بەشی ١
پێش ئەوەی بەردەوام بین لەسەر ئەم بابەتە پیرۆزە، لەوانەیە پێویست بێت ناونیشانەکەی سەر ئەم نووسینە ڕوون بکەینەوە. باوە کە ئاماژە بە «کڵێسا» بکرێت: ئەم ناونیشانە لە مێشکی ئینگلیزیدا وێنەی بینایەکی ماددی دروست دەکات کە بۆ مەبەستی ئایینی بەکاردێت. ئایا وشەکە لە بەکارهێنانی کتێبی پیرۆزدا ئەم بیرۆکەیە پشتڕاست دەکاتەوە؟
بێگومان نا! وشەکە نزیکەی ١١٥ جار لە پەیمانی نوێدا بەکارهاتووە، تەنانەت جگە لە ئاماژەکەی عیبرانییەکان ١٢:٢٣. سێ جار بە دروستی لە کتێبی کرداری نێردراواندا بەکارهاتووە - کرداری نێردراوان ١٩:٣٢، ٣٩، ٤١. ئەوەی لە کرداری نێردراوان ٧:٣٨ ئاماژەیە بۆ کۆمەڵی ئیسرائیل لە چۆڵەوانیدا. بەکارهێنانی وشەکە لە کرداری نێردراوان ١٩:٣٧ هەڵەیە لە وەرگێڕاندا و دەبێت بخوێنرێتەوە «تاڵانکەرانی پەرستگا.» سێ بەکارهێنانەکەی دیکە لە بەشی ١٩دا پەیوەندییان بە کۆبوونەوە پڕ لە گێژاوەکەی ئەفەسۆسەوە هەیە.
وشەی «کڵێسا» لە «ئیکلیسیا»وە وەرگیراوە - بە واتای «بانگکراو.» لەم نووسینە و نووسینەکانی دواتردا دەمانەوێت باسی ئەم کۆمەڵە ناوازەیەی خەڵک بکەین کە بانگکراوەکانی خودان، لەژێر شەش ناونیشاندا: پێشبینیکراو
- دامەزراو
- پێکهاتوو
- تەواوکراو
- کارا
- داهاتوو
- ژمارەکانی ١، ٢، ٣، ٤، ٥ بابەتی ڕاستەوخۆی ئەم وتارەن. ژمارە ٦ هی بەشی ٢یە
یەکەم نووسراوی پیرۆز کە ڕووی تێدەکەین مەتتا ١٦:١٣-١٨یە، چونکە لەوێدا یەکەم ئاماژەی پەیمانی نوێمان هەیە بۆ ئەم «کۆمەڵەیە.» بەڕوونی ناتوانین چاوەڕێ بکەین لە پەیمانی کۆندا بیدۆزینەوە، سەرەڕای ئەوەی مامۆستایانی لاهووت دەڵێن.
هێشتا داهاتوو بوو کاتێک گەورەکەمان لە ئایەتی ١٨دا باسی کرد. بەپێی ئەوە ئەو فەرمووی، «من کۆمەڵەکەم دروست دەکەم» - هێشتا بوونی نەبوو. ئێمە قەرزاری ئەوین بۆ ئەوەی لەوێ «پێشبینی» کردووە. ئەم ئاماژەیە لە لێوی خۆیەوە هات.
هەروەها «بناغە»کەشی پێشبینی کرد کە لەسەری دروست دەکرێت، و ئەوەش ڕاستی کەسایەتی خۆی بوو. ئەمە لە دانپێدانانی پەترۆسدا ئاشکرا بوو لە وەڵامی پرسیاری گەورەکەمان، «ئێوە دەڵێن من کێم؟» با بارودۆخەکە تاوتوێ بکەین کە بووە هۆی ئەمە. ئەو پرسیبووی، «خەڵک دەڵێن من، کوڕی مرۆڤ، کێم؟»
بێگومان ناونیشانی فەرمی «کوڕی مرۆڤ» هەموو ڕاستی کەسایەتی ئەوی ناگرێتەوە. ناونیشانەکان، بە خۆیانەوە، وەسفکەری ئەو پۆستانەن کە هەڵگرەکەیان پڕیان دەکاتەوە. ناوەکان وەسفکەری ئەو کەسەن کە پڕیان دەکاتەوە.
کەواتە، کوڕی مرۆڤ یەکێکە لە ناونیشانە فەرمییەکانی. «کوڕی خودای زیندوو،» وەک لەلایەن پەترۆسەوە دانپێدانرا، ناوی ئەوە. بەم شێوەیە کۆمەڵەکە لەسەر ئەوەی ئەو کێیە دادەمەزرێت. پەترۆس وەڵامی دابووەوە، «تۆ مەسیحیت، کوڕی خودای زیندوو.» «عیسا وەڵامی دایەوە و پێی فەرموو، پیرۆزیت، شیمۆن بارجۆنا،» بەم شێوەیە گەورەکەمان لەسەر بنەمای ئەوەی کە ئەو بە سروشتی کێ بوو قسەی لەگەڵ کرد، بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە دانپێدانانەکە لە هەندێک گریمانەی سروشتییەوە سەرچاوەی نەگرتبوو، بەڵکو ئەنجامی وەحی خودایی بوو: - «گۆشت و خوێن ئەوەی پێنەگەیاندوویت، بەڵکو باوکم کە لە ئاسماندایە.» ئەم وەحییە ناوازەیە لە باوکەوە، لە ئاسمانەوە هات.
«کۆمەڵەکە،» کە لەسەر کوڕی خودای زیندوو دامەزراوە، لە ڕووناکییە تایبەتەکەی سەردەمی ئێستادایە - «خودا و باوکی گەورەکەمان عیسای مەسیح.»
کەواتە، ئەوەش ڕاست دەبێت کە «کۆمەڵەکە» بوونێکی ئاسمانی دەبێت، بانگەوازێکی ئاسمانی دەبێت، بۆیە وشەی گەورەکە، «پیرۆزیت… گۆشت و خوێن ئەوەی پێنەگەیاندوویت، بەڵکو باوکم کە لە ئاسماندایە.» سەرنج بدە چۆن خۆی لەگەڵ خوداوەندیدا یەکسان دەکات (ئایەتی ١٨) «و منیش دەڵێم پێت…» کێ جگە لە خودا، کە لە جەستەدا دەرکەوتووە، جورئەت دەکات بەم شێوەیە قسە بکات! «کە تۆ پەترۆسیت (پەترۆس - لە هەمان سروشتە، بەڵام بەردەکە نییە) و لەسەر ئەم بەردە (پەترا) کۆمەڵەکەم دروست دەکەم.»
لەسەر پەترۆس دروست نەکراوە بەڵکو لەسەر ئەوەی کە ئەو دانپێی نابوو، «کوڕی خودای زیندوو.» ئەمە ئەو بەردەیە کە «کۆمەڵەکە» لەسەری دامەزراوە، بۆیە ناکۆکی لەسەر نییە، «>وەک پیاوێک کە قووڵ هەڵکەنی، و بناغەکەی لەسەر بەردێک دانا؛ و کاتێک لافاوەکە بەرز بووەوە، ڕووبارەکە بە توندی لەو ماڵەی دا، و نەیانتوانی بیهەژێنن؛ چونکە لەسەر بەردێک دامەزرابوو» (مەتتا ٧:٢٤، لۆقا ٦:٤٨).
کەواتە پەترۆس پارچە بەردێکە؛ پەترا بارستە بەردێکە. لە درێژایی مێژوودا چەند بە توندی گەردەلولەکانی چەوساندنەوە لە دەرەوە دژی کۆمەڵەکە هەڵیانداوە. چەند بە فێڵبازی و بەردەوامی گەردەلولەکان لەلایەن گورگە دڕندەکانەوە بەرزکراونەتەوە، کە هاتوونەتە ناو باوەڕدارانەوە، شتی ناڕاستیان وتووە، هەوڵیان داوە مەسیح لە خۆشەویستی خۆیانیان لاببەن، بەڵام لە مەبەستەکەیاندا سەرکەوتوو نەبوون. ئایا گەورەکەمان نەفەرمووبوو، «و دەروازەکانی دۆزەخ ناتوانن زاڵ بن بەسەریدا»؟
سەرنج بدە نووسراوە پیرۆزەکانی خوارەوە بۆ گرنگی «دەروازەکان»: یەشوع ٢٠:٤؛ ڕوت ٤:١-١٢؛ کرداری نێردراوان ١٤:١٣.
لە ڕەچاوکردنی ئەم و نووسراوە پیرۆزەکانی دیکەوە فێر دەبین کە دەروازەکان هێمای دەسەڵاتی کارگێڕی و هێزن. باش دەبێت لەم خاڵەدا ئاماژە بەوە بکەین، کە پێش گەیشتن بە دەروازەکانی دۆزەخ، دەبێت دەروازەی مردن تێپەڕێنرێت. کوڕی خودای زیندوو بەناو مردندا ڕۆیشتووە و لە هەستانەوەدا دەرکەوتووە بۆ ئەوەی کۆمەڵەکەی دروست بکات. پەترۆس لە ڕۆژی پەنجا ڕۆژەدا لەبەردەم خەڵکدا ڕاستی مردنی مەسیح و هەروەها ڕاستی هەستانەوەی لەناو مردوواندا ڕاگەیاند (کرداری نێردراوان ٢:٢٣).
تا ئێستا پێشبینیکردن و دامەزراندنی کۆمەڵەکەمان تاوتوێ کردووە.
بەردەوام دەبین بۆ تاوتوێکردنێکی کورت لەسەر «پێکهاتنی» مێژوویی. ئەمە لە ڕاستیدا لە ڕۆژی پەنجا ڕۆژەدا ڕوویدا کە ئێستا ئاماژەمان پێدا. کرداری نێردراوان ٢:١، ٤٤-٤٧ هەندێک ئاماژەمان پێدەدات بۆ پیرۆزی ئەم بۆنەیە. ئێمە بەرەو ڕەچاوکردنی جێبەجێکردنی گرنگی نوێژەکەی گەورەکەمان دەبرێین: «من نوێژ بۆ باوک دەکەم، و ئەو دڵنەوایی کەرێکی دیکەتان پێدەدات، بۆ ئەوەی بۆ هەمیشە لەگەڵتان بێت؛ تەنانەت ڕۆحی ڕاستی…» پێشتر خوێندمانەوە، «چونکە هێشتا ڕۆحی پیرۆز نەدرابوو؛ چونکە عیسا هێشتا شکۆدار نەکرابوو» (یۆحەننا ١٤:١٦ و یۆحەننا ٧:٣٩).
گەیشتینە کرداری نێردراوان ٢ لە بەخشینی ڕۆحدا. ئەمە پشتڕاستکردنەوەیەکی ڕاستەوخۆ بوو کە گەورەکەمان شکۆدار کرابوو و کرداری نێردراوان ١ لە کەمتر لە پێنج ڕاگەیاندندا پێمان دەڵێت کە گەورەکەمان بە جەستە بۆ ئاسمان بەرز کراوەتەوە (ئایەتەکانی ٢، ٩، ١٠، ١١ و ٢٢).
نیشتەجێبوون لەگەڵیان و تێیاندا (واتە ڕۆحی پیرۆز) لە ئەنجامی جێهێشتنیان بوو لەلایەن ئەو (گەورە عیسا) و ڕۆیشتنی بۆ لای باوک. زیاتر دەخوێنینەوە، «چونکە بە یەک ڕۆح هەموومان لە یەک جەستەدا لە ئاو هەڵکێشراوین» (١ کۆرنسۆس ١٢:١٣). بەڕوونی، گەورەکەمان پێویست بوو شکۆدار بکرێت بۆ ئەوەی ڕۆح بەم شێوەیە بدرێت. ئەو «کە بە دەستی ڕاستی خودا بەرز کرابووەوە، و بەڵێنی ڕۆحی پیرۆزی لە باوکەوە وەرگرتبوو، ئەوەی کە ئێستا دەیبینن و دەیبیستن بڵاو کردەوە،» بەم شێوەیە پەترۆس لە کاتی بانگەوازکردندا لە کرداری نێردراوان ٢:٣٣ دەڵێت. مەسیح لەو شوێنەی کە لە دەستی ڕاستی خودادایە، بە ناچاری - وەک لەسەر خاچ کردبووی - دەبێت ڕزگارکردن ئەنجام بدات. ستایشی بکەن! ئەمە بە تەواوی ئەوەیە کە ئەو بە مردن و خوێنڕشتنی ئەنجامی دا. وەک لە مردووان هەستاوەتەوە و شکۆدار کراوە، ڕۆحی بەخشیوە.
لە ئەنجامدا، سێ شت ڕاستن کە پێشتر هەرگیز نەدەبوون: پیاوێک لە شکۆمەندیدا هەیە؛ کەسێکی خودایی، ڕۆحی پیرۆز لێرە لەسەر زەوی؛ و کۆمەڵێکی نوێ لە یەکێتیدا لەگەڵ مەسیح لەو شوێنەی کە ئەو لێیە و ئەوەش بە هێزی ڕۆحی نیشتەجێ. «کۆمەڵەکە» ئێستا پێکهاتووە - ڕاستییەکی بنەڕەتی لەو جیهانەی کە مەسیح لێی ڕۆیشتووە - کە بە شێوەیەکی زۆر ناشرین بە ڕێگەی مردنی دڕندانە و شەرمەزاری خاچکێشان دەرکراوە. ئێستا سێ لەو تایبەتمەندییانەمان بینی کە لە سەرەتای ئەم نووسینەدا داماننا - کۆمەڵەکە پێشبینیکراو، دامەزراو، و پێکهاتوو.
تەواوکراو و کارا
دوای ئەوەی لە ژمارەی پێشووماندا کۆمەڵەکەمان بە پێشبینیکراو، دامەزراو، و پێکهاتوو تاوتوێ کرد، ئێستا کەمێک لەسەر کۆمەڵەکە «تەواوکراو و کارا» دەڵێین. بۆ یەکەمجار ڕوو دەکەینە ئەفەسۆس، بە تایبەتی بەشی ٢.
لێرەدا فێر دەبین کە ئەم کۆمەڵە ناوازەیە لە غەیرەجوولەکە و جوولەکە پێکهاتووە، کە پێشتر نامۆ بوون و دوژمنایەتی یەکتریان دەکرد، لە ڕووی ئایینی و ڕەگەزییەوە. جگە لەو بارودۆخە، هەردووکیان بە سروشت منداڵی تووڕەیی بوون (ئەفەسۆس ٢:٣). دوژمنایەتی نێوانیان لە جەستەی مەسیحدا نەهێڵدراوە (ئایەتەکانی ١٤-١٥)، دیواری ناوەڕاستی دابەشبوون ڕووخێنراوە و، لە نێوان هەردووکیاندا، ئەو لە خۆیدا پیاوێکی نوێی دروست کردووە.
غەیرەجوولەکەی باوەڕدار بەرز نەکراوەتەوە بۆ ئاستی جوولەکە، و جوولەکەی باوەڕدار نزم نەکراوەتەوە بۆ ئاستی نزمتری غەیرەجوولەکە، بەڵکو هەردووکیان بەرز کراونەتەوە بۆ ئاستی دروستکراوێکی نوێ. پاشان، لە ئەنجامی نەهێشتنی دوژمنایەتی هاوبەشیان، لە یەک جەستەدا بە خاچ لەگەڵ خودا ئاشت کراونەتەوە.
هەروەها فێر دەبین کە جگە لەوەی یەک پیاوی نوێ و یەک جەستەن، شوێنێکی یەکگرتوویان هەیە بۆ بەرەکەت وەک پێکەوە گەشەکردن بۆ پەرستگایەکی پیرۆز لە گەورەکەدا. ئەمە لەو ڕاستییەوە سەرچاوە دەگرێت کە ئەوان چیتر نامۆ و بیانی نین - چۆن دەتوانن بن ئەوانەی کە «لەلایەن ئەوەوە بە یەک ڕۆح دەستیان بە باوک ڕادەگات،» و ئێستا «هاوڵاتی پیرۆزەکانن، و لە ماڵی خودان؛ و لەسەر بناغەی نێردراوان و پێغەمبەران دروست کراون.»
ئەمە چۆن لەگەڵ ڕەچاوکردنی پێشترمان لە مەتتا ١٦دا دەگونجێت، کە زۆرمان لەسەر ئەوە کرد کە کۆمەڵەکە لەسەر ڕاستی کوڕی خودای زیندوو دامەزراوە؟ لێرە لە ئەفەسۆس ٢دا بنەمای فێرکاری لەسەر بناغەی کەسایەتی مەسیح دانراوە. با ئەوەشمان لەبیر بێت کە پۆڵس لە ١ کۆرنسۆس ٣: ٩-١١، لە کاتێکدا ئاماژە بەوە دەکات کە لەلایەن پیاوانەوە بە بەرپرسیارێتی خۆیان دروست کراوە، بە ڕوونی باسی ئەو بناغەیە دەکات کە خودا بەکاری هێنابوو بۆ دانانی، لە ڕێگەی بانگەوازکردنی مزگێنییەوە، لە ڕۆحی باوەڕداران لە کۆرنسۆس. لێرە، لە ئەفەسۆس ٢دا، فێر دەکرێین کە بناغەکە، کە بە شێوەیەکی نێردراوی لە فێرکاریدا دانراوە، بینایەکی «بە شێوەیەکی گونجاو پێکەوە دروستکراو»ی بەرهەم هێناوە. لەگەڵ ڕۆژی نمایشدا گەشە دەکات، کە «عیسای مەسیح خۆی» وەک «بەردی گۆشەی سەرەکی» هەیە. لە کاتێکدا ئێمە بە خۆشەویستییەوە بەرەو ڕۆژی شکۆمەندی داهاتوو دەبرێین، فێر دەکرێین کە تەنانەت ئێستاش لەم ڕۆژی نیعمەتەدا ئێمە «پێکەوە دروست کراوین بۆ نیشتەجێبوونی خودا لە ڕۆحدا.» هەر وەک چۆن خودا دڵی خۆش بووە بە قسەکردن «وەک کوڕ»، بە هەمان شێوە ئەو «وەک ڕۆح» لە کۆمەڵەکەدا وەک ماڵی خۆی نیشتەجێیە. لەوێدا دڵخۆشی ئەو مسۆگەر دەکرێت و لێوەی شایەتی ئەو دەردەچێت.
کۆمەڵەکە لە لایەنی کۆمەڵایەتییەوە وەک یەک جەستەی مەسیح سەیر دەکرێت؛ بە کۆمەڵ وەک ماڵی خودا، هەموو ئەوانە دەگرێتەوە کە باوەڕیان بە مزگێنی ڕزگارییان هێناوە و لە ئەنجامدا بە ڕۆحی پیرۆزی بەڵێن مۆر کراون (ئەفەسۆس ١:١٣). ئەمانە تاک بە تاک لە بەرەکەتی کوڕایەتیدان لەگەڵ خودا، و لە قبوڵکردندان لە خۆشەویستەکەدا (ئەفەسۆس ١:٤-٦).
تا ڕادەیەک ئاماژەمان بە «کارکردنی» کۆمەڵەکە کردووە لە کاتێکدا باسی ئەوەمان دەکرد کە لەلایەن فێرکاری نێردراوانەوە «تەواوکراوە.» لەم پەیوەندییەدا با بیرمان بێت کە ئەو باوەڕدارە سەرەتاییانەی کرداری نێردراوان ٢: ٤٢ ئەم تایبەتمەندییە ستایشکەرەیان هەیە، «ئەوان بەردەوام بوون لە فێرکاری و هاوبەشی نێردراواندا، و لە شکاندنی ناندا، و لە نوێژەکاندا.» کەواتە سەیر نییە کە لە نامەیەکدا کە باسی «کاتژمێری کۆتایی» دەکات (١ یۆحەننا ٢:١٨)، بخوێنینەوە، «>ئێمە لە خوداوەین؛ ئەوەی خودا دەناسێت گوێمان لێدەگرێت؛ ئەوەی لە خوداوە نییە گوێمان لێناگرێت. بەمە ڕۆحی ڕاستی و ڕۆحی هەڵە دەناسین» (١ یۆحەننا ٤:٦).
کەواتە کارکردنی کۆمەڵەکە ئەوەیە کە لە هەر کاتێکدا بێت گوێڕایەڵی وشەی خودا بێت، نووسراوە پیرۆزەکانی ڕاستی. بە نێردراو پۆڵس سپێردرابوو کارگێڕی نهێنییەکە - کە مەسیح و کۆمەڵەکە یەکن. ئەم ڕاستییە لە وشەی گەورەی شکۆدارکراو لە دەستی ڕاستی خودادا بوو کاتێک ساوڵی تارسوسی گرت کاتێک غیرەتی خۆی دژی قوتابییەکانی گەورە بەکار دەهێنا، «ساوڵ، ساول، بۆچی چەوساندنەوەم دەکەیت؟»
یەکێک لە «کارکردنەکانی» کۆمەڵەکە وەک جەستەی مەسیح ئەوەیە کە ژیانی سەری خۆی دەرببڕێت. وەک ماڵی خودا، ئەرک و بەرپرسیارێتی ئەوەیە کە خزمەت بە دڵخۆشی خودا بکات و شایەتی بۆ ئەو بدات لەو جیهانەی کە تێیدایە. ئەو خودایەکی ڕزگارکەرە و شایەتی بۆ ئەم ڕاستییە لەوانەوە دەردەچێت کە ماڵی ئەویان پێکهێناوە.
شایەتی لەخواترسی، وەک حوکمڕانی کردنی کردارەکانمان، واتە ڕێزگرتنی شیاو لە خودا لە هەموو شتێکدا و لە هەموو کاتێکدا، هێزێکی ڕەوشتی دەدات بەو شایەتییەی کە خودای ماڵی خودا، کە خودایەکی ڕزگارکەرە، دەیەوێت هەمووان ڕزگار ببن و بێنە زانینی ڕاستی. ئەمە ئیمتیازێکی گەورەیە بۆ پێشکەشکردنی نوێنەرایەتییەکی ڕاستی خوداکەمان. چەند پیرۆزە چێژوەرگرتن لە هاوبەشی لەمەدا.
ئەم هاوبەشییە بە فێرکاری نێردراوان دەستی پێکرد، هەر وەک چۆن بەویش ڕێکدەخرێت. لە شکاندنی ناندا دەردەبڕدرێت؛ «ئێمە کە زۆرین، یەک نان و یەک جەستەین؛ چونکە هەموومان بەشدارین لەو یەک نانەدا» (١ کۆرنسۆس ١٠:١٧).
بەرەکەتی پەرداخەکە و شکاندنی نانەکە هەموو ئەوانە دەناسێنێت کە بەم شێوەیە دەکەن - سەبارەت بە بەرپرسیارێتییان - لەگەڵ مردنی گەورەکە. کاتێک بەم شێوەیە دەکەن، بە کردەوە «ئامین» دەڵێن بۆ حوکمی خودا کە لە مردنی گەورەکەدا دەربڕدراوە سەبارەت بە هەموو ئەوەی کە ئەوان بوون، و هەروەها پشتڕاستکردنەوەی حوکمی ئەو لەسەر جیهان. ئێستا، وشەکانی نێردراو لە غەلاتییەکان ٦: ١٤ دەهێنینەوە؛ «بەڵام خودا نەهێڵێت کە من شانازی بکەم، جگە لە خاچی گەورەکەمان عیسای مەسیح، کە بەهۆی ئەوەوە جیهان بۆ من خاچ کێشراوە، و منیش بۆ جیهان.»
ئەم هاوبەشییە، کە بەم شێوەیە دەردەبڕدرێت، تەنها بە نوێژەکان دەتوانرێت بپارێزرێت. ئەوانەی لە هاوبەشیدان بە بانگەوازی خودا تێیدان (١ کۆرنسۆس ١:٩)، و کاتێک بەشداری لە نوێژەکاندا دەکەن، یەکسەر دان بە ناتەواویی خۆیاندا دەنێن و متمانەی خۆیان بە تەواو بوونی خودای دڵسۆزیان دەردەبڕن.
پێمان وایە، بە لەبەرچاوگرتنی ڕاستییەکانی پێشوو، ئەوان بە تەواوی لەلایەن فێرکاری نێردراوانەوە «تەواوکراون.»
