«چونکە بانگەوازکردنی خاچ بۆ ئەوانەی لەناو دەچن گێلێتییە، بەڵام بۆ ئێمە کە ڕزگارکراوین، هێزی خودایە.» 1 کۆرنسۆس 1:18 KJV
لەم ئایەتەدا، پۆڵ دژەژەهرێک بۆ ناکۆکی و دابەشبوون لەنێوان گەلی خودا پێشکەش دەکات. ئەو بە خەمبارییەوە دیمەنی کەنیسەیەکی دابەشبووی خستووەتەڕوو و، بە ڕێنمایی ڕۆح، یەک کاریگەریی دڵنیا و یەکخەری مەسیحییەت – خاچی مەسیح – پێشنیار دەکات.
پۆڵ ڕایگەیاند کە مەسیح ناردوویەتی «بۆ بانگەوازکردنی مزگێنەکە، نەک بە دانایی وشەکان، نەوەک خاچی مەسیح بێ کاریگەری بێت» (1 کۆرنسۆس 1:17). سەرنج بدە کە لێرەدا جەخت لەسەر خاچە نەک کەسایەتی مەسیح. ئەمە لەبەر ئەوە نییە کە خاچ لە کەسایەتی گرنگترە، بەڵکو لەبەر ئەوەیە کە ناتوانین بەبێ تێپەڕین بە ڕێگەی خاچ، بگەینە ڕاستیی کەسایەتییەکەی.
خاچ بەکارهاتووە بە درێژایی سەدەکان وەک هێمای باوەڕی مەسیحی. گرنگی خاچ لەوەدایە کە وامان لێدەکات تێبگەین کە هەرگیز ناتوانین بە هەمان شێوەی شوێنکەوتنی سەرکردەیەک لەنێو پیاواندا، ببینە شوێنکەوتەی عیسا. خوداوەند سیستەمێکی سیاسی، سیستەمێکی کۆمەڵایەتی، یان کولتێکی فیکری دامەزراندووە، کە تێیدا بیرۆکەکانمان لەگەڵ هی ئەودا یەکدەگرن، و بەم شێوەیە دەبینە پشتگیریکەری دۆزی ئەو. بەداخەوە، هەندێک جار بەو شێوەیە سەیری مەسیحییەت دەکەین، بەڵام پۆڵ ئاماژە بەوە دەکات کە باوەڕی مەسیحی شتێکی زۆر قووڵتر لەوە دەگرێتەوە.
بەهۆی خاچەوە یەکەم پەیوەندیمان لەگەڵ خودا لە مامەڵەی خودایی ئەودا لەگەڵمان دروست دەکەین. ئەوەیە مەبەستی یۆحەننا کاتێک نووسیویەتی کە خوداوەند «بە ئاو و خوێن» دێت (1 یۆحەننا 5:6). لە خاچدا بوو کە سەربازەکە لای مەسیحی بڕی، و «دەستبەجێ خوێن و ئاو لێی هاتە دەرەوە» (یۆحەننا 19:34). خوداوەند عیسا لە پێویستییەکانماندا پێمان دەگات بە پاککردنەوەی ئاو بە وشە و بە ڕزگاربوون لە گوناه بە خوێنی ڕژاوی.
خاچ لە ناوەڕاستدا وەستاوە لە نێوان دوو هەتاهەتایی – خاڵی دابەشکردنی هەموو کات. سەردەمەکان، لە دامەزراندنی جیهانەوە، بەردەوام بوون و هەر قۆناغێک پەنجەیەکی ئاماژەدان بوو بۆ گۆلگۆتا. سووڕەکانی کاتی پەیمانی کۆن بە پێشبینی پێوانە کرابوون بە لەبەرچاوگرتنی ئەو کاتەی کە مەسیح دەبڕدرێتەوە. جگە لەوەش، شەپۆلی کات لە بیست سەدەی ڕابردوودا بەردەوام بووە لە هەر پاشەکشەیەکی کەمبوونەوە لە خاڵی بەرزی گۆلگۆتا. خاچ لووتکەی هەموو کاتە.
جگە لەوەش، ئەگەر لە ماوەی کات خۆی تێپەڕێنین، دەبینین کە لە هەتاهەتاییەکی ڕابردوودا، خوداوەند پێکەوە ڕاوێژیان کردووە سەبارەت بە پلانی گەورەی بەختەوەریی هەتاهەتایی کە دەبێت دەستپێبکات. بڕیار درا کە بناغەی گەردوونی بەختەوەریی پلانکراو لە خاچی گۆلگۆتادا دابنرێت. پاشان، کاتێک سەیری فراوانی بێسنووری هەتاهەتایی داهاتوو دەکەین، خوداوەند عیسا نەک تەنها وەک پاشای پاشاکان و خوداوەندی خوداوەندەکان دەبینین، بەڵکو وەک «بەرخێک کە سەربڕدراوە» (بینین 5:6). دەیبینین کە بە هێز و شکۆیەکی گەورەوە سواری ئەسپ دەبێت بۆ دامەزراندنی شانشینەکەی بە جلوبەرگێکی خوێناوی. هەردوو شانشینی هەزار ساڵە و هەتاهەتایی لەسەر ئەو بناغەیە دروستکراون کە لە خاچی گۆلگۆتادا دانراوە.
بەم شێوەیە سەرنجمان لە 1 کۆرنسۆس 1:18 لەسەر بانگەوازکردنی خاچە. ئەمە بانگەوازکردنی مەسیح نییە وەک نموونە، سەرکردە یان تەنانەت وەک شەهید. ئەمە بانگەوازکردنی خاچە. ئەمە هێمای ئەوەیە کە بڕینەوەی هەموو شتێک بوو لە یەکەم دروستکراو، و سەرەتای هەموو شتێک بوو لە دروستکراوێکی نوێ. خوداوەند خۆی فەرمووی، «ئەگەر دەنکە گەنمێک نەکەوێتە ناو زەوی و نەمرێت، بە تەنها دەمێنێتەوە؛ بەڵام ئەگەر بمرێت، زۆر بەرهەم دەهێنێت.» پاشان فەرمووی، «و منیش، ئەگەر لە زەوی بەرز بکرێمەوە، هەمووان بۆ لای خۆم ڕادەکێشم» (یۆحەننا 12:24،32).
ئێمە کە مەسیحین، دەست بە خەمڵاندنی گرنگیی زۆری خاچ ناکەین. ئەمە تەنها مردنی مەسیح نییە، چونکە مردن دەتوانرا بە شێوەیەکی تر بەسەریدا بهێنرێت. کتێبی پیرۆز دەڵێت، «گوێڕایەڵ بوو تا مردن، تەنانەت مردنی خاچ» (فیلیپی 2:8).
خاچکردن خراپترین شێوە بوو مردن بۆ تاوانبارێکی گەورە، و دەربڕینی خەمڵاندنی مرۆڤە بۆ کوڕی خودا. بێڕێزی، سەرزەنشت، و شەرمەزاری تێدایە. بۆیە، ئاماژەیە بۆ کارەساتی سەردەمەکان. خاچی مەسیح گەردوونی خستە ناو تاریکییەکی بێئومێدەوە لەو سێ کاتژمێرە تاریکەدا کاتێک عیسا هەڵگری گوناه بوو لەژێر دەستی یەهۆڤا. ڕووناکی خۆر داخرا، و گەردوون خنکا لە شەوێکی ڕەشدا. ئەمە خاڵی سەرەکیی لووتکەی هەموو کات و هەتاهەتایی بوو.
بیر لەوە بکەرەوە چی لە خاچدا ڕوویدا. خودا لەوێ بوو لە کەسایەتی کوڕە خۆشەویستەکەیدا، کە شوێنێکی زۆر نزم، و بەو گونجاوە شکۆمەندە، گرتبوو، کە «خاچی بەرگە گرت، بێڕێزییەکەی بە کەم زانی» (عیبرانییەکان 12:2). عیسا، لە هەستیاریی باڵای مرۆڤایەتیی تەواودا، ئازاری جەستەیی، خەمۆکی دەروونی، و خەمی دڵی چەشت. ڕۆحی ناڕەحەت بوو. لە ڕۆحدا خەمبار بوو. جەستەی بریندار بوو. و ئازاری تینوێتی چەشت. پاشان کارەساتی حوکمی خودایی بەسەریدا هات، و هاواری کرد، «خودای من، خودای من، بۆچی منت بەجێهێشتووە؟» (مەتتا 27:46). ئەوە لەسەر خاچ کرا.
بەڵام نەک تەنها خودا لەوێ بوو، مرۆڤیش لەوێ بوو – نوێنەری هەموو مرۆڤایەتی. کەسی ڕاستودروست گیرا و حوکم درا. جولەکە و ناجولەکە پێکەوە یەکیان گرت بۆ خاچکردنی خوداوەندی شکۆمەندی. تۆ و من لەوێ نوێنەرایەتیمان دەکرا، چونکە ئەوانەی بەشدارییان لەو نمایشە ترسناکەی درامای گۆلگۆتادا کرد، هەروەک تۆ و من ڕەفتاریان دەکرد، لە هەمان بارودۆخدا. ئەوان ئەوەیان نیشان دەدا کە لە دڵی مرۆڤدا بوو، واتە، ڕق بەرامبەر بە خودا کە دروستی کردبوو.
شەیتانیش لەوێ بوو، چونکە ئەو و لەشکرە کەوتووەکانی هەموو یەدەگەکانیان کۆکردبووەوە بۆ ئەوەی دوا هێرش بکەنە سەر کوڕی خودا، و پیاوانیان وەک ئامێری گێلانەی خۆیان بەکاردەهێنا بۆ ئەنجامدانی کارە شەیتانییەکانیان.
فریشتەکان لەوێ بوون، چونکە دوازدە لەشکریان لە ئاسۆی ئاسماندا ئامادە نەبوون بۆ یارمەتیدانی عیسا، دروستکەرەکەیان، ئەگەر داوای یارمەتی لێیان بکردایە (مەتتا 26:53)؟
خودای باوکیش لەو دیمەنە لووتکەییەدا ئامادە بوو، بە ڕەزامەندیی خودایی و بێسنوورەوە سەیری کوڕە خۆشەویستەکەی دەکرد کە شکۆمەندی بۆ ناوی دەهێنا لە لابردنی گوناه بۆ هەتاهەتایە. پێش ئەوەی ڕزگارکەر ژیانی خۆی ببەخشێت، فەرمووی، «باوکە، ڕۆحم دەسپێرمە دەستەکانی تۆ» (لۆقا 23:46). هەرگیز عیسا نزیکتر و خۆشەویستتر نەبووە لە باوکی وەک ئەوەی لەسەر خاچ بوو (یۆحەننا 13:31-32).
خاچ هێمای هەتاهەتاییە هێزی خراپەی شەیتان و کۆیلایەتی مرۆڤ بۆ هێزی خراپە. بەڵام هەروەها هێمای هەتاهەتایی خۆشەویستی بێسنوور و بێپایانی خودایە: «چونکە خودا ئەوەندە جیهانی خۆشویست کە کوڕە تاقانەکەی بەخشی، بۆ ئەوەی هەرکەسێک باوەڕی پێی بێنێت، لەناو نەچێت، بەڵکو ژیانی هەتاهەتایی هەبێت» (یۆحەننا 3:16).
«بانگەوازکردنی خاچ بۆ ئەوانەی لەناو دەچن گێلێتییە، بەڵام بۆ ئێمە کە ڕزگارکراوین، هێزی خودایە.» بە خاچی مەسیح، تۆ و من لەبەردەم دروستکەرەکەماندا دەوەستین یان دەکەوین.
