چ جیاوازییەکی سەرسوڕهێنەر ئەم دوو بارە پێشکەش دەکەن. کەم کەس لەوانەیە بیریان لێکردبێتەوە، بەڵام هەر کەسێک لە دیدی خودادا یان «مردوو لە گوناهەکاندا»یە، یان «مردوو بۆ گوناه». ڕەنگە خوێنەرەکەم هێشتا بە جیددی بیر لەم خاڵە گرنگانە نەکردبێتەوە و بیەوێت بزانێت کتێبی پیرۆز چی دەربارەیان دەڵێت.
مردوو لە گوناهەکاندا
«مردوو لە گوناهەکاندا» هەڵسەنگاندنی خوداییە بۆ هەریەکێک لە ئێمە لە باری سروشتی خۆماندا. (ئەفەسۆس ٢:١-٥). مرۆڤ، هەرچەندە خۆشەویست یان بەڕەوشت بێت، بە ڕۆح مردووە. خودا قسە دەکات، بەڵام هیچ وەڵامێک نییە – مرۆڤ هەستی پێناکات.
«مرۆڤی سروشتی شتەکانی ڕۆحی خودا وەرناگرێت.» هیچ بیرکردنەوە، هەست، یان ئارەزوویەک لە دڵیەوە سەرچاوە ناگرێت کە لەلای خودا پەسەند بێت. هەموو ئەو بەرهەمەی کە دەیهێنێت، ئایینی بێت یان نا-ئایینی، «بۆ مردنە.» ئەو «مردوو لە سەرپێچی و گوناهەکاندا»یە. چ بارێکی ترسناکە بۆ دەرکەوتن لەبەردەم خودا – «لە گوناهەکاندا»، بەڵێ «مردوو لە گوناهەکاندا.» وەک چۆن پیاوێکی مردوو نە هەست دەکات، نە تێدەگات، نە هاوسۆزی لەگەڵ زیندووەکانی دەوروبەریدا هەیە، بە هەمان شێوە مرۆڤ لە باری سروشتی خۆیدا، خوێندەوار بێت یان نەخوێندەوار، نە لە خودای زیندوو و ڕاستگۆ تێدەگات، نە هیچ شتێک بەپێی ویستی ئەو دەکات.
لە ئەمڕۆدا، پیاوان ناڕەزایی دەربڕین لەوەی پێیان بگوترێت گوناهبار. ئەوان پێی ڕاهاتوون. جگە لەوەش، ئەوەی ئەوان لێی تێدەگەن ئەوەیە کە سروشتێکی باشیان هەیە و تەنها هەندێک جار و بە ڕێکەوت کاری خراپیان لە دیدی خودادا کردووە، کە چەند کارێکی باش دەتوانێت هاوسەنگی بکاتەوە. بەم شێوەیە خۆیان هەڵدەخەڵەتێنن. ئەوان باوەڕ بە خودا ناکەن، کە دەڵێت
«هەموومان بە سروشت منداڵی تووڕەیین،» کە هەموومان «لەژێر گوناهداین،» «نامۆ و دوژمن لە مێشکداین.» ئەوان نابینن کە سروشتیان خراپە. لەبەر ئەوە، باسی خزمەتکردنی خودا و پاراستنی فەرمانەکانی دەکەن؛ ئەوانیش حەز دەکەن پێیان بگوترێت فەرمانەکان بپارێزن، چونکە گرنگی بە ئەوان وەک پیاوان لە جەستەدا دەدات، بەڵام بڕیاری خودایی ڕەت دەکاتەوە، کە ئەوان «مردوو لە سەرپێچی و گوناهەکاندا»ن. دەرئەنجامەکەی ئەوەیە کە ئەوان زیاتر بە هیوای درۆینەی باشترکردنی پیاوان لە جەستەدا، «بەرزکردنەوەی جەماوەر» وەک هەندێک ناوی دەبەن، و شتی لەو جۆرە، کوێر دەبن، کە هاندەر دەدات بۆ زۆرێک لە پلانەکان، کە هەموویان کەم یان زۆر ڕێز بۆ مرۆڤ لە جەستەدا دەهێنن، و فێرکاری درۆینە بەهێز دەکەن کە هەرچەندە مرۆڤ گوناهبارە، بەڵام توانای ئەوەی هەیە کە ملکەچی خودا بکرێت؛ بەم شێوەیە بە ڕوونی شایەتی خودا پشتگوێ دەخات کە مرۆڤ «مردوو لە گوناهەکاندا»یە،
«ملکەچی یاسای خودا نییە، و ناتوانێت بێت.» بەڵام کتێبی پیرۆز ناتوانرێت بشکێنرێت. خودا ڕایگەیاندووە مرۆڤ چییە، و تەواوی مێژووەکەی ڕاستی ئەوە دەسەلمێنێت. ڕاستییەکە ئەوەیە، ئەوەی مرۆڤ پێویستی پێیەتی «ژیان»ە، هیچ کەمتر نییە لە سروشتێکی نوێ کە توانای چوونە ناو مێشکی خودا و چێژوەرگرتن لێی هەبێت. ئەمە خاڵی دەستپێکە. لەبەر ئەوە، پێمان دەگوترێت کە کاتێک ئێمە مردوو بووین لە گوناهەکاندا، ئێمە باوەڕداران پێکەوە لەگەڵ مەسیحدا زیندوو کراینەوە یان ژیانمان پێدرا. (ئەفەسۆس ٢:٥). بۆ ئەم مەبەستە، ئێمە ئەوەش فێر دەبین کە
«خودا کوڕە تاقانەکەی خۆی ناردە جیهان، بۆ ئەوەی ئێمە لە ڕێگەی ئەوەوە بژین.» ئەمە بەسادەیی تەواوە. مرۆڤ نەک تەنها گوناهبارە، بەڵکو مردووە لە گوناهەکاندا – نەک تەنها پێویستی بە لێخۆشبوونە، بەڵکو بە ژیان؛ و عیسا بەرزکرایەوە و لە خاچ درا هەموو ئەوەمان پێدەبەخشێت کە پێویستمانە. ماری برۆنزی نموونەی ئەمە بوو. لەبەر ئەوە، دەخوێنینەوە،
«وەک چۆن موسا مارەکەی لە بیاباندا بەرز کردەوە، بە هەمان شێوەش دەبێت کوڕی مرۆڤ بەرز بکرێتەوە؛ بۆ ئەوەی هەرکەسێک باوەڕی پێی بێت، لەناو نەچێت بەڵکو ژیانی هەتاهەتایی هەبێت.» ژیان، تێبینی بکە، لە ڕێگەی سەیری باوەڕەوە بۆ کوڕی خودا کە بۆ گوناهباران لە خاچ درا.
مردوو بۆ گوناه
«مردوو بۆ گوناه» بیرۆکەیەکی زۆر جیاوازە. کرێی گوناه مردنە، هیچ کەمتر لە مردن نەیدەتوانی داواکارییەکانی دادپەروەری خودایی جێبەجێ بکات. دادپەروەری داوای مردنی بۆ گوناه دەکرد. لە ڕاستیدا، هیچ ڕزگاربوونێک لە گوناه بە هیچ شێوەیەکی تر نییە جگە لە ڕێگەی مردنەوە. میهرەبانی خودایی جێگرەوەیەکی هێنایە کایەوە؛ یەکێک کە توانای هەبوو، چونکە پیاو بوو، لە شوێنی پیاو بوەستێت، و چونکە خودا بوو، توانای هەبوو هەموو داواکارییەکی دادپەروەری خودایی جێبەجێ بکات. بەم شێوەیە عیسا کوڕی خودا مرد – دادپەروەر بۆ ناڕەوا.
«ئەو یەکجار بۆ گوناه مرد»؛ بێگومان نەک بۆ خۆی، چونکە ئەو بێ گوناه بوو، بەڵکو بۆ ئێمە، کە «مردوو لە گوناهەکاندا» بووین. لەبەر ئەوەیە کە ئێمە بۆ گوناه مردین. ڕاستییەکی پیرۆز و بەنرخ – «مردوو لەگەڵ مەسیحدا.» خاچ ئەمەمان نیشان دەدات. لەوێدا دەبینین کە
«پیاوە کۆنەکەمان لەگەڵیدا لە خاچ درا.» لەوێدا دادپەروەری پارێزراوە سەبارەت بە مامەڵەی خودا لەگەڵ گوناه، و نیعمەت زۆرە. خودا دادپەروەرە، هەروەها دەوڵەمەندە بە میهرەبانی. نیعمەت حوکمڕانی دەکات
«لە ڕێگەی دادپەروەرییەوە بۆ ژیانی هەتاهەتایی بە عیسای مەسیحی گەورەمان.» خودا، کەواتە، بە شێوەیەکی دادوەری گوناهی بە مردن لەسەر خاچ چارەسەر کردووە. ئەو کوڕی خۆی نەپاراست. ئەو
«گوناهی لە جەستەدا مەحکوم کرد.» لەبەر ئەوە باوەڕدار ئازادە، لە مەحکومکردن ڕزگاری بووە. ئەو دادگایی کراوە، مەحکوم کراوە، لەگەڵ مەسیحدا لە خاچ دراوە؛ و بەم شێوەیە لە گوناه ئازاد کراوە، دەبێتە خزمەتکاری خودا. ئەو ئازاد کراوە و ئێستا ئازادە بۆ خزمەتکردنی خودا. و ئەگەر مەسیح زیندوو بووبێتەوە، ئەوا ئەویش زیندوو بووەتەوە. مەسیح دووبارە زیندووە، لە دیوی تری مردنەوە – زیندوو لە مردووانەوە، و مەسیح ژیانی ئێمەیە.
«دیاری خودا ژیانی هەتاهەتاییە لە ڕێگەی عیسای مەسیحی گەورەمانەوە.» کەواتە باوەڕدار ژیانی هەیە، ژیان لە ڕۆحدا، ژیان لە مەسیحدا کە لە مردووان زیندوو بووەتەوە. لە ڕاستیدا، ئەو هەست بە جەستە دەکات لە خۆیدا، خۆشەویستی و ئارەزووەکانی کار دەکەن؛ لەبەر ئەوە، ئامۆژگاری دەکرێت کە خۆی بە ڕاستی مردوو بۆ گوناه بزانێت، بەڵام زیندوو بۆ خودا لە گەورەمان عیسای مەسیحدا. ئەمە بە ڕاستی ئازادییە، لەسەر بنەمای ئەوەی کە هەموو داواکارییەکی دادپەروەری خودایی جێبەجێ کراوە، و ڕزگارکردن ئەنجام دراوە. ڕۆحی ڕزگاربوو دەتوانێت لەبەر ئەوە سەیری مەسیح بکات لە دەستی ڕاستی خودا، وەک ژیان، دادپەروەری، ڕزگارکردن، هێز، و سەرچاوەی هەموو چاکەیەک. ئەوانە ئیتر بیرۆکەی درۆینەی باشترکردنی «پیاوە کۆنەکە»یان نییە، بەڵکو بە بینینی ئەوەی کە بە تەواوی و بە شێوەیەکی دادوەری لە خاچدا پشتگوێ خراوە، ئەوان بە کردەوە «پیاوە کۆنەکە دادەنێن»، و بە باوەڕی کوڕی خودا دەژین، کە خۆشی ویستن، و خۆی بۆ ئەوان بەخشی. لەسەر خاچ، ئەو خۆی بوو لە جیاتی خۆم؛ لە شکۆمەندیدا، من خۆمم لە خۆیدا،
«تەواو لە ئەودا، کە سەری هەموو سەرۆکایەتی و دەسەڵاتێکە.» فێرکاری باوەڕدار کە ئێستا «مردوو بۆ گوناه» و «زیندوو بۆ خودا»یە لە کتێبی پیرۆزدا بۆ ئاشتی و بۆ هێز پێشکەش کراوە. سەبارەت بە ئاشتی، نیشانمان دەدات کە هەموو پرسیارێک سەبارەت بە جەستە و کارەکانی، گوناه و کارکردنەکانی، پێشتر بە شێوەیەکی دادوەری بۆ ئێمە لە مەسیحدا چارەسەر کراوە، کە
«بۆ ئێمە گوناه کرا.» هەموو هەستێکی ویژدان کە ئێمە هەیە لە سروشتی خراپەکارماندا بەوە وەڵام دەدرێتەوە کە دادگایی کراوە، مەحکوم کراوە، و لەگەڵ مەسیحدا لە خاچ دراوە. لەبەر ئەوە باوەڕ بە مردوویی دەزانێت. ئەزموون دەڵێت،
«هەست بە ئارەزووە ترسناکەکانی دەکەم.» ڕاستە، و کتێبی پیرۆز دانی پێدادەنێت کە
«جەستە دژی ڕۆح ئارەزوو دەکات،» بەڵام داوامان لێدەکات کە بە دادگایی کراو و مردوو بیزانین. کاتێک ویژدان ئەوەندە بێزار دەبێت کە هاواری ناوەوە بەرز دەبێتەوە،
«ئۆه، چ پیاوێکی بەدبەختم! کێ ڕزگارم دەکات لە جەستەی ئەم مردنە؟» ڕۆح، لە ڕێگەی وشەی نووسراوەوە، ئاراستەمان دەکات بۆ ئەوەی کە بۆ ئێمە لە خاچ درا. لەبەر ئەوە باوەڕ سەیری عیسا دەکات، و دەڵێت،
«سوپاس بۆ خودا لە ڕێگەی عیسای مەسیحی گەورەمانەوە.» هێز بەسەر گوناهدا، و بۆ پیرۆزی پراکتیکی، کە ئەم ڕاستییە دەیدات، بە شێوەیەکی زۆر پیرۆزیش خراوەتە ڕوو. ئەگەر پیاوە کۆنەکەمان لە خاچ درابێت، ناتوانین نکۆڵی لە هەموو لۆژیکەکانی، داواکارییەکانی، و سەرچاوەکانی بکەین. ئێمە «متمانەمان بە جەستە نییە.» ئەمە پاککردنەوەیەکی زۆر گەورەیە لە ڕێگرییەکان بۆ خوداپەرستی پراکتیکی. پاشان، ئەگەر ژیانمان لە مەسیحدا هەبێت کە زیندوو بووەتەوە، ژیان لە ڕۆحدا، و ڕۆح لە ئێمەدا بێت، دەتوانین هاوبەشی لەگەڵ گەورە عیسادا بکەین، و هێزی شایەتی بۆ ئەو لەم کاتی ڕەتکردنەوەیدا. لەبەر ئەوە چاوەکانمان، بە کاری پیرۆزکەری ئەم ڕاستییە، بەرەو دەرەوە و بەرەو سەرەوە بۆ خودی کوڕی خودا دەسوڕێنەوە، سەرچاوەی ڕاستەقینە و تەنها بۆ خۆشی و هێز. بەم شێوەیە ئێمە لەسەر کەشوهەوای خۆپەرستی و گوناهین، دەتوانین نکۆڵی لە ناخوداپەرستی و ئارەزووە دنیاییەکان بکەین، ئامادەین لەگەڵ مەسیحدا ئازار بکێشین، و ئەگەر پێویست بوو، بۆ مەسیح، و بە ئارامگرتنەوە چاوەڕێی گەڕانەوەی لە ئاسمانەوە بکەین. ئەمە ئارامی ڕاستەقینەی ڕۆح، و خۆشی قووڵ بە دڵەکانمان دەدات بۆ ئەوەی بەم شێوەیە بچینە ناو فێرکاری خوداییەوە کە ئێمە مردووین؛ کە مەسیح ژیانی ئێمەیە؛ کە لەم ساتەدا خودا دەتوانێت باسی ئێمە بکات وەک ئەوەی لە جەستەدا نین، بەڵکو لە ڕۆحداین. بەڵام پێویستمان بە وریاییە بۆ ئەوەی لە چێژوەرگرتنی ئەم ئازادییەی کە مەسیح پێی ئازادی کردووین، دوور نەکەوینەوە، و چاو بەرەو ناوەوە نەسوڕێتەوە، بۆ ئەوەی گرنگی بە خۆ – پیاوە کۆنەکە – بدەین، لە جیاتی ئەوەی خۆمان بە ڕاستی مردوو بۆ گوناه بزانین، و زیندوو بۆ خودا لە عیسای مەسیحی گەورەماندا. با هەموو باوەڕدارانی ڕاستەقینە بچنە ناو و چێژ لە شوێنی دروستکراوی نوێی پیرۆزی خۆیان لە مەسیحدا وەربگرن!
