بە یارمەتی خودا، دەمانەوێت هەندێک لەو مەترسییە تایبەتانە یان گوناهە گەورانە باس بکەین کە گەنجانی مەسیحی (و تەنانەت بەتەمەنەکانیش) تووشی دەبن، و سەبارەت بەوانە لەوانەیە یارمەتیدەر بێت بزانین کتێبی پیرۆز چی دەڵێت. "ئاگادارکردنەوەی پێشوەختە، خۆپاراستنی پێشوەختەیە" و ئەم نووسینانە بەو هیوایە گەرم و دوعایە نووسراون کە لەوانەیە بە شێوەیەکی پراکتیکی بەکاربهێنرێن لە ئاماژەدان و پاراستنی هەندێک لەو گوناه و کەموکوڕیانەی کە زۆرجار ڕێچکەیەکی دیکەی گونجاو تێکدەدەن و ناوی مەسیح ناشرین دەکەن.
جیهان بە کردارەکانمان لە بابەتە بچووکەکاندا حوکممان دەدات – نەک بە بڕی زانیاری لەسەر بنەماکانی کتێبی پیرۆز، بەڵکو بە جێبەجێکردنیان لە ژیانی ڕۆژانەدا.
ژیانی مەسیحی
تووڕەیی
جیاواز لە سێ بابەتەکەی پێشوو کە باسمان کرد (خۆپەرستی، لووتبەرزی، و حەسادەت)؛ ئەمە لە کتێبی پیرۆزدا بە دوو شێوە باس کراوە. یەکێکیان ئاماژە بەوە دەکات کەی ڕاستە تووڕە بیت، و ئەوی دیکە، کەی گوناهێکی گەورەیە. لەوانەیە سەرنجڕاکێشترین و سوودبەخشترین ڕێگا بۆ سەیرکردنی بابەتەکە ئەوە بێت کە سەرەتا چەند نموونەیەک لە هەریەکەیان تاوتوێ بکەین.
دەستپێدەکەین بە تووڕەیی وەک گوناهێک، و لە نموونە هەڵبژێردراوەکانەوە تێبینی دەکەین کە ئەنجامەکانی چین کاتێک خۆتی پێوە سەرقاڵ دەکەیت.
یەکەم نموونەی تووڕەیی لە حاڵەتی قاین دایە. ئەو "زۆر تووڕە بوو، و ڕوخساری گۆڕا،" ئەنجامەکەشی کوشتنی هابیل بوو.
لە سەرەتای 27:41، لە حاڵەتی عیسۆ، نموونەیەکی دیکە دەدۆزینەوە کە چۆن تووڕەیی هاوشێوەی کوشتنە، وەک چۆن خوداوەند لە مەتتا 5:21-22 ئاماژەی پێداوە.
کاتێک تووڕەیی گوناهبارانە دەبێت، هەمیشە ئەنجامی گوناهێکی پێشوەختەیە. کاتێک ڕاستودروستە، ئەنجامی هەستێکی ڕاستودروست و پیرۆزە.
بە لەبەرچاوگرتنی ئەمە لە کاتی تێپەڕین بەم نموونانەدا، سەرنجڕاکێش دەبێت کە نەک تەنها ئەنجامەکان، بەڵکو هۆکارەکانی تووڕەییش تێبینی بکەین. لە حاڵەتی قایندا هۆکارەکە حەسادەت بوو، لە حاڵەتی عیسۆدا، دڵپیسی بوو.
لە ژمارەکان 20:10-11، دەبینین نەرمونیانترین پیاو لەسەر زەوی بەهۆی بێسەبرییەوە تووشی تووڕەیی بوو، ئەنجامی تووڕەییەکەشی سەرپێچی بوو، سزاکەی کە وەریگرت دوورخستنەوە بوو لە خاکی بەڵێندراو.
زۆر کەس لەوانەیە موسا لەو کاتەدا پاساو بدەن، بەڵام خودا نایدات. ڕاستە کە تووڕە کرا، بەڵام شوێنکەوتووانی مەسیح لێرەدا دەبینن کە
هاندانی تووڕەیی پاساو نییە بۆ تووڕەیی. دەبێت لەبیرمان بێت کە تووڕەیی خودا هەمیشە تووڕەییەکی ڕاستودروستە، هی ئێمە بێگومان وانییە. بۆیە زۆرجار دەربڕینی "تووڕەیی پێ هێنا" بە خودا دەوترێت، بە ڕاستی؛ بەڵام مرۆڤ کە پشت بە خودا دەبەستێت، نابێت خۆی بداتە دەست تووڕەیی، بەڵکو بابەتەکە بە خودا بسپێرێت وەک باڵاترین.
عیسا کاتێک لەسەر زەوی بوو، شوێنی مرۆڤی گرتەوە؛ بۆیە هەموو شتێکی بە سەبر و نەرمونیانییەکی تەواو هەڵگرت، و دۆزەکەی خۆی سپارد بەوەی کە بە ڕاستودروستی حوکم دەدات.
سزا لە حاڵەتی موسادا لەوانەیە توند دەربکەوێت، بەڵام دەبێت لەبیرمان بێت کە موسا قەشەیەکی گەورە بوو، "موسا، پیاوی خودا"؛ و ئەو گوناهە بچووکە لە قەشەیەکی گەورەدا خراپترە لە گوناهێکی گەورە لە گوناهبارێکدا.
خودا ناتوانێت بە سووکی چاوپۆشی لە تەقینەوەی سۆزی سروشتی لە گەلەکەیدا بکات، تەنانەت کاتێک تووڕە دەکرێن؛ چونکە ئەو هێزی پێداون بۆ کۆنترۆڵکردنی.
لە 1 ساموێل 20:30 دەبینین شاول لە یۆناتان تووڕە بوو و هەوڵی کوشتنی دەدا، تووڕەییەکەی بەهۆی ڕق لێبوونەوەی داود بوو. لە دڵڕەقی ئەحەب بەرامبەر نابۆت (1 پاشایان 21) دەبینین کە
تووڕەیی دەبێتە هۆی کوشتن، کە بەهۆی چاوچنۆکییەوە بوو. لە 2 پاشایان 5:11 دەبینین تووڕەیی نەعمان بەهۆی لووتبەرزییەوە وروژێنرا، و وای لێکرد پەیامی خودا بۆ خۆی بە کەم بزانێت.
دەتوانین بە ئاسانی ئەم نموونانە زیاد بکەین، چونکە تۆوی ئەوان لە هەموو دڵێکی مرۆڤدایە (لە کردارەکانی کە پەیمانی کۆن ئاوێنەیەکی سەرسوڕهێنەریەتی)، بەڵام تەنها یەک یان دوو نموونەی دیکە هەڵدەبژێرین.
لە 2 پاشایان 16:10 دەبینین ئاسا زۆر لە حەنانی تووڕە بوو، چونکە حەنانی سەرزەنشتی کردبوو لەسەر سەرپێچییەکەی. ئەمەش وای لە ئاسا کرد حەنانی بخاتە زیندانەوە، کە کارێکی نادادپەروەرییەکی گەورە بوو.
لە حاڵەتی عوزیا (2 پاشایان 26:19)، تووڕەییەکەی بەهۆی سەرزەنشتکردنی بوو لەسەر ئەنجامدانی بێڕێزی، کە بەهۆی ئەو گوناهەوە دەستبەجێ لەلایەن خوداوە بە گولی سزا درا.
ئەم دوو نموونەیەی دوایی نیشانمان دەدەن کە چەندێک زۆرجار تووڕەیی لە دڵماندا ئەنجامی سەرزەنشتکردن یان ڕاستکردنەوەی دڵسۆزانەیە بۆ گوناهێک کە ئەنجاممان داوە. با خۆمان لەمە بپارێزین. ئەوەندە بەسە کە گوناهەکەمان ئەنجام داوە؛ بەڵام زۆر خراپترە، کاتێک لەلایەن خزمەتکارێکی خوداوە سەرزەنشت دەکرێیت، گوناهێکی دووەم، و لەوانەیە سێیەمیش، وەک ئاسا کردی، زیاد بکەیت.
دڵنیاین کە ئەگەر خوێنەرانمان بە وریاییەوە ئەم نموونانەی تووڕەیی هەڵسەنگێنن، و بە هۆکار و کاریگەرییەکانیان لەگەڵ مێژووی خۆیان بەراوردیان بکەن، ئەوا دەبینن کە وشەی خودا چەندە ئاوێنەیەکی وردی دڵی مرۆڤە. لە ئەستێر 3:5 دەبینین
تووڕەیی بەهۆی لووتبەرزییەوە، لە کەسی هامانی خراپەکاردا، و دەبێتە هۆی هەوڵی لەناوبردنی گەلێکی تەواو.
هەمان هۆکار، لووتبەرزی، لە حاڵەتی نەبووخەدنەسەردا، پڕی کرد لە تووڕەیی و قین، بە شێوەیەک کە شێوەی ڕوخساری گۆڕا (وەک قاین)، و بووە هۆی دڵڕەقییەکی زۆر لەلایەن ئەوەوە بەرامبەر قوربانییەکانی، کە خودا بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر کۆنترۆڵی کرد.
لە حاڵەتی یۆنادا تووڕەییەکی گەورەتر دەبینین کە بەهۆی بێسەبرییەوە بوو، کە وای لێکرد دژی خودا قسە بکات. وادیارە بە تەواوی خۆی دابووە دەستی، بە شێوەیەک کە لە بەشی 4:9 دا بە ڕاستی تووڕەیی ناڕاستودروستی خۆی بۆ خودا پاساو دەدات.
لە پەیمانی نوێدا تووڕەیی هێرۆدس دەبینین کە وای لێکرد منداڵانی بەیتلەحم بکوژێت.
هەروەها، لە لۆقا 4:28، دەبینین کە جوولەکەکان بەهۆی دڵپیسییەوە لە چاکەی خودا بۆ گەلان (ئایەتەکانی 24-27) هەوڵیان دا مەسیح لە هەمان شوێن بکوژن؛ و لە کردارەکان 7:54 دەبینین جوولەکەکان دووبارە پڕ بوون لە ڕق بەرامبەر مەسیح، بە ڕاستی بە تووڕەییەوە ددانیان لێک دەخشاند و ستیفانیان بەردباران کرد تا مرد.
هۆکار و ئەنجامەکانی تووڕەیی
لەمانەدا دەبینین کە تووڕەیی بەهۆی حەسادەت، دڵپیسی، بێسەبری، ڕق، لووتبەرزی، چاوچنۆکی، و بە سەرزەنشتە ڕاستودروستەکانی گەلی خوداوە دروست دەبێت؛ کە ئەگەر کۆنترۆڵ نەکرێت، دەبێتە هۆی دڵڕەقی و کوشتن، هەروەها سەرپێچی، نادادپەروەری و سووکایەتیکردن بە وشەی خودا.
بۆ ساتێک دەگەڕێینەوە بۆ ئەوەی لە کتێبی پیرۆزدا لەسەری وتراوە، دەبینین کە بە ڕوونی قەدەغە کراوە (مەتتا 5:22؛ ڕۆما 12:19)؛ کارێکی جەستەیە (غەلاتییەکان 5:20)؛ تایبەتمەندی گەمژەکانە (پەندەکان 12:16؛ 14:29؛ 27:3؛ هتد.)؛ سزای خۆی دەهێنێت (ئەیوب 5:2؛ پەندەکان 19:19)؛ زۆرجار بە قسەی خراپ دەوروژێنرێت (2 ساموێل 19:43، هتد.)، بەڵام بە نەرمونیانی هێور دەکرێتەوە (پەندەکان 15:1)؛ کە نابێت ئەوانی تر تووڕە بکەین (ئەفەسۆس 6:4؛ کۆلۆسی 3:21).
ئێستا بە کورتی هەندێک نموونە تاوتوێ دەکەین لە
تووڕەیی ڕاستودروست.
لە مەرقۆس 3:5 دەبینین خوداوەند تووڕە بوو، "چونکە دڵڕەقی دڵەکانیان خەمباری کردبوو." چەندە بە سروشتی لەم حاڵەتەدا هەست بە بێخۆپەرستی تووڕەییەکە دەکەین. هەمووی لە پێناوی ئەوان و بۆ شکۆمەندی خودایە. تووڕەیی ڕاستودروست هەرگیز خۆی بە هیچ شێوەیەک و فۆرمێک وەک هۆکارێک نییە.
موسا لە دەرچوون 11:8 تووڕە بوو، بەڵام لەبەر سووکایەتییەکانی فیرعەون بوو بە خوداوەند و گەلەکەی، جیاواز لە تووڕەییەکەی لە ژمارەکان 20، کە بەهۆیەوە سزا درا. هەروەها موسا بە شێوەیەکی هاوشێوە لە دەرچوون 32:19 و لێڤییەکان 10:16 تووڕە بوو.
لە نەحمیا 5:6 دەبینین نەحمیا زۆر تووڕە بوو لە دژی نادادپەروەرییەکی گەورە کە لەلایەن ئەوانی ترەوە و بەرامبەر ئەوانی تر ئەنجام درابوو، نەک لە دژی خۆی؛ بۆیە "باشی" کرد کە تووڕە بوو.
لە ئەفەسۆس 4:26 ئامۆژگارییەکەمان پێدەگات کە "تووڕە بن... و گوناه مەکەن"؛ واتە، تووڕەیی و کینە لە دڵماندا کۆ نەکەینەوە.
ئێستا دوو جۆر تووڕەییمان لەبەردەستدایە: یەکێکیان بە گشتی بەرهەمی گوناهێکی ترە، هەمیشە خۆی هۆکاری کۆتاییەتی؛ ئەوی دیکە لە پەرۆشی یان تووڕەیی بۆ خوداوەند سەرچاوە دەگرێت، و خودا یان گەلەکەی هۆکارەکەیەتی.
بەم شێوەیە دەبینین کە یەکەم تووڕەیی، وەک گوناهەکانی تری کە باسمان کرد، گوناهێکی خۆپەرستانەیە؛ و دڵنیاترین ڕێگا بۆ ڕزگاربوون لێی، ئازادبوونە لە خۆت.
ئەمە دەبێت لە گفتوگۆدا بێت، بەڵام بە کردەوە ڕوونادات تاوەکو مەسیح خۆی بە هێزێکی پێویست بۆ دڵ ئاشکرا دەکات بۆ ئەوەی بتە بێچارەکەی خۆی (2 کۆرنسۆس 4:10) جێگەی بگرێتەوە.
مەسیحییەک تەنها بەو ڕادەیە دەتوانێت دڵخۆش بێت کە ئەمە ڕاست بێت، چونکە مەسیحییەکی خۆپەرست شتێکی زۆر بەدبەختە، و بە ڕاستی دژایەتییەکە لە دەربڕینەکاندا.
بۆیە، دڵنیاترین ڕێگا بۆ زاڵبوون بەسەر گوناهی تووڕەییدا، نەک بە گەشەپێدانی سروشتێکی هێمن، کە تەنها مامەڵەکردنە لەگەڵ دەرەوە، بەڵکو بە لێدانی ڕەگ، کە خۆیەتی، و جێگەی گرتنەوەیەتی بە مەسیح.
مەسیحی ڕاستەقینە پەرۆشە بۆ بەرژەوەندییەکانی گەورەکەی، نەک هی خۆی، و لەوانەیە بە ڕاستودروستی تووڕە بێت کاتێک شکۆمەندی ئەو لە مەترسیدا بێت، بەڵام نەک لە پێناوی خۆیدا.
با خوداوەند هەموومان زیاتر پەرۆشمان بکات بۆ ئەو، و لە خزمەتکردن و دڵخۆشکردنی خۆمان ڕزگارمان بکات.
