لە یەعقوب 3:2-12 نموونەکان دەبینین کە چۆن زمان، سەرەڕای بچووکییەکەی، دەتوانێت کاریگەری گەورەی هەبێت. دەقەکە ئاماژە بە شتانێک دەکات کە نابێت وابن، وەک چۆن «پیرۆزبایی و نەفرەت» لە یەک دەمەوە دەردەچن (ئایەتی 10). سروشتی کۆن زمان بەکاردەهێنێت بۆ بەرهەمهێنانی خراپە؛ خودا وادەکات زمان چاکە بەرهەم بهێنێت. کردارەکانمان لە وشەکانمان بەهێزترن، و ئێمە زۆرجار بە کردار و بە وشەش فریو دەدەین.
تاوانی قسەیی ئادەم و حەوا
خودا بە مرۆڤی وت کە لە «داری زانینی چاکە و خراپە» نەخوات (پیدایشی 2:17 ESV) و هۆشداریدا کە مردن ئەنجامی سەرپێچی دەبێت. بەڵام حەوا لەگەڵ قسەکانی مارەکە ڕازی بوو و بڕیاری دا کە میوەکە «بۆ خواردن باشە... و دارەکە شایەنی ئەوەیە کە مرۆڤ ژیر بکات» (3:6). ئەو لە میوەکە خوارد؛ پاشان بە قسەی خۆی، و ڕەنگە بە کردارەکانیشی، ئادەمی قایل کرد کە هەمان شت بکات. دوای ئەمە، دەخوێنینەوە کە لە نەوەکانی ئادەمدا، مرۆڤێک لە دوای یەکێکی تر مرد، جگە لە ئەنوخ (پیدایشی 5).
تاوانی قسەیی ئیبراهیم
ئیبراهیم «باوەڕی بە یەزدان هێنا، و ئەویش بە چاکەی بۆی دانرا» (15:6). سەرەڕای ئەوەش، زمانەکەی خستییە ناو فریوێکەوە. ئەو ترسا کە پیاوانی ئەو شوێنەی ئەو و سارا بۆی ڕۆیشتبوون، گێرار، بیکوژن بۆ ئەوەی ژنەکەی ببەن. بۆیە، ئیبراهیم دەربارەی سارا وتی، «ئەو خوشکمە» (20:2). لە ڕووی تەکنیکییەوە، ڕەنگە بڵێین درۆ نەبوو بەڵکو فریو بوو. ئەو بەڕاستی خوشکی بوو – خوشکەزای بوو، کچی باوکی بوو بەڵام دایکی نەبوو (ئایەتی 12). بۆیە لە ڕاستیدا، درۆ بوو.
تاوانی قسەیی ئیسحاق و یەعقوب
ئیسحاق درۆیەکی هاوشێوەی ئەو فریوەی بەکارهێنا کە پێشتر باوکی بەکاری هێنابوو. ئەویش ترسا کە پیاوانی گێرار ڕەنگە بیکوژن بۆ ئەوەی ژنە جوانەکەی، ڕێبێکا، بەدەست بهێنن. کاتێک لێیان پرسی دەربارەی، درۆی کرد و وەڵامی دایەوە، «ئەو خوشکمە» (26:7). ئەمە بە ئاشکرا تاوانێکی زمان بوو.
دواتر، ڕێبێکا و کوڕە دڵخوازەکەی، یەعقوب، پیلانیان گێڕا بۆ فریودانی ئیسحاق بە گۆڕینی شێوەی یەعقوب بۆ براکەی عیسۆ (27:11-19). بەم کارە، بە کردارەکانیان درۆیان کرد. بەڵام، ئیسحاق لە بینیندا کێشەی هەبوو (ئایەتی 1) و چەندین نیشانەی بەکارهێنا بۆ ئەوەی گومان بکات کە ئەو کەسەی لەبەردەمیدا وەستاوە یەعقوبە نەک عیسۆ. ئیسحاق پرسی، ««تۆ کێیت، کوڕم؟» یەعقوب بە باوکی وت، «من عیسۆم، نۆبەرەکەت»» (ئایەتەکانی 18-19). بۆ ئەوەی لەو درۆیەدا نەگیرێت، یەعقوب دووبارە درۆی کرد کاتێک ئیسحاق لێی پرسی، ««ئایا تۆ بەڕاستی کوڕەکەم عیسۆیت؟» ئەو وەڵامی دایەوە، «من وایە»» (ئایەتی 24). کاتێک درۆ دەکەین، ئەو درۆیە زۆرجار پێویستی بە درۆیەکی ترە بۆ داپۆشینی درۆکەی پێشوو، و ئێمە لە تۆڕێکی فریودانیدا دەگیرێین.
زمان و یوسف
یوسف وەک هەرزەکارێک زمانەکەی بەکارهێنا بۆ ئەوەی ڕاپۆرتێکی خراپ دەربارەی برا گەورەکانی بهێنێت، و ئەوانیش ڕقیان لێی بووەوە. پاشان دوو خەونی بینی کە ئاماژەیان بەوە دەکرد کە ئەو دەسەڵات بەسەر ئەواندا دەکات. کاتێک خەونەکانی بە خێزانەکەی وت، باوکی سەرزەنشتی کرد و وتی «ئایا من و دایکت و براکانت بەڕاستی دێین بۆ ئەوەی لەبەردەمتدا کڕنۆش ببەین؟» (پیدایشی 37:10).
هیچ تۆمارێک نادۆزینەوە کە خودا فەرمانی بە یوسف کردبێت کە خەونەکانی یان لێکدانەوەکانی بە کەس بڵێت. یوسف بە ئاشکرا چێژی لە گاڵتەکردن بە براکانی دەبینی. حەسادەتیان توند بوو، و کاتێک بینییان وتیان، «ئەوە خەونبینەکە دێت. وەرن ئێستا، با بیکوژین و بیخەینە ناو یەکێک لە چاڵەکان. پاشان دەڵێین کە ئاژەڵێکی دڕندە خواردوویەتی، و دەبینین چی بەسەر خەونەکانیدا دێت» (ئایەتەکانی 19-20). بەڵام، لە ماوەیەکی کورتدا دەرفەتێک بۆ پەیداکردنی پارە هاتە ئاراوە. بازرگانەکان هاتن، و براکان یوسفیان بە 20 شاقل بە ئەوان فرۆشت (ئایەتەکانی 25-28).
یەک کێشە هێشتا مابوو: چۆن نەبوونی یوسف بۆ باوکیان ڕوون بکەنەوە. بڕیاریان دا فریوێک بەکاربهێنن کە پێشتر داڕشتبوویان – گرتنی قەمیسە ڕەنگاوڕەنگەکەی یوسف، نوقمکردنی لە خوێنی بزنێک کە سەریان بڕیبوو، و پرسیارکردن لە باوکیان ئایا ئەمە قەمیسی کوڕەکەیەتی. فریوەکە کاری کرد! یەعقوب گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە «ئاژەڵێکی دڕندە خواردوویەتی» (ئایەتی 33). چەند جار زمانەکانمان هێزی خۆیان بەکارهێناوە بۆ بەردەوامیدان بە فریوەکانمان!
بازرگانەکان یوسفیان بردە میسر و بە پۆتیفار، ئەفسەرێکی فیرعەون، فرۆشت. «ئێستا یوسف لە شێوە و ڕوخساردا جوان بوو» (39:6). ژنی پۆتیفار ئەم گەنجەی بە سەرنجڕاکێش زانی و هەوڵی دا فریوی بدات. کاتێک هەوڵەکانی شکستی هێنا، یوسفی بە تاوانێکی گەورە لە دژی خۆی تۆمەتبار کرد. پۆتیفار باوەڕی بە ژنەکەی کرد و یوسفی خستە زیندانەوە.
ساڵانێک تێپەڕی پێش ئەوەی خودا یوسف و ئەو توانایەی پێی دابوو بۆ لێکدانەوەی خەونەکان بەکاربهێنێت. ئەمەش دوو خەونی فیرعەونی لەخۆگرتبوو، کە یوسف بە دروستی لێکی دایەوە: حەوت ساڵ پڕی دەبێت و دواتر حەوت ساڵ قحتی. ئەم لێکدانەوەیە بووە هۆی ئەوەی یوسف دووەم بەرزترین پۆست لە شانشینەکەدا پێبدرێت. ئەو بەڕێوەبەری کۆگاکانی دانەوێڵە بوو، بۆ پاراستنی خەڵکی میسر و زۆر نەتەوە لە برسێتی، تەنانەت باوک و براکانی یوسفیش.
لە کاتی قحتیدا، براکانی یوسف لەبەردەمیدا دەرکەوتن بۆ کڕینی خواردن. ئەوان ساڵانێک بوو نەیانبینیبوو، و کاتێک هاتن بۆ کڕینی خواردن نەیانناسی؛ بەڵام ئەو ناسییانی. دوای چەندین سەردانی دووبارەی براکان، یوسف خۆی بە ئەوان ناساند، و ئەوانیش شڵەژان (45:1-3). یوسف دەیزانی کە هێزی تۆڵەسەندنەوەی لە براکانی هەیە، بەڵام لەبری بەکارهێنانی ئەو هێزە، زمانەکەی بەکارهێنا بۆ دڵنەوایی کردنیان، وەک چۆن دەبێت لە بارودۆخی هاوشێوەدا بیکەین (عیبرانییەکان 10:24). بە ئەوانی وت، ««مەترسن... ئێوە خراپەتان لە دژم ویست، بەڵام خودا بۆ چاکەی ویستی، بۆ ئەوەی زۆر کەس بپارێزرێن... بۆیە مەترسن؛ من دابینتان دەکەم و منداڵە بچووکەکانتان.» بەم شێوەیە دڵنەوایی کردن و بە میهرەبانی قسەی لەگەڵ کردن» (پیدایشی 50:19-21).
کردارەکان دەتوانن درۆ بن
یەشوع دوو سیخوڕی ناردە یەریحو. ئەوان لە ماڵی ڕاحاب مانەوە. پاشای یەریحو زانی دەربارەی سیخوڕەکان و پیاوانی نارد بۆ پرسیارکردن دەربارەیان. ڕاحاب درۆی کرد و وتی پیاوەکان هاتوون و ڕۆیشتوون، و لە کوێوە بوون ئەو نەیانیزانی (یەشوع 2:4-5). بەڵام، ئەو پێشوازییەکی دۆستانەی لێکردبوون (عیبرانییەکان 11:31) و شاردبوونییەوە، چونکە بیستبووی چۆن خودای ئەوان ئیسرائیلی لە میسر ڕزگار کردبوو و ئەمۆرییەکانی تێکشکاندبوو. ئەو باوەڕی وابوو کە خودای ئیسرائیل «خودای ئاسمان لە سەرەوە و لەسەر زەوی لە خوارەوەیە» (یەشوع 2:11)، و کاتێک ئەو یەریحو دەداتە دەستی ئیسرائیل، ئەو و خێزانەکەی دەکوژرێن.
ئەم چیرۆکە نییە پاساوێک بۆ درۆکردن. خودا دەیتوانی بە ئاسانی سیخوڕەکان لەگەڵ خێزانەکەی بە شێوەیەکی موعجیزەیی ڕزگار بکات. لە کۆتاییدا، ئەو پلانەکانی بۆ ڕاحاب هەبوو – ئەو دەبوو ببێتە داپیرەی دەیڤد (مەتتا 1:5-6)!
تاوانی قسەی خراپ
ئەم تاوانە بریتییە لە بەکارهێنانی وشە بۆ گلەیی یان ڕەخنەگرتن لە کەسێک یان بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ یان بە ئاماژە. یەعقوب 4:11 دەڵێت، «براکان، لە دژی یەکتر قسەی خراپ مەکەن.» ئەو خراپەیەی قسەی لێدەکەین لە کوێوە دێت؟ زۆرجار لە هەڵوێستێکی وردبینەوە دێت! ئەگەر کەسێک بەڕاستی پێویستی بە ڕاستکردنەوە بێت، دەبێت هەست بە خەمباری بکات. لەبری ئەوە، ئێمە مەیلمان هەیە هەست بە باڵادەستی ڕۆحی بکەین و کەمترین دوودڵیمان هەیە لە هاوبەشکردنی تێبینییەکانمان لەگەڵ ئەوانی تر. هەندێکمان خووی ئەوەمان هەیە کە بیر و کردارەکانی ئەوانی تر بە خراپ نیشان بدەین.
ئەوانەی خەریکی قسەی خراپن زۆرجار خۆیان پێویستیان بە ڕاستکردنەوە هەیە. ئەوان پێویستیان بەوەیە، وەک چۆن پۆڵسی نێردراو وتی، با «ئاشتی خودا، کە لە هەموو تێگەیشتنێک زیاترە... دڵەکانیان و مێشکەکانیان لە مەسیحی یەسوعدا بپارێزێت» (فیلیپییەکان 4:7). پۆڵس بەردەوام بوو، «لە کۆتاییدا، براکان، هەرچی ڕاستە، هەرچی شایەنی ڕێزە، هەرچی دادپەروەرە، هەرچی پاکە، هەرچی خۆشەویستە، هەرچی شایەنی ستایشە، ئەگەر هیچ نایابییەک هەبێت، ئەگەر هیچ شتێک شایەنی ستایش بێت، بیر لەم شتانە بکەنەوە» (ئایەتی 8). ئەگەر بیر لەم شتانە بکەینەوە و قسەیان لێبکەین، شوێنێک بۆ گلەیی کردن نامێنێتەوە.
یەزدانمان یەسووع خەریکی قسەی خراپ نەبوو کاتێک زنجیرەیەک لێدوانی «قوڕبەسەر ئێوە»ی لە دژی نووسەران و فەریسییەکان دەردەبڕی. بە میهرەبانی، هۆشداری دەدانێ دەربارەی ئەوەی کە ڕەفتارەکانیان ڕەنگە چی لێبکەوێتەوە (مەتتا 23:13-30). هێشتا، ئامۆژگاری گەلەکەی کرد کە ئەوە بکەن کە فەرمانیان پێکراوە و خۆیان لە کردارەکانیان بەدوور بگرن، و هۆکارەکەشی پێدان (ئایەتەکانی 1-10).
درۆکردن و فریودان کاریگەری تاوانکاری زمانن
مەسیحییەکان زۆرجار درۆ دەکەن یان یەکتر فریو دەدەن کاتێک پاساو بۆ ڕەفتارەکانیان دەهێننەوە. پێمان وتراوە، «درۆ لەگەڵ یەکتر مەکەن، چونکە خۆی کۆنەکەتان لەگەڵ کردارەکانی داناوە و خۆی نوێتان لەبەر کردووە، کە لە زانیندا نوێ دەکرێتەوە بە وێنەی دروستکەرەکەی» (کۆلۆسییەکان 3:9-10). دەبێت خۆمان بپشکنین (1 کۆرنسۆس 11:28)، و ئەگەر بە دروستی دادوەری بکەین، درۆ بە تاوان دادەنێین و دان بەوەدا دەنێین (1 یۆحەننا 1:9). نابێت کەم ڕەنگی بکەینەوە بە پاساوهێنانەوە یان ناونانی بە زاراوەیەکی جیاواز.
نوێژ کارێکی باش و بەهێزی زمانە
یەعقوب ئاماژەی بەوەدا، «ئێلیا پیاوێک بوو بە سروشتێک وەک هی ئێمە، و بە گەرمی نوێژی کرد کە باران نەبارێت، و بۆ ماوەی سێ ساڵ و شەش مانگ باران لەسەر زەوی نەباری. پاشان دووبارە نوێژی کرد، و ئاسمان بارانی دا، و زەوی میوەی خۆی هێنا» (یەعقوب 5:17-18). بە هەمان شێوە، کاتێک پاشا حیزقیا «لە خاڵی مردندا بوو» (2 پاشایان 20:1) بە گەرمی نوێژی کرد کە چاک بێتەوە. یەزدان وەڵامی دایەوە، وتی، «نوێژەکەت بیستوومە؛ فرمێسکەکانتم بینیوە. سەیری بکە، چاکت دەکەمەوە... [و] تۆ و ئەم شارە لە دەستی پاشای ئاشوور ڕزگار دەکەم» (ئایەتەکانی 5-6). بە زانینی ئەوەی کە نوێژ هێزێکی گەورەی هەیە، با دوودڵ نەبین لە بەکارهێنانی!
فێرکردن بەکارهێنانێکی قازانج بەخشی زمانە
یەزدانمان یەسووع زۆر شتی بە قوتابییەکانی فێرکرد کاتێک لێرە دەڕۆیشت. پێش ڕۆیشتنی، بە ئەوانی وت، «هەموو دەسەڵاتێک لە ئاسمان و لەسەر زەوی بە من دراوە،... قوتابی لە هەموو نەتەوەکان دروست بکەن، بە ناوی باوک و کوڕ و ڕۆحی پیرۆزەوە مەعمودیان بکەن، فێریان بکەن کە هەموو ئەوەی فەرمانم پێکردوون جێبەجێ بکەن» (مەتتا 28:18-20). چەند باشە زمانەکانمان بەم شێوەیە بەکاربهێنین!
ئاگادار بن
زۆر ئاشکرایە لە ژیانی خۆمانەوە کە کتێبی پیرۆز ڕاستە – زمانە بچووکەکانمان لە خۆیاندا پۆتانسێلی چاکە و خراپەیان هەڵگرتووە. با وریابین کە زمانەکانمان نەک تەنها بۆ چاکە بەکاربهێنین بەڵکو بۆ شکۆمەندی خوداش (1 کۆرنسۆس 10:31). ئەمە شتێکە کە ناتوانین بە هێزی خۆمان بیکەین، بەڵکو تەنها لە ڕێگەی پشت بەستنی تەواو بە ڕۆحی پیرۆزەوە، کە لە هەموو باوەڕدارێکدا نیشتەجێیە. با متمانەمان بە خودا لە قسە و کردارەکانماندا دیار بێت.
بەردەوام بن لە نوێژدا، بە ئاگادارییەوە لەگەڵ سوپاسگوزاری... بە ژیرییەوە بەرەو دەرەوە بڕۆن، باشترین سوود لە کات وەربگرن. با قسەکانتان هەمیشە میهرەبان بن، بە خوێ تامیان کرابێت، بۆ ئەوەی بزانن چۆن دەبێت وەڵامی هەر کەسێک بدەنەوە. —کۆلۆسییەکان 4:2،5-6 ESV پەیوەندییەکی دروست لەگەڵ خودا بناغەی هەموو پەیوەندییەکی ترە. نوێژی بەردەوام و دڵسۆزانە بابەتێکی گرنگە، پشت بەستن بە خودای زیندوو دەردەبڕێت، و یارمەتی و بەرەکەتەکانی ئەو لە بارودۆخی پراکتیکیدا ڕادەکێشێت. ئاگاداربوون لە نوێژدا بریتییە لە سەرنجدان و ڕاهێنان بە پێچەوانەی ئەو ئاسانییەی کە نوێژەکانمان تەنها دەبنە خوویەکی خۆش، هەرچەندە ئەو خووە باش بێت. سوود لە هەموو دەرفەتێک وەربگرە بۆ نیشاندانی مەسیح بە شێوەیەک. لەم کارەدا، وشەکانمان دەبێت بە میهرەبانی «بە خوێ تامیان کرابێت» (ئایەتی 6). خوێ بە گۆشەی ڕاست دەبێتە کریستاڵ، و باس لە ڕاستودروستی دەکات. میهرەبانی دەبێت زاڵ بێت لە قسەکردنماندا، بەڵام هەمیشە بە ڕاستودروستی تامی کرابێت. هاوسەنگی ڕاستەقینە لەمەدا بابەتێکی ناسکە کە پێویستی بە ژیری لە خوداوە هەیە. —لێسلی ئێم. گرانت، «لێکدانەوەکان لەسەر کۆلۆسییەکان» (گۆڕدراو)
