پرسیار: بۆچی چوار ئینجیل هەیە، و چی بەسەر ئەو ئینجیلەدا هات کە بە مەسیح درا؟
وەڵام: واتای وشەی «ئینجیل» بریتییە لە «مزگێنی» یان «هەواڵی خۆش». لە کاتێکدا هەندێک کەس ڕەنگە ئەم وشەیە بۆ هەموو پەیمانی نوێ بەکاربهێنن چونکە پڕە لە مزگێنی، بەڵام وشەکە بەزۆری تەنها بۆ چوار ئینجیلەکە بەکاردێت: مەتتا، مەرقۆس، لۆقا و یۆحەننا. خودا ویستی کە ژیانی مەسیحمان بۆ تۆمار بکرێت لە چوار کتێبەکەدا، کە بە هیچ شێوەیەک ناکۆکییان نییە. بەڵکو، یەکتر پشتڕاست دەکەنەوە. هەموو چوارەکەیان لەژێر ئیلهامی ڕۆحی پیرۆزدا نووسراون.
مەبەستی سەرەکیی ئینجیلی مەتتا ئەوەیە کە بە مرۆڤایەتی بە گشتی و بە جولەکەکان بە تایبەتی بسەلمێنێت کە یەسووع، کە لە دایکی پاکیزە مەریەم لەدایکبوو و لەلایەن جولەکەکانەوە کوژرا، بەڕاستی مەسیحی بەڵێندراو بوو کە پێغەمبەران سەدان جار لە پەیمانی کۆندا باسیان لێوە کردبوو. بۆیە زۆر جار لەم ئینجیلەدا دەستەواژەی «بۆ ئەوەی ئەوەی کە لەلایەن ... پێغەمبەرەوە گوترا بوو، بەدی بێت» دەبینین (بۆ نموونە، مەتتا 1:22 NKJV). هەروەها لەم کتێبەدا نەژادی مەسیحمان هەیە کە دەگەڕێتەوە بۆ ئیبراهیم و داودی پاشا بۆ ئەوەی بە جولەکەکان بسەلمێنێت کە یەسووع بەڵێندراوەکە بوو، میراتگری یاسایی تەخت (ئایەتەکانی 1-17). بەڵام جولەکەکان باوەڕیان پێی نەهێنا، و پاشا و ڕزگارکەری بەڵێندراوی خودایان ڕەتکردەوە.
ئینجیلی مەرقۆس بە پلەی یەکەم خزمەتگوزارییە زۆرەکانی مەسیح تۆمار دەکات. هەرچەندە ئەو پاشایە، بەڵام دەربارەی خۆی فەرمووی کە ئەو نەهاتووە «بۆ ئەوەی خزمەتی بکرێت، بەڵکو بۆ ئەوەی خزمەت بکات، و ژیانی خۆی وەک فیدیەیەک بۆ زۆر کەس بدات» (مەرقۆس 10:45). ئەو لەم ئینجیلەدا بە پلەی یەکەم وەک خزمەتکاری خودا و مرۆڤ پێشکەش کراوە – ئەوەی کە بە ئارەزووی خۆی خۆی دایە مردن لەسەر خاچ بۆ ئەوەی نرخی گوناه بدات.
ئینجیلی لۆقا، کە لەلایەن پزیشکێکەوە نووسراوە، دەسەلمێنێت کە مەسیح، هەرچەندە بۆ جولەکەکان هات، بەڵام تەنها بۆ ئەوان نەهات بەڵکو بۆ هەموو جیهان هات. بۆیە لەم کتێبەدا نەژادی مەسیحمان دەست دەکەوێت کە دەگەڕێتەوە بۆ ئادەم، باوکی هەموو ڕەگەزی مرۆڤ (لۆقا 3:23-38). لۆقا، نووسەرەکە، پێی وتین کە مەسیح هات بۆ گەڕان و ڕزگارکردنی ونبووەکان (19:10). خودی مەسیح ئاشکرای کرد کە شادییەکی گەورە لە ئاسماندا هەیە کاتێک گوناهبارێک تۆبە دەکات. ئەو شادیی خودای پێ نیشان داین لە گەڕانەوەی گوناهبارێک بە بەکارهێنانی نموونەی کوڕە بەفیڕۆچووەکە، چیرۆکێک دەربارەی شادیی باوکێک لە گەڕانەوەی کوڕە ونبووەکەی (15:11-32).
ئینجیلی یۆحەننا لە لایەن یۆحەننا، قوتابیی مەسیح، نووسراوە. دەسەلمێنێت کە مەسیح لە ئاسمانەوە هات و بوو بە مرۆڤ لە پێناوی ئێمەدا. کتێبەکە پێمان دەڵێت کە خودا هەموو ڕەگەزی مرۆڤی خۆشویست و مەسیحی نارد بۆ ئەوەی لە پێناوی ئێمەدا بمرێت بۆ ئەوەی «هەرکەسێک باوەڕی پێی بێت، لەناو نەچێت بەڵکو ژیانی هەتاهەتایی هەبێت» (یۆحەننا 3:16). هەروەها نیشان دەدات کە مەسیح، هەرچەندە بوو بە مرۆڤ، لە ئەزەلەوە بوو (1:1-2).
ئینجیلەکان تەنها بە سادەیی لەلایەن پیاوانەوە نەنووسراون، بەڵکو هەموویان لەلایەن خوداوە هاتوون (2 تیمۆساوس 3:16). کاتێک ئەم کتێبانە بە ڕێز و ئارەزووی زانینی ڕاستی دەخوێنینەوە، ڕۆحی پیرۆز زانیارییەکی تەواوترمان دەربارەی گەورە یەسووعی مەسیح، ڕزگارکەرەکەمان، پێدەدات (یۆحەننا 16:13).
بە پێچەوانەی ئەوەی هەندێک کەس ڕەنگە بیری لێبکەنەوە، ئینجیلێکی تر بە مەسیح نەدراوە. مەسیح بریتییە لە مزگێنی – ڕزگارکەری گوناهباران – کە لە چوار ئینجیلەکەدا لەلایەن ڕۆحی پیرۆزەوە پێشکەش کراوە. ئەو ئینجیلەی کە لە مەرقۆس 1:1دا وەک «ئینجیلی یەسووعی مەسیح» وەسف کراوە، مزگێنییەکە وەک لەلایەن مەرقۆسەوە گوتراوە. لەبیرت بێت کە «ئینجیل» واتای «مزگێنی»یە، و دەستەواژەی «ئینجیلی یەسووعی مەسیح» کتێبێکی تر نییە بەڵکو مزگێنیی ڕزگارییە کە تەنها لەو دەست دەکەوێت.
ئایا دەتەوێت مزگێنیی کتێبی پیرۆز بزانیت؟ ئینجیلەکان بخوێنەرەوە و داوا لە خودا بکە کە بەکاریان بهێنێت بۆ ئەوەی ڕزگارکەرەکەت بۆ ئاشکرا بکات. بەم شێوەیە دەگەیتە زانینی ڕزگاری.
وەڵام درایەوە
