خودی نوێ و کاریگەرییە پراکتیکییەکانی
پیاوی نوێ لەبەر بکەن، کە بەپێی خودا لە ڕاستی و پیرۆزی ڕاستەقینەدا دروستکراوە. —ئەفەسۆس 4:24 JND
گوێگران
ناونیشانەکەمان لە ئایەتەکەی تازە ئاماژەپێکراوەوە وەرگیراوە و باس لەو بابەتە دەکات کە دەمانەوێت لەم وتارەدا گفتوگۆی لەسەر بکەین. ئەمە دەربارەی ئەوەیە کە خودا چی لە مێشکیدایە بۆ هەموو ئەو باوەڕدارانەی کە سەر بە «کڵێسای خودای زیندوو»ن (1 تیمۆساوس 3:15 NKJV). ئەمە بە 120 باوەڕدار لە ئۆرشەلیم دەستی پێکرد کە 12 نێردراو و 3,000 کەسی تریشی تێدابوو کە لە ڕۆژی پەنجاهەمیندا زیاد کران بۆیان (کرداری نێردراوان 1–2). زۆری پێنەچوو، خودا زۆر کەسی تریشی بۆ کڵێسا زیاد کرد (کرداری نێردراوان 5:12-14، کرداری نێردراوان 11:19-24)، و ئەو لە ماوەی ساڵاندا ئەوەی کردووە و بەردەوام دەبێت تا ڕفاندن (1 تەسەلۆنیکی 4:16-18). کتێبی کرداری نێردراوان تۆماری ئەوە دەکات کە چۆن ئەم باوەڕدارانە لە پاشخانێکی تەواو جیاوازەوە هاتوون – جوولەکایەتی و بتپەرستی – بەڵام پێکەوە لە چوارچێوەیەکی تەواو نوێدا دانران. ئەوان ناویان لێنرا «مەسیحی» (کرداری نێردراوان 11:26، سەیری کرداری نێردراوان 26:28؛ 1 پیتەر 4:16). تەنانەت ئێستاش، خودا دەیەوێت ئێمە شوێن نموونەی ئەوان بکەوین.
خودا بیرکردنەوەکانی خۆی دەربارەی ئەم گەشەسەندنە نوێیانە بە پۆڵسی نێردراو ڕاگەیاند، کە ئەویش لەگەڵ پیتەر و یۆحەننا، و دواتر لەگەڵ نێردراوانی تر و هەروەها لەگەڵ باوەڕدارانی نوێ لە شوێنەکانی تردا هاوبەشی پێکرد (غەلاتییەکان 1–2). باوەڕدارانی پەیمانی کۆن – ئادەم، نووح، ئیبراهیم، داود و ئەوانی تر – سەر بە خێزانێکی جیاواز، یان گرووپێکی جیاواز، لە باوەڕداران بوون. ئەمە بۆ ئەوانەش ڕاست دەبێت کە دوای ڕفاندن ڕزگار دەبن. ئێمە ئەم شتانە ناڵێین بۆ ئاڵۆزکردنی بابەتەکان بەڵکو بۆ ڕوونکردنەوەی ئەوەی کە بە زاراوەی ئەفەسۆس 4:24 «پیاوی نوێ» (JND) یان «خودی نوێ» (ESV) تێدەگەیەنرێت. هانتان دەدەم کە بخوێننەوە یان دووبارە بیخوێننەوە نامەی ئەفەسۆس، لە کاتێکدا داوا لە خودا دەکەیت کە ئەم شتانە بۆ تۆ ڕوون بکاتەوە.
ئەو باوەڕدارانەی کە لەم وتارەدا باسیان دەکەین، پیاو و ژن، پێیان دەوترێت «پیرۆزەکان» و «جەستەی مەسیح» (ئەفەسۆس 4:12). بەڵام، ئەمە بە واتای ئەوە نایەت کە ئەو باوەڕدارانەی کە سەر بە کاتە جیاوازەکانن – یان پێش پەنجاهەمین یان دوای ڕفاندن – پیرۆز نین، چونکە ئەوانیش پیرۆزن. هێشتا، لە چوارچێوەی ئەفەسۆس 4دا، زاراوەی «پیرۆزەکان» ئاماژە بەوانە دەکات کە سەر بە هەمان خێزانی باوەڕدارانن کە لە کرداری نێردراوان 2 دەستی پێکرد و بەردەوام دەبێت تا ئەوان «لە هەوادا بە خودای گەورە دەگەن، و بەم شێوەیە ... هەمیشە لەگەڵ خودای گەورە دەبن» (1 تەسەلۆنیکی 4:17).
تۆ چی؟ ئایا تۆ سەر بە ئەوانیت؟ ئێستا کە دەژیت، دەرفەتەکەت بۆ ڕزگاربوون، بۆ ئەوەی ببیتە پیرۆزێکی خودا، ئەمڕۆیە. بۆ تۆ، «ئێستا ڕۆژی ڕزگارییە» (2 کۆرنسۆس 6:2).
سەرچاوەی پەیامەکە
ئەرک و بانگەوازی پۆڵس بوو کە دڵنیا بێتەوە لەوەی باوەڕداران لە ئەفەسۆس و شوێنەکانی تر لەم شتانە تێدەگەن. بۆیە، دەیانتوانی بەپێی ڕێنماییەکانی خودا بژین. بە واتایەکی تر، پۆڵس ئەو شتانەی کە خودا بۆی ئاشکرا کردبوو، کە مەبەستی بوو بۆ هەموو مەسیحییەکان، بە باوەڕداران گەیاند. ئەو داوای لە هەموو باوەڕداران، ئەوکات و ئێستا، کرد کە «شایستە»ی بانگەوازەکەیان بڕۆن (ئەفەسۆس 4:1)، و ئەو تایبەتمەندییە پێویستەکانی بۆ ئەمە نیشاندان: بێفەزی و نەرمی ڕاستەقینە، ئارامگری لەگەڵ یەکتر، و ئامادەیی بۆ لێخۆشبوون لە خۆشەویستی ڕاستەقینەدا. نیگەرانی ئەو ئەوە بوو کە ڕەنگە ئەوان لەم فێرکردنانە تێبگەن، جێبەجێیان بکەن و بەردەوام گەشە بکەن، لە کاتێکدا ئەو دیارییانەی کە خودا پێی دابوون بەکاربهێنن. پۆڵس باوەڕدارانی نوێی لە بیرکردنەوەکانی خودادا ڕاهێنا، بۆ ئەوەی بتوانن بەپێی ئەوە بژین و بنیات بنرێن (ئەفەسۆس 4:12). نێردراو شتی هاوشێوەی بە پیرانی ئەفەسۆس گوتبوو کاتێک لە میلیتۆس چاوی پێیان کەوتبوو (کرداری نێردراوان 20:17-38)، لە ڕێگەی گەڕانەوەیدا بۆ ئۆرشەلیم بەرەو کۆتایی سێیەمین گەشتی میسیۆنێرییەکەیدا.
«خودی نوێ» چییە؟
چەند ساڵێک دواتر، لە ماڵە بەکرێگیراوەکەی لە ڕۆما کە بۆ ماوەی دوو ساڵ وەک زیندانییەک تێیدا دەستبەسەر کرابوو (کرداری نێردراوان 28)، پۆڵس نامە جوانەکەی بۆ ئەفەسۆس نووسی. ئەم نامە تایبەتە دەربارەی بەرەکەتە ڕۆحییەکانی مەسیحییەکانە لە ئاسمانەکاندا. خودا ویستی کە ئەم نامەیە بنێردرێت بە مەبەستی ئەوەی هەموو باوەڕداران لەم بابەتانە ئاگادار بکرێنەوە، لەوێ و لە شوێنەکانی تر، ئەوکات و ئێستا. بۆ چێژوەرگرتن لەم شتە سەرسوڕهێنەرانە، خودای باوک هەموو باوەڕدارانی ڕاستەقینەی وەک کوڕ بۆ خۆی وەرگرتووە، بەرەکەتەکانی کە دڵی خۆش دەکەن لەگەڵیاندا هاوبەشی پێدەکات. ئەم بەرەکەت و ئیمتیازاتانە دەبنە هۆی لێشاوی ستایش و پەرستنی باوک و کوڕ، بە هێزی ڕۆحی پیرۆز، ئێستا و بۆ هەمیشە (ئەفەسۆس 1:3-14، ئەفەسۆس 3:14-21).
دوای ڕوونکردنەوەی فەلسەفی، یان شیکردنەوەی، و دوو نوێژەکەی لەم نامە سەرسوڕهێنەرەدا، نێردراو پێگەی پیرۆز و ئیمتیازاتەکانی ئێمەی وەسف کرد (ئەفەسۆس 4:1-16). پاشان ڕێنمایی زیاتری زیاد کرد (ئەفەسۆس 4–6). بە پێچەوانەی شێوازی پێشووی ژیانمان لە دۆخی گوناهکاریماندا، نوێبوونەوەیەک ڕوودەدات کاتێک «خودی نوێ» لەبەر دەکرێت. ئەم خودە نوێیە دەکرێت وەسف بکرێت وەک «مەسیح وەک ئەوەی ئێستا هەیە، لە هەموو باوەڕداران لە ڕێگەی کاری خودا لە دروستکراوە نوێیەکەدا دووبارە کراوەتەوە» (سەیری ئەفەسۆس 4:24). چەند سەرسوڕهێنەرە!
لەلایەن ئێمەوە، ئەمە گۆڕانکارییەکی قووڵ و هەروەها پابەندبوونێکی تایبەت دەگەیەنێت (ئەفەسۆس 4:25-32)، لە پرۆسەیەکی بەردەوامی نوێکردنەوەی مێشکماندا (ئەفەسۆس 4:23). ئەمە هاوکاتە لەگەڵ لەبەرکردنی «خودی نوێ» بەپێی خودا، کە لە دادپەروەری و پیرۆزی ڕاستیدا دروستکراوە (ئەفەسۆس 4:24). وشەی «نوێ» جەخت لەسەر ڕێکوپێکییەکی نوێ شتەکان دەکاتەوە، لە کاتێکدا نوێبوونەوە لە ئایەتی 23دا ئاماژە بە پرۆسەیەکی بەردەوام دەکات کە نوێ و تازەیە. وشە یۆنانییەکان بۆ «نوێ» (ئەفەسۆس 4:24) و «نوێکراو» (ئەفەسۆس 4:23) جیاوازن.
ئایەتی 24 جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە کە ئەم بوونەوەرە نوێیە – «خودی نوێ» یان ڕەنگە باشتر بێت، «پیاوی نوێ» – «بەپێی خودا»یە (NKJV) و «لە دادپەروەری و پیرۆزی ڕاستیدا دروستکراوە» (NASB). ئەم وەسفە کاری دروستکەرانەی خودا دەگەیەنێت بە تەواوی لەگەڵ ستانداردەکانی پیرۆزی و دادپەروەریدا. نێردراو هەروەها ڕوونی کردەوە کە چۆن ئەم خودە نوێیە خۆی دەردەخات، یان دەبینرێت، لە گۆڕانکارییەکی ئەخلاقیدا، کە ئەوە دەگەیەنێت کاری سەرسوڕهێنەری خودا لە هەمان کاتدا ڕوودەدات. ئامۆژگارییەکانی پۆڵس یارمەتیمان دەدەن شتەکان بە شێوەیەکی پراکتیکی بۆ شکۆی خودا و بۆ بەرەکەتی گەلەکەی جێبەجێ بکەین. ئەمە ڕێنماییە پراکتیکییەکانن کە دەبێت لە هەموو ساتێکدا جێبەجێیان بکەین. با پێکەوە دوو دەق بخوێنینەوە:
بەڵام ئێوە بەم شێوەیە مەسیحتان فێر نەبووە، ئەگەر گوێتان لێی بووبێت و لە ئەودا ڕاهێنرابن بەپێی ئەوەی کە ڕاستی لە عیسادایە؛ [واتە] ئێوە بەپێی ڕەفتاری پێشوو پیاوی کۆنتان لابردووە کە خۆی بەپێی ئارەزووە فێڵبازەکان گەندەڵ دەکات؛ و لە ڕۆحی مێشکتاندا نوێ کراونەتەوە؛ و پیاوی نوێتان لەبەر کردووە، کە بەپێی خودا لە دادپەروەری و پیرۆزی ڕاستەقینەدا دروستکراوە. —ئەفەسۆس 4:20-24 JND
ئەمە ئاماژە بە پرۆسەیەکی فێربوون دەکات بۆ هەموو باوەڕداران وەک قوتابی، یان فێرخواز، لە قوتابخانەی خودا. باس لە ئایین ناکات بەڵکو باس لە پەیوەندییەک لەگەڵیدا دەکات، و بەهۆی ئەوەوە پەیوەندییەک لەگەڵ یەکتر وەک قوتابی و شوێنکەوتووانی. کتێبی پیرۆز عیسای مەسیح پێشکەش دەکات – ئەو کەسەی کە لێی فێر دەبین و لە ئێمەدا دروست دەبێت (سەیری غەلاتییەکان 4:19)، ئێستا شکۆدار کراوە، کە مامۆستایە لە ڕێگەی ڕۆحی پیرۆزەوە. ئەو هەروەها وانەکەمانە بۆ هەموو ڕۆژ و دۆخێک، لە کتێب و پرۆگرامی زیندووی خودادا، ئەگەر ڕێگەم پێبدرێت ئەو زاراوەیە بە پەیوەندی لەگەڵ عیسای مەسیحدا بەکاربهێنم. کتێبی پیرۆز – نووسراوە پیرۆزەکان – زیندوو و بەهێزن، گەورەیی خودای گەورەمان عیسای مەسیح لە هەموو لاپەڕەیەکدا پێشکەش دەکەن!
بۆیە، دوای لابردنی درۆ، با هەریەکێک لە ئێوە ڕاستی لەگەڵ دراوسێکەی بدوێت، چونکە ئێمە ئەندامی یەکترین. تووڕە بن و گوناه مەکەن؛ با خۆر لەسەر تووڕەییتان ئاوا نەبێت، و هیچ دەرفەتێک بە شەیتان مەدەن. با دز ئیتر دزی نەکات، بەڵکو با کار بکات، کاری ڕاستگۆیانە بە دەستەکانی خۆی بکات، بۆ ئەوەی شتێکی هەبێت بۆ هاوبەشیکردن لەگەڵ هەر کەسێک کە پێویستی پێیەتی. با هیچ قسەیەکی گەندەڵ لە دەمتانەوە دەرنەیەت، بەڵکو تەنها ئەوەی کە باشە بۆ بنیاتنان، وەک گونجاوە بۆ بۆنەکە، بۆ ئەوەی نیعمەت بدات بەوانەی کە گوێ دەگرن. و ڕۆحی پیرۆزی خودا خەمبار مەکەن، کە بەهۆی ئەوەوە مۆر کراون بۆ ڕۆژی ڕزگاربوون. با هەموو تاڵی و تووڕەیی و قڕە و قسەی ناڕەوا لە ئێوە لاببرێت، لەگەڵ هەموو خراپەکاریدا. میهرەبان بن لەگەڵ یەکتر، دڵنەرم بن، یەکتر لێخۆش بن، وەک چۆن خودا لە مەسیحدا لێتان خۆش بوو. —ئەفەسۆس 4:25-32 ESV
ئەم پرۆسەی فێربوون و نوێکردنەوەیە بۆ دروستکردن و بنیاتنانی خودی نوێ زۆر ورد و کاریگەرە، چونکە پرۆگرامی خودایە. با شوێن ئەم ڕێنماییانە بکەوین کە پۆڵس پێیداوین، بۆ خۆمان و بۆ خێری ئەوانی تر.
ملکەچ بە بۆ پلانەکەی
لەبەرکردنی پیاوی نوێ – خودی نوێ – دەبێتە هۆی ئەنجامێکی سەرسوڕهێنەر، کە هێزی ڕێگاکان و سەرچاوەکانی خودا نیشان دەدات. با هەموومان ئامادە بین «بۆ زێڕ بڕۆین»، وەک هەندێک جار دەوترێت، و بەرگری لە کاری ڕۆحی پیرۆز لە ئێمەدا و لەگەڵماندا نەکەین.
