«چونکە هەرکەسێک هەموو یاساکە بپارێزێت و لە خاڵێکدا سەرپێچی بکات، ئەوا تاوانباری هەموویەتی» (یاقوب 2:10).
زۆر جار دەبیستین خەڵک دەڵێن: «من باشترینم کردووە. خودا بە دڵنیاییەوە دەتوانێت ئەوە قبوڵ بکات. هیچ کام لە ئێمە بێ کەموکوڕی نییە.» ئەمە بە گشتی بۆ پیاوان زۆر گونجاو دیارە، بەڵام دەزانین کە ئادەم و حەوا تەنها فەرمانێکی خودایان پێشێل کرد کە پێیانی دابوو، و مردن هاتە ناو جیهانەوە.
سەدەکانی دواتر نەوەکانی ئیسرائیل، بە هۆی ئارەزوویان بۆ ئەوەی «وەک هەموو نەتەوەکان» بن (هەرچەندە ئەمە دژی مەبەستەکانی خودا بوو، چونکە ئەو ئەوانی هەڵبژاردبوو بۆ ئەوەی گەلێکی تایبەت بن بۆ خۆی)، هاتنە لای ساموێل بە داوای پاشایەک، کە شەڕەکانیان بکات و دادوەری دۆزەکەیان بکات. سەرەڕای ئاگادارکردنەوەکانی ساموێل، ئەوان سوور بوون لەسەر داواکارییەکەیان: «نەخێر؛ بەڵکو پاشایەکمان بەسەرەوە دەبێت» (1 ساموێل 8:19).
ناگوێڕایەڵیی شا شاول
دەزانین چۆن پاشا تازە دەستنیشانکراوەکە سەرنجی خەڵکی ڕاکێشا. ئەو باڵابەرز و جوان بوو، و تەنانەت لە سەرەتادا سادە و خۆبەزلنەزان بوو، بەڵام دەبوو تاقی بکرێتەوە. ساموێل هاتە لای پاشا و بیری هێنایەوە کە فەرمانێکی خودایی بوو کە ئەوی خستبووە سەر تەخت. ئێستا پەیامێکی تری ڕاستەوخۆی لە خودی یەزدانەوە هەیە. خودا بیری هاتەوە چۆن عەمالیقییەکان لە ڕێگەی نەوەکانی ئیسرائیلەوە لە میسرەوە چاوەڕێیان دەکرد. ئێستا ئەم نەتەوە تاوانبارە دەبوو سزا بدرێت. پەیامەکەی ساموێل ڕوون بوو:
گوێ بگرە لە دەنگی وشەکانی یەزدان.
هیچ شتێک بۆ خەیاڵی شاول نەهێڵدرایەوە. عەمالیق دەبوو لەناو ببرێت، و هیچ شتێک نەدەبوو بمێنێتەوە بۆ ئەوەی نەتەوەکانی دەوروبەر بیر بهێنێتەوە کە عەمالیق بوونی هەبووە. نەک تەنها پیاوانی جەنگ، بەڵکو هەموو نەتەوەکە، و تەنانەت مێگەل و ڕانەکانیشیان، دەبوو لەناو ببرێن.
شاول ڕۆیشت، و عەمالیقییەکانی لێدا، دوای ئەوەی سەرەتا کێنییەکانی ئاگادار کردەوە کە خۆیان لە نەتەوەی مەحکوم جیا بکەنەوە، چونکە ئەوان، لانیکەم، بەزەییان بە نەوەکانی ئیسرائیلدا هاتەوە کاتێک لەلایەن عەمالیقەوە هێرشیان کرایە سەر. سەرەڕای ئەوەش، شاول تەنها بەشێکی گوێڕایەڵ بوو. ئەو ئاگاج، پاشای عەمالیقییەکانی بەزاند، و هانی شوێنکەوتووانی دا کە باشترین مەڕ و مانگاکان بپارێزن کە لەوێ دۆزییانەوە. دەخوێنینەوە کە «هەر شتێک قێزەون و بێ کەڵک بوو، ئەوان لەناوی برد،» بەڵام باشترین مەڕ و مانگاکانیان لەناو نەبرد. سەیر نییە خودا بە ساموێلی گوت: «پەشیمانم کە شاولم کردووە بە پاشا: چونکە ئەو لە دوای من گەڕاوەتەوە، و فەرمانەکانی منی جێبەجێ نەکردووە.»
سروشتی گوێڕایەڵیی
شاول تەنها کەس نەبوو کە «بەشێکی گوێڕایەڵ» بێت، هەرچەندە بە ڕاستی شتێکی وا نییە. بەشێکی گوێڕایەڵ بوون واتە ناگوێڕایەڵ بوون. چەند جارێک ڕەنگە بیر بکەینەوە کە ئێمە گوێڕایەڵی فەرمایشتی خوداین، کاتێک تەنها بەشێک لە فەرمانی ڕوونی خودامان جێبەجێ کردووە. بەشەکانی تری کتێبی پیرۆز بیرمان دەهێننەوە کە «خودا قسەی کردووە؛» «خۆی بێ شایەت نەهێشتووەتەوە.» بە تایبەتیتر دەخوێنینەوە کە ئەو فەرمان بە هەموو پیاوان دەکات کە تۆبە بکەن. بە باوەڕدار فەرمان دراوە کە «یەکتر خۆش بوێن،» «هیچ کەسێک تووشی سەرپێچی مەکەن،» «ئەو شتانە بگەڕێن کە لە سەرەوەن.» لە هەر یەکێک لە نامەکانی پۆڵسدا، دوای پوختەی فێرکاری، ئاراستەی کردارییمان هەیە دەربارەی جێبەجێکردنی فێرکارییەکە، لەگەڵ ئاگادارکردنەوەی وەک «درۆ لەگەڵ یەکتر مەکەن،» «باوکان، منداڵەکانتان تووشی تووڕەیی مەکەن.» زۆر جار ڕەنگە فەرمانێک کە زۆر نزیکمانە ڕەت بکەینەوە بە گوتنی: «ئەوە تەنها پۆڵس قسە دەکات،» لەبیرمان دەچێت کە خودی پۆڵس دەنووسێت: «ئەگەر کەسێک خۆی بە پێغەمبەر یان ڕۆحانی بزانێت، با دان بەوەدا بنێت کە ئەو شتانەی من بۆتان دەنووسم فەرمانەکانی یەزدانن» (1 کۆرنسۆس 14:37).
پاساوەکانی شاول و سەرزەنشتەکەی ساموێل
شاول وادیارە هیچ بیرۆکەیەکی نەبوو کە لە ئەرکەکەیدا شکستی هێناوە. کاتێک گەڕایەوە لای ساموێل، گوتی: «فەرمانی یەزدانم جێبەجێ کردووە.» چاوەڕێی دەکرد ساموێل پیرۆزبایی لێ بکات لەسەر گوێڕایەڵییەکەی، بەڵام ساموێل پێی گوت: «ئەی ئەم زەڕاندنی مەڕانە لە گوێمدا، و ئەم زەڕاندنی مانگایانە کە دەیبیستم، مانای چییە؟»
شاول بە وەڵامەکەی ئامادەیە: «خەڵکەکە باشترین مەڕ و مانگاکانیان پاراست بۆ قوربانیکردن بۆ یەزدانی خودات؛ و ئەوانی ترمان بە تەواوی لەناو برد.» وەڵامەکەی ساموێل زۆر جار دەگوترێتەوە:
ئایا یەزدان هێندەی دڵخۆشە بە قوربانی سووتاندن و قوربانییەکان، هێندە دڵخۆشە بە گوێڕایەڵیی دەنگی یەزدان؟ بڕوانە، گوێڕایەڵیی باشترە لە قوربانی، و گوێگرتن باشترە لە چەوری بەرخەکان (1 ساموێل 15:22).
ئەو بەردەوام بوو لە ئاماژەدان بەوەی کە یاخیبوون وەک گوناهی جادووگەرییە، و سەرکەشی («خۆویستی،» J.N.D.) وەک ناڕەوایی و بتپەرستییە. لەبەر ئەم هۆکارە، شاول چیتر بە پاشای ڕاستەقینەی ئیسرائیل دانەنرا. خودا پیاوێکی لەبەرچاو بوو، داود، کە بەسەر گەلی خودادا فەرمانڕەوایی دەکرد بە ترسی یەزدانەوە.
شاول، وەک دەخوێنینەوە، ئامادە بوو دان بە گوناهەکەیدا بنێت، و داوای لێبوردنی کرد، بەڵام دەخوێنینەوە کە ئەو «لە خەڵکەکە دەترسا، و گوێڕایەڵی دەنگی ئەوان بوو،» بەم شێوەیە «هۆکاری سووککەر»ی هێنایەوە، وەک ئێستا ناوی لێ دەنێین، و بۆیە داوای لە ساموێل کرد کە لەگەڵیدا بڕوات وەک ئەوەی هیچ شتێک ڕووی نەدابێت. دەبێت بترسین کە شاول تەنها «کەسێکی بێ ڕێز» بوو، وەک عیسۆ، کە داوای لێبوردنی دەکرد بەبێ تۆبەیەکی ڕاستەقینە.
نموونەکانی تری ناگوێڕایەڵیی
هارون و موسا لە قادش
بۆ گەڕانەوە بۆ مێژوو، بیرمان دێتەوە لە هارون و موسا، کە لە ژمارە 20 دەخوێنینەوە، کاتێک نزیک بوون لە بینینی خاکی بەڵێندراو. لە سەرەتای گەشتی بیاباندا، کاتێک موسا لە شاخەکەدا بوو وردەکارییەکانی خێوەتگەی پەرستن و پەرستنی خودای وەردەگرت، هارون، وەک شاول، گوێی لە خەڵکەکە گرت، و گوێرەکەیەکی زێڕینی دروست کرد، و هانی نەوەکانی ئیسرائیلی دا کە بتەکە بپەرستن. موسا دواتر پێمان دەڵێت چۆن «یەزدان زۆر لە هارون تووڕە بوو بۆ ئەوەی لەناوی ببات: و من نوێژم بۆ هارون کرد» (دێوتێرۆنۆمی 9:20)، و گوناهەکەی هارون لێی خۆش بوو. بەڵام، کاتێک موسا گۆچانەکەی گرت، و بەردەکەی لە قادش لێدا، هارون ڕێگری لە براکەی نەکرد، و بەم شێوەیە بەشداری لە ناگوێڕایەڵییەکەیدا کرد. لەبەر ئەم هۆکارە، هارون و موسا ڕێگەیان پێنەدرا بچنە ناو خاکی بەڵێندراو. ئێمە تێدەگەین کە بەردەکە جۆرێک بوو لە مەسیح، کە یەکجار بۆ هەموو کاتێک لێی دەدرا. موسا لە سەرەتای گەشتی بیاباندا بەردەکەی لێدابوو. لە قادش پێی گوترا کە قسە لەگەڵ بەردەکە بکات، بەڵام ئەو ناگوێڕایەڵ بوو. دەبێت بیر بکەینەوە کە بتپەرستیی هارون زۆر گوناهبارتر بوو لە کردەوەی پەلەپەلی براکەی، بەڵام دووبارە بیرمان دەهێنرێتەوە کە «خۆویستی» وەک گوناهی بتپەرستییە، چونکە ئێمە خۆمان دڵخۆش دەکەین نەک خودا.
گوناهی گەورەی داود
بیرمان هێنراوەتەوە لە وشەکانی ساموێل بۆ شاول: «یەزدان ئەمڕۆ شانشینی ئیسرائیلی لێت دڕاندووە، و داویەتی بە دراوسێیەکت، کە لە تۆ باشترە» (1 ساموێل 15:28)، بەڵام نابێت بیر بکەینەوە کە داود هەمیشە گوێڕایەڵی خوداکەی بووە. دەزانین چۆن بە خراپی گوناهی کرد لە شکاندنی فەرمانی دەیەم و شەشەم. دەزانین کە ناتان، پێغەمبەر، بۆی نێردرا بە چیرۆکی پیاوە هەژارەکە و بەرخە مێیەکەی. کاتێک داود بە تووڕەیی هەستا لە ناڕەوایی پیاوە دەوڵەمەندەکە و بە ناتانی گوت: «ئەو پیاوەی ئەم کارەی کردووە بە دڵنیاییەوە دەمرێت،» ئەو وشە قورسانەی بیست:
تۆ ئەو پیاوەیت.
گومانی تێدا نییە کە داود بە ڕاستی تۆبەکاری بوو، و خودا لە گوناهە گەورەکەی خۆش بوو، بەڵام مێژووی فەرمانڕەواییەکەی لەو کاتەوە ئاشکرای دەکات کە ئەم یەک گوناهە کاریگەریی باشی ئەوی تێکدابوو و دەرفەتێکی بە دوژمن دابوو بۆ سەرکەوتن. لە پوختەی ژیانی داود لە 1 پاشایان 15 دەخوێنینەوە: «داود ئەوەی کرد کە لە چاوی یەزداندا ڕاست بوو و لە هیچ شتێک لای نەدا کە ئەو فەرمانی پێ کردبوو لە هەموو ڕۆژانی ژیانیدا، تەنها لە بابەتی ئوریای حیتی نەبێت» (ئایەتی 5).
چەندە پاشمەرگەیەکی خەمناکە! بیرمان دەهێنێتەوە لە وشەکانی نێردراو بۆ گالاتییەکان: «باش ڕاتان دەکرد؛ کێ ڕێگری لێ کردن، بۆ ئەوەی گوێڕایەڵی ڕاستی نەبن؟» (گالاتییەکان 5:7).
دەرئەنجام: بە تەواوی شوێن یەزدان کەوتن
با وا نەبێت کە شایەتییەکەمان تێک بچێت لەبەر ئەوەی تەنها «بەشێکی گوێڕایەڵ» بین! ئێمە سەلماندوومانە کە یەزدان بەخشندەیە، بەڵام نابێت پشت بە بەخشندەییەکەی ببەستین. دەزانین کە تەنها یەکێک هەبوو کە «هیچ گوناهێکی نەکرد، و فێڵ لە دەمیدا نەدۆزرایەوە.» سەرەڕای ئەوەش، ئێمە بانگهێشت کراوین بۆ شوێنکەوتنی ئەو، و لە کتێبی پیرۆزدا بیرمان دەهێنرێتەوە کە بانگهێشت کراوین بۆ گوێڕایەڵیی. با ئەوە ڕاست بێت دەربارەی ئێمە، وەک ئەوەی دەربارەی یەشوع و کالێب گوترا، کە ئێمە بە تەواوی شوێن یەزدان دەکەوین.
