ڕاستییەکان پەیوەست بە ژمارەکانەوە
کتێبی پیرۆز واتایەکی دیاریکراو دەدات بە ژمارە جیاوازەکان و ئەمەش لە شێوەی ھاوشێوەی ژمارەکاندا کارا دەکرێت. ھەموو ژمارەیەک کە لە وشەی خودادا باس کراوە، لە دەقێکدا دانراوە کە واتایەکی پێ دەدات. ئەم واتایە لە سەرانسەری کتێبی پیرۆزدا دەپارێزرێت. ئەمە یەکێتیی دیزاینی ژمارەییە کە لە سەرانسەری ئەم کتێبە پیرۆزەدا دۆزراوەتەوە.
پەیوەندییەک ھەیە لە نێوان ڕیزبەندی ژمارەیی کتێبەکانی پەنجا کتێبەکەی موسا – سەرەتا، دەرچوون، لێڤییەکان، ژمارەکان و دووبارەکردنەوەی یاسا – و ڕاستییە تایبەتمەندییەکانی ھەر کتێبێک. ئەمە وادیارە بۆ چوار پەنجا کتێبەکەی تریش ڕاست بێت کە کتێبی پیرۆز دابەش دەبێت بەسەریاندا – پێنج کتێبەکە بریتین لە کتێبەکانی موسا، کتێبە مێژووییەکان، کتێبە شیعرییەکان، کتێبە پێغەمبەرایەتییەکان و پەیمانی نوێ. ئەگەر بە وردی سەیری بکەین، ئەمە بۆ زەبوورەکانیش لە زنجیرەدا، بۆ بەشەکانی زەبوورێک، بۆ دابەشکردنەکانی کتێبێک و بۆ دابەشکردنە لاوەکییەکانیشی ڕاست دەبینینەوە. ئەمە بە بێ گومان دەیسەلمێنێت کە دیزاینێکی ژمارەیی تەواو ھەیە، کە بە شێوەیەکی خودایی ڕێکخراوە، لە سەرانسەری کتێبی پیرۆزدا. ھەموو بەشێک بە ژمارەیەک نیشان کراوە کە واتای ڕاستەقینەی خۆی پێمان دەگەیەنێت و کلیلێکە کە پێکھاتە و واتاکەی بۆمان دەکاتەوە.
با ئێستا سەیری ژمارە جیاوازەکانی کتێبی پیرۆز بکەین و سەرنج بدەینە ئەو ڕاستییانەی کە پەیوەستن بەوانەوە.
یەک
لە دووبارەکردنەوەی یاسا ٦:٤ دەخوێنینەوە: «گوێ بگرە ئەی ئیسرائیل: خودای ئێمە یەک خودایە» (KJV). و زەکەریا ١٤:٩ دەڵێت: «خودا دەبێتە پاشا بەسەر ھەموو زەویدا: لەو ڕۆژەدا یەک خودا دەبێت و ناوی یەک دەبێت.»
ئەم دوو دەقەی کتێبی پیرۆز، کە لە نێو زۆرێکدا ھەڵبژێردراون کە وشەی «یەک»یان تێدایە، بیرۆکە سەرەکییەکانی یەکێتی، دوورخستنەوەی جیاوازی، بێھاوتایی، باڵادەستی، سەربەخۆیی و خۆبەشی لە خۆیدا دەدەن، وەک واتای ھێمایی ئەم ژمارەیە. وەک یەکەم ژمارە، باس لە سەرچاوە، دەستپێک و بنچینەیش دەکات. ئەم واتایە تایبەتمەندییانە بە شێوەیەکی بنەڕەتی تەنھا بۆ خودا ڕاستن؛ ژمارە یەک بە تایبەتی ژمارەی ئەوە. چ بیرۆکەیەکی پیرۆزن کە ئەم ژمارەیە پێمان دەدات دەربارەی ئەو بۆ چێژوەرگرتنی دڵمان! پێمان دەڵێت کە شوێنی یەکەم ھەمیشە بە ڕاستی ھی ئەوە، و ئەمە ئەو شوێنەیە کە دەبێت ھەمیشە پێی بدەین.
با بۆ ساتێک سەیری کتێبی سەرەتا بکەین و ببینین چۆن ڕاستییەکانی ژمارە یەک لەسەری نیشان کراون. لەوێدا باسی دروستکردنمان ھەیە، سەرچاوە و دەستپێکی ھەموو شتێک، و تەنانەت تۆوی ھەموو فێرکردنێک لە کتێبی پیرۆزدا. لە سەرەتا، ناونیشانی «ھەموو توانادار»، کە باس لە باڵادەستی و خۆبەشی دەکات وەک لە ژمارە یەکدا دەبینرێت، شەش جار دۆزراوەتەوە. ئەم ناوە تەنھا سێ جاری تر لە باقی پەنجا کتێبەکەدا دۆزراوەتەوە. بۆیە بە ڕوونی تایبەتمەندیی سەرەتا، و بە ئاسانی دەتوانین ببینین کە فێرکردنی تەواوی کتێبەکە لەگەڵ شوێنی ژمارەییەکەیدا کۆکە.
دوو
سەرباز ٤:٩-١٠،١٢ دەڵێت: «دوو لە یەک باشترە؛ چونکە پاداشتێکی باشیان ھەیە بۆ کارەکەیان. چونکە ئەگەر بکەون، یەکێکیان ھاوڕێکەی ھەڵدەگرێتەوە: بەڵام وای لەو کەسەی کە بە تەنیا بێت کاتێک دەکەوێت؛ چونکە کەسێکی تری نییە یارمەتی بدات ھەڵی بگرێتەوە … و ئەگەر یەکێک بەسەریدا زاڵ بێت، دوو کەس بەرگەی دەگرن.»
لێرەدا بیرۆکەی یارمەتی، پەیوەندی و ھاوڕێیەتی پەیوەست بە ژمارە دوو، و یارمەتی دژی دوژمنمان ھەیە. ئەمە ئەو شتەیە کە لە ڕزگاریدا ھەیە، کە بابەتی تایبەتمەندیی کتێبی دووەمی کتێبی پیرۆزە، دەرچوون، و ھەموو کتێبە دووەمەکانی چوار پەنجا کتێبەکەی تر. ڕزگاری و ڕزگارکەر ڕاستییە دیارەکانن کە پەیوەستن بە ژمارە دوو.
بۆ پەرەپێدانی زیاتر، دوو یەکەم ژمارەی دابەشبووە و ئەگەری دابەشبوون و جیاوازی پێشنیار دەکات. لەگەڵ ئەمەشدا بیرۆکەی دوژمنایەتی و ململانێ دێت. ئەم شتانە پەیوەستن بە ڕزگارییەوە، چونکە بۆچی پێویستە مرۆڤ ڕزگار بکرێت؟ ئەمە لەبەر ئەوەیە کە دوژمن گوناھی خستە نێوان خودا و مرۆڤ و بەم شێوەیە دابەشبوونێکی لە نێوانیاندا دروست کرد. «تاوانەکانتان لە نێوان ئێوە و خوداتاندا جیاوازی دروست کردووە» (ئیشایا ٥٩:٢). دەبێت دوژمن لە ڕزگاریدا ڕووبەڕوو بکرێتەوە، و ئەوەی لە کۆیلایەتیدایە لە دەسەڵاتی ئەودا ڕزگار بکرێت. پاشان دەھێنرێتە ناو پەیوەندی و ھاوڕێیەتی لەگەڵ خودادا. ئەمە ھەمان ئەو ڕاستییانەن کە لە دەقەکەماندا پەیوەست بە ژمارە دوو پێشنیار کراون.
ئەگەر کەسێک زەبوورەکان بخوێنێتەوە، سەرنج دەدات کە لەوێدا، بە تایبەتی زنجیرەی دووەمی زەبووری دووەم لە زنجیرەیەکدا، بە گشتی بابەتی دوژمنی ھەیە. بەم شێوەیە دیزاینی ژمارەیی لە کتێبی پیرۆزدا، کە بە دەستی ئیلھامی خودایی دروست کراوە، دووبارە نیشان دەدرێت.
چەندین دەقی تری کتێبی پیرۆز ھەن کە بیرۆکەیەکی تر پەیوەست بە ژمارە دوو پێمان دەدەن. دووبارەکردنەوەی یاسا ١٧:٦، مەتتا ١٨:١٦ و ٢ کۆرنسۆس ١٣:١ ئەم بنەمایە دادەمەزرێنن: «بە قسەی دوو یان سێ شایەت ھەموو وشەیەک دەسەلمێنرێت.» یۆحەننا ٨:١٧ دەڵێت: «شایەتی دوو پیاو ڕاستە.» ڕاستیی شایەتی و گەواھیدانی لێھاتوو پاشان پەیوەستە بە ژمارە دوو. ئەمە لە خودی کتێبی پیرۆزدا دەبینرێت بە دوو بەشەکەیەوە – پەیمانی کۆن و نوێ – شایەتی دوو لایەنەی لێھاتووی خودا بۆ مرۆڤ.
با ئێستا ببینین چۆن ئەم بیرۆکانە بۆ مەسیح دەگونجێن، کە ناوی دووەمە لە سێیەتیدا (مەتتا ٢٨:١٩). ئەو «شایەتی دڵسۆزە» (بینین ١:٥)، کە شایەتی داوە، لە نێو ھەموو ناکۆکییەکاندا کە گوناھ ھێنای، بۆ تەواوییەکانی باوک و خوداکەی، کە تەنھا ویستی ئەوی ھات بۆ جێبەجێکردن.
بنەمای جیاوازییش لە مەسیحدا دۆزراوەتەوە لە سروشتی خودایی و مرۆیی ئەودا – دوو سروشت، زۆر لە یەکتر دوور، ھێنراونەتە ناو پەیوەندییەکی نھێنییەوە. ئەو ھەروەھا پێی دەوترێت «پیاوی دووەم» (١ کۆرنسۆس ١٥:٤٧)، و لێرەدا بیرۆکەی خراپە ھاتووەتە ناوەوە و جیاوازییەکی بێوێنە لە نێوان ئەو و پیاوی یەکەمدا ھەیە. لەگەڵ ئەودا ھەروەھا دروستکردنێکی دووەم – دروستکردنێکی نوێ، بەھەشتێکی دووەم دێتە ناوەوە (بینین ٢١:١،٥).
مەسیح ڕزگارکەرە، یارمەتیدەرە، ڕزگاریدەرە، کە لە ململانێدا ڕووبەڕووی دوژمنی ڕۆحەکانمان بووەتەوە. ئەو ھاتووەتە خوارەوە بۆ شوێنی دابەشبوون بەھۆی گوناھەوە – شوێنی جیاکردنەوە لە خودا – و ئێمەی ڕزگار کردووە. بەڵێ، ئەو ھاتووەتە خوارەوە بۆ شوێنی مردن، دابەشبوونی ڕۆح لە جەستە، بۆ ئەوەی ئێمە لەو حاڵەتە بەرز بکاتەوە کە بەھۆی گوناھەوە تێیدا کەوتووین.
بەم شێوەیە دەبینین کە لە سەرانسەری ڕێگای مەسیحدا، ژمارە دوو پێوەی نووساوە؛ ئەو داوای دەکات وەک ھی خۆی و بە ڕوونی ھی ئەوە. چ ھاوسەنگی و دیزاینێکی سەرسوڕھێنەر لەم ژمارەیەدا لە سەرانسەری ئەم کتێبە پیرۆزەدا دەبینرێت!
