پێویستە مرۆڤ زانیاری لەسەر «ڕاستیی دابەشکاری» هەبێت بۆ ئەوەی بە دروستی لە کتێبی پیرۆز تێبگات. خودا لە کاتە جیاوازەکاندا بە شێوازی جیاواز مامەڵەی لەگەڵ مرۆڤەکاندا کردووە و سرووشتی نوێی لە خۆی و ویستی خۆی هێناوەتە ئاراوە. ڕاستیی دابەشکاری فێرمان دەکات کە بە دروستی جیاوازی بکەین لە نێوان ئەم شێوازە جیاوازانە و سروشتیان بناسینەوە بۆ ئەوەی تایبەتمەندییە دیارەکانی هەر دابەشکارییەک تێبگەین. بەم شێوەیە سروشتی ڕاستەقینەی بانگەوازەکەمان و دابەشکارییە تایبەتەکەمان فێر دەبین.
تایبەتمەندی دیاری دابەشکاری پێشوو بریتی بوو لە ئیسرائیل، گەلی زەمینی هەڵبژێردراوی خودا. دابەشکاری ئێستامان لە ڕۆژی پەنجا (٥٠ ڕۆژ دوای هەستانەوەی مەسیح) دەستی پێکرد و بە تایبەتمەندی تەواو جیاواز دیاری کراوە: کەنیسە نەک ئیسرائیل لە بیرکردنەوەکانی خودادا دیارە.
کاتێک باسی ئیسرائیل دەکەین، مەبەستمان جوولەکەکان نییە. مەبەستمان ئەوەیە کە ئەو نەتەوەیە لە پلانی ڕەسەنی خودادا بۆیان چی بوو. بە هەمان شێوە، بە کەنیسە، مەبەستمان هیچ بینا یان مەزهەب یان گرووپێکی باوەڕدارانی ڕاگەیەندراو نییە کە لە شوێنێکدا کۆبوونەتەوە، بەڵکو بە سادەیی *هەموو* ئەوانەی کە لە جیهانەوە بۆ لای خودا بانگ کراون لەلایەن خودی خۆیەوە لەم دابەشکارییەی ڕەتکردنەوەی مەسیحدا --- کەنیسە بەپێی دیزاین و بیرکردنەوە ڕەسەنەکانی خودا.وشەی یۆنانی کە لە KJV وەرگێڕدراوە بۆ «کەنیسە» بە سادەیی واتە «بانگکراوەکان». بۆیە بە بانگەوازەکەی خودا و ڕۆحی پیرۆزی نیشتەجێبوو، هەموو باوەڕداران پێکەوە کۆکراونەتەوە بۆ کۆمەڵگەی خودا یان کەنیسە.
وشەی «کەنیسە» (ecclesia: بانگکراوەکان) بە سێ شێواز لە کتێبی پیرۆزدا بەکارهاتووە: بۆ ئاماژەکردن بە کۆی ژمارەی مەسیحییەکان لە هەر شوێنێک (1 کۆرنسۆس، 1:2، کۆلۆسی 4:15)، کۆی ژمارەی مەسیحییەکان لەسەر زەوی لە هەر کاتێکدا (1 کۆرنسۆس 10:32، 12:28، ئەفەسۆس 1:22) و کۆی ژمارەی مەسیحییەکان (بانگکراو و مۆرکراو لەلایەن ڕۆحی پیرۆزەوە) لە نێوان پەنجا و ڕاپچەردا -- هاتنی خودا لە ئاسماندا (ئەفەسۆس 3:21، 5:25). ئێمە بە گشتی وشەکە بە دوایین (جیهانی) بەکارهێنانەکەی بەکار دەهێنین، هەرچەندە ئەگەر باسی کەنیسە بکەین وەک ئەوەی ئەمڕۆ لەسەر زەوی بوونی هەیە، بە ئاشکرا مەبەستمان بەکارهێنانی پێشووترە کە تێیدا کەنیسەمان وەک سوپایەک بینی کە هەر وەک خۆی دەمێنێتەوە هەرچەندە یەکە پێکهێنەرەکانی لە ژمارە و کارمەندیشدا دەگۆڕێن.
کاتی دابەشکارییەکی نوێ
دوای ئەوەی زاراوەکانمان پێناسە کرد، با هەندێک جیاوازی ببینین. یۆحەننای لەئاوباپتێز، پێشەنگی مەسیح، دواین کەس بوو لە زنجیرەیەکی درێژی پێغەمبەرانی دابەشکاری پێشوو. قسەکانی خودا لەژێر دابەشکاری کۆندا لەگەڵ ئەودا وەستان.
«یاسا و پێغەمبەران تا یۆحەننا بوون؛ لەو کاتەوە، پادشاهێتی خودا ڕاگەیەندراوە» (لۆقا 16:16). هاتنی مەسیح بۆ جیهان لەلایەن زەکەریاوە وەک هاتنی ڕۆژئاوا («هەڵهاتنی خۆر») لە بەرزاییەوە وەسف کرا (لۆقا 1:78). دەرکەوتنی ئەو لەسەر زەوی دەستپێکی ڕۆژێکی نوێی ڕاگەیاند – هێشتا دەستپێکی ڕاستەقینەی نەبوو. خودا عیسا ئەرکێکی هەبوو کە لە ناو ئیسرائیلدا جێبەجێی بکات، بۆیە پێویست بوو خۆی وەک مەسیحی درێژخایەن بەڵێندراو بەوان بناسێنێت. جگە لەوەش، بناغەکانی بەرەکەت دەبێت لە ناو ئازارەکانی گۆلگۆتادا دابنرێن. بەڵام کاتێک هەموو ئەمانە تێپەڕین، کاتێک خودا عیسا مرد، هەستایەوە، سەرکەوت بۆ ئاسمان و ڕۆحی پیرۆزی ناردە خوارەوە، ئەوکات ڕۆژە نوێیەکە (دابەشکارییەکە) دەستی پێکرد؛ بەڕاستی نوێ بوو: بە تەواوی جیاواز بوو لە هەموو ئەوەی پێشتر ڕوویدابوو.
جیاوازییە سەرەکییەکان لە نێوان دابەشکارییەکاندا
تایبەتمەندی دابەشکاری کۆن بریتی بوو لە یاسا لە کاتێکدا نیعمەت تایبەتمەندی سەرەکی دابەشکاری نوێیە. دابەشکاری کۆن بە پێدانی یاسا لە سینا دەستی پێکرد. لەژێر یاسادا، خودا داوای لە پیاوان دەکرد. خودا دەبوو مافی خۆی لە پیاوان وەربگرێت. ئەوەی کە مرۆڤ دەستبەجێ و بە تەواوی شکستی هێنا، بە هیچ شێوەیەک پیاوانی لە بەرپرسیارێتییە نوێیەکانیان ڕزگار نەکرد. بەڵام، خودا بە موسای وت کە بە میهرەبانی، ئەو وێرانکارییە هەڕەشە لێکراوە ڕادەگرێت بەهۆی هاتنی مەسیحەوە (دەرچوون 33:19). یاساکە، بەڵام، بەردەوام بوو وەک مامۆستایەک (غەلاتییەکان 3:24) تا مەسیح هات.
لە کاتی خۆیدا، مەسیح هات. هێزێک بەهێزتر لە یاسا لە ئەودا هەبوو، وەک لە حاڵەتی ژنە گوناهبارەکەدا لە یۆحەننا 8:1-11 بینرا. لەژێر کاریگەری بەهێزی نیعمەتدا، دووڕووەکان زۆر کاریگەرتر لەژێر یاسادا تاوانبار کران. زیاتر، گوناهبارەکە لێخۆشبوو؛ شتێک کە یاسا نەیدەتوانی بیکات. بەم شێوەیە، ئەمڕۆ، خودا دەدات و مرۆڤ وەردەگرێت.
بەم شێوەیە دابەشکاری نوێ بە نیعمەت دیاری کراوە کە «لە ڕێگەی ڕاستودروستییەوە بۆ ژیانی هەتاهەتایی لە ڕێگەی عیسای مەسیحی خوداوەندمانەوە فەرمانڕەوایی دەکات» (ڕۆما 5:21). دابەشکاری کۆن لە دەوری ئیسرائیل دەسوڕایەوە لە کاتێکدا نوێیەکە پەیوەستە بە کەنیسەوە. یاساکە تەنها بە ئیسرائیل درا چونکە سەرنجی خودا لەسەر ئیسرائیل وەک نەتەوەیەک بوو. ئیمتیازاتەکانیان نەتەوەیی بوون، نەک تاکەکەسی، هەرچەندە خودا هەمیشە مامەڵەی نهێنی لەگەڵ تاکەکاندا هەبوو و ئەم مامەڵانە لە ڕۆژانی شکستی نەتەوەییدا دیارتر بوون. بەڵام لە سەرەتایاندا، خودا بە شێوەیەکی نەتەوەیی وەریگرتن بەبێ ئاماژەکردن بە باری ڕۆحی تاکەکان: پێگەی ئیسرائیل لەبەردەمیدا لەسەر بنەمای نەتەوەیی بوو.
لە لایەکی ترەوە، هیچ شتێکی نەتەوەیی لە کەنیسەدا نییە. ئەمڕۆ، خودا سەردانی هەموو نەتەوەکان دەکات «بۆ ئەوەی گەلێک بۆ ناوی خۆی لێیان دەربکات» (کردارەکان 15:13-14). ئەوانەی بەم شێوەیە بۆ ناوی ئەو کۆکراونەتەوە کەنیسە پێکدەهێنن.
بەم شێوەیە کەنیسە دەرەوەی نەتەوەییە، نەک نەتەوەیی یان تەنانەت نێودەوڵەتی. بە تەواوی لە دەرەوەی هەموو جیاوازییە نەتەوەییەکانە و بە تەواوی سەربەخۆیە لەوانە.کەنیسە یەک مێگەلە (یۆحەننا 10:16، RV)، یەک جەستەیە (1 کۆرنسۆس 12:13)، ماڵێکی ڕۆحییە، کاهینایەتییەکی پیرۆزە (1 پەترۆس 2:5) و خێزانێکە کە منداڵانی خودا پێکدەهێنێت (1 یۆحەننا 2:12، 3:1).
جگە لەوەش، کەنیسە لە تاکەکان پێکدێت کە بە شێوەیەکی کەسی لەگەڵ خودا ڕاستکراونەتەوە، لێخۆشبوونیان وەرگرتووە و ڕۆحی پیرۆز تێیاندا نیشتەجێیە. تەنها ئەوکات دەبنە ئەندامی جەستە و «بەردی زیندوو» لە ماڵی ڕۆحیدا.
پەرستنێکی ڕێوڕەسمی پەیوەست بوو بە ئیسرائیلەوە – پەرستنێک کە تەنها کارەکانی داهاتووی خودای وێنا دەکرد. ئیمتیازاتەکانی کەنیسە پەیوەستن بە ڕاستییە هەتاهەتاییەکان خۆیانەوە – بە ماددە نەک سێبەرەکان. پەرستنی کەنیسە لە قوربانی و ڕێوڕەسمی هێمایی پێکنایەت بەڵکو لە «پەرستن بە ڕۆح و بە ڕاستی» (یۆحەننا 4:23-24).
یاساکە (جوولەکایەتی) تەنها «سێبەری شتە باشەکانی داهاتوو بوو نەک وێنەی ڕاستەقینەی شتەکان» (عیبرانییەکان 10:1). بەڵام بۆ ئێمە، شتە باشەکان هاتوون. مەسیح دامەزراندوونی (عیبرانییەکان 9:24، 10:12)، ڕۆحی پیرۆز ئاشکرای کردوون (1 کۆرنسۆس 2:9-10) و باوەڕدار دەتوانێت بە چاوی باوەڕەوە سەیریان بکات (2 کۆرنسۆس 4:18).
بەرەکەتەکانی ئیسرائیل بە شێوەیەکی سەرەکی زەمینی و ماددی بوون لە کاتێکدا هی کەنیسە ئاسمانی و ڕۆحین.ئیسرائیل فێرکرابوو کە سوپاسی خودا بکەن کاتێک لە کۆتاییدا خاکی بەڵێندراویان بەدەست هێنا بە وەرگرتنی یەکەمین بەرهەمی هەموو کشتوکاڵەکانیان و دانانیان لە سەبەتەیەکدا لەبەردەم خودا، لەگەڵ دانپێدانان بە چاکەی ئەو لەسەر لێویان (دێوتێرۆنۆمی 26:1-11). بەڵام نزیکبوونەوەی مەسیحییەکان لە خودا زۆر دوورە لەم ڕێگایە ماددییە. میراتی ئاسمانی ئێمە بەم شێوەیە باس کراوە:
«ستایش بۆ خودا و باوکی خوداوەندمان عیسای مەسیح کە بە هەموو بەرەکەتە ڕۆحییەکان لە ئاسمانەکاندا لە مەسیحدا بەرەکەتداری کردووین» (ئەفەسۆس 1:3). چ جیاوازییەکی تەواو!
چارەنووسی ئیسرائیل ئەوەیە کە ببێتە کەناڵی بەرەکەت بۆ هەموو نەتەوەکان لە کاتی فەرمانڕەوایی 1000 ساڵەی داهاتووی خوداوەنددا (ئیشایا 60). چارەنووسی کەنیسە پەیوەستبوونە بە مەسیحەوە لە ئاسماندا (بەشەکانی 19 و 21ی وەرگێڕان، کە کەنیسە وەک ژنی بەرخەکە نیشان دەدات).
چوارچێوەی مێژوویی و تێگەیشتنە هەڵە باوەکان
هەرچەندە مردنی مەسیح کۆتایی بە مامەڵەکانی خودا لەگەڵ ئیسرائیل وەک نەتەوەیەک هێنا (گەیشتنە لووتکەی خۆیان لە خاچەکەدا)، بەڵام خودا بەردەوام بوو لە هەندێک مامەڵەی زیادە لەگەڵ ئیسرائیل تا مردنی ستێفان (کردارەکان 7:54-60) و ڕەنگە تەنانەت تا وێرانکردنی ئۆرشەلیم لە ساڵی ٧٠ی زایینی. بە هەمان شێوە، هەرچەندە دابەشکاری ئێستامان (و کەنیسە خۆی) لە ڕۆژی پەنجا دەستی پێکرد، خودا بە تدریج پلانەکانی خۆی بۆ کەنیسەکەی لە ماوەی چەندین ساڵدا ئاشکرا کرد، بە تایبەتی لە ڕێگەی پۆڵسی نێردراوەوە. هەروەها، دەبێت ئاماژە بەوە بکەین کە ڕێگاکانی خودا لەگەڵ ئیسرائیل تەنها بۆ ماوەیەک کۆتاییان هاتووە. لە داهاتوودا، هەموو بەڵێنە شکۆمەندییەکان کە بەو نەتەوە دڵخوازە دراون، جێبەجێ دەکرێن. ئیسرائیل بە سادەیی خراوەتە سەر ڕێڕەوێکی لاوەکی لە کاتێکدا کەنیسە ڕێڕەوە سەرەکییەکان داگیر دەکات. کاتێک کەنیسە دەگوازرێتەوە بۆ ئاسمان، ئیسرائیل دووبارە دەهێنرێتەوە سەر هێڵی سەرەکی مامەڵەکانی خودا.
لە کردارەکان 7:38، ستێفان باسی «کەنیسە لە بیاباندا» دەکات و ناونیشانی زۆرێک لە بەشەکانی پەیمانی کۆن لە KJVیشدا باسی کەنیسە دەکەن. بەم شێوەیە زۆر کەس پێیان وایە کەنیسە لە سەردەمی پەیمانی کۆندا هەبووە. ئیسرائیل «کۆمەڵ» بوو لە بیاباندا وەک چۆن جەماوەری بێسەروبەری پەرستنکارانی دیانا لە کردارەکان 19:41دا بە «کۆمەڵ» ناودەبران، بەڵام ئەمانە بە هیچ شێوەیەک ناتوانرێت بە کەنیسەی پەیمانی نوێوە ببەسترێنەوە. زیاتر، ناونیشانی بەشەکان لە KJVدا ئیلهامبەخش نین، و بەم شێوەیە بەکارهێنانی هەندێک قسەی پێغەمبەرایەتی بۆ کەنیسە تەنها بۆچوونی هەڵەی پیاوانی نیازپاکە. بەڵام، هەڵەکە زۆر جددییە چونکە ئەم تێکەڵکردنەی ئیسرائیل لەگەڵ کەنیسەدا لەلایەن پیاوانەوە بەکارهاتووە بۆ هێنانی بنەما و ڕێوڕەسمی جوولەکە بۆ ناو مەسیحییەت.
پیاوانێک وەک ئیبراهیم، موسا و ئیلیا هەرگیز بەشێک نەبوون لە کەنیسە: ئەوان هی دابەشکاری ڕابردوو بوون. لە ڕووی ئەخلاقییەوە، ئەم پیاوانە زەبەلاح بوون لە کاتێکدا زۆرێک لە ئێمەی باوەڕداران تەنها بچووکین. خودا بەرەکەتدار دەیانکات بەهۆی خوداپەرستییانەوە بەڵام نەک وەک بەشێک لە کەنیسە.تەنانەت یۆحەننای لەئاوباپتێز کە هیچ کەسێک لەو گەورەتر نەبوو، کاتێک بە شێوەیەکی دابەشکاری سەیر دەکرا، لە بچووکترین کەس لە پادشاهێتی ئاسماندا بچووکتر بوو (مەتتا، 11:11). ئەو سەر بە دابەشکاری خزمەتکاری بوو، ئێمە سەر بە دابەشکاری کوڕایەتی (غەلاتییەکان، 4:1-7). لە کاتێکدا لەسەر زەوی بوو، خودا عیسا شتێکی نوێی ڕاگەیاند، کارێکی داهاتوو، کە ئەم پیاوە گەورانەی کۆن هیچ بەشێکیان تێدا نەبوو.
لەسەر خۆی، بەردەکە، فەرمووی «من کەنیسەکەم دروست دەکەم» (مەتتا 16:18). دەبوو لەسەر کوڕی خودای زیندوو دابمەزرێت، نەک لەسەر پێغەمبەرێکی سادە، هەرچەندە گەورەش بێت. ئەمە بەشی ئێمەیە!
مەبەستی خودا بۆ ئیسرائیل و کەنیسە
ئیسرائیل بانگ کرا بۆ ئەوەی خاکی بەڵێندراو بۆ خودا داگیر بکات وەک بەڵێنێک کە هەموو زەوی هی ئەوە هەرچەندە شەیتان دەسەڵاتی بەسەردا داگیر کردبوو. کاتێک چوونە ناو خاکەکە، لە ئوردون پەڕینەوە وەک گەلی «خوداوەندی هەموو زەوی» (یۆشوا 3:11-13). زیاتر، بانگەوازەکەیان ئەوە بوو کە لە جیهاندا ئەو گەلە بپارێزن «کە لە ڕووی جەستەییەوە، مەسیح لێیانەوە هات» (ڕۆما 9:4-5). هەروەها خودا ئیسرائیلی بەکارهێنا وەک دواین بەڵگەی خراپەی تەواوی مرۆڤ. ئیسرائیل لە هەموو گەندەڵییەکانی دەوروبەر جیاکرایەوە و ئیمتیازاتی زیاتر لە هەموو ئەوانی تر پێدرا و هێشتا، وەک لە تۆمارەکانی یاسای خۆیاندا نیشاندراوە (ڕۆما 3:9-18)، بە تەواوی شکستیان هێنا و بەم شێوەیە باری کەوتووی بێئومێدی هەمووانیان سەلماند.
ئەگەر، وەک ڕۆما 3:19 دەڵێت، یاساکە بە تەواوی تەنانەت نەتەوەی جوولەکە کە بە تایبەتی مامەڵەیان لەگەڵ کرابوو و بەرەکەتدار کرابوون و لەژێر یاسادا بوون، تاوانبار دەکات، ئەوا هەموو دەموچاوێک بێدەنگ دەکرێت و هەموو جیهان «لەبەردەم خودا تاوانبارە». لە لایەکی ترەوە، ئامانج و مەبەستی خودا لەگەڵ کەنیسە ئەوەیە کە ئەو لە کەنیسەدا دەرببڕدرێت. کەنیسە جەستەی مەسیحە (ئەفەسۆس 1:23). ئێمە لە جەستەی فیزیکی خۆماندا دەژین و خۆمان دەردەبڕین؛ بەم شێوەیە مەسیح لەسەر زەوی لە ڕێگەی کەنیسەوە دەژی و خۆی دەردەبڕێت. کەنیسە هەروەها لەسەر زەوی نوێنەرایەتی ئەو دەکات لەم کاتەی ڕەتکردنەوە و نەبوونی زەمینی ئەودا. شەیتان بە شێوەیەکی کەسی مەسیحی لەسەر زەوی دوورخستووەتەوە بەڵام ئەو لێرەیە وەک نوێنەرایەتی لە گەلەکەیدا. دەستلێدانی کەنیسە یان هەر کەسێک کە سەر بە کەنیسە بێت، واتە دەستلێدانی ئەو. شاول باوەڕدارانی دەچەوساندەوە و هێشتا قسەکانی خوداوەند بۆ ئەو ئەمانە بوون،
«شاول، شاول، بۆچی من دەچەوسێنیتەوە؟» (کردارەکان 9:4). کەنیسە هەروەها ماڵی خودایە، تاکە ماڵێکە کە ئەو لەسەر زەوی هەیەتی لە ئێستادا (1 تیمۆساوس 3:15). خودا لە جیهانی خۆی دەرناکرێت! بۆیە، ئەو ئەمڕۆ لە ماڵێکدا نیشتەجێیە کە هیچ پاشایەکی دنیایی ناتوانێت بیسوتێنێت یان وێرانی بکات.
مەبەستی کۆتایی خودا ئەوەیە کە بووکێک بۆ مەسیح هەبێت (ئەفەسۆس 5:25-27)، گەلێک کە هەرچەندە لە ئێستادا هاوبەشی ڕەتکردنەوەی ئەون وەک نامۆیەکی ئاسمانی، بەڵام بۆ هەتاهەتایە هاوبەشی شکۆمەندی ئاسمانی ئەو دەبن.
بەرەکەتە ناوازەکانی کەنیسە
هێشتا بەرەکەتەکانی ترمان هەیە کە ئیسرائیل هەرگیز نەیبووە. یەکێک لە گەورەترینەکان بریتییە لە زانینی خودا *وەک باوک*، وەک بە تەواوی لە مەسیحدا ئاشکرا کراوە.«هیچ کەسێک لە هیچ کاتێکدا خودای نەبینیوە؛ کوڕی تاک و تەنیا کە لە باوەشی باوکدایە، ئەو ئاشکرای کردووە» (یۆحەننا 1:18). پاشان ئێمە ئەو ڕاستییەمان هەیە، نەک بەڵێنەکە، کە ڕزگاربوون بەدی هاتووە. I.O.U. گۆڕدراوەتەوە بە زێڕی پاکی وشەی تەواوکراوی مەسیح.
زیاتر، ڕۆحی پیرۆز ئێستا لە باوەڕداران نیشتەجێیە (یۆحەننا 14:16، کردارەکان 2:1-4). هەرچەندە ڕۆحی پیرۆز هەمیشە کاریگەری خۆی لەسەر زەوی هەبووە،
مانەوەی هەمیشەیی ئەو لێرە شتێکی نوێیە.هەروەها پەیوەندی ئێمە لەگەڵ خودا نوێیە.
ئێمە چیتر خزمەتکار نین بەڵکو کوڕین (غەلاتییەکان 4:4-7).زۆر شتی تر دەتوانرێت بوترێت بەڵام ئەم چوار ڕاستییە دەبێت شتێک لە دەوڵەمەندی بەرەکەتەکانمان نیشان بدەن کە وەک مەسیحییەکان هی ئێمەن.
با سوپاسی خودا بکەین کە لەم لایەی خاچی مەسیحدا دەژین!
