ ئەوانەی تێیدا بەشدارن دروست بکەن.
سەربەخۆییەکی نوێ
لەناو ئەم گۆڕانکارییە دژوارانەی ژیاندا، لەوانەیە هیچ یەکێکیان لەو سەربەخۆییە زیاتر فشار دروست نەکات کە دەتەوێت لە دایک و باوکت هەبێت. ئەمە ئارەزوویەکی تری خوداییە کە ڕێگەت پێدەدات لە کاتی هەرزەکاریدا گەشە بکەیت، بە وەرگرتنی بڕیاری زیاتر و گەشەپێدانی بەرپرسیارێتی گەورەتر. بۆیە ئارەزووی سەربەخۆیی باشە. بەڵام بیرت بێت کە باڵندە گەشەکردووەکان باڵیان هەیە زۆر پێش ئەوەی بە تەواوی ئامادە بن بۆ فڕین. زۆربەی ئەو گرژییەی کە لەوانەیە لەگەڵ دایک و باوکت هەست پێبکەیت، لەبەر ئەوەیە کە، وەک هەرزەکارێک، هێشتا پێویستت بە ئەزموونی زیاتر و ژیری زیاترە. بە سروشتی، ئەمە لەو ساتەدا قورسە بۆ تێگەیشتن.
لەوانەیە یارمەتیدەر بێت بیرت بێت کە، تەنانەت ئەگەر خوشک و برای گەورەت هەبێت، دایک و باوکت هەرگیز تۆیان نەبووە پێشتر. ئەگەر دایک و باوکت مەسیحی بن، ئەوا لەوانەیە داوای ژیری لە خوداوەند بکەن کاتێک بە هەر ساڵێکی تایبەتی ژیانی هەرزەکاریتدا تێدەپەڕیت. ئەگەر بڕیارێک بدەن کە تۆ لەگەڵیدا کۆک نیت، بیرت بێت کە ئەوان هەوڵ دەدەن ڕێز لە خوداوەند بگرن بە ڕاهێنان و پەروەردەکردنت، بەخێوکردنت لە ترسی خودا و ڕێنمایی کە لەو دێت (ئەفەسۆس 6:4).
بیرت بێت کە خودا دایک و باوکان بەرپرسیار دەکات ئەگەر ڕێگەت پێبدەن هەرچییەک دەتەوێت بیکەیت. پیاوانی خوداپەرست وەک عیلی و ساموێل ڕووبەڕووی خەمۆکی بوونەوە بە زانینی ئەوەی کە منداڵەکانیان شوێن خوداوەند نەکەوتن. لە حاڵەتی عیلی، خودا بە ڕاستی گوتی کە ئەو زیاتر ڕێزی لە کوڕەکانی گرتووە وەک لەو، بەوەی کە لە ڕێگا خراپەکانیاندا ڕاینەگرتوون (1 ساموێل 2:29، 8:1-5 لەبەرچاو بگرە). ڕێگە بە دایک و باوکت بدە کە بەرپرسیارێتییەکەیان جێبەجێ بکەن کاتێک لەم قۆناغەی ژیاندا ڕێنماییت دەکەن. ڕێگایەک هەیە بۆ ناکۆکی لەگەڵیان بەبێ گوناهکردن بە بێڕێزیکردنیان، چونکە تەنانەت خوداوەند عیساش ئەو ئەزموونەی لە ساڵانی هەرزەکاریدا هەبوو (لوقا 2:48-51).
بەشی دایک و باوکان
لەبەر ئەوەی زۆربەی خوێنەرانی ئەم گۆڤارە گەورەن، شایانی ئەوەیە لێرەدا چەند بیرۆکەیەک بۆ دایک و باوکان زیاد بکەین. ئەگەر منداڵی زۆر بچووکتان هەیە، ئەمە کاتێکی نایابە بۆ دەستپێکردنی پلاندانان بۆ ساڵانی هەرزەکارییان. کتێبی پیرۆز بە دایک و باوکان دەڵێت کە منداڵەکانمان ڕابهێنین (پەندەکان 22:6)، کە واتای قۆناغە سەرەتاییەکانی ژیان دەگەیەنێت. گرنگە فێری منداڵان بکەین کە گوێڕایەڵ بن. کاتێک پێیان دەڵێیت «نەخێر» یان «بوەستە،» تەنانەت لە تەمەنی 1، 2 و 3 ساڵیدا، دەبێت نیشان بدەیت کە مەبەستتە. ئەگەر پێیان دەڵێیت، «وەرە ئێرە،» و ئەوان گوێت لێناگرن، بڕۆ بیانهێنە!
لە منداڵێکی گریان یان هەرزەکارێکی تووڕە مەترسە. سووربوون و یەکگرتوویی تۆ لە پەروەردەکردنی چالاکدا، لەگەڵ دەرئەنجامە گونجاوەکاندا، وەبەرهێنانێک دەبێت لە پەیوەندی داهاتووتاندا. ئەگەر منداڵان باوەڕیان وابێت کە دەتوانن هەرچییەک دەیانەوێت بیکەن کاتێک تەنها 5 یان 8 ساڵن، ژیانت بە شێوەیەکی نایاب قورس دەبێت کاتێک 15 یان 18 ساڵن. ئەگەر هێشتا سنوورەکان دانەمەزراون، ئێستا دەستپێبکە. لەوانەیە قورس بێت، بەڵام هەوڵی پەروەردەکردن ئەمڕۆ هەمیشە باشترە لە ئارەزووە بەتاڵەکانی سبەی.
لەگەڵ ڕاهێناندا، دەبێت خۆشەویستی و پەیوەندی هەبێت. دایک و باوکان نابێت وەک کاپتنی سوپا یان پاشای شاهانە بەسەر منداڵەکانیاندا ڕەفتار بکەن. ئێمە فەرماندەی ژێردەستەکان نین بەڵکو ڕێنمایی منداڵان دەکەین. ڕاهێنانی منداڵان کە لە کتێبی پیرۆزدا باس کراوە وەک کاری باخەوانێکە کە یارمەتی ڕووەکەکان دەدات گەشە بکەن (زەبوور 128:3)، نەک کاری ڕاهێنەری شێرێک کە ئاژەڵەکان بە قامچی ڕادەهێنێت. وتەیەکی گرنگ هەیە: «یاسا بێ پەیوەندی یەکسانە بە یاخیبوون.» لەگەڵ سنوور و قەدەغەکاندا توند بە؛ فێر بکە، ڕاست بکەرەوە و ئامۆژگاری بکە؛ بەڵام هەروەها پەروەردە بکە، خۆشتبوێت، بپارێزە و هان بدە. ژیری پێویست بە هەرزەکاران بدە تەنانەت ئەگەر پێیان وانییە پێویستیان پێیەتی (پێویستیان پێیەتی)؛ و خۆشەویستی پێویست بەوان بدە تەنانەت ئەگەر وادیار نییە کە دەیانەوێت (دەیانەوێت).
ڕۆژێکی نوێ لە پێشەوە
هەرزەکاران، ژیانتان لە پێشەوەیە! یەکێک لە بژاردەکان ئەوەیە کە بە هەر شێوەیەک دەتەوێت بژیت، و کتێبی پیرۆز بە ڕاستی ڕێگەت پێدەدات ئەگەر هەڵتبژارد. «با دڵت لە ڕۆژانی گەنجییەتیدا دڵخۆشت بکات،» دەڵێت! بەڵام، ئایەتەکە بە یادخستنەوەی دەرئەنجامەکانی داهاتوو بەردەوام دەبێت؛ ئەگەر تەنها شوێن دڵ و چاوەکانت بکەویت، ئەوا «بۆ هەموو ئەمانە خودا تۆ دەهێنێتە دادگایی» (سەلمۆن 11:9).
ڕێگای تری ژیان ئەوەیە کە بزانیت خودا دەتوانێت دەستپێشخەری و هێزی ساڵانی هەرزەکاری و بیستەکانی تەمەنت بەکاربهێنێت بۆ ئەنجامدانی شتی گەورە. دانیال گەنج بوو کاتێک بڕیاری دا بۆ خوداوەند بژی، و لە ئەنجامدا دواتر ئیمپراتۆرێکی ڕێنمایی کرد بۆ متمانەکردن بە خودای ئاسمان (دانیال 1-4). یەهۆشەبا گەنج بوو کاتێک ساوایەکی لە شاژنێکی بکوژ ڕزگار کرد، خێزانی داود و لە کۆتاییدا نەوەی مەسیحی پاراست (2 پاشایان 11). یەرمیا گەنج بوو کاتێک خودا پەیامێکی پێدا بۆ دراوسێکانی و بۆ پاشاکان (یەرمیا 1). ڕوت گەنج بوو کاتێک پشتیوانی لە نۆعمی کرد بە ڕۆیشتن بۆ کارکردن (ڕوت 2). تیمۆساوس گەنج بوو کاتێک چوو بۆ گەشتێکی میسیۆنێری (ئەعمالی نێردراوان 16). مریەم گەنج بوو کاتێک ماڵەکەی لەگەڵ یوسف بەجێهێشت و بەرەو بەیتلەحم ڕۆیشت (لوقا 2).
نموونەی کیمیایی لە سەرەتای ئەم وتارەدا باسی تێکەڵکردنی دوو شلەمەنی و بینینی دەرئەنجامەکانی کرد. لە ڕاستیدا، ساڵانی هەرزەکاریت بە تێکەڵکردنی زۆر زیاتر لە دوو سەرچاوە دروست دەبێت. زۆر تێکەڵە بە درێژایی ساڵان دروست دەکرێن، و هەندێک لەو شتانەی کە جارێک بەهایان پێدەدایت بەڕاستی لە تێکەڵەکە دەنیشێن و دەکەونە لاوە. بەڵام خودا چاوەکانی لەسەر تۆیە! ئەو کیمیاگەرە گەورەکەی ژیانمانە، هەندێک لەمە و هەندێک لەوە زیاد دەکات بۆ ئەوەی هەریەکێک لە ئێمە بکاتە پیاو و ژنێک کە دڵیان بە تەواوی هی ئەوە.
