کڵێسا و حەوا
کتێبی پیرۆز پڕە لە چیرۆکی خۆشەویستی گەورە دەربارەی گەڕانی خودا بۆ گەلەکەی، کە زۆرجار وەک بووکێک هێمای بۆ دەکرێت کە بۆ زاوایەک دەهێنرێت. یەکەم بەشەکانی کتێبی پیرۆز بە ڕووبارێک (پیدایشی 2:10)، درەختێک (ئایەتی 9)، پیاوێک (ئایەتی 8) و بووکێک (ئایەتەکانی 18-24) دەستپێدەکات. بە هەمان شێوە، کۆتا بەشەکانی کتێبی پیرۆز بە ڕووبارێک (بینین 22:1)، درەختێک (ئایەتی 2)، پیاوێک کە وەک بەرخێک وێنا کراوە (ئایەتی 3) و بووکێک (21:9) کۆتایی دێت. یەکەم چیرۆک وێنەیەکە، یان هێمایەکە، بۆ چیرۆکی کۆتایی و نەمری. بە تایبەتی، یەکەم بووک، حەوا، وێنەی بووکی مەسیحە کە لە بینین 21:9 دا باسکراوە.
بووکی مەسیح کێیە؟ لە ئەفەسۆس 5:25-32 دەزانین کە بووکی مەسیح کڵێسایە، هەموو باوەڕداران بە مەسیح لە ڕۆژی پەنجاهەمینەوە تا ئەو ساتەی خودا دێت بۆ ئەوەی گەلەکەی بۆ لای خۆی ببات – کە بە شێوەیەکی باو پێی دەوترێت “ڕفاندن”. لە نێوان حەوا لە پیدایش و بووکی مەسیح لە بینین، کتێبی پیرۆز پڕە لە چیرۆکی خۆشەویستی کە لایەنە جیاوازەکانی پەیوەندی نێوان مەسیح و کڵێسا پێمان دەدات. بۆ نموونە، ڕێبێکا لە خێزانی ئیبراهیمەوە هێنرا و دەبوو خاکی ڕەسەنی خۆی بەجێبهێڵێت بۆ ئەوەی شوێنی مێردەکەی، ئیسحاق بکەوێت (پیدایشی 24). بە شێوەیەکی نموونەیی، ئەو باس لەوە دەکات کە چۆن باوەڕداران دەبێت لە جیهان و بەها ناڕەوشتییەکانی جیاببنەوە و شوێنی خودامان بکەون و ملکەچی بن. جگە لەوەش، ئەسەنات، کە لە شکۆمەندیدا وەک فەرمانڕەوای میسر پەیوەندی بە یوسفەوە کرد (پیدایشی 41)، باس لەوە دەکات کە چۆن کڵێسا پەیوەندی بە خوداوە دەکات کاتێک ئەو لە شانشینی هەزار ساڵەی خۆیدا فەرمانڕەوایی دەکات. ڕوت باس لەوە دەکات کە کڵێسا بە نیعمەتەوە بە مەسیحی ڕزگارکەرمانەوە بەستراوەتەوە، وەک چۆن بوعاز ڕوتی ڕزگار کرد (ڕوت 4).
وێنەکان زۆرن، بەڵام تیشکی ئێمە لەم وتارەدا لەسەر یەکەم بووک، حەوا دەبێت.
ناوی ئەوی وەرگرت
کتێبی پیرۆز دروستکردنی مرۆڤایەتی بەم شێوەیە کورتکردەوە، “لەو ڕۆژەی خودا مرۆڤی دروست کرد، بە وێنەی خودا دروستی کرد؛ نێر و مێی دروست کرد؛ و بەرەکەتداری کردن، و ناوی لێنا ئادەم” (پیدایشی 5:1-2 KJV). وشەی عیبری بۆ “مرۆڤ” بریتییە لە ئادەم، بە واتای “مرۆڤایەتی”، و بوو بە ناوی تایبەتی “ئادەم”. هەر بۆیە زۆرێک لە وەرگێڕانە مۆدێرنەکانی کتێبی پیرۆز ناوی ئادەم بە پیاو یان مرۆڤایەتی لە ئایەتی پێشوودا دەگۆڕن. تێبینی بکە کاتێک خودا هەردوو نێر و مێی دروست کرد، هەمان ناوی پێدان، کە بۆ زاوا بەکارهات. ئەمە بەو واتایە دێت کە بووکی ئادەم ناوی ئەوی وەرگرت. بە هەمان شێوە شوێنکەوتووانی مەسیح خۆیان بە ناوی ئەوەوە دەناسن. ئەوان ناویان لێنرا “مەسیحییەکان” (کردارەکان 11:26)، ئەوان بە ناوی ئەوەوە نوێژ دەکەن (یۆحەننا 14:13-14، 15:21، 16:24،26)، و لە داهاتوودا “ناوی ئەو لەسەر نێوچاوانەکانیان دەبێت” (بینین 22:4 ESV).
ناوێک پەیوەستە بە ناسنامەی کەسێکی دیاریکراو. هەبوونی ناوی مەسیح ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ئێمە ناسنامەی خۆمان لە مەسیحەوە وەردەگرین. ئێمە سەر بە خێزانی ئەوین (ئەفەسۆس 3:14-15)، ئێمە لەلایەن خوداوە بەرەکەتدار کراوین بەهۆی ئەوەوە (1:3)، و ئێمە وەک باڵیۆزەکانی ئەو دەژین چونکە ناوی ئەومان هەڵگرتووە (2 کۆرنسۆس 5:20).
ئەو دروستکراوێکی جیاوازە
خودا ئادەمی لە خۆڵ دروست کرد (پیدایشی 2:7). بەڵام، حەوا ناوازە بوو چونکە لە پەراسوی ئادەم دروست کرا (ئایەتەکانی 21-22)؛ ئەو دروستکراوێکی نوێ بوو. بە هەمان شێوە، هەموو باوەڕداران بە مەسیح – کڵێسا – دروستکراوێکی نوێن (2 کۆرنسۆس 5:17؛ گالاتییەکان 6:15). دەبێت هەمیشە ئەم فێرکردنە گرنگە لەبەرچاو بگرین: ئێمە دروستکراوێکی جیاوازین، کە بە واتای ئەوە دێت خودا پەیوەندییەکانی ئێمەی بە جیهانەوە پچڕاندووە. پێویست ناکات، و نابێت، شوێنی کولتوور و ڕەوشتی ئەو کۆمەڵگایە بکەوین کە تێیدا دەژین. بەڵکو، دەبێت هەموو شتێک لەسەر بنەمای کتێبی پیرۆز پرسیار بکەین.
لەبەر ئەوەی حەوا لە پیاوەکە دروست کرا، ئەو درێژکراوەی ئەوە و DNAی ئەوی هەڵگرتووە. کتێبی پیرۆز پێمان دەڵێت کە ئێمە لە خوداوە لەدایک بووین (1 پەترۆس 1:23؛ 1 یۆحەننا 3:9) و ئەو ئەو مافەی پێداوین کە “بەشدار بین لە سروشتی خودایی” (2 پەترۆس 1:4). پلانی خودا بۆ هەموو باوەڕدارێک ئەوەیە کە درێژکراوەی خودا عیسا بێت، سیفەتەکانی ئەو هەڵبگرێت و کەسایەتی ئەوی لە ژیانی ڕۆژانەماندا ڕەنگ بداتەوە.
حەوا نەک تەنها درێژکراوەی ئادەم بوو بەڵکو هاوسەریشی بوو، مەبەست لێی ئەوە بوو کە جیهان بە وێنەی ئەو پڕ بکات: منداڵەکانی. ئەمە پلانی خودا بوو بۆ ئادەم و حەوا (پیدایشی 1:28) و ئەمە پلانی خودایە بۆ کڵێسا (مەتتا 28:19). ئێمە بانگکراوین بۆ بڵاوکردنەوەی ژیانی نەمری ئەو بە دروستکردنی قوتابی لە هەموو نەتەوەکان.
ئەو دڵسۆزی پیاوەکەی بوو
دەتوانیت بڵێیت کە حەوا هیچ بژاردەیەکی نەبوو جگە لە خۆشویستنی ئادەم، چونکە ئەو تاکە پیاوی زیندوو بوو. بەڵام وەک وێنەی کڵێسا، ئەو نوێنەرایەتی ئەو باوەڕدارانە دەکات کە هیچ گەورەیەکی تر جگە لە مەسیح نابینن. ئەو تاکە کەسێکە کە دەبێت سەرسامی و خۆشبوێین. بەڵام، شەیتان سەرنجڕاکێشییە جیاوازەکانی جیهان بەکاردەهێنێت بۆ ئەوەی ئێمە لە مەسیح دوور بخاتەوە. لە کڵێسای سەرەتاییدا، پۆڵس ئەم نیگەرانییەی هەبوو کاتێک بۆ کۆرنسۆسییەکانی نووسی: “چونکە من هەست بە ئیرەیی خودایی دەکەم بۆ ئێوە، چونکە من ئێوەم بە یەک مێرد بەستەوە، بۆ ئەوەی وەک کچێکی پاک پێشکەشی مەسیحتان بکەم” (2 کۆرنسۆس 11:2). با ژیانمان پاک ڕابگرین بۆ ڕێزگرتن لە خودا عیسا.
ئەو بێ کەموکوڕی بوو
ئەو ساتە لەبەرچاو بگرە کە خودا حەوای بۆ ئادەم هێنا. ئەمە پێش ئەوە بوو کە گوناه بچێتە ژیانیانەوە و پێش نەفرەتی مردن. دەبێت زۆر جوان بووبێت، بەبێ هیچ چرچ و نیشانەیەکی پیربوون، چونکە مردن لەوێ نەبوو. لە لایەکی ترەوە، ئەگەر بیر لە کڵێسا بکەینەوە، دەتوانین زۆر کێشە لە برا و خوشکەکانماندا بدۆزینەوە: سستی لە خزمەتەکانیاندا، کەمی دڵسۆزی بۆ خودا، و ڕەنگە تەنانەت گوناهی گەورە لە ژیانیاندا. بەڵام، مەسیح خۆی بۆ کڵێسا بەخشی، “بۆ ئەوەی کڵێسا بە شکۆمەندییەوە پێشکەشی خۆی بکات، بەبێ پەڵە یان چرچ یان هیچ شتێکی لەو جۆرە، بۆ ئەوەی پیرۆز و بێ کەموکوڕی بێت” (ئەفەسۆس 5:27). چ ڕاستییەکی سەرسوڕهێنەرە کە بزانین ئێمە “بێ کەموکوڕین” لە چاوی خودادا! ئەمە بۆ کڵێسا وەک گرووپێک و تەنانەت بۆ هەموو باوەڕدارێکی تاکەکەسیش دەگرێتەوە (کۆلۆسی 1:22؛ ڕۆما 8:1).
ئەو دیارییەک بوو لە خوداوە
ئادەم بەدوای ژنێکدا نەگەڕا یان حەوای خۆی نەدۆزییەوە؛ خودا بوو کە حەوای دروست کرد و هێنای بۆ ئادەم (پیدایشی 2:22). ئەو شێوازەی کە حەوا بۆ ئادەم هێنرا، وای لێکرد زۆر بەنرخ بێت بۆی.
یەکەم، ئادەم دەبوو لە لای خۆیەوە بریندار بێت بۆ ئەوەی حەوا بەدەست بهێنێت (ئایەتی 22). بە بەراورد، خودا عیسا دەبوو بمرێت و لە لای خۆیەوە کون بکرێت بۆ ئەوەی کڵێسا بەدەست بهێنێت (یۆحەننا 19:34).
حەوا پێش دەرکەوتنی لە ئادەمدا شاردرابووەوە. خودا پلانێکی هەبوو بۆ دروستکردنی نێر و مێ، بەڵام بە ئادەم دەستی پێکرد، و خودا دەیزانی کە لەو – پەراسوی – ژنێک دروست دەکات. لە نامەی ئەفەسۆس، لانیکەم 20 جار دەربارەی “لە مەسیحدا” یان “لە ئەودا” دەخوێنینەوە. خۆشەویستی خودا بۆ ئێمە لەسەر بنەمای خۆشەویستی ئەوە بۆ مەسیح، و هەموو ئەو بەرەکەتانەی کە چێژیان لێ وەردەگرین لەسەر بنەمای ئەوەیە کە ئێمە لە ئەوداین.
حەوا بە تەواوی بۆ پیاوەکە، ئادەم دروست کرا. خودا بینی کە باش نییە ئادەم بە تەنیا بێت (پیدایشی 2:18)، و هەر بۆیە خودا حەوای دروست کرد. دەبێت لەبیرمان بێت کە مەبەست لە بوونمان شکۆمەندی مەسیحە. ئێمە پەیوەستین بە مەسیحەوە بۆ ڕێزگرتن و خزمەتکردنی، نەک تەنها بۆ ڕزگاربوون لە نەفرەتی هەتاهەتایی. وەک بووکی مەسیح، ئێمە بابەتی خۆشەویستی ئەوین، وەک چۆن حەوا بابەتی خۆشەویستی ئادەم بوو.
ئەو ڕاستییەی کە خودا حەوای بۆ ئادەم هێنا، وای لێکرد زۆر بەنرخ بێت لە چاوی ئادەمدا چونکە ئەو دیاری خودا بوو. خودا عیسا بۆ باوک نوێژی کرد دەربارەی قوتابییەکانی، و گوتی، “ئەوان هی تۆ بوون، و تۆ ئەوانت بە من بەخشی” (یۆحەننا 17:6). بەهای هەر دیارییەک پەیوەستە بە بەخشندەیی بەخشەرەکە؛ ئەمە وای لێدەکات شانازی بکەین کە بزانین خودا چەندە بەهای ئێمە دەزانێت سەرەڕای لاوازییەکەمان.
وێنەی دووبارەبووەوە
مەبەستی کۆتایی هاوسەرگیری ئەوەیە کە پەیوەندی نێوان مەسیح و کڵێسا نیشان بدات (بەراورد بکە پیدایشی 2:24؛ ئەفەسۆس 5:31-32). شەیتان بەردەوام هەوڵدەدات ئەم وێنەیە وێران بکات چونکە بیرهێنانەوەیەکی گەورەیە بۆ چیرۆکی خۆشەویستی خودا. هەموو مێردێک وێنەی مەسیحە کە بۆ کڵێسا مرد، بۆیە فەرمانی پێکراوە کە ژنەکەی خۆشبوێت و ئامادە بێت بۆی بمرێت؛ ئەمە ستانداردێکی زۆر بەرزە. هەموو ژنێک بانگکراوە بۆ ڕێزگرتن لە مێردەکەی و ملکەچبوون بۆی، وەک چۆن کڵێسا بانگکراوە بۆ ملکەچبوون بۆ مەسیح. زانینی پلانی گەورەی خودا واتایەکی قووڵتر دەدات بە هەر هاوسەرگیرییەک و هانمان دەدات بۆ شکۆمەندکردنی خودا لە خێزانەکانماندا.
قسەکان لە ئاهەنگی هاوسەرگیریدا کراون
“تەنها لە خودادا” لە ئاماژەدان بە هاوسەرگیری لە 1 کۆرنسۆس 7:39 (KJV) نووسراوە. بە واتای ئەوە دێت کە پیاوی مەسیحی دەبێت ژنێکی مەسیحی وەک هاوسەر هەڵبژێرێت، و ژنی مەسیحی دەبێت پیاوێکی مەسیحی وەک هاوسەر هەڵبژێرێت.
“لە خودادا” بە واتای ئەوە دێت کە تۆ سەر بە ئەو کەسەی کە باوەڕت پێی هێناوە، و تۆ داواکارییەکانی ئەوت لەسەر خۆت قبوڵ کردووە. تۆ هی ئەویت بە مافی کڕین؛ ئەو نرخی گەورەی ڕزگارکردنی بۆ تۆ دا بۆ ئەوەی تۆی هەبێت. ئێستا تۆ هی یەکترین تا کۆتایی ژیان؛ تۆ دەبێت چێژ لە خۆشی خاوەندارێتی و خاوەندارێتی لێکردن وەربگریت، بەڵام پێش ئەوەی یەکتر بناسن، تۆ هی خودا عیسای ڕزگارکەرت بوویت، و تۆ خۆشی خاوەندارێتی لێی وەرناگریت. داواکارییەکەی ئەو دەبێت هەمیشە لە پێش بێت. ئەو خودایی، ڕۆحی و نەمرییە. ئەو ئێوەی بە یەکتر بەخشیوە، بەڵام ئەو مافەکانی خۆی بۆ ئێوە ڕادەست نەکردووە و ناتوانێت ڕادەست بکات؛ ئەوانە مافەکانی خودا و ڕزگارکەرەکەتن. بە دانانی داواکاری خودا لە پێش، تۆ خۆشی خۆت قوربانی ناکەیت، بەڵکو پیرۆزی دەکەیت و درێژی دەکەیتەوە، و لە خۆپەرستی دەپارێزیت کە هەموومان مەیلمان بۆی هەیە و تەنها دەتوانێت تێکی بدات. —وەرگیراوە لە “خودا و ماڵەوە،” بڵاوکردنەوەی STEM.
