جوانترین و تەواوترین وێنە، وێنەی مەسیحییەکانی تەسەلۆنیکایە کە لەلایەن پۆڵسی نێردراوەوە کێشراوە. بە کاریگەرترین شێوە تایبەتمەندییە ناوازەکانیان خراونەتە بەردەممان. مێشک دەستبەجێ ئەو کاریگەرییە وەردەگرێت کە وشەکانی مەبەستیانە بیگەیەنن: «ئەوان خۆیان دەربارەی ئێمە دەردەخەن،» دەڵێت، «چۆن هاتینە لاتان، و چۆن لە بتەکانەوە گەڕانەوە بۆ خودا، بۆ خزمەتکردنی خودای زیندوو و ڕاستەقینە؛ و بۆ چاوەڕوانی کوڕەکەی لە ئاسمانەوە، کە لە مردووان هەڵیستاندەوە، واتە عیسا، کە ئێمەی لە تووڕەیی داهاتوو ڕزگار کرد.» بە چ ڕوونییەکی بوێر و سەرنجڕاکێشەوە وێنەی ئەم مەسیحییە سەرەتاییانە بە چەند لێدانێکی قەڵەمی ئیلاهی لەسەر پاشخانە تاریکەکەی بتپەرستیی دەوروبەر بەرزکراونەتەوە. لە گوناهدا نوقم بوون، خزمەتی ئارەزووی جۆراوجۆر و قێزەونیان دەکرد، لەکاتێکدا «بۆ بتە بێدەنگەکان ڕاپێچ کرابوون،» نێردراوەکە بە مزگێنی نیعمەتی خودا هاتبووە ناویان. ئەو باسی عیسای کوڕی خودای بۆ کردبوون. لە گوێیەکانیاندا چیرۆکی سەرسوڕهێنەری ئەو ژیانی خۆشەویستییەی ڕژاندبوو کە لەسەر خاچ کۆتایی هاتبوو، وەک قوربانییەک بۆ کەفارەتکردنی گوناهی مرۆڤ. بۆ ڕۆحە سەرسوڕهێنەرەکانیان، بەهای و کاریگەریی ئەو خوێنەی ڕوون کردبووەوە کە لە ڕێگەیەوە ڕزگاریمان هەیە، «لێخۆشبوونی گوناهەکانمان.» ئەو بۆیانی ڕاگەیاندبوو، چۆن دوای مردن و ناشتن، ئەم عیسایە لە مردووان هەڵگیرسابووەوە لەلایەن خودای زیندووەوە، و چۆن، دوای ئەوەی لەسەر زەوی دوای هەستانەوەی لەلایەن زۆر شایەتەوە بینرابوو، بۆ ئاسمان بەرزکرابووەوە، و لە دەستە ڕاستی خودا دانیشتبوو.
ئەو فێری کردبوون کە، ئەگەر «بە دەم دان بەم یەزدان عیسای مەسیحدا بنێن و لە دڵیاندا باوەڕ بهێنن کە خودا لە مردووان هەڵیستاندەوە،» ئەوا لە گەردەلوولە نزیکبووەوەکەی سزای ئیلاهی ڕزگاریان دەبێت، کە ئەو پشتڕاستی کردەوە کە خەریکە جیهان دەگرێتەوە. بەڵام دڵنیایی پێدان کە پێش ئەوەی ئەم گەردەلوولە بتەقێتەوە، بە وزەی ترسناک و وێرانکەری، کوڕی خودا دووبارە دێتەوە و هەموو ئەوانەی باوەڕیان پێی هێناوە لە شکۆمەندیدا وەردەگرێت. جا نێردراوەکە بەم شێوەیە بۆیانی مزگێنی دابوو، و ئەوانیش بەم شێوەیە باوەڕیان هێنابوو. «بۆ ئەم هۆکارە،» دەڵێت، «بەبێ وەستان سوپاسی خودا دەکەین، چونکە کاتێک لە ئێمەتان بیست، وەک قسەی پیاوان وەرتان نەگرت، بەڵکو، وەک لە ڕاستیدا وایە، وەک قسەی خودا کە بە کاریگەرییەوە لە ئێوەی باوەڕدارانیشدا کار دەکات.»
ئەو سیستەمێکی ئاڵۆزی ڕێوڕەسمی و فۆرم و ڕێوڕەسمی نەهێنابوو، لەگەڵ پابەندبوون بە یاسا وەک مەرجێک بۆ بەرەکەت. ئەو پلانێکی بە وردی داڕێژراوی ڕزگاری یان شێوازێکی ئاڵۆزی لاهووتی فێر نەکردبوون، کە کەم کەم وەری بگرن و بەهۆیەوە ڕزگاریان بێت. زۆر کەمتر چووبووە ناویان بۆ شارستانی کردنیان و فێرکردنیان لەسەر ڕەوشتی باشتر، کە بەهۆیەوە بارودۆخی زەمینی ئێستایان باشتر بکرێت، و بەهۆی گۆڕانکارییەکی ڕەوشتی لە خۆیاندا مافی ئەوەیان هەبێت «هیوایەکی سادە بۆ ڕزگاری» بەدەست بهێنن، کاتێک چیتر نەیانتوانی لەسەر زەوی بمێننەوە.
نەخێر، بەبێ هیچ شتێکی لەم جۆرە، و بە پێچەوانەی زۆربەی ئەوەی لە ڕۆژگاری ئێمەدا باوە، ئەو ڕاستیی کەسێکی هێنابوو کە لە ئاسماندا لە دەستە ڕاستی خودا دەژی و جارێک لەسەر زەوی بۆ گوناهباران مردبوو. ئەم کەسە و کارەکەی، لەگەڵ ڕاگەیاندنی گەڕانەوەی خێرای بۆ بەرەکەتدارکردنی ئەوانەی باوەڕیان پێی هێناوە و دادگاییکردنی ئەوانەی باوەڕیان نەهێناوە، کۆی گشتی و ناوەڕۆکی مزگێنیی نێردراوەکەی بۆ ئەم بتپەرستە هەژار و تاریکانە پێکدەهێنا. بەم مزگێنییە پیرۆزەی نیعمەتی خودا، ئەو شکستی نەهێنابوو لە ڕاگەیاندنی بە شکۆمەندی و دڵسۆزییەوە ڕاستییەکانی سزای هەتاهەتایی، کە هیچ ڕزگاربوونێک لێی نەبوو، جگە لە باوەڕێکی سادە بە عیسای کوڕی خودا.
ئەوان لە هیچ نادڵنیاییەکدا نەهێڵدرابوونەوە سەبارەت بەوەی وەک گوناهباران چاوەڕێیان دەکات، و بە تەواوی دڵنیا بوون، بە دەسەڵاتی وشەی خودا، لەو بەرەکەتەی کە ئێستا وەک باوەڕداران بە عیسا خاوەنی بوون، کە چێژوەرگرتنی تەواوی ئەوان دەبێت کاتێک ئەو دێت، کە ئەوان چاوەڕێیان دەکرد. هیچ گومانێکیان نەبوو سەبارەت بە ڕزگارییان، چونکە ئەوان چاوەڕێی ئەو عیسایە بوون کە، بە کارەکەی بۆیان لەسەر خاچ، پێشتر «لە تووڕەیی داهاتوو ڕزگاری کردبوون.» جارێک، وەک هەموو ئەوانی تر، ئەوان «بۆ مردن، و دوای ئەوە دادگایی» دیاریکرابوون، بەڵام ئێستا دەیانتوانی بڵێن، «خودا ئێمەی بۆ تووڕەیی دیاری نەکردووە، بەڵکو بۆ بەدەستهێنانی ڕزگاری لە ڕێگەی یەزدان عیسای مەسیحەوە.»
ئەوان بە هیچ شێوەیەک چاوەڕێی مردن نەبوون، هەرچەندە بە مردنیش دەتوانن بچن بۆ لای یەزدان. ئەوان چیتر چاوەڕێی مردن نەبوون وەک چاوەڕێی دادگایی. ئەوان چاوەڕێی کوڕی خودا بوون لە ئاسمانەوە، وەک کەسێک کە ڕەنگە لە ژیانیاندا بێت، و لەبەر ئەوە دەیانتوانی بڵێن، وەک بیرکردنەوە لەوانەی وەک باوەڕداران بە عیسا مردوون، «ئێمە کە زیندووین، و تا هاتنی یەزدان دەمێنینەوە، پێش ئەوانە ناکەوین کە خەوتوون. چونکە خودی یەزدان بە هاوارێکەوە، بە دەنگی سەر فریشتە، و بە کەڕەنای خودا لە ئاسمانەوە دادەبەزێت، و مردووان لە مەسیحدا یەکەم جار هەڵدەستنەوە؛ پاشان ئێمە کە زیندووین و دەمێنینەوە، پێکەوە لەگەڵ ئەواندا لە هەورەکاندا ڕاپێچ دەکرێین، بۆ ئەوەی لە ئاسماندا یەزدان ببینین؛ و بەم شێوەیە بۆ هەتاهەتایە لەگەڵ یەزداندا دەبین.» ئەم چاوەڕوانییەی هاتنی عیسا بۆ بردنە ئاسمانیان، تایبەتمەندیی ئەم مەسیحییە تەسەلۆنیکییانە بوو، و ئەمە بوو، زیاتر لەوەی کە وازیان لە بتپەرستی هێنابوو، کە وای کرد جیهانی دەوروبەر زۆر باسیان بکات. خەڵک ئەوکات، وەک ئێستا، لە گۆڕانکاریی ئایین و ڕەوشت تێدەگەن، بەڵام چاوەڕوانی و ئارەزووی هاتنی کەسێک بۆ بردنە ئاسمانیان لە زەوییەوە، دراوسێکانیان لێی تێنەدەگەیشتن.
تەنانەت ئایینی جوولەکەش باسی شتێکی لەم جۆرەی نەکردبوو، هەرچەندە ئەوان چاوەڕێی هاتنی مەسیحێک بوون، بەپێی هەندێک پێشبینی کە کتێبەکانیان باسیان لێوە دەکرد، و بەرەکەتدارکردنیان لەسەر زەوی بە ڕزگارکردنیان لە هەموو دوژمنەکانیان، بەڵام هاتنی کەسێک لە ئاسمانەوە بۆ بردنە ئاسمانی شوێنکەوتووانی بەڕاستی فێرکردنێکی سەیر و نوێ بوو. هێشتا، ئەمە ئەو فێرکردنە بوو کە فێری تەسەلۆنیکییەکان کرا، و ئەمە ئەو فێرکردنەیە کە تەواوی پەیمانی نوێ فێری دەکات، وەک هیوای ڕاستەقینەی باوەڕداران ئێستا بە یەزدان عیسا.
هیچ شتێک بەو شێوەیە چیرۆکی ئەوە ناگێڕێتەوە کە دڵ بەڕاستی لە کوێیە وەک ئەم چاوەڕوانییەی «کوڕی خودا لە ئاسمانەوە.» باوەڕێک کە ئەم توخمە دیار و تایبەتمەندییەی تێدا نەبێت، بە شێوەیەکی دروست مەسیحی نییە، و نێردراوەکە پیشەی مەسیحییەت بەبێ ئەم هیوا بەم شێوەیە بەراورد دەکات: «چونکە ژیانمان لە ئاسمانە، کە لەوێشەوە چاوەڕێی ڕزگارکەر، یەزدان عیسای مەسیح دەکەین، کە جەستەی گڵاوی ئێمە دەگۆڕێت بۆ ئەوەی وەک جەستەی شکۆمەندیی ئەو دروست بکرێت بەپێی ئەو کارەی کە بەهۆیەوە دەتوانێت هەموو شتێک بۆ خۆی ملکەچ بکات.» یەزدان ڕێگە بدات کە هەموومان لەم هیوایە پیرۆزەدا دڵخۆش بین، و بە ڕوونی لەبەردەم جیهاندا هەڵوێستی «چاوەڕێکاران» بگرینەبەر.
