کەلتوور: تۆ کێیت بۆ ئەوەی دادگاییم بکەیت؟
یەکێک لە بەناوبانگترین ئایەتەکانی کەلتوورەکەمان لەمڕۆدا مەتتا ٧:١ـە: «دادگایی مەکەن، بۆ ئەوەی دادگایی نەکرێن» (NKJV). هەردوو مەسیحی و بێباوەڕ لەوانەیە ئەم ئایەتە بهێننەوە ئەگەر تۆ بڵێیت شتێک کە ئەوان دەیکەن هەڵەیە. ئەمە بەتایبەتی ڕاستە لە ڕۆژگارەکەماندا کە «لێبوردەیی» تێدایە، کە لە ڕاستیدا گەڕانە بەدوای قبوڵکردندا. خەڵک دەیانەوێت ئەوانی تر شێوازی ژیانیان، فێرکردنیان یان هەر شتێکی تر بێت قبوڵ بکەن. ئەوان نایانەوێت هیچ کەسێک پرسیار لە شتێکی هەڵە بکات یان بە گوناهی ناوببات. ئەگەر تۆ وای بکەیت، ئەوا بە ئەگەری زۆر تۆ بە دادگاییکردن تۆمەتبار دەکرێیت!
کتێبی پیرۆز چی دەڵێت دەربارەی دادگاییکردن؟ وشەی «دادگا» بە شێوە جیاوازەکانی (دادگاییکردن، بڕیاردان، دادوەران و ئەوانی تر) زیاتر لە ٧٠٠ جار لە وشەی خودادا دۆزراوەتەوە. یەک کتێبی تەواوی کتێبی پیرۆز ناوی «دادوەران»ـە، چونکە دەربارەی کاتێک نووسراوە کە خودا دادوەرانی بەرزکردەوە بۆ سەرکردایەتیکردنی گەلەکەی.
دەسەڵات لەسەر دادگاییکردن
کتێبی پیرۆز زۆر بە ڕوونی دەری دەخات کە یەک دادوەری باڵا هەیە بۆ هەمووان – خودا خۆی. تەنها ئەو دەسەڵاتی هەیە بۆ دیاریکردنی ڕاست و هەڵە، لەوانەش پاڵنەر و ڕەفتارەکان. زۆر ئایەت لە پەیمانی کۆندا هەیە کە پێمان دەڵێن خودا دادوەرە، وەک:
«خودا دادوەرێکی دادپەروەرە، و خودا هەموو ڕۆژێک لە خراپەکاران تووڕەیە» (زەبوور ٧:١١). «ئەو جیهان بە ڕاستودروستی دادگایی دەکات، و ئەو بڕیارەکان بۆ گەلان بە ڕاستودروستی بەڕێوە دەبات» (زەبوور ٩:٨). «با ئاسمانەکان ڕاستودروستییەکەی ڕابگەیەنن، چونکە خودا خۆی دادوەرە. سێلا» (زەبوور ٥٠:٦). «چونکە یەزدان دادوەرەکەمانە، یەزدان یاسادانەرەکەمانە، یەزدان پاشاکەمانە؛ ئەو ڕزگارمان دەکات (ئیشایا ٣٣:٢٢).
کاتێک دەگەینە پەیمانی نوێ، دەبینین کە باوک دەسەڵات و دادگاییکردنی بە کوڕ سپاردووە. عیسا پێش ئەوەی دوای زیندووبوونەوەی سەربکەوێت بۆ ئاسمان، باسی ئەم دەسەڵاتەی کرد: «هەموو دەسەڵاتێک لە ئاسمان و لەسەر زەوی بە من دراوە» (مەتتا ٢٨:١٨). هەروەها دەخوێنینەوە:
«چونکە باوک هیچ کەسێک دادگایی ناکات، بەڵکو هەموو دادگاییکردنی بە کوڕ سپاردووە» (یۆحەننا ٥:٢٢). «من وەک ڕووناکی هاتوومەتە جیهان، بۆ ئەوەی هەر کەسێک باوەڕم پێ بهێنێت، لە تاریکیدا نەمێنێتەوە. و ئەگەر کەسێک گوێ لە قسەکانم بگرێت و باوەڕ نەهێنێت، من دادگایی ناکەم؛ چونکە من نەهاتووم بۆ دادگاییکردنی جیهان بەڵکو بۆ ڕزگارکردنی جیهان. ئەو کەسەی ڕەتم دەکاتەوە، و قسەکانم وەرناگرێت، ئەوەی هەیەتی دادگایی دەکات – ئەو وشەیەی کە من قسەم کردووە لە ڕۆژی دواییدا دادگایی دەکات» (یۆحەننا ١٢:٤٦-٤٨). «چونکە ئەو ڕۆژێکی دیاریکردووە کە تێیدا جیهان بە ڕاستودروستی دادگایی دەکات لەلایەن ئەو پیاوەی کە ئەو دیاری کردووە. ئەو دڵنیایی ئەمەی بە هەمووان داوە بە زیندووکردنەوەی لە مردووان» (کردارەکان ١٧:٣١).
کتێبی پیرۆز زۆر بە ڕوونی دەری دەخات کە ڕۆژێک عیسا بە ڕاستی هەموو مرۆڤایەتی دادگایی دەکات لەسەر بنەمای باوەڕی هەر تاکێک بە کوڕی خودا یان ڕەتکردنەوەی. دادوەری گەردوون پێشتر بڕیارەکەی دەربارەی ڕزگاری ڕاگەیاندووە: «وە ڕزگاری لە هیچ کەسێکی تردا نییە، چونکە هیچ ناوێکی تر لەژێر ئاسماندا لەنێو خەڵکدا نەدراوە کە بەهۆیەوە دەبێت ڕزگار بین» (کردارەکان ٤:١٢).
دادگاییکردن لەنێو خەڵکدا
ئێستا با دادگاییکردن تاوتوێ بکەین وەک چۆن پەیوەندی بە باوەڕداران و بێباوەڕانەوە هەیە. شێوازەکان جیاوازن کاتێک مامەڵە لەگەڵ ئەم دوو گرووپەدا دەکەین، بەڵام ئامانج بۆ هەردووکیان ئاشتەواییە. بێباوەڕان پێویستە مەسیح بناسن و لەگەڵیدا ئاشت ببنەوە، و باوەڕداران پێویستە لە مەسیحدا گەشە بکەن و لەگەڵ یەکتردا ئاشت ببنەوە.
هەر کاتێک ئێمە مزگێنی بە بێباوەڕان دەدەین، بڕیارێک دەدرێت سەبارەت بە پێگەی ئەوان لەگەڵ خودا. کتێبی پیرۆز بە ڕوونی ڕایدەگەیەنێت کە هەموو مرۆڤەکان گوناهبارن، لە شکۆمەندی خودا کەمترن و پێویستیان بە ڕزگاربوون لە گوناهەکانیان هەیە (ڕۆما ٣:٢٣). باوەڕداران دەبێت مزگێنی بە خۆشەویستی و بەخشندەییەوە پێشکەش بکەن – بە زانینی ئەوەی کە تەنها ئەوەی کتێبی پیرۆز دەڵێت گرنگە، نەک بۆچوونەکانی ئێمە!
زۆر کەس پێیان وایە کە مەسیحییەکان نابێت بڕیار لەسەر بابەتگەلێک بدەن وەک لەباربردن، داوێنپیسی، ڕەفتاری هاوڕەگەزبازی و هاوسەرگیری هاوڕەگەزبازی. ئەم بۆچوونە لەوانەیە ئاشکرا بێت کاتێک مەسیحییەک، بەپێی وشەی خودا، دەڵێت کە ڕەفتاری هاوڕەگەزبازی گوناهە و هاوسەرگیری هاوڕەگەزبازی هەڵەیە. ئەو باوەڕدارە لەوانەیە تووشی ناڕەزایەتی بێت وەک:
«تۆ کێیت بۆ ئەوەی دوو کەس دادگایی بکەیت کە یەکتریان خۆشدەوێت؟» «تۆ کێیت، بە کەسێک دەڵێیت کێی خۆشبوێت و کێی خۆشنەوێت؟ تۆش گوناهباری!» «ژیانی تایبەتی کەسێک پەیوەندی بە تۆوە نییە. دادگاییان مەکە.» هەندێک تەنانەت ئایەتەکەمان لە مەتتا ٧:١ دەهێننەوە – خودی کتێبی پیرۆز!
کێشەی لۆژیکی گرنگ هەیە لەگەڵ ئەو بانگەشەیەدا کە باوەڕداران نابێت بڕیار بدەن. ئەمە ئاشکرا دەبێت کاتێک ئێمە چوارچێوەی ئایەتەکەمان دەخوێنینەوە:
«دادگایی مەکەن، بۆ ئەوەی دادگایی نەکرێن. چونکە بەو دادگاییەی کە دادگایی دەکەن، دادگایی دەکرێن؛ و بەو پێوانەیەی کە بەکاری دەهێنن، بۆ ئێوە دەپێورێتەوە. و بۆچی سەیری خاڵەکە دەکەیت لە چاوی براکەتدا، بەڵام سەیری تەختەکە ناکەیت لە چاوی خۆتدا؟ یان چۆن دەتوانیت بە براکەت بڵێیت، 'با خاڵەکە لە چاوت دەربێنم'؛ و سەیری بکە، تەختەیەک لە چاوی خۆتدایە؟ دووڕوو! سەرەتا تەختەکە لە چاوی خۆت دەربێنە، و پاشان بە ڕوونی دەبینیت بۆ ئەوەی خاڵەکە لە چاوی براکەت دەربێنیت» (مەتتا ٧:١-٥).
لەو بەشەدا مەسیح باوەڕداران ئاگادار دەکاتەوە لە دادگاییکردن بە شێوەیەکی دووڕوویی یان مەحکومکەر. ئەو جۆرە دادگاییکردنە زۆرجار پەیوەستە بە فەریسییەکانەوە لە کاتی خزمەتی عیسادا. زۆر کەس کە «دادگایی مەکە» لە مەتتا ٧:١ دەهێننەوە، سەرنج نادەنە فەرمانی دادگاییکردن لە مەتتا ٧:٥، کە دەڵێت، «ئەوسا بە ڕوونی دەبینیت بۆ ئەوەی خاڵەکە لە چاوی براکەت دەربێنیت.» خاڵی سەرەکی کە عیسا لێرەدا جەختی لێدەکاتەوە ئەوەیە کە خۆت دادگایی بکەیت پێش ئەوەی بڕیار لەسەر کەسانی تر بدەیت. سەرنج بدە کە لێکجیاکردنەوە و دادگاییکردن پێویستن. لە چوارچێوەیەکی فراوانتردا، عیسا بە باوەڕداران دەڵێت کە لە کاتی فێرکردنی درۆ و پێغەمبەرانی درۆدا لێکجیاکەرەوە بن چونکە ئەوان «وەک مەسیحی» دەردەکەون، بەڵام ئامانجیان ئەوەیە کە مێگەلەکە گومڕا بکەن (مەتتا ٧:١٥-٢٠؛ لۆقا ٦:٤٣-٤٥).
وەک مەسیحییەکان دەبێت ژیانێکی خوداپەرستانە بژین، سەرەتا سەرنج بخەینە سەر تۆبەکردنمان لە گوناه. پیرۆزکردن، ژیانێکی جیاکراوە بۆ خودا و لە جیهان و ڕێگاکانی، پرۆسەیەکی درێژخایەنە بۆ گۆڕانکاری ڕۆژانە بۆ وێنەی مەسیح. بەبێ ڕوودانی ئەمە، ئێمە هیچ شوێنێکمان نییە بۆ یارمەتیدانی کەسێکی تر. ئەوەی مەسیح فێری باوەڕدارانی دەکات لە مەتتا ٧ ئەوەیە کە ئەگەر ئێمە بە شێوەیەکی کەسی لە گوناهەکانمان تۆبەمان نەکردبێت، ئێمە لە هیچ پێگەیەکدا نین بۆ ئەوەی بە کەسانی تر بڵێین چەندە گوناهبارانە ڕەفتار دەکەن. بەڵام لەبیرت بێت، کتێبی پیرۆز دەڵێت کە مزگێنی ڕابگەیەنین – و بەشێک لە پەیامی مزگێنی ئەوەیە کە خەڵک گوناهبارن و پێویستیان بە ڕزگارییە.
زۆرجار بانگەشە لە مەسیحییەکانەوە دەبیستین کە نابێت بڕیار لەسەر باوەڕدارانی تر بدەین، بەتایبەتی سەبارەت بە فێرکردنە هەڵەکانیان. ئەوان پێمان دەڵێن کە دەبێت تەنها یەکترمان خۆشبوێت و دادگایی نەکەین. بەڵام ئایا بەڕاستی خۆشەویستی نیشان دەدات ئەگەر ڕێگە بدەین مەسیحییەکی تر لە هەڵەدا بمێنێتەوە و تەنانەت کەسانی تر فریو بدات؟ خۆشویستنی کەسانی تر پێویستی بەوە هەیە کە بە میهرەبانییەوە ڕاستیان بکەینەوە کاتێک دەکەونە هەڵەوە (بڕوانە مەتتا ١٨؛ ١ کۆرنسۆس ١:١١ و گالاتییەکان ٦:١). ئەوانەی هەڵە دەکەن بە پێویست نازانن کە لە هەڵەدان؛ لەوانەیە فریو درابن یان نەزان بن. بۆیە دەبێت بە نەرمی و بە وریاییەوە هەڵەکە ڕاست بکەینەوە سەبارەت بە فێرکردن، گرنگ نییە دۆخەکە چی بێت. لە کۆتاییدا، ئەمە یەکێکە لە بەرپرسیارێتییەکانی کەنیسە: بۆ فێرکردنی فێرکردنی دروست و ڕاستکردنەوەی فێرکردنی هەڵە (٢ تیمۆساوس ٢:٢٥، ٣:١٦؛ تیتۆس ٢:١). و دەبێت لێکجیاکردنەوە (دادگاییکردن لەنێوان ڕاست و هەڵە) بەکار بهێنین ئەگەر بمانەوێت گوێڕایەڵی ئایەتگەلێک بین وەک:
«بەڵام ئێستا من بۆ ئێوەم نووسیوە کە هاوڕێیەتی لەگەڵ هیچ کەسێکدا نەکەن کە ناوی برایە، کە داوێنپیسە، یان چاوچنۆکە، یان بتپەرستە، یان جنێودەرە، یان سەرخۆشە، یان گەندەڵکارە – تەنانەت نان لەگەڵ کەسێکی وادا مەخۆن. چونکە من چی پەیوەندیم هەیە بە دادگاییکردنی ئەوانەش کە لە دەرەوەن؟ ئایا ئێوە ئەوانەی کە لە ناوەوەن دادگایی ناکەن؟ بەڵام ئەوانەی کە لە دەرەوەن خودا دادگاییان دەکات. بۆیە 'کەسە خراپەکە لە خۆتان دوور بخەنەوە'» (١ کۆرنسۆس ٥:١١-١٣). «ئەگەر ئێوە بڕیارتان هەیە سەبارەت بە شتەکانی پەیوەندیدار بەم ژیانەوە، ئایا ئەوانەی کە کەمترین ڕێزیان لێدەگیرێت لەلایەن کەنیسەوە دیاری دەکەن بۆ دادگاییکردن؟» (١ کۆرنسۆس ٦:٤). «بەڵام ئێمە فەرمانتان پێدەکەین، برایان، بە ناوی گەورەمان عیسای مەسیح، کە لە هەر برایەک دوور بکەوینەوە کە بە شێوەیەکی ناڕێک دەڕوات و بەپێی ئەو نەریتە نییە کە لە ئێمەی وەرگرتووە» (٢ تەسەلۆنیکی ٣:٦).
هەروەها ١ تیمۆساوس ٦:٢٠ و تیتۆس ٣:٩ لەبەرچاو بگرە.
دادگاییکردنی کەسانی تر چی ناگەیەنێت
لێکجیاکردنەوە سەبارەت بە کەسایەتی یان فێرکردنی کەسێک هەڵە نییە. زۆر کەس مەتتا ٧:١ دەهێننەوە دەربارەی دادگایی نەکردنی کەسانی تر بەبێ خوێندنەوەی تا ئایەتی ٦، کە عیسا دەڵێت، «شتە پیرۆزەکان مەدەن بە سەگەکان؛ و مروارییەکانتان فڕێ مەدەنە بەردەم بەرازەکان.» بۆ گوێڕایەڵیکردنی ئەم ئایەتە دەبێت هەندێک بڕیاری دادگاییکەرانە دەربارەی کەسایەتی کەسێک بدەیت!
دواتر، لە ئایەتی ١٥، عیسا فەرمووی، «وریای پێغەمبەرانی درۆ بن، کە بە جلوبەرگی مەڕەوە دێنە لاتان، بەڵام لە ناخەوە گورگی دڕندەن.» مەڕێکی لێکجیاکەرەوەی دەوێت بۆ ئەوەی بناسێتەوە کامانە مەڕی ڕاستەقینە نین و کەسانی تر ئاگادار بکاتەوە، «ئەوە مەڕی ڕاستەقینە نییە! ئەوە گورگێکە جلوبەرگی مەڕی پۆشیوە!» ئەمە پێویستی بە دادگاییکردنی فێرکردنی پیاوەکە هەیە وەک درۆ. ڕۆما ١٦:١٧-١٨ بەردەوام دەبێت: «چاودێری ئەوانە بکەن کە ناکۆکی و بەربەست دروست دەکەن بە پێچەوانەی ئەو فێرکردنەی کە فێربوون، و لێیان دوور بکەونەوە. چونکە ئەو جۆرە پیاوانە کۆیلەن، نەک هی گەورەمان مەسیح بەڵکو هی ئارەزووەکانی خۆیانن؛ و بە قسە شیرین و فێڵبازەکانیان دڵی کەسانی بێگومان فریو دەدەن» (NASB).
هەندێک دەڵێن کە ئاساییە فێرکردنی درۆ بە شێوەیەکی گشتی ئاشکرا بکرێت بەڵام نابێت هەرگیز بە تایبەتی ناوی مامۆستایەکی درۆ ببرێت. بەڵام پۆڵس لە ١ تیمۆساوس ١:١٩ ئاماژە بەوە دەکات کە هەندێک باوەڕ و ویژدانێکی باشیان ڕەتکردووەتەوە، «و لە باوەڕیاندا تووشی کەشتیشکاندن بوون.» ئەو لێرەدا نەوەستاوە، بەڵکو بەردەوام دەبێت، «لە نێو ئەمانەدا هیمینایۆس و ئەسکەندەر هەن، کە من ئەوانم ڕادەستی شەیتان کردووە، بۆ ئەوەی فێر بکرێن کە کفر نەکەن» (ئایەتی ٢٠). ئەو هەروەها ناوی هیمینایۆس و فیلێتۆس دەهێنێت، و زیاد دەکات، «پیاوانێک کە لە ڕاستی لایانداوە و دەڵێن کە زیندووبوونەوە پێشتر ڕوویداوە، و باوەڕی هەندێک کەسیان تێکداوە» (٢ تیمۆساوس ٢:١٧-١٨). دواتر پۆڵس بە تیمۆساوس دەڵێت، «دیماس، بەهۆی خۆشویستنی ئەم جیهانەی ئێستا، جێی هێشتووم» (٤:١٠). لە ئایەتی ١٤دا ئاگاداری تیمۆساوس دەکاتەوە لە «ئەسکەندەری مسگەر،» کە زۆر زیانی بە پۆڵس گەیاند. نێردراوی خۆشەویستی، یۆحەننا، لە ٣ یۆحەننا ٩-١٠دا مێگەلەکە ئاگادار دەکاتەوە لە «دیۆترێفێس، کە حەزی لێیە لە نێوانیاندا یەکەم بێت،» بەڵام «ئەوەی کە ئێمە دەڵێین قبوڵ ناکات.» پۆڵس ناوی دوو ژنی شەڕکەر دەهێنێت، ئیۆدیا و سینتیچێ، و داوایان لێدەکات «لە یەکڕیزیدا لە گەورەدا بژین» (فیلیپییەکان ٤:٢). ئەو بە ڕوونی بە کەنیسەی کۆلۆسای دەڵێت، «بە ئارکیپۆس بڵێن، 'وریای خزمەتەکەت بە'» (کۆلۆسای ٤:١٧). ئەم نێردراوانە، بە سەرکردایەتی ڕۆحی پیرۆز، ناوی کەسەکانیان هێنا!
نێردراوان، لە هیچ یەکێک لەم حاڵەتانەدا، بە هەڵە کەسانی تریان دادگایی نەکردووە. بۆیە دەبێت ئەوە دەرئەنجام بدەین کە دادگاییکردنی کەسێک نییە بۆ ئەوەی لێکجیاکردنەوە سەبارەت بە ڕەفتاری ناخوداپەرستانە یان فێرکردنی درۆ ئەنجام بدەین. هەروەها دادگاییکردنی کەسێک نییە بۆ ئەوەی لەگەڵیدا قسە بکەیت دەربارەی گوناه یان فێرکردنی درۆ. ئەگەر منداڵەکەت ببینیت کە خەریکە ڕادەکاتە بەردەم ئۆتۆمبێلێکی خێرا، هەموو شتێک دەکەیت لە توانای خۆتدا بۆ ئەوەی ئاگاداری بکەیتەوە. ئەگەر برایەک لە مەسیحدا ببینیت کە خەریکە ژیانی خۆی بە گوناه یان بە باوەڕهێنان بە فێرکردنی درۆ تێکدەدات، خۆشەویستی دەبێت هانت بدات بۆ ئەوەی هەموو شتێکی گونجاو بکەیت بۆ ئەوەی بە میهرەبانییەوە ئاگاداری بکەیتەوە. یاقوب ٥:١٩-٢٠ دەڵێت، «برایانم، ئەگەر یەکێک لە ئێوە لە ڕاستی لایدا و یەکێک گەڕاندیەوە، با بزانێت کە ئەو کەسەی گوناهبارێک لە هەڵەی ڕێگاکەی دەگەڕێنێتەوە، ڕۆحی لە مردن ڕزگار دەکات و زۆر گوناه دادەپۆشێت.»
پۆڵس فێری کرد کە بەرپرسیارێتی هەموو باوەڕدارێکی ڕۆحییە کە ڕووبەڕووی هاوکارێکی قوتابی بێتەوە کە کەوتووەتە ناو گوناهەوە (گالاتییەکان ٦:١). دەبێت لە تایبەتیدا دەست پێبکات، مەگەر گوناهەکە بە ئاشکرا کرابێت (گالاتییەکان ٢:١١-١٤؛ ١ کۆرنسۆس ٥:١-١٣). گەورەمان عیسا ئەم جۆرە ڕووبەڕووبوونەوەیەی لە مەتتا ١٨:١٥-١٨ فێر کرد.
دادگاییکردنی کەسێک نییە بۆ هەڵسەنگاندنی پێگەیشتنی ڕۆحی یان بۆچوونە فێرکارییەکان بۆ خزمەت. بۆ ئەوەی بڕیاری خزمەتی ژیرانە بدرێت و مێگەلەکە بەڕێوە ببرێت، دەبێت بڕیار لەسەر کەسایەتی و بۆچوونە فێرکارییەکانی کەسێک بدرێت.
دادگاییکردنی کەسانی تر بە هەڵە
ئێمە بە هەڵە کەسانی تر دادگایی دەکەین کاتێک ڕەخنەیان لێدەگرین لە دەرئەنجامی حەسادەت، تاڵی، ئارەزووی خۆپەرستانە یان گوناهێکی تر، نەک بەدوای بنیاتنانیاندا بین لە مەسیحدا. یاقوب ٤:١١ پاڵنەرەکانمان لە دادگاییکردندا دەخاتە ژێر پرسیارەوە: «خراپە بە یەکتر مەڵێن» (NKJV). ناوزڕاندن بە واتای ئەوە دێت کەسێک ناوزڕێنیت یان ناوبانگی تێکبدەیت بە بڵاوکردنەوەی زانیاری درۆ یان بە ئەنقەست چەواشەکارانە. بەڵام ئەو وشەیەی کە یاقوب بەکاری دەهێنێت واتایەکی فراوانتری هەیە کە هەر جۆرە ڕەخنە یان لێدوانێکی نەرێنی لە پاڵنەرە خۆپەرستانەکانەوە دەگرێتەوە.
ئێمە بە هەڵە کەسێک دادگایی دەکەین کاتێک وا دادەنێین کە هەموو ڕاستییە پەیوەندیدارەکان و پاڵنەرەکانی پشت قسە یان کردارەکانی کەسەکە دەزانین. پەندەکان ئاگادارمان دەکەنەوە کە «ئەوەی پێش ئەوەی گوێی لێبێت وەڵامی بابەتێک دەداتەوە، گەمژەیی و شەرمەزارییە بۆی» چونکە «یەکەم کەس کە داوای خۆی دەکات ڕاست دەردەکەوێت، تا دراوسێکەی دێت و لێکۆڵینەوەی لێدەکات» (پەندەکان ١٨:١٣،١٧).
دووبارە، ئێمە بە هەڵە کەسێک دادگایی دەکەین کاتێک ستانداردەکانی مرۆڤ دادەنێین نەک پابەندبوون بە وشەی خودا وەک ستاندارد. پۆڵس دوو بەشی بۆ ئەم کێشەیە تەرخان دەکات. لە ڕۆما ١٤، باوەڕدارانی ڕووەکی ئەوانەیان دادگایی دەکرد کە گۆشتیان دەخوارد. ئەوانی تر ڕۆژانی دیاریکراویان وەک پیرۆز دەگرت و ئەوانەیان دادگایی دەکرد کە وایان نەدەکرد. لە ١ کۆرنسۆس ٨، کێشەکە خواردنی گۆشت بوو کە بۆ بتەکان قوربانی کرابوو. هەڵەیە کە باوەڕی کەسی ببرێتە ئەو بوارانەی کە کتێبی پیرۆز فەرمانی یەکلاکەرەوە نادات و بۆچوونەکان وەک ستاندارد دابنرێن بۆ دادگاییکردنی ئەوانەی کە هاوبەشیان ناکەن. ئەمە ئەوەیە کە فەریسییەکان کردیان کاتێک دەیان یاسای مرۆڤکردیان بۆ یاسای خودا زیاد کرد و پاشان هەموو ئەوانەیان دادگایی دەکرد کە پابەند نەبوون بە یاساکانیانەوە . ئەوان بایەخێکی زۆریان بە بابەتە بچووکەکان دەدا و سەرنجیان لەسەر دەرکەوتنە دەرەکییەکان بوو، بەڵام دڵیان لە خودا دوور بوو. ئەوان فەرمانەکانی خودایان پشتگوێ خست و لەبری ئەوە پابەند بوون بە نەریتەکانی مرۆڤەوە (مەرقۆس ٧:٦-٩).
ئەگەر سەرەتا گوناهی خۆمان دادگایی نەکەین پێش ئەوەی هەوڵی یارمەتیدانی کەسێکی تر بدەین لە گوناهەکەیدا، ئەوا بە هەڵە دادگایی دەکەین. ئەمە فێرکردنی ڕاستەقینەی مەتتا ٧:١-٥ـە، وەک پێشتر ئاماژەی پێکرا. گەورەمان ناڵێت کە هەڵەیە یارمەتی براکەت بدەیت بۆ دەرهێنانی خاڵەکە لە چاوی. بەڵام پێش ئەوەی هەوڵی ئەوە بدەیت، مامەڵە لەگەڵ دارەکەدا بکە لە چاوی خۆتدا.
ئێمە بە هەڵە کەسێک دادگایی دەکەین کاتێک زانیاری نهێنی یان کەسی بە مەبەستێکی هەڵە بڵاو دەکەینەوە. ئاسانە کە ڕۆحی دەربکەویت و بە باوەڕدارێکی تر بڵێیت، «ویستم ئەم دۆخەت پێ بڵێم بۆ ئەوەی نوێژ بکەیت.» ڕاستییەکە زۆرجار ئەوەیە کە تەنها ویستمان هەست بە گرنگی بکەین چونکە شتێک دەزانین. دەبێت وریابین.
لە کتێبی پیرۆزەوە ڕوونە کە نابێت پاڵنەرەکانی کەسێک دادگایی بکەین چونکە ناتوانین سەیری دڵی تاکێک بکەین. بەڵام کتێبی پیرۆز بە هەمان شێوە ڕوونە کە کاتێک هەیە بۆ دادگاییکردنی بەرهەم و کردارەکانی کەسێک کە بانگەشەی ئەوە دەکات شوێنکەوتووی مەسیحە. نابێت هەرگیز مەحکوم بکەین، بەڵام دەبێت لێکجیاکردنەوەمان هەبێت سەبارەت بەوەی ئایا ژیانەکە لەگەڵ بانگەشەکەدا دەگونجێت یان نا.
بۆچی هەموو ئەمە گرنگە؟
چی لە مەترسیدایە سەبارەت بە دادگاییکردن؟ چی بەڕاستی دەبێت نیگەرانمان بکات؟ شکۆمەندی خودا!
ئەوە بە تەواوی ڕاستە کە خودا خۆشەویستییە (١ یۆحەننا ٤:٨-١٠)، بەڵام هەمان کتێبی پیرۆزیش پێمان دەڵێت کە «خودا ڕووناکییە و هیچ تاریکییەک لەو نییە» (١:٥). ئەم بەشی یەکەمە بەردەوام دەبێت و پێمان دەڵێت کە ژیانمان دەبێت لەگەڵ بانگەشەکەماندا بگونجێت: «ئەگەر بڵێین کە هاوبەشیمان لەگەڵیدا هەیە و لە تاریکیدا دەڕۆین، ئەوا درۆ دەکەین و ڕاستی پەیڕەو ناکەین» (ئایەتی ٦). ناتەباییە کە بڵێم من مەسیحیم و پاشان بە شێوەیەک پەیڕەو بکەم یان بژیم کە دژی وشەی خودا بێت.
وەک مەسیحییەک دەبێت نیگەرانی شکۆمەندی خودا بم. ئەمڕۆ زۆر شت دەربارەی مافەکانی خەڵک دەکرێت، بەڵام مافەکانی خودا چی؟ مافەکانی گەورەمان عیسا چی؟ پۆڵس لە ٢ کۆرنسۆس ٤:٣-٦ ڕوونی دەکاتەوە کە شەیتان دەیەوێت چاوی خەڵک کوێر بکات بۆ ئەوەی ڕێگرییان لێبکات لە بینینی ڕووناکی مزگێنی شکۆمەندی مەسیح! وەک مەسیحییەکان، ئەو ڕووناکییە دەبێت لە ئێمەدا ببریسکێتەوە و دەبێت لە ئێمەوە ببریسکێتەوە (٢ کۆرنسۆس ٤:٦-٧؛ ١ پەترۆس ٢:٩). ژیانمان دەبێت نەک تەنها خۆشەویستی خودا، بەڵکو پیرۆزییەکەشی نیشان بدات (١ پەترۆس ١:١٥-١٦).
