فیلادلفیا
وتارەکەی کڵێسای فیلادلفیا هاندەرترین وشەیە بۆ ڕۆحی حەوت وتارەکە. هیچ سەرزەنشتێک نەکراوە. هیچ ڕەخنەیەک ئاماژەی پێنەکراوە. ئەگەر من، یان ئێمە، هەوڵی زۆرمان دەداین بۆ ئەنجامدانی شتی دروست بە شێوەی دروست بۆ هۆکاری دروست، ئەوا زۆر ئاسان دەبوو کە وا دابنێین ئەم نامەیە ئاماژە بە من، یان بە ئێمە دەکات. شەیتان بە دڵنیاییەوە تاقیمان دەکاتەوە بۆ ئەوەی ڕێگە بدەین بەو جۆرە خۆڕاگرییە، تەنانەت خۆپیرۆزکردنیش. دەبێت بەردەوام ئاگادار بین.
ئایەتی ٧
«ئەوەی پیرۆزە، ئەوەی ڕاستە.» زۆربەی ئەم حەوت وتارە خودا بە توانای جۆراوجۆر نیشان دەدەن، ئاماژە بە بەشێک لە بینینی بەشی ١ دەکەن. لێرەدا خۆی بەوەی کە بە شێوەیەکی کەسی و ڕەوشتییە نیشان دەدات: پیرۆز و ڕاست.
ئامانج ئەوەیە کە تایبەتمەندییەکانی پیاوی دووەم (١ کۆرنسۆس ١٥:٤٧) ببنە تایبەتمەندییەکانی پیاوی نوێ (کۆلۆسی 3:10). ئەگەر بمانەوێت بە شێوەیەکی ئاشکرا لە تایبەتمەندییەکانی پیاوی نوێدا دەربکەوین، ئەوا تەنها دەتوانێت بەرهەمی هاوبەشی کەسی بێت لەگەڵ پیاوی دووەم. «ئەوەی کلیلەکەی داودی هەیە.» داود پاشای دەستنیشانکراوی خودا بوو، بۆ کۆنترۆڵکردنی شتەکان لەبری خودا، بۆ پاراستنی مافەکانی خودا، بۆ حوکمڕانیکردن بەپێی ویستی خودا. بە هەمان شێوە، لە کۆمەڵەکەدا ئەوانە هەن کە گرنگی بە مافەکانی خودا دەدەن. بۆ وردەکاری زیاتر، ئیشایا ٢٢:٢٠-٢٥ بخوێنەرەوە.
«ئەوەی دایدەخات و کەس نایکاتەوە، و دەیکاتەوە و کەس نایدەخات.» ئەوەی مەسیح قفڵی دەکات کەس ناتوانێت بیکاتەوە، و ئەوەی ئەو دەیکاتەوە کەس ناتوانێت قفڵی بکات. دەرگاکە کە دەبێت بکرێتەوە دەرگایە بۆ بەخشندەیی خودا، و لە دەرەوەی کۆنترۆڵی مرۆڤە. خودا کۆنترۆڵی ڕەهای هەیە. ئەو هەرگیز ئەم دەسەڵاتە ناداتە کەسی تر. سەرنجی ڕیزبەندییەکە بدە. ئەو وەک ئەوەی کە پیرۆز و ڕاستە ئاماژەی پێدەکرێت پێش ئەوەی وەک ئەوەی کە دەتوانێت دەرگای بەخشندەیی خودا بکاتەوە قسەی لەسەر بکرێت. ئەو هەرگیز دەرگایەک ناکاتەوە کە بە پیرۆزی و ڕاستی نیشانە نەکراوە.
ئایەتی ٨
«کارەکانت دەزانم.» ئەوەی پیرۆز و ڕاستە و بە تەواوی دەیزانن دەڵێت، «کارەکانت دەزانم،» بەڵام هیچی بۆ سەرزەنشتکردن نەدۆزییەوە.
«دەرگایەکی کراوەم لەبەردەم داناویت.» فیلادلفیا، کە ناوی بە واتای «خۆشەویستی برایانە» دێت، نزیکەی سی و پێنج میل لە باشوور و کەمێک لە ڕۆژهەڵاتی ساردیسەوە دوورە. لەسەر ڕێگایەکی گشتی لە دۆڵێکی ڕووباردا بوو - «دەرگایەکی کراوە» بۆ بازرگانی و پەیوەندییەکان. مەسیح دەرگای دەرفەت دەکاتەوە بۆ هەموو مەبەست و ڕاوێژی خودا، بەڵام دەرگاکە لە دژی هەموو خراپەیەک دادەخات. ئەوە پەیوەستە بە هەوڵی خۆمانەوە کە ئایا بە دەرگاکەدا تێدەپەڕین و دەچینە ناو نرخاندنی هەموو ئەوەی کە ئەو بەردەستی دەکات یان نا. ئەم شتانە تەنها بە هێزی ڕۆحی پیرۆز دەتوانرێت هەستی پێبکرێت و بە باوەڕ بەدەست بهێنرێت، و دەرگاکە تەنها بۆ ئەوانە کراوەیە کە خاوەنی ئەو تایبەتمەندییە ڕەوشتییانەن کە باس کراون و ئاماژەیان پێدراوە. جگە لەوەش، ئەگەر خودا عیسا دەرگایەکی کراوەی دەرفەت لەبەردەممان دابنێت، هیچ هێزێکی شەیتان ناتوانێت ڕێگری لێبکات. هەروەها هیچ پێویستییەک بە پشتیوانی مرۆڤ نییە بۆ پاراستنی.
«کەمێک هێزت هەیە.» ئەوان هەست بە لاوازی خۆیان دەکەن و تەنها پشت بە ئەو دەبەستن، نەک بە خۆیان (٢ کۆرنسۆس ٣:٥). ئەوان بە هیچ نیشاندانی هێزێک نیشانە نەکراون کە سەرنجی جیهان ڕابکێشێت، یان جەستە ڕازی بکات. بەڵام لە پشت لاوازی هەستپێکراویانەوە هێز و توانای گەورەی خودا خۆی هەیە کە پشتیوانییان دەکات. فیلادلفییەکان پشتیوانی ئەوەیان قبوڵ کرد کە پیرۆزەکانی پێرگامۆس ڕەتیان کردەوە بۆ پشتیوانی جیهان.
«[تۆ] وشەکەی منت پاراستووە.» ئەوەی ئەوان پاراستوویانە (پارێزراو، گرنگی پێدراو، پارێزراو) هی خۆیان نییە. هی ئەوە. وشەکەی ئەو مێشکی ئاشکراکراوی ئەوە، مەودای گشتی، نەک تەنها وردەکارییەکان (وشەکانی).
«[تۆ] ناوی منت ڕەت نەکردووەتەوە.» ئەوان لێرە لەسەر زەوین بۆ بەرژەوەندییەکانی ئەو، نەک هی خۆیان (بڕوانە جیاوازی لە فلیپی 2:21). ئەوان لێرە بۆ ئەون، بە هەر نرخێکی کەسی بێت، بۆ پاراستنی داواکارییەکانی لە جیهانێکدا کە ڕەتی کردووەتەوە.
ئایەتی ٩
«ئەوانەی کەنیسەی شەیتان.» تەنها دژایەتییەک کە باس دەکرێت لە کەنیسەی شەیتانەوە دێت.
ئەمە ئاماژە بەوە دەکات کە کڵێساییە: دژایەتی کڵێسایی، چەوساندنەوەی کڵێسایی، گەندەڵی کڵێسایی. «کە دەڵێن جولەکەن، و نین.» وەک لە سمیرنا، بە هەمان شێوە لە فیلادلفیا، پێویست بوو ئاگاداری ئەوانە بکرێتەوە کە بانگەشەی ئەوەیان دەکرد کە «جولەکەن و نین.» ئەم زاراوەیە بە شێوەیەکی هێمایی بەکارهاتووە. لە فیلادلفیا ئەوانە هەبوون کە جەختیان لەوە دەکردەوە کە ئەوان جولەکەی ڕاستەقینەن، خاوەنی ئاستێکی ئایینی بەرزترن لەوانی تر، و شایستەی بەرەکەتێکی تایبەتن. بەڵام خودا خۆی،
کە بە تەواوی دەیناسین، دەربارەیان دەڵێت کە ئەوان جولەکە نین! ئەوان تاوانبار بوون بە خۆبەزلزانین، خۆبەرزکردنەوە بۆ چینێکی باڵاتر. پێویست بوو خودا ئیدانەیان بکات بۆ ئەو فێڵبازە درۆزنانەی کە بە ڕاستی بوون. «من وایان لێدەکەم بێن و لەبەر پێتان کڕنۆش ببەن.» وەک لە ساردیس، دڵسۆزی بۆ مەسیح بریتی بوو لە ڕەتکردنەوە لەلایەن کۆمەڵگەی کڵێسایی جولەکە، دەرکردن لە کەنیسەی جولەکە و بەرکەوتن بە گوشاری توندی ڕۆمانی بۆ پەرستنی قەیسەر. بەڵێنیان پێدراوە کە چەوسێنەرەکانیان لە کۆتاییدا دەبێت لەبەردەمیاندا کڕنۆش ببەن. هەرچییەک جولەکە و ڕۆمەکان بیریان لێکردبێتەوە کە لە ژێر کۆنترۆڵیاندا بووە، تەنها خودای پیرۆز و ڕاست دەسەڵاتی کردنەوە و داخستنی دەرگاکانی هەیە.
«و بۆ ئەوەی بزانن کە من خۆشم ویستوون.» هەموو شتێک بەهۆی خۆشەویستی ئەوەوەیە و بەرهەمی خۆشەویستی ئەوە، نەک خۆشەویستی ئەوان.
ئایەتی ١٠
«وشەی خۆڕاگرییەکەی منت پاراستووە.» ڕۆژانی خۆڕاگری عیسای مەسیح، کە پێویستی بە خۆڕاگری بەردەوامە، تا هاتنی ئەو بەردەوام دەبێت.
ئەوانەی دڵسۆزن هەوڵ نادەن پێش هاتنی ئەو بکەون بە ئارەزووی حوکمڕانیکردن ئێستا (بەراورد بکە لەگەڵ ١ کۆرنسۆس ٤:٨). ئەوان ڕازین بە هاوبەشیکردن لە ڕەتکردنەوەی ئەو، و نیشاندانی هەمان چاکە ڕەوشتییەکانی خۆڕاگری و بەرگەگرتن وەک ئەو (بڕوانە بەشی ١:٩؛ ٢ تەسەلۆنیکی ٣:٥؛ ٢ تیمۆساوس ٢:١٢). «منیش تۆ دەپارێزم لە کاتی تاقیکردنەوە.» هیچ بیرکردنەوەیەک لەوە نەبوو کە کڵێسا بە ناو ناخۆشی گەورەدا تێپەڕێت. ئێمە «دەردەهێنرێین» لە جیهان پێش ئەوەی توڕەیی خودا بێتە سەری. لە نامەکانی بۆ تەسەلۆنیکییەکاندا چەندین جار ئاگادارکردنەوە هەیە کە مەسیحییەکان پێویست ناکات هیچ ترسێکیان لە «توڕەیی» هەبێت کە دێتە سەر جیهان، کە خەڵکەکەی لێرەدا بە شێوەیەکی ڕەوشتی وەک دانیشتوانی زەوی وەسف کراون، بە تەواوی زەوی-ناوەند.
ئایەتی ١١
«زوو دێم.» وەک لە تیاسیرا، ساردیس، و لاودیکیا، وردەکارییەکان کە لە فیلادلفیا لەبەرچاو گیراون، دۆخێکی ڕۆحی و قۆناغێک لە مێژووی کڵێسای مەسیحی نیشان دەدەن کە تا هاتنی خودا بۆ خۆی بەردەوام دەبێت. کاتێک ئەو ساتە دێت، هیچ دواکەوتنێک نابێت (مەتتا ٢٤:٣٦؛ مەرقۆس ١٣:٣٢؛ عیبرانییەکان ١٠:٣٧).
«بە توندی بگرە» (پێوەی بگرە!) گەورەترین مەترسی لە فیلادلفیا وازهێنانە. پێویستە فیلادلفیاییەک زاڵ بێت چونکە لەوانەیە بە پێچەوانەوە واز بهێنێت.
«ئەوەی هەتە.» ئەوەی لە هەوڵی ڕاستەقینەی ڕۆحدا لەبەردەم خودا بەدەست دێت لە دژی دژایەتی ئەو، هەرگیز لەدەست ناچێت.
«بۆ ئەوەی کەس تاجی تۆ نەبات.» تاج نیشانەی سەرکەوتووە. ئەگەر پیاوێک واز بهێنێت، بە زەحمەت دەتوانرێت پێی بوترێت سەرکەوتوو. ناتوانرێت بوترێت تاجێکی بەدەست هێناوە.
سەرنجی ڕیزبەندییەکە بدە: ئایەتی ٩ «من خۆشم ویستووی»، ئایەتی ١٠ «من دەپارێزم»، ئایەتی ١١ «زوو دێم».
ئایەتی ١٢
پێزانین و پاداشتێکی ڕوون هەیە بۆ سەرکەوتوو، کە پابەندە بە دڵسۆزی بۆ خودا لە نەبوونیدا، لە ڕۆژێکی خراپدا، هەرچییەک دوژمنایەتی و دژایەتی بێت. بە سەرکەوتووی دڵسۆز بەڵێن دەدرێت، لە پێزانینی ڕۆحی ئێستادا، ئەوەی کە، وەک نیشاندان، دەبێت چاوەڕێی جیهانی داهاتوو (هەزار ساڵەکە) و لە کۆتاییدا، بە تەواوی، هەتاهەتایی (دۆخی هەتاهەتایی) بکات.
لە سەرەتای ١١:٤ دەخوێنینەوە کە خودا هەوڵەکانی مرۆڤی تێکدا بۆ ئەوەی شارێک، تاوەرێک (ستوونێک)، ناوێک بۆ خۆیان دروست بکەن. بە سەرکەوتوو بەڵێن دەدرێت لە خوداوە ئەوەی کە مرۆڤ ناتوانێت و هەرگیز ڕێگەی پێنادرێت بۆ خۆی یان بە دەستی خۆی دروستی بکات.
«ستوونێک لە پەرستگادا.» ستوونەکە (بەراورد بکە لەگەڵ ١ تیمۆساوس ٣:١٥) پەیوەندی بە نیشاندانی (چەمکێکی سەرەکی «پەرستگا») کەسێکەوە هەیە کە پشتیوانی لە ڕاستی کردووە، شایەتی داوە بە هێزی ڕۆح، و فێرکارییەکەی ڕازاندووەتەوە. شایەتی و کاریگەری مەسیحی لە فیلادلفیا زیاتر لە هەر کڵێسایەکی تر لە حەوت کڵێساکەدا بەردەوام بوو. بە گونجاویش، ستوونێکی کڵێسایەکی سەدەی یازدەهەم (کە بە گونجاویش ناوی سانت جۆنە!) هێشتا لە فیلادلفیا ماوە. تابلۆیەکی برۆنزی کە دەقی ئەم نامەیەی بۆ فیلادلفیا لەسەر نووسراوە، لەسەر ستوونە ماوەکە دانراوە. دەبێت گرنگ بێت کە خودا بە میهرەبانی خۆی ڕێگەی داوە کە شایەتییەک، بە هەمان شێوەی ستوونێک، بۆ بەهای ڕەوشتی هەندێک لە پیرۆزە سەرەتاییەکانی لەو ناوچەیەدا، بە درێژایی سەدەکان بپارێزرێت.
«ئیتر دەرناچێت.» کاتێک ئەم نووسراوانە نووسران، بوومەلەرزە لە فیلادلفیا و دەوروبەری زۆر باو بوون. ئەزموونی درێژخایەنی بارودۆخی ژینگە وای لە دانیشتوانی ناوچەکە دەکرد کە بزانن کەی بوومەلەرزەیەک نزیکە. لە ترسی برینداربوون یان تەنانەت کوژران بە پاشماوەی بینا ڕووخاوەکان، زۆرێک ناوچە دروستکراوەکەیان چۆڵ دەکرد، «دەچوونە دەرەوە» بۆ سەلامەتی ڕێژەیی گوندەکانی دەوروبەر، بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی کاتی لە خێمەی کاتی لە دەرەوەی شار بژین تا مەترسییەکە کۆتایی دێت. باوەڕداران هان دەدران کە بزانن ڕۆژێک دێت کە ئیتر پێویست ناکات «دەرچن» بۆ هەڵهاتن لە مەترسی. بە شێوەیەکی ئەرێنیتر، لە هەزار ساڵەکەدا، هەموو شتێک وەڵامێک دەبێت بۆ ئەوەی لەم جیهانەدا ڕوویداوە. هەمووان «لە ئارامیدا» دەبن. پاشان، لە دۆخی هەتاهەتاییدا، هەموو شتێک بەپێی ویستی خودا دەبێت، بە تەواوی لە دەرەوەی بەرپرسیارێتی.
«من دەنووسم» - نەک تەنها قسەکەرێکی خودایی، بەڵکو نووسەرێکی خودایی.
«ناوی خودای من، و ناوی شاری خودای من، ئۆرشەلیمی نوێ، کە لە ئاسمانەوە دێتە خوارەوە.» بە سەرکەوتوو پێزانینێکی کەسی دەدرێت بەوەی کە بۆ دڵی خودا، و مەسیحەکەی، خۆشەویستە. سەرکەوتوو دەتوانێت بەم ژیانەدا بڕوات بە ناوی خوداکەی کە لەسەری نووسراوە بە شێوەیەک کە بۆ ئەوانی تر ئاشکرایە.
ئۆرشەلیمی نوێ (بڕوانە ٢١:٢؛ بەراورد بکە لەگەڵ ئۆرشەلیمی پیرۆز، ٢١:٢؛ و ئۆرشەلیمی ئاسمانی، عیبرانییەکان ١٢:٢٢)، شارێک دەبێت کە هەموو شتێک پاک و ڕوون بێت و شکۆمەندی خودا بە شێوەیەکی هەتاهەتایی نیشان بدات. پیرۆزی فیلادلفیایی، لە ڕووی ڕەوشتییەوە، ئەوەندە گەورەیە کە شتێکی لەسەر نووسراوە کە لە سروشتدا هەتاهەتاییە. «ناوی نوێی من.» جێناوی کەسی «من» لە سەرانسەری نامەکەدا دیارە. هەموو ئەوەی کە ئەمڕۆ بۆ پیرۆزەکان بەردەستە لە ژێر سەرۆکایەتی کەسی ئەودا بەڕێوە دەبرێت. ناوی نوێ کە مەسیح بە تەواوی پێی دەردەکەوێت لە جیهانی داهاتوودا دەردەکەوێت، بەڵام هێشتا دەرنەکەوتووە. بابەتگەلێک هەن کە پەیوەندییان بە شتە خودایی، ڕۆحی، هەتاهەتاییەکانەوە هەیە کە هێشتا ناتوانین هەرس بکەین، بەڵام دەیکەین.
ئایەتی ١٣ - ئاستەنگی کۆتایی
«ئەوەی گوێی هەیە، با گوێ بگرێت لەوەی ڕۆح بە کڵێساکان دەڵێت.» فیلادلفیایی کەسێکە کە لە فۆرمالیزمی ساردیس و بێباوەڕی لاودیکیا جیاوازە، و دڵسۆزە بۆ هەموو ئەوەی مەسیح بۆی ئاشکرا کردووە. ئەوانەی بە ڕاستی فیلادلفیایین قسەی لەسەر ناکەن؛ نیشانی دەدەن. مەترسییەکە ئەوەیە کە زۆر ئاسانە لە هەوڵدان بۆ گرتنی زەوییەکی بەرز (کڵێسایی) بۆ خلیسکاندن لە فیلادلفیاوە بۆ لاودیکیا.
لاودیکیایی کەسێکە کە ڕووناکی فیلادلفیایی هەیە بەبێ کەسایەتی فیلادلفیایی. هەموو فیلادلفیاییەکی ڕاستەقینە بە ئارەزووی خۆی ملکەچی کۆنترۆڵی کەسی پیرۆز دەبێت کە تەنها ئەو دەتوانێت دەرگاکان بکاتەوە و دایبخات.
من، و ئێمە، ناتوانین و نابێت بانگەشەی ئەوە بکەین کە فیلادلفیاین، وەک تاک یان وەک کۆمەڵگەیەکی ناوخۆیی. لە هەمان کاتدا، من و ئێمە دەتوانین و دەبێت ئامانجمان ئەوە بێت کە لە کەسایەتیدا فیلادلفیایی بین، هەوڵ بدەین خۆمان بپارێزین لەوەی کە زیاتر لەوەی دەبێت بیر لە خۆمان بکەینەوە (ڕۆما ١٢:٣). ئەوە بانگەشەکردنی پۆستێک یان پێگەیەک نییە، بەڵکو ئامانجگرتنە بۆ ئەوەی لە دۆخێکدا بین، کە گرنگە. باشتر وایە بەدوای تایبەتمەندییە فیلادلفیاییەکاندا بگەڕێین لە باوەڕدارانی تردا و خۆمان بپارێزین لە مەیلی لاودیکیایی لە خۆماندا.
