چی دەربارەی یوسف دەزانین؟
«ئێستا لەدایکبوونی عیسای مەسیح بەم شێوەیە بوو: دوای ئەوەی دایکی مریەم دەستگیرانی یوسف بوو، پێش ئەوەی بەیەکەوە بن، دۆزرایەوە کە بە ڕۆحی پیرۆز دووگیانە. ئینجا یوسف، مێردەکەی، کە پیاوێکی دادپەروەر بوو، و نەیویست بیکاتە نموونەیەکی گشتی، بڕیاری دا بە نهێنی لای بدات.» مەتتا 1:18-19 NKJV
چی دەربارەی یوسف دەزانین، ئەو کەسەی کە لە پاشخاندا لە دیمەنەکانی لەدایکبوونی مەسیحدا دەوەستێت؟ خودا چ جۆرە پیاوێکی هەڵبژارد بۆ ئەوەی ببێتە باوکی زەمینی گەورەمان؟ دەزانین کە ئەو دارتاش بوو بە پیشە (مەتتا 13:55)، بەڵام لە ڕووی کەسایەتییەوە چۆن بوو؟ ئایا ئەو تەنها "باوەڕدارێکی ئاسایی" بوو وەک زۆربەمان، یان پیاوێکی دیاری خودا بوو؟
بەپێی مەتتا 1:19، یوسف "پیاوێکی دادپەروەر" بوو. ئەمە هەمان شتە وەک ئەوەی بڵێین ئەو "پیاوێکی ڕاستودروست" بوو (NASB). ئەو نە تەواو بوو و نە بێ گوناه، بەڵام ژیانی بە بەردەوامی ئەنجامدانی ئەوەی کە لەبەردەم خودادا ڕاست بوو، تایبەتمەند بوو. ئەو نەک تەنها دارتاشێکی باش و ڕاستگۆ بوو، بەڵکو خەسڵەتە ئەخلاقییە دیارەکانیشی لە هەموو بوارەکانی ژیانیدا نیشان دەدا. هەرچەندە کتێبی پیرۆز زۆر شتی دەربارەی یوسف تێدا نییە، بەڵام کەسایەتی بەڕێز و نایابی ئەخلاقی ئەو لەو چەند ئایەتەدا دەردەکەوێت کە خودا دەربارەی ئەو پێی داوین. کاتێک لێکۆڵینەوە لەوە دەکەین کە کتێبی پیرۆز دەربارەی یوسفی "ڕاستودروست" دەڵێت، دەبێت هان بدرێین بۆ ئەوەی شوێنی نموونەکەی بکەوین.
پیاوێکی خۆشەویستی
یوسف پیاوێکی خۆشەویستی بوو. خۆشەویستییەکەی لە چاودێری نەرم و نیان و ڕەچاوکردنی مریەمدا دەبینین، تەنانەت لە بارودۆخی زۆر سەختدا. وێنای دۆخی یوسف بکە کاتێک زانی کە دەستگیرانە خۆشەویستەکەی دووگیانە. ڕوونکردنەوەکانی مریەم دەربارەی "ڕاگەیاندنی فریشتە" و "دووگیانی ڕۆحی پیرۆز" زۆر زۆر بوون بۆ باوەڕپێکردن. بە ئازار و بێ هیوا بوونێکی قووڵەوە یوسف دەبێت گەیشتبێتە ئەو ئەنجامەی کە لە کاتی سەردانەکەی مریەم بۆ ماوەی سێ مانگ بۆ لای ئامۆزاکەی ئەلیزابێت (لۆقا 1:56)، ئەو ناپاکیی لەگەڵیدا کردووە. چۆن دەیانتوانی ئەمە لەگەڵ پیاوێکدا بکات کە بە ڕاستی خۆشی دەویست؟ و پاشان تەنانەت دان بە تاوانەکەدا نەنێت و "ڕاستییەکە"ی پێ نەڵێت! ئەو پێداگری کردبوو کە ئەمە هەمووی لە خوداوەیە و داوای لێکردبوو کە تێبگات. یوسف هەرگیز سترێس، زەبر و ئازارێکی سۆزداری لەو شێوەیەی نەبینیبوو.
لەم خاڵەدا یوسف دوو بژاردەی مابووەوە: ئەو خودای خۆشدەویست و دەیویست ئەوە بکات کە ڕاستە. بەپێی یاسای خودا (دێوتێرۆنۆمی 22:23-24)، مریەم دەیتوانی بکوژرێت. تەنانەت ئەگەر بەردبارانکردنێکی گشتیش نەکرایە، لانیکەم دەیتوانی بە ئاشکرا ئیدانە بکرێت. ئەم کارەش کاریگەری پاراستنی ناوبانگی یوسفی دەبوو. بەڵام یوسف مریەمی خۆشدەویست، سەرەڕای ناپاکییە ئاشکراکەی لەگەڵیدا. هیچ ئارەزوویەک لە دڵیدا بۆ هیچ جۆرە تۆڵەسەندنەوەیەک نەبوو. لە پێناوی مریەمدا بڕیاری دا شتەکان بە هێمنی بهێڵێتەوە و بە نهێنی دەستگیرانییەکە هەڵبوەشێنێتەوە. چونکە مریەم تاوانبار نەکرابوو، ئەو بژاردەی ئەوەی هەبوو کە دەستبەرداری مافە یاساییەکانی بێت. لەوانەیە بیری کردبێتەوە کە مریەم دەتوانێت بگەڕێتەوە بۆ لای ئەلیزابێت، کە لە دوورییەکدا دەژیا. دەیتوانی منداڵەکە لەوێ بهێنێت و خۆی لە سکانداڵێکی زۆر ئازاربەخش لە ناسرەت بپارێزێت. یوسف پیاوێکی خۆشەویستی بوو کە دەیویست باشترین بۆ مریەم بکات – تەنانەت کاتێک پێی وابوو کە ئەو خیانەتی لێکردووە.
ئایا ئێمە هەمان جۆری خۆشەویستی نیشان دەدەین کە یوسف نیشانی دا؟ کاردانەوەی ئێمە چییە کاتێک پێمان وایە هاوڕێیەکی مەسیحی ستەمێکی لێکردووین، یان کەسێکی نزیکمان زۆر ئازاری داوین؟ ئایا بەدوای دەرفەتێکدا دەگەڕێین بۆ تۆڵەکردنەوە لەو کەسە؟ ئایا پڕین لە تووڕەیی و تاڵی؟ ئایا لە شوێنی ئازارەکەمان ڕادەکەین بۆ ئەوەی تەنها هەموو شتێک لەبیر بکەین؟ یان بەردەوام دەبین لە خۆشویستنی ئەو هاوڕێیە و هەوڵ دەدەین نەک تەنها ئەوەی کە بەپێی پێوەرەکانی خودا ڕاستە بیکەین بەڵکو ئەوەش کە باشترینە بۆ ئەو کەسەی کە پێی لەسەر ناوین؟ ئەم جۆرە خۆشەویستییە هەرگیز ئاسان نییە، بەڵام دەکرێت (یۆحەننا 17:26).
پیاوێکی باوەڕ
یوسف پیاوێکی باوەڕیش بوو. بەمە مەبەستمان ئەوەیە کە ئەو زیاتر لە تەنها باوەڕدارێک بوو. یوسف بە باوەڕ بە خودای زیندوو دەژیا و دەڕۆیشت. دەبێت کاتێکی زۆری لە نوێژدا بەسەر بردبێت کاتێک بیری لەوە دەکردەوە چی لەبارەی مریەمەوە بکات (مەتتا 1:20). ئەوە نەبوو کە نەیویستبێت چیرۆکەکەی ئەو باوەڕ پێبکات، بەڵام باوەڕپێکردنی ئەوە گەمژەیی دەویست، نەک باوەڕ! لەدایکبوونی پاکیزە هەرگیز لە سەرانسەری مێژووی مرۆڤدا ڕووی نەدابوو – تەنانەت لە ڕۆژانی پەرجووی پێغەمبەرانی پەیمانی کۆنیشدا!
لەم خاڵەدا فریشتەیەک لەلایەن گەورەوە لە خەونێکدا بۆ یوسف دەرکەوت. فریشتەکە هەموو ئەوەی کە مریەم لەگەڵیدا بەشی کردبوو پشتڕاستی کردەوە. ئەو دڵسۆز بوو. دووگیانییەکە لە ڕۆحی پیرۆزەوە بوو. مریەم پاکیزەی پێشبینی مەسیحی ئیشایا بوو (مەتتا 1:23). دەستگیرانەکەی یوسف دەبوو بە دایکی مەسیحی چاوەڕوانکراو! و ئەو دەبوو بە باوکی زەمینی ئەم منداڵە، و دەبوو ناوی لێبنێت عیسا! چ هەواڵێکی خۆشی چاوەڕواننەکراو! چ ئاسوودەییەکی بڕوانەکراو بۆ ڕۆح! یوسف دەبێت لە هەمان کاتدا ترسی ڕێزدارانە و خۆشییەکی زۆری ئەزموون کردبێت. ئەو کاتی بەفیڕۆ نەدا لە هاوسەرگیری لەگەڵ مریەمدا (مەتتا 1:24)، بەڵگەی کۆنکرێتی باوەڕی خۆی بە خودا نیشان دا. ئایا دەتوانین یەکگرتنەوەی جوان و ورووژێنەری ئەم ژن و مێردە خوداپەرستە وێنا بکەین؟
باوەڕی یوسف دەبێت نموونەیەک بێت بۆ هەموومان. سەرنج بدەن کە ئەو هەرگیز پرسیاری لە فریشتەکە نەکرد یان گومانی لە وەرگێڕانی خودایی کە پێی درابوو نەکرد. سەرنج بدەن کە فریشتەکەش هەرگیز پرسیاری لە یوسف نەکرد، و سەرزەنشتی نەکرد بۆ دەرئەنجامەکانی دەربارەی مریەم. خودا ئێمە بەرپرسیار ناکات لە باوەڕکردن بە شتی بڕوانەکراو بێ وەرگێڕانی خودایی. ئەو بەدوای باوەڕی کوێر یان باوەڕی گەمژانەدا ناگەڕێت. ئەو بانگمان دەکات بۆ باوەڕێکی ژیرانە – باوەڕێک کە لە وشەی ئاشکراکراوی ئەودا دامەزراوە.
یوسف بێگومان پێشبینییەکانی پەیمانی کۆنی دەربارەی هاتنی مەسیح زانیبوو، و فریشتەکە یوسفی ئاماژە پێدا بۆ ئەم بەڵێنانە لە وشەی خودادا (مەتتا 1:21-23). وەک چۆن یوسف باوەڕی بە فریشتەکە کرد چونکە پەیامەکە لە کتێبی پیرۆزدا دامەزرابوو، ئێمەش دەبێت باوەڕ بکەین و گومان لەوە نەکەین کە خودا بە ڕوونی لە وشەکەیدا ڕایگەیاندووە.
بۆ نموونە، بابەتی پێداویستییە ڕۆژانەکانمان وەربگرە. ئایا نیگەرانی ئاسایشی خۆمانین؟ ئایا گومان لە توانای خودا دەکەین بۆ چاودێریکردنمان و دابینکردنی پێداویستییە سەرەکییەکانمان؟ ڕۆیشتن بە باوەڕێکی ژیرانە واتە نابێت گومان بکەین یان نیگەران بین دەربارەی پێداویستییەکانمان، چونکە خودا بە ڕوونی ڕایگەیاندووە کە "هەموو ئەم شتانە" دابین دەکات کاتێک "سەرەتا بەدوای پاشایەتی خودادا دەگەڕێین" (مەتتا 6:25-34).
پیاوێکی گوێڕایەڵی
یوسف بە ئاشکرا پیاوێکی گوێڕایەڵی بوو. ئەو بە ئاسانی گوێڕایەڵی فەرمانی فریشتەکەی کرد بۆ ئەوەی مریەم وەک ژنی خۆی ببات. بەڵام لەوانەیە بڵێیت ئەو فەرمانە ئاسان بوو بۆ گوێڕایەڵیکردن. چاوەڕێ بکە! لەبیرت بێت کە مریەم لەم کاتەدا لانیکەم سێ مانگ دووگیان بوو (لۆقا 1:56). بە هاوسەرگیری لەگەڵ مریەمدا، یوسف هەموو تۆمەت و نیشانەکانی لەسەر خۆی گرت کە بێگومان بە زوویی دەردەکەوتن. بەڵام یوسف گوێڕایەڵی پەیامی فریشتەکەی کرد، بەبێ گوێدانە دەرئەنجامەکان.
نموونەیەکی تری گوێڕایەڵی یوسف لە مەتتا 2:13-14 دا دەبینرێت. ماوەیەک دوای لەدایکبوونی عیسا، فریشتەکە پێی گوت کە خێزانەکەی بباتە میسر – بە خێرایی! هەرچەندە لەو کاتەدا کۆمەڵگەی جوولەکە لە میسردا هەبوون و هەرچەندە خودا پارەی گەشتەکەی لە ڕێگەی دیارییەکانی پیاوە ژیرەکانەوە دابین کردبوو، هێشتا کارێکی گەورە بوو. گەشتکردن بە کەر لەگەڵ مریەم و عیسای بچووک بۆ وڵاتێکی نەناسراو کە لانیکەم 300 میل دوور بوو – و بەسەر زەوییەکی چۆڵەوانیدا – ئاسان نەبوو. بەڵام یوسف بە خێرایی گوێڕایەڵی کرد (مەتتا 2:14). پاشان دوای ئەوەی لە میسر نیشتەجێ بوون، بە یوسف گوترا بگەڕێتەوە بۆ ئیسرائیل. دیسانەوە یوسف گوێڕایەڵی کرد بەبێ پرسیارکردن لەسەر ئاسوودەیی خۆیان یان کاتی خودا.
ئایا ئێمە وەک یوسفین لە گوێڕایەڵیماندا بۆ فەرمانەکانی گەورە؟ ئایا بە خێرایی گوێڕایەڵی دەکەین، یان گوێڕایەڵی نیوەناچڵ و دواخراو پەیڕەو دەکەین؟ چی دەربارەی فەرمانی گەورە بۆ بەشکردنی مزگێنی لەگەڵ هاوکاران و دراوسێکانمان، کە زۆربەمان زۆر قورسە بۆ گوێڕایەڵیکردن (مەرقۆس 16:15)؟ چی دەربارەی بواری ئارەزووەکانمان، کە پێمان دەوترێت لێی ڕابکەین (2 تیمۆساوس 2:22)؟ ئایا تەنها کاتێک گوێڕایەڵی دەکەین کە ئاسان و گونجاو بێت؟ چی دەربارەی گوناهەکانی ڕەخنەگرتن لە کەسانی تر و گلەییکردن لە بارودۆخ؟ زۆر ئاسانە لەم بوارەدا گوێڕایەڵی نەکەین. ئایا گوێڕایەڵی دەکەین تەنانەت کاتێک تێناگەین خودا چی لە ژیانماندا دەکات؟ ئایا متمانە بە گەورە دەکەین تەنانەت کاتێک کارەسات ڕوودەدات و داهاتوو وەک ئەوە دەردەکەوێت کە لە دەستمان دەرچووبێت (پەندەکان 3:5-6)؟ یوسف نموونەیەکی نایابە بۆ ئەوەی کە بە ڕاستی متمانەکردن و گوێڕایەڵیکردن چی دەگەیەنێت.
پیاوێکی ئارامگر
لە کۆتاییدا، یوسف پیاوێکی ئارامگر بوو. پێشتر بینیمان کە ئەو بە پەلە کاردانەوەی نەبوو. ئەو بە وردی بیر لە ڕێڕەوی کارەکەی کردەوە (مەتتا 1:20). لە ئایەتی 1:25 دا پێمان دەوترێت کە ئەو مریەمی وەک پاکیزە هێشتەوە تا عیسا لەدایک بوو. ئایا ئەمەش فەرمانێک بوو لە فریشتەکەوە یان نا، نازانین. بێگومان سروشتی خودایی/مرۆیی مەسیح بە هیچ شێوەیەک کاریگەری لەسەر نەدەبوو چونکە دووگیانییەکە سێ مانگ پێشتر ڕوویدابوو. بەڵام لەوانەیە بە لەبەرچاوگرتنی پێشبینییەکە کە پاکیزەیەک دووگیان دەبێت و کوڕێکی دەبێت، یوسف مریەمی وەک پاکیزە هێشتەوە تا دوای لەدایکبوونی عیسا. زۆر تێگەیشتنێکی قووڵ ناوێت بۆ ئەوەی بزانین کە یوسف پیاوێکی خاوەن ئارەزووی کۆنترۆڵکراو و ئارامگری ڕێکخراو بوو.
ئارامگری یوسف پێویستە لەلایەن مەسیحییەکانەوە ئەمڕۆ پەیڕەو بکرێت. بێ ئارامگری لە بواری ئارەزووی سێکسیدا بووەتە هۆی کەوتنی زۆرێک لە باوەڕداران. ئەگەر خودا ئارامگری بە یوسف بەخشی لەم بوارەدا، دەتوانێت ئارامگری بە ئێمەش ببەخشێت. لەبیرت بێت، ئارامگری لە هەموو بوارەکاندا بەشێکە لە بەرهەمی ڕۆح کە لە هەموو مەسیحییەکدا نیشتەجێیە و هێزی پێدەبەخشێت (غەلاتییەکان 5:22).
لە کاتی ئەم وەرزی پشووەدا کەسایەتی "یوسف... پیاوێکی دادپەروەر" لە سێبەری پاشخاندا لە زۆرێک لە دیمەنەکانی لەدایکبووندا دەبێت. با بیرمان بێت کە شوێنی نموونەکەی بکەوین لە خۆشەویستی، باوەڕ، گوێڕایەڵی و ئارامگریدا.
