نهێنیی پیرۆزی خوداپەرستی بۆ باوەڕداران ڕوون دەکرێتەوە

نهێنیی پیرۆزی خوداپەرستی بۆ باوەڕداران ڕوون کرایەوە
٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦
١٣ کەمترین خوێندنەوە

()

وشەی «خوداپەرست» زۆر لە پەیمانی کۆندا باس نەکراوە، بەڵام ئەو چەند دەقەی کە باسی خوداپەرستان دەکەن، نیشان دەدەن کە خودا دڵخۆش بووە بەوان. لەو سێ یان چوار نووسینەی کە وشەکە تێیدا هاتووە، یەکەم دەڵێت: «بەڵام بزانن کە یەزدان خوداپەرستی بۆ خۆی جیا کردووەتەوە» (). بە ڕوونی وای دەزانی کە پیاوانی خوداپەرست لە سەردەمی ئەودا کەم بوون، چونکە نووسیویەتی: «یارمەتی بدە، یەزدان، چونکە پیاوی خوداپەرست نامێنێت» (). تایبەتمەندییەکانی خوداپەرست بە ڕوونی لە نووسینەکانی وەک و ١٦دا وەسف کراون، چونکە عیسای بە شێوەیەکی کەسی تایبەتمەندییەکانی خوداپەرست دەردەخات. لە سەردەمی پەیمانی کۆندا، خوداپەرستان هەوڵیان دەدا لەژێر چاوی خودادا بژین، و چێژیان لەو وەحییە دەبینی کە خودا بەپێی سەردەمەکە پێی خۆش بوو بیدات، و هەوڵیان دەدا بەپێی ویستی خودا لەسەر ڕووناکیی وشەکەی بڕۆن. لە یەکەم ئایەتی ١ تیمۆتاوسدا، نیشانەکانی خوداپەرستی لە پیرۆزەکانی خودادا لە ئەمڕۆدا هەیە. ئەوەی تیمۆتاوسی بیر هێنایەوە کە داوای لێ کردبوو لە ئەفەسۆس بمێنێتەوە بۆ ئەوەی «هەندێک کەس ڕاسپێرێت کە فێرکارییەکی تر نەدەن»، پۆڵسی نێردراو لە «کۆتایی فەرمانەکەدا» تایبەتمەندییەکانی خوداپەرستیی ڕاستەقینە دیاری دەکات.

ئەم تایبەتمەندییانە بریتین لە: «خۆشەویستی لە دڵێکی پاکەوە، و ویژدانێکی ، و باوەڕێکی بێفێڵ». وەرگرتنی فێرکاریی مەسیحییەت، بە هێزی ڕۆحی پیرۆز، خوداپەرستیی ڕاستەقینە لە ژیانی ئەوانەی باوەڕ دەهێنن دروست دەکات؛ بەڵام فێرکارییەکانی تر، کە نێردراو هۆشدارییان لەسەر دەدات، نەک تەنها باوەڕی مەسیحییەت دەکەن، بەڵکو تایبەتمەندییەکانی خوداپەرستی لە ژیانی کرداریی ئەوانەی قبوڵیان دەکەن لەناو دەبەن. خوداپەرستی، یان دینداری، هەرگیز لە ئایینەکانی جیهانی بتپەرستیدا یان لە پیشەی بێگیانی مەسیحییەتدا نادۆزرێتەوە، هەرچەندە شێوەی دەرەوەی دینداریی هەیە.

دینداریی ڕاستەقینە لە «، کە کڵێسای خودای زیندووە، ستوون و بناغەی ڕاستییە» () دەدۆزرێتەوە. خودا لە ماڵێکدا نیشتەجێیە کە لەوانە پێکهاتووە کە باوەڕیان بە ناوی کوڕەکەی هێناوە، کە لە نێوان نەتەوەکانی جیهاندا بانگ کراون، بۆ ئەوەی ببنە ستوونێک کە شایەتیی خودا بە پیتە زیندووەکان لەسەری نووسراوە، و بنکەیەک کە لە ژیانی دینداریدا پشتگیری دەکات. بۆ پیاوی دنیا، خوداپەرستی نهێنییەکی تەواوە. ئەو لە کاروباری ژیاندا مەسیحییەکە دەبینێت، بەڵام کاتێک کار تەواو دەبێت، مەسیحییەکە لە جیهانێکی تەواو جیاواز لەو دەژی. مەسیحییەکە چێژی خۆی لە شتەکانی دنیادا نادۆزێتەوە؛ و ئارەزووەکانی پیاوی سروشتیشی نییە. ئەو شتانەی کە پیاوی دیندار ژیانی خۆی تێیاندا دەدۆزێتەوە، و چێژی خۆی تێیاندا دەدۆزێتەوە، پیاوەکە سەرسام دەکەن کە ژیانی لە شتەکانی ئێستادایە.

خوداپەرستان نەک تەنها یاساشکێنی، ، و درۆ کە لە جیهانی بتپەرستی و لە مەسیحییەتدا لە ڕۆژانی کۆتاییدا باون ڕەت دەکەنەوە؛ بەڵکو هەموو ئەو شتانەش ڕەت دەکەنەوە کە پیاوی سروشتی بە باشترین ناوی دەبات: ئایینەکەی، فەلسەفەکەی، و کلتوورەکەی. جگە لەوەش، دیندارەکان ئامادەن بۆ دیندارییەکەیان لەلایەن ئەو پیاوانەوە ئازار بچێژن کە پێیان سەیرە کە لەگەڵیاندا «بۆ هەمان زیادەڕۆیی لە گێژاودا» ناڕۆن، و قسەی خراپیان لەسەر دەکەن.

«خودا لە جەستەدا دەرکەوت»

یەکەم ڕاستیی گەورەی سەرەکیی نهێنیی دینداری ئەوەیە کە خودا، لە کەسایەتیی عیسادا، بوو بە مرۆڤ، و لە مرۆڤایەتیدا خودای لە سروشتی خۆشەویستیدا، و لە و ڕاوێژەکانی نیعمەتیدا بۆ بەرەکەتدارکردنی مرۆڤەکان ئاشکرا کرد. چەندە گۆڕانکارییەکی سەرسوڕهێنەر بوو ئەمە لە ڕێگاکانی خودادا؛ بەڵام کاتێک خۆی بە شایەتیی باوکی بۆ گەلەکەی ئیسرائیل پێشکەش کرد، ئەوان ڕەتیان کردەوە. سەرکردەکانی ئیسرائیل پیاوانی زۆر ئایینی بوون، و بە سروشتی زیرەک بوون، بەڵام لە ڕەتکردنەوەی عیسادا نهێنییە گەورەکانی دڵی خودا و ڕاوێژەکانی لێیان شاردرایەوە. هێشتا ئەوانە هەبوون کە عیسایان قبوڵ کرد، و بۆ ئەوان ئەو نهێنییە گەورانە ئاشکرا کران، وەک چۆن فەرمووی: «سوپاست دەکەم، ئەی باوک، گەورەی و ، چونکە ئەم شتانەت لە ژیر و تێگەیشتووەکان شاردووەتەوە، و بۆ منداڵان ئاشکرات کردوون». قوتابییەکان تەنها منداڵ بوون لە چاوی گەورە و ژیرەکانی ئەم دنیایەدا، بەڵام نهێنیی خودایان هەبوو کە لە جەستەدا دەرکەوت.

خەریکبوون بە کوڕی خودا لە شکۆمەندیی خوداییەکەیدا، و لە تەواویی مرۆڤایەتییەکەیدا، ژیانی باوەڕدار دەگۆڕێت. نێردراو یۆحەننا، لە ئینجیلەکەیدا، کاتێک باسی وشەکە دەکات کە بوو بە ، دەڵێت: «شکۆمەندیی ئەومان بینی، شکۆمەندیی وەک تاکە کوڕی باوک»، و خەریکبوون بە کوڕەکە کە بوو بە ژیانی یۆحەننا و ژیانی هاوڕێکانی گۆڕی. کاتێک پلەبەندیی ئیسرائیل، وەک لە کرداری نێردراوان ٤دا کراوە، بوێریی پەترۆس و یۆحەننایان بینی و «کە ئەوان پیاوانی نەخوێندەوار و نەفێرکراو بوون، سەرسام بوون؛ و زانییان کە ئەوان لەگەڵ عیسادا بوون». هەرچەندە زانییان کە لەگەڵ عیسادا بوون، سەرکردەکانی ئیسرائیل سەرسام بوون، چونکە نەیاندەزانی کە هێزی بوێرییەکەیان لە شایەتیداندا لەبەر ئەوە بوو کە مامۆستاکەیان خودا بوو کە لە جەستەدا دەرکەوت.

چ وەحییەک بوو بۆ شاولسی تەرسووس کاتێک لەناکاو زانی کێ بوو کە ئازاری دەدا؛ و چەندە گەورە بوو کاریگەریی شکۆمەندیی لەسەر ژیانی؛ و چەندە گەورە دەبوو نهێنیی هەموو ئەوە بۆ کۆنەکانی، کاتێک بینییان ئازاردەری سەرەکی گۆڕا بۆ شوێنکەوتوویەکی دڵسۆز و خزمەتکاری ئەو کەسەی کە ناوی هەوڵی دەدا لەسەر بسڕێتەوە.

«لە ڕۆحدا ڕاست کرایەوە»

یۆحەننا، لە یەکەم نامەکەیدا، باسی «عیسای مەسیحی ڕاستودروست» دەکات؛ و ئەم تایبەتمەندییە هی مەسیحە، جا لەسەر بێت، یان لە ئاسماندا وەک پارێزەرەکەمان دانیشتبێت. ، لە نووسینەکەماندا، وەک مرۆڤێک دەبینێت کە بەم دنیایەدا تێدەپەڕێت، ویستی خودا جێبەجێ دەکات وەک دەفرێکی ڕۆحی پیرۆز، هەموو و ئەرکەکەی «لە ڕۆحدا» بوو. هەرچەندە کەسایەتییەکی خودایی بوو، هەرگیز بە سەربەخۆیی کاری نەکرد، وەک چۆن لە یۆحەننا ٥:١٩دا فەرمووی: «کوڕ ناتوانێت هیچ شتێک بە تەنیا بکات».

وەک کوڕ، بۆی مەحاڵ بوو، بەهۆی پێکهاتەی سروشتی خوداییەکەی، بوونەکەی، و پەیوەندییەکەی لەگەڵ باوکدا، بەبێ باوک کار بکات. و وەک مرۆڤ، بە هەمان شێوە بۆی مەحاڵ بوو بە سەربەخۆیی لە ڕۆحی پیرۆز کار بکات کە لەسەری نیشتەجێ بوو. ئەو لە هەموو قسە و کردارەکانیدا ڕاست کرایەوە، چونکە هەموویان هەمیشە «لە ڕۆحدا» بوون.

لە لۆقا ٣دا نووسراوە: «و ڕۆحی پیرۆز بە شێوەیەکی جەستەیی وەک کۆترێک دابەزی» لەسەر ، و لە یەکەم ئایەتی بەشی داهاتوودا، «و پڕ لە ڕۆحی پیرۆز لە ئوردون گەڕایەوە، و لەلایەن ڕۆحەوە بۆ چۆڵەوانی برا». چەند ئایەتێک خوارتر لە هەمان بەشدا دەخوێنینەوە: «و بە هێزی ڕۆحەوە گەڕایەوە بۆ ». پاشان لە ئایەتەکانی دواتردا خوێندنەوەی لە کراوە: «ڕۆحی یەزدان لەسەرمە، چونکە منی دەستنیشان کردووە بۆ ئەوەی بە هەژاران بدەم… بۆ ئەوەی بکەم ئەوانەی بریندارن». لەم و نووسینەکانی ترەوە فێر دەبین چەندە هەموو و ئەرکی «لە ڕۆحدا» بوو.

پەترۆس، لە کرداری نێردراوان ٣دا، و لە یەکەم نامەکەیدا، باسی وەک «ڕاستودروست» دەکات؛ ستیڤان و پۆڵسیش باسی وەک «ڕاستودروستەکە» دەکەن لە کرداری نێردراواندا. ڕۆحی خودا، لە هەموو نووسینەکاندا، تایبەتمەندیی وەک ڕاستودروستەکە پشتڕاست دەکاتەوە. لە ڕێگەی باوەڕهێنان بە مردن و هەستانەوەی مەسیحەوە ئێمە «لە مەسیحدا ڕاست کراوینەتەوە»؛ لە هەموو تۆمەتێکی تاوان پاک کراوینەتەوە لەو کەسەی کە لە پێناوی گوناهەکانماندا مرد. بەڵام لە عیسادا هیچ شتێک نەبوو جگە لە . پیاوان وەک تاوانبارێک مامەڵەیان لەگەڵدا کرد، بەڵام تایبەتمەندییەکەی لەلایەن ڕۆحی خوداوە پشتڕاست کرایەوە، چونکە تەنانەت لە مردنیشدا بە ڕۆحی هەتاهەتایی بوو کە «خۆی بەبێ پەڵە پێشکەش بە خودا کرد» ().

«لە لایەن فریشتەکانەوە بینرا»

خودا بە شێوەیەکی بنەڕەتی لە ڕووناکییەکی نزیک نەبوونەوەدا نیشتەجێیە، کە هیچ مرۆڤێک نەیبینیوە، یان ناتوانێت بیبینێت؛ بەڵام کاتێک لە نێوان گەلەکەی ئیسرائیلدا نیشتەجێ بوو، لە تاریکییەکی چڕدا بوو. کاتێک ، لە بینینێکدا، یەزدانی بینی لەسەر تەختەکەی دانیشتبوو، سێرافیمە گەورەکان ڕوویان لە ئامادەبوونی ئەودا داپۆشی. بێگومان فریشتەکان یەزدانیان لە دەرکەوتنە خوداییەکانی پەیمانی کۆندا بینی، بەڵام بینینی لە جەستەدا، پیاوێکی ڕاستەقینە، دەبوو سەرسامی کردبن. [تێبینی سەرنوسەر: دەرکەوتنی خودایی بریتییە لە دەرکەوتنێکی کاتی و بینراوی خودا وەک دەرکەوتنی یەزدان بۆ ئیبراهیم (، ١٧، ١٨)، زۆرانبازی لەگەڵ یاقوب ()، و دەرکەوتنی بۆ (، ٩)، و هتد.]

بە چ سەرسامییەکەوە دەبێت فریشتەکان سەیری دیمەنی منداڵەکەی بەیتلەحم کردبێت، کە لە ئەستێرخانەیەکدا لەدایک بوو، لە لانکەیەکدا دانرا! هێشتا ئەوە شانازیی ئەوان بوو کە هاتنی ئەویان بۆ شوانەکان ڕابگەیەنن، و هاتنی ئەویان بە بۆ خودا پیرۆز بکەن.

فریشتەکان نەک تەنها لە چۆڵەوانیدا بینییان، ئەوەی لەلایەن شەیتانەوە تاقی کرایەوە، بەڵکو ڕێگەیان پێدرا خزمەتی بکەن. دووبارە، لە گەتسیمانی، فریشتەیەک لە ئاسمانەوە هات بۆ بەهێزکردنی. هەرچەندە شانازییەکانیان گەورە بوون، فریشتەکان دەبێت پڕ بووبن لە سەرسامیی پیرۆز بە نهێنیی هەموو ئەوە. و چەندە گەورەتر دەبوو سەرسامیی فریشتەکان بە بینینی کوڕی خودا کە درا و کوژرا! چ بیرکردنەوەیەکیان دەبوو لەسەر بوێری و گەمژەیی ئەو بوونەوەرەی کە بەو شێوەیە مامەڵە لەگەڵ دروستکەرێکی بەخشندە دەکات کە هاتبوو بۆ هێنانی ڕزگاری بۆیان؟

بەڕاستی نهێنییەکی پیرۆز بوو، و کاتێک نێردراو پەترۆس دەنووسێت لەسەر پێغەمبەران کە نووسینەکانیان دەپشکنن بۆ دۆزینەوەی نهێنیی ئازارەکانی ، و شکۆمەندییەکەی کە دواتر دێت، زیاد دەکات: «کە فریشتەکان ئارەزوو دەکەن سەیریان بکەن». چۆن دەبێت فریشتەکان دڵخۆش بووبن بە گوتنی هەواڵی خۆش: «ئەو لێرە نییە: چونکە هەستاوەتەوە، وەک چۆن فەرمووی. وەرن، سەیری ئەو شوێنە بکەن کە تێیدا ڕاکشابوو».

«بۆ جاڕ درا»

هەرچەندە لەسەر قسەی لەگەڵ سامەرییەکان کرد، کچە جنۆکەگرتووەکەی ژنێکی سوریفینیقی چاک کردەوە، و گوێگرەکانی لە کەنیسەی ناسرە بە بیر هێنایەوە لە بەرەکەتە خوداییەکەی کە لەلایەن پێغەمبەرانەوە بۆ بێوەژنەکەی سارەپتا و نەعمان سوری هێنرا، بەڵام و خزمەتەکەی لە سنووری خاکی ئیسرائیلدا بوو. ڕەتکردنەوەی لەلایەن ئیسرائیلەوە دەرگای بۆ ڕاگەیاندنی نیعمەتی خودا بۆ کردەوە، بەپێی ڕاوێژە هەتاهەتاییەکەی.

بۆیە، لە هەستانەوەدا، فەرمانی بە یازدە قوتابییەکە کرد: «بڕۆن بۆ هەموو جیهان، و بە هەموو بوونەوەرێک بدەن». کاتێک وشەکە بوو بە ، بانگەوازکردن لەسەر ئەو ناتوانرا سنووردار بکرێت بە نەتەوەی ئیسرائیل، تەنانەت ئەگەر لەلایەن نەتەوەکانەوە پێشینەیان پێدرابێت، کە نووسیویەتی: «سەرەتا بۆ جوولەکە، و هەروەها بۆ یۆنانی». کوڕی خودا هاتبوو بۆ هێنانی بەرەکەتێکی بێسنوور و هەتاهەتایی بۆ مرۆڤەکان، و لە بەرزبوونەوەی بۆ دەستی خودا، دەفرێکی تایبەتی بانگ کرد، بەنیامینە ئازاردەرەکە، شاولسی تەرسووس، بۆ ئەوەی هەواڵی خۆش بۆ ببات.

خوداپەرستی لە نێوان نەتەوەکاندا دەرئەنجامی ئەم بانگەوازکردنەیە. کاتێک مزگێنییەکە گەیشتە ئەوان، ئەوان «بێ بوون، نامۆ بوون لە کۆمۆنوێڵسی ئیسرائیل، و بێگانە بوون لە پەیمانەکانی بەڵێن، هیچ هیوایەکیان نەبوو، و بێ خودا بوون لە جیهاندا». لەژێر کلتووری ، و خورافاتی بتپەرستیدا، ژیانیان تەواو پێچەوانەی خوداپەرستی بوو. ناتوانرا هیچ ترسێکی ڕێزدارانە لە خودا هەبێت بەبێ زانینی خودا، تەنانەت ئەگەر زانینێکی خودا نەبووایە لە مەسیحییەتدا، وەک لە حاڵەتی کۆرنێلیۆسدا، کە هەرچەندە لە خودا دەترسا، بەڵام زانینی ڕزگاریی نەبوو تاوەکو لە دەمی پەترۆسەوە لەسەر مردن و بیست.

«لە جیهاندا باوەڕی پێهێنرا»

باوەڕ بە کوڕی خودا کە بوو بە نەک تەنها بەرەکەتی خودا بۆ ڕۆح دەهێنێت، بەڵکو بێخوداپەرستیش دەکات بە خوداپەرست. ئەگەر بتوانین تێبگەین کە بانگەوازکردنی لەلایەن هێزە بەهێزەکانی خراپەوە دژایەتی دەکرێت، ئەوا زۆر قورس نابێت تێبگەین کە تەنها کارێکی خودایی لە ڕۆحدا دەتوانێت مرۆڤێک توانا بدات بۆ باوەڕهێنان. هێزەکانی کە پێکەوە کاریان کرد بۆ مرۆڤەکان بۆ خاچدانی کوڕی خودا، بە شێوەیەکی کوشندە دژایەتی شایەتیی خودا دەکەن لە جیهاندا. ئەوەی کە لەم جیهانەدا ئەوانە هەن کە باوەڕ بە دەهێنن، بەڵگەی سەرکەوتنی خودایە بەسەر هێزەکانی تاریکیدا.

نووسینە پێمان دەڵێن کە «بەبێ باوەڕ مەحاڵە خودا ڕازی بکەیت» (). ئەگەر خودای ئەم جیهانە توانیبایە هەموو مرۆڤەکان لە تاریکیدا بهێڵێتەوە، ئەوا بەسەر خودادا سەرکەوتنی بەدەست دەهێنا؛ بەڵام خودا سەرکەوتنی بەدەست هێناوە. کوڕی خودا وەک مرۆڤێک لەم جیهانەدا ژیانێکی دینداری بۆ ڕەزامەندی و شکۆمەندیی خودا ژیا، لە کاتێکدا هەموو مرۆڤێکی تر شکستی هێنا. بێگومان شەیتان وای دەزانی کە سەرکەوتنی بەدەست هێناوە کاتێک بە مردوویی لەسەر هەڵواسرابوو؛ بەڵام خودا لە مردووان هەڵی ساندەوە و ئێستا ژیانی بەردەوام دەکات، کە تێیدا زۆر دڵخۆش بوو، لەوانەی کە لە جیهاندا باوەڕیان پێی هێناوە.

«بە شکۆمەندییەوە بەرز کرایەوە»

کۆتا بەستەر لەم زنجیرە سەرسوڕهێنەرەدا لووتکەیەکی زۆر گونجاوە بۆ هاتنی کوڕی خودا بە . مرۆڤەکان سووکایەتییان پێ کرد و ڕقی خۆیان دژی کوڕی پیرۆزی خودا گەورە کرد، دەربڕینی خراپەکاری و دژایەتییان بوو بۆ خودا و نیعمەتەکەی؛

بەڵام خودا کوڕەکەی خۆی بۆ شکۆمەندی وەرگرتووە، کە لەوێدا ئەو ئامانجی هەموو باوەڕدارێکە؛ و بە خەریکبوون بەو، ئێمە وەک ئەو دەبین، و تایبەتمەندییەکانی دینداریی ڕاستەقینە دەردەخەین. ستیڤان، خەریکی مامۆستاکەی لە ئاسماندا، گۆڕا بۆ شێوەی ئەو؛ و خەریکبوون بە توانی سەرۆکی گوناهباران بکات بڵێت: «شوێنکەوتووی من بن، وەک چۆن منیش شوێنکەوتووی مەسیحم». بێباوەڕان ناتوانن تێبگەن چۆن ئەم گۆڕانکارییە دەدات، چونکە ئەوان ئەو کەسە ناناسن کە لە جەستەدا دەرکەوت، و بە شکۆمەندییەوە بەرز کرایەوە.

نهێنیی پیرۆزی خوداپەرستی تەنها لەلایەن ئەوانەوە تێدەگەیەنرێت کە دەستپێکیان بۆ نهێنییەکانی خودا کراوە. ئەم نهێنییە خوداییانە ناتوانرێت لەلایەن ژیریی مرۆڤەوە تێیاندا بڕۆین، و هیچ بڕێک لە ڕاهێنانی ئایینی یان پەرۆشیی ئایینی توانای تێگەیشتن لە نهێنییەکانی خودا نادات. تەنها ئەوانەی سروشتی خودایی و ڕۆحی خودای نیشتەجێیان هەیە توانایی و هێزیان هەیە بۆ چوونە ناو نهێنییەکانی خودا. بەم زووانە، ئەوانەی باوەڕیان بە هەیە دەگۆڕدرێن بۆ شێوەی ئەو، و لەلایەن ئەو بۆ شکۆمەندی وەردەگیرێن، بۆ ئەوەی بۆ هەتاهەتایە لەگەڵی بن. لە نمایشکردنی شانشینەکەیدا ئەوان بەشداری شکۆمەندییەکەی دەکەن، «بۆ ئەوەی جیهان بزانێت» کە ئەوان لەلایەن باوکەوە خۆشەویستن وەک چۆن ئەو خۆشەویستە. تاوەکو ئەو دێت بۆ ئەوەی خۆشەویستەکانی بباتەوە ماڵەوە، نهێنیی خوداپەرستی دەمێنێتەوە، بۆ جیهان نادیارە، بەڵام خۆشیی ئەوانەیە کە خودا لە جیهانەوە بانگی کردوون.

وتارە پەیوەندیدارەکان

لە بنەڕەتدا لە Toward The Mark بڵاوکراوەتەوە. بە زیریرەکی دەستکرد وەرگێڕدراوە، لەگەڵ ئاماژەکانی کتێبی پیرۆز — هەر ئاماژەیەک بکەرەوە بۆ خوێندنەوەی لە كوردی سۆرانی ستانده‌رد.

Holy Bible, Kurdi Sorani Standard™ 1998, 2011, 2016, 2020 by Biblica, Inc. Kurdish Bible 2020. © 2020 Biblica, Inc. Used by permission. All rights reserved.

وێنە لەلایەن دەیڤ مێکلەر لە Unsplash (https://unsplash.com/photos/sunrise-over-a-misty-ocean-with-calm-water-o2TYGXAtavE)