مزگێنی
هێزی خودا بۆ ڕزگاری
«هێزی خودا بۆ ڕزگاری بۆ هەموو ئەوانەی باوەڕ دەهێنن.» — ڕۆما ١:١٦ ESV
مەحکوومکردن
لە بەشەکانی سەرەتای ڕۆما، پۆڵسی نێردراو دەربارەی دۆخی گەندەڵی مرۆڤایەتی نووسی. ئەو دۆخە ڕووبەڕووی تووڕەیی خودا دەبێتەوە (١:١٨) و بە پەرۆشییەوە پێویستی بە ڕزگاربوونە بۆ ژیانێکی ڕاستودروست کە شایستەی خودا بێت.
پۆڵس دەڵێت خودا خەڵکی بە تاوانبار دەزانێت بەهۆی «سەرکوتکردنی ڕاستی» بەهۆی ناڕاستودروستیمانەوە؛ واتە، نکۆڵیکردن، دژایەتیکردن یان ڕەتکردنەوەی ئاشکراکردنی خۆی و دۆخی نائومێدیمان بە باوەڕهێنانێکی پەرۆشانە و پراکتیزەکردنی بەهێزی گوناهکاریمان. ئێمە لەمەدا شارەزاین. سەرکوتکردنی ڕاستی بە نکۆڵیکردن لە خودا و مافەکانی وەک دروستکەر دەستپێدەکات. هەموو دروستکراوەکان شایەتییەکی ڕوون دەدەن لەسەر بوونی خودا و «هێزی هەتاهەتایی و سروشتی خودایی»یەکەی، کە ئێمە «بێ بیانوو» دەهێڵێتەوە لەبەردەمیدا (١:١٨-٢٠).
نکۆڵیکردن لە خودا دەبێتە هۆی خولگەیەکی دابەزین بە جێگرتنەوەی مرۆڤ و بوونەوەر یان شتی کەمتر لە شوێنی ئەو. ئەمە بتپەرستییە – شانازیکردن بە دانایی و تێگەیشتنی باڵای خۆمان (١:٢١-٢٣). ڕەتکردنەوەی بەردەوام بۆ داننان بە خودا دەبێتە هۆی گەندەڵی ئەخلاقی قووڵتر، گەندەڵی کۆمەڵایەتی و لە کۆتاییدا ڕەتکردنەوەی تەواوی خودا – کە هیچ بژاردەیەکی بۆ ناهێڵێتەوە جگە لە وازهێنان لە مرۆڤایەتی بۆ هەڵبژاردەکانی و دەرئەنجامەکانی (١:٢٤-٣٢). نێردراو دووبارە هاوار دەکات بۆ مرۆڤایەتی، «هیچ بیانوویەکتان نییە» (٢:١). هەستی سروشتی دادپەروەریمان، کە ئێستا بەهۆی گەندەڵی خۆمانەوە شێواوە، جورئەت دەکات تاوانبار بکات و مەحکووم بکات. ئێمە یەکتر دادوەری دەکەین بەڵام ڕەتیدەکەینەوە دان بە دادوەری ڕاستودروستی خودا بنێین. دووبارە، هیچ بژاردەیەکی تر نییە جگە لە دادوەری کۆتایی و بێلایەنانە لە خوداوە، «بە هەر یەکێک بەپێی کارەکانی دەدات» (٢:١-١١). هەموومان بە ویستی خۆمان بەشدار بووین لە خلیسکانی گەورەی مرۆڤایەتی بۆ بێخودایی و گەندەڵی ئەخلاقی/ڕۆحی (٢:١٢-٢٩).
دەرئەنجامەکە؟ هەموو مرۆڤایەتی لەبەردەم خودا تاوانبارە، بەبێ جیاوازی جوولەکە-نەجوولەکە. «کەس ڕاستودروست نییە، نەخێر، یەکێکیش نا؛ کەس تێناگات؛ کەس بەدوای خودادا ناگەڕێت. هەمووان لایانداوە؛ پێکەوە بێ بەها بوون ... هیچ ترسێک لە خودا لەبەردەم چاویان نییە» (٣:١-١٨). تەنانەت ئەو یاسایەی خودا لە ڕێگەی موساوە دای، بێ دەسەڵاتە بۆ پاساو هێنانەوە. تەنها تاوانباریمان ئاشکرا دەکات و مەحکووممان دەکات. «بە کارەکانی یاسا هیچ مرۆڤێک لەبەرچاوی ئەو پاساو نادرێت، چونکە لە ڕێگەی یاساوە زانینی گوناه دێت» (٣:١٩-٢٠). دۆخی مرۆڤایەتی بەڕاستی نائومێدکەرە – کێشەکە زۆر گەورەیە. چ هێزێک دەتوانێت دەستی خراپە بشکێنێت و ڕەگەزێکی مرۆڤی ونبوو ڕزگار بکات؟ تەنها دینامێتی خودا!
دینامێتی خودا
وشەی یۆنانی بۆ «هێزی» خودا لە ڕۆما ١:١٦ بریتییە لە دونامیس، کە لێیەوە وشەی ئینگلیزی «دینامێت»مان وەرگرتووە. دەزانین دینامێت هێزێکی وێرانکەرە کە دەبێتە هۆی تەقینەوە. بۆ ڕووخاندن بەکاردێت، هێزێکە کە شاخەکان دەشکێنێت و بینا کۆنەکان دەڕووخێنێت. «دینامێتی» مزگێنی مەسیح بە پلەی یەکەم وێرانکەر نییە – جگە لە کاریگەرییەکەی لەسەر گوناه و ژیانی گوناهکارانە. ئەوە هێزی خودایە بۆ ڕزگاری.
کەسێک کە بە دەوری ماڵ و کارەکانی خەڵکدا بگەڕێت و دینامێتیان تێبگرێت، مەترسییەک دەبێت لە کۆمەڵگاکەیدا و پێویستە خۆی بشارێتەوە. بەڵام پۆڵس بە بێ شەرم هێزی سەروو سروشتی مزگێنی بەکاردەهێنێت چونکە ئەوە هێزی خودایە بۆ ڕزگاری، ڕزگارکردن، نوێکردنەوە و گۆڕانکاری بۆ هەموو ئەوانەی بە متمانەوە خۆیان دەدەنە دەست هێز و کاریگەرییەکانی. مزگێنی بەڕاستی دینامێتێکی (نا-وێرانکەر)ە!
گۆڕانکاری
دینامێتی خودا وێرانکەرە، یان لانیکەم تێکدەرە، بۆ کاروباری ئاسایی کۆمەڵگای مرۆڤایەتی. لە تەسەلۆنیکی پۆڵس و سیلاس دەستگیر کران و زیندانی کران بەهۆی «سەرەوخوارکردنی جیهان» (کردارەکان ١٧:٦)، تەنها بە بانگەشەکردنی مزگێنییەک کە جیهانێکی سەرەوخوار «ڕاست» دەکاتەوە. دواتر لە تەسەلۆنیکی، هەمان ئەو مزگێنییە زۆرێک لە هاوڵاتییەکانی «لە بتەکانەوە گۆڕی بۆ خزمەتکردنی خودای زیندوو و ڕاستەقینە، و چاوەڕێکردنی کوڕەکەی لە ئاسمانەوە» (١ تەسەلۆنیکی ١:٩-١٠).
بۆ خودی پۆڵس، ئەم دینامێتە گۆڕیبووی لە «پێشەنگی گوناهباران» (١ تیمۆساوس ١:١٥)، کە دوژمنێکی سەرسەخت و چەوسێنەرێکی دڵسۆزی مەسیحییەکان بوو، بۆ پاڵەوانێکی مەسیحی! مەسیحییە سەرسامەکان شایەتییان دا: «ئەوەی کە پێشتر چەوسێنەر بوو، ئێستا ئەو باوەڕە دەبێژێت کە جارێک هەوڵی لەناوبردنی دەدا» (غەلاتییەکان ١:٢٣).
چارڵز کۆڵسن، بانگەشەکارێکی ناسراو، لە ساڵی ٢٠١٢ کۆچی دوایی کرد. لە حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا چاک هێزێکی بێبەزەیی سیاسی بوو، کەسایەتییەکی بەهێز بوو لە کۆشکی سپی وەک «پیاوی دەمبڕ»ی سەرۆک نیکسۆن (جێبەجێکارێک بە واتای سیاسی). کۆڵسن نووسی کە ئەو بۆ سەرۆک بەسەر داپیرەی خۆیدا دەڕۆیشت. بەهۆی هاوکاری لە سکانداڵی واتەرگەیتدا سزای زیندانی فیدراڵی بەسەردا سەپێنرا. کەمێک پێش زیندانیکردنی، قەیرانێکی ڕۆحی تووش بوو و لەلایەن هاوڕێیەکەوە ڕێنمایی کرا بۆ ئەوەی لەبەردەم پێیەکانی عیسای مەسیحدا کڕنۆش ببات. گومانێکی زۆر هەواڵی گۆڕانکارییەکەی پێشوازی لێکرد، بەڵام زۆری نەخایاند ڕوون بووەوە کە بەڕاستی گۆڕاوە. خودا ئەزموونی زیندانی کۆڵسنی بەکارهێنا بۆ ئاراستەکردنی بۆ خزمەتێکی درێژخایەن بۆ ئەوانەی لە زینداندان و خێزانەکانیان، و دەنگێکی ڕاشکاوانە بۆ مەسیح. مزگێنی ژیانی سەرەوخواری ئەوی ڕاست کردەوە و لەسەر پێیەکانی خۆی بۆ شکۆمەندی خودا دایمەزراند.
لە هاوینی ساڵی ١٩٦٩، نۆرما مەککۆڤی، کە زیاتر بە «جەین ڕۆ» ناسراوە لە بڕیاری دادگای باڵای ڕۆ دژی واد کە دەروازەکانی بۆ لەباربردنی یاسایی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کردەوە، دووگیان بوو و بەدوای لەباربردنێکدا دەگەڕا. بزووتنەوەی دژە لەباربردن «هەڵیانگرتەوە» وەک هۆکاری سەرەکی و داواکار لەبەردەم دادگاکان و داواکەی لە کۆتاییدا بڕیارە مێژووییەکەی بەدەست هێنا. خودی مەککۆڤی لەباربردنی نەکرد بەڵکو منداڵەکەی دایە دەست هەڵگرتنەوە. (دووگیانییەکەی ئەوەندە گرنگ بوو بۆ دۆسیەی دژە لەباربردن کە ڕێگری لێکرا لە لەباربردن لە کاتێکدا دادگاکان تاوتوێیان دەکرد، و لە کۆتاییدا منداڵەکەی لەدایک بوو.) بەڵام ئەو بەردەوام بوو لە پشتگیریکردنی لەباربردن، بۆ چەندین ساڵ لە کلینیکێکی لەباربردن کار دەکرد.
کوشتارگەی ڕۆژانە کە شایەتی بوو، دەستی کرد بە بێزارکردنی ویژدانی. لە تەنیشت کلینیکەکەی، سەنتەرێکی دژە لەباربردن کرایەوە و کچی یەکێک لە کارمەندەکانی سەرنج و دڵی نۆرمای ڕاکێشا. بە تێپەڕبوونی کات، ئەمە یارمەتی دا چاوەکانی نۆرما بکاتەوە بۆ ئەو ترسەی کە یارمەتی دەدا بەردەوام بێت. لە ڕێگەی پرسیارە وردبینەکان و دۆستایەتی خۆشەویستانەی ئەم کچە بچووکە بێتاوانە و سۆزی دایکی کچەکە، نۆرما مەککۆڤی وردە وردە سەرکەوتوو بوو و هاتە باوەشی عیسای مەسیحی خوداوەند وەک ڕزگارکەری. ڕۆژێک دەستی لە کلینیکی لەباربردن کێشایەوە و چوو بۆ تەنیشتەکەی بۆ دەستپێکردنی کارکردن لە سەنتەری دژە لەباربردن. ئەمڕۆ، ئەو بەردەوامە لە پشتگیریکردن و پەرەپێدانی ژیان لە کاتێکدا دژایەتی لەباربردن دەکات. دینامێتی مزگێنی ئامێرێکی مردنی وێران کرد، وەک ئامێرێکی ژیان و ئاشتی دروستی کردەوە.
ویلیام ج. مۆرای کوڕی مادالین مۆرای ئۆهێرە، چالاکوانی بێباوەڕ کە بە سەرکەوتوویی داوای یاسایی تۆمار کرد بۆ قەدەغەکردنی نوێژ و خوێندنەوەی کتێبی پیرۆز لە قوتابخانە گشتییەکان. بیل، خوێندکارێک بوو، داواکار بوو. تووڕەیی دایکی لەسەر خوێندنەوەی کتێبی پیرۆز بە دەنگی بەرز لە پۆلدا هانی دا. خودی بیل، لە ژیاننامەکەیدا، ژیانم بەبێ خودا، نووسی کە ئەو وەک کوڕی دوژمنێکی سەرسەختی خودا و مزگێنی گەورە بوو. بیل مۆرای دواتر بوو بە مەسیحییەکی پەرۆش و بەردەوامە لە چالاکییەکانی بۆ مەسیح. ئەو ڕۆژانە بۆ دایکی نوێژی دەکرد هەرچەندە ئەو بە ئاشکرا ڕەخنەی لێدەگرت و لە باوەڕەکەی، و نکۆڵی لێدەکرد. زۆر دواتر، ئەو بە شێوەیەکی نهێنی دیار نەما و دۆزرایەوە کە لەلایەن کەسێکەوە لە ڕێکخراوە بێباوەڕییەکەی خۆیدا کوژراوە. بەڵام لە ژیانیدا، بیل دینامێتی مزگێنی عیسای مەسیحی ئەزموون کرد و «لە نوێوە لەدایک بوو» بۆ ژیانی هەتاهەتایی.
دۆخی ئێمە
زۆربەی گۆڕانکارییەکان زۆر کەمتر دراماتیکین لەمانە، بەڵام هیچ کامیان ڕادیکاڵتر نین.
«هەمووان گوناهیان کردووە و لە شکۆمەندی خودا کەم دێنن» (ڕۆما ٣:٢٣).
ڕۆما ٥:١٢ پێمان دەڵێت کە «هەر وەک چۆن گوناه لە ڕێگەی یەک پیاوەوە هاتە جیهان، و مردن لە ڕێگەی گوناهەوە ... بە هەمان شێوە مردن بڵاوبووەوە بەسەر هەموو پیاواندا چونکە هەمووان گوناهیان کرد.» ئێمە کە لە دایک و باوکی مەسیحی لەدایک بووین، لە کەنیسە و لە پراکتیزەکانی کتێبی پیرۆز بۆ ژیانی پیرۆز گەورە بووین، بەڵام بە سروشت، بە هەمان شێوە گوناهبار و ونبووین وەک تاوانبارترین تاوانبار یان بێڕەوشتترین کەس. هەموومان لە دایک و باوکی یەکەممانەوە هاتووین، سروشتی کەوتوویانمان بۆ ماوەتەوە – ڕەگی گوناه کە پێش ئەنجامدانی هەر کارێکی گوناهبارێک، لەبەردەم خودا تاوانبارمان دەکات. داود هەموومان وەسف دەکات وەک چۆن دۆخی خۆی وەسف دەکات:
«بە دڵنیاییەوە لە کاتی لەدایکبوونمەوە گوناهبار بووم، لە کاتی دووگیانبوونی دایکمەوە گوناهبار بووم» (زەبوور ٥١:٥ NIV).
سروشتی گوناهبار زوو خۆی دەردەخات لە ڕێگەی ناڕەزایەتییە سەرسەختەکان و سروشتی دژبەری کۆرپەکانەوە. یەکەم وشەیان زۆرجار «نەخێر»ە، کە یاخیبوون و بەرگری دەردەبڕێت نەک ملکەچبوون. زۆری نەخایاند ئەو سروشتە دژایەتی یاسا و سنوورەکان دەکات و هێرشی ئاشکرا دەکاتە سەر دەسەڵاتی دایک و باوک. ئەم جۆرە تێبینییانە بەڵگەن کە مرۆڤەکان پێویستە لە نوێوە لەدایک ببنەوە لە ڕێگەی دانپێدانان و تۆبەکردنەوە؛ لە نوێوە لەدایک ببنەوە بەهۆی ئازارکێشان و مردنی جێگرەوەی عیسای مەسیحەوە؛ لەدایک ببنەوە بۆ ژیانێکی نوێ و هەتاهەتایی بە سروشتێکی بێ گوناه. تەنها دینامێتی خودا دەتوانێت ئەمە بەدی بهێنێت!
کاری بەردەوام
دینامێت بە خێرایی بینا گەورەکان دەڕووخێنێت بۆ ئەوەی زەوی بۆ دروستکردنی نوێ پاک بکاتەوە. بەڵام دروستکردنی بینایەکی نوێ کات و کاری قورس دەوێت. پۆڵس کاریگەرییە گۆڕانکارییەکانی مزگێنی لە ٢ کۆرنسۆس ٥:١٧-٢١ (ESV) وەسف دەکات:
«ئەگەر کەسێک لە مەسیحدا بێت، ئەوا دروستکراوێکی نوێیە. کۆنەکە تێپەڕیوە؛ ئەوەتا، نوێیەکە هاتووە. هەموو ئەمانە لە خوداوەن، کە لە ڕێگەی مەسیحەوە ئێمەی لەگەڵ خۆی ئاشت کردەوە و خزمەتی ئاشتکردنەوەی پێداین؛ واتە، لە مەسیحدا خودا جیهانی لەگەڵ خۆی ئاشت دەکردەوە، تاوانەکانیان بەسەریاندا نەدەژمارد، و خزمەتی ئاشتکردنەوەی بە ئێمە سپارد. بۆیە، ئێمە باڵیۆزین بۆ مەسیح، خودا لە ڕێگەی ئێمەوە داوای خۆی دەکات. ئێمە بە ناوی مەسیحەوە داواتان لێدەکەین، لەگەڵ خودا ئاشت ببنەوە. لە پێناوی ئێمەدا ئەو کەسەی کە گوناهی نەدەزانی، کردی بە گوناه، بۆ ئەوەی لەو بێتە ڕاستودروستی خودا.»
پۆڵس تازە وەسفی کرد چۆن مزگێنی گۆڕانکاری تەواو بەدی دەهێنێت لە ڕووخاندنی کۆنەکە، بۆ لابردنی پاشماوەکان، بۆ ئامادەکردنی زەوی و دروستکردنی بینایەکی نوێی شکۆمەند! کەسی نوێ لە مەسیحدا ئێستا دەسەڵاتدار و وزەدارە بۆ کارکردن وەک بریکارێک بۆ پرۆسەیەکی بەردەوامی نوێبوونەوە، ئاشتکردنەوە، و زیندووکردنەوەی وێرانکارییەکانی تر.
«کاتێک ئێمە هێشتا لاواز بووین، لە کاتی گونجاودا مەسیح لە پێناوی بێخوداکاندا مرد ... خودا خۆشەویستی خۆی بۆ ئێمە نیشان دەدات لەوەی کە کاتێک ئێمە هێشتا گوناهبار بووین، مەسیح لە پێناوی ئێمەدا مرد ... ئەگەر کاتێک ئێمە دوژمنی خودا بووین، بە مردنی کوڕەکەی ئاشت کراینەوە، زۆر زیاتر، ئێستا کە ئاشت کراینەوە، بە ژیانی ئەو ڕزگار دەبین» (ڕۆما ٥:٦،٨،١٠)!
لە لایەن بیل ڤان ڕین
