سەیرکردنێکی یەکەم نامەی یۆحەننا ئەلبوومی وێنەی خێزان
«چەند گەورەیە ئەو خۆشەویستییەی باوک بەسەرماندا ڕژاندوویەتی، کە دەبێت بە منداڵی خودا ناوبنرێین! و ئەوەش ئەوەیە کە ئێمەین! هۆکاری ئەوەی جیهان ئێمە ناناسێت ئەوەیە کە ئەو نەیانناسی. هاوڕێیان، ئێستا ئێمە منداڵی خوداین، و ئەوەی کە دەبین هێشتا ئاشکرا نەکراوە. بەڵام دەزانین کاتێک ئەو دەردەکەوێت، ئێمە وەک ئەو دەبین، چونکە ئێمە ئەو وەک خۆی دەبینین. هەموو ئەوانەی ئەم هیوایەیان تێدایە خۆیان پاک دەکەنەوە، وەک چۆن ئەو پاکە ... هیچ کەسێک کە لە خوداوە لەدایک بووبێت بەردەوام نابێت لە گوناهکردن، چونکە تۆوی خودا تێیدا دەمێنێتەوە؛ ناتوانێت بەردەوام بێت لە گوناهکردن، چونکە لە خوداوە لەدایک بووە. بەم شێوەیە دەزانین کێ منداڵی خودایە و کێ منداڵی شەیتانە: هەر کەسێک ئەوەی ڕاست نییە نەکات منداڵی خودا نییە؛ و نەش ئەوەی براکەی خۆش ناوێت.» 1 یۆحەننا 3:1-3، 9-11 NIV
ئایا وێنەکەت لە ئەلبوومەکەدایە؟ هیچ شتێک نییە وەک گەڕان بەناو ئەلبوومی وێنەی خێزاندا بۆ گەڕاندنەوەی یادگارییەکانی کاتە خۆشەکان پێکەوە. جگە لە چێژوەرگرتن لە یادگارییەکان، بینینی وێنەکەمان لە ئەلبوومەکەدا پشتڕاستی دەکاتەوە کە ئێمە بەشێکین لە خێزانەکە. ئەگەر نەبووینایە، خۆمان بەردەوام لە ئەلبوومەکەدا وێنە نەدەبینین.
یەکەم نامەی یۆحەننا وەک ئەلبوومی وێنەی خێزان وایە. ئەگەر ئێمە باوەڕداری ڕاستەقینە بین، کاتێک دەیخوێنینەوە دڵنیا دەبین لە ڕزگاربوونمان، چونکە وێنەکەمان وەک ئەندامانی خێزانی خودا لەوێ دەبێت. ئەگەر ئێمە مەسیحی ڕاستەقینە نەبین، دەبێت نیگەران بین کاتێک خۆمان لە ئەلبوومی وێنەی خێزانی خودا لە 1 یۆحەننادا وێنە نابینین.
ژیان لە خێزانی خودادا ئەو بابەتەیە کە لە 1 یۆحەنناوە سەر هەڵدەدات. وەک چۆن پەیوەندی و هاوڕێیەتییەکی تایبەت لە نێوان ئەندامانی خێزانێکی زەمینیدا هەیە، بە هەمان شێوە پەیوەندی و هاوڕێیەتییەکی ناوازە لە نێوان ئەندامانی خێزانی خودادا هەیە. هاوڕێیەتی مەسیحی زیاترە لە تەنها یانەیەکی کۆمەڵایەتی لەگەڵ خوانەکانی کڵێسا، کاتژمێرەکانی قاوە و پشووەکانی کۆتایی هەفتە. لەبەر ئەوەی ڕۆحی پیرۆز هەموو باوەڕدارانی ڕاستەقینەی پێکەوە بە جەستەی مەسیحەوە بەستووەتەوە و هەریەکەیانی کردووە بە ئەندامێک لە خێزانی خودا، پەیوەندییە مەسیحییەکان و هاوڕێیەتی ڕاستییەکی گرنگن.
کاتێک بەناو ئەلبوومی وێنەی خێزان لە 1 یۆحەننادا دەگەڕێین، لە بەشی 3دا دوو تاقیکردنەوەی ئەندامێتی لە خێزانی خودادا دەدۆزینەوە. وەک چۆن لە ئەلبوومێکی خێزانیدا لێکچوونەکانی خێزان لە نێوان دایک و باوکان و خوشک و براکاندا دەدۆزینەوە، بە هەمان شێوە دەبێت بتوانین بزانین ئایا ئێمە لە خێزانی خوداداین یان نا بە گەڕان بەدوای نیشانەکانی لێکچوونی خێزان لە 1 یۆحەننا 3دا. یەکەم تاقیکردنەوە لێکچوونی خێزانی ڕاستودروستییە (3:4-10)؛ دووەم لێکچوونی خێزانی خۆشەویستی برایەتییە (3:11-18). ئایا وێنەکەت لە ئەلبوومی وێنەی خێزانی خودادایە؟ ئایا خۆت دەناسیتەوە کاتێک سەیری بەشی 3 دەکەیت؟ با زیاتر سەیری ئەم دوو تاقیکردنەوەی لێکچوونی خێزان بکەین لە 1 یۆحەننا 3.
تاقیکردنەوەی ڕاستودروستی
1 یۆحەننا 3:4-10 زیاترە لە تەنها سەیرکردنێکی کاتی بەناو ئەلبوومی خێزاندا. تاقیکردنەوەی ئەندامێتی خێزانی مەسیحییە. ئەگەر ژیانمان بە ڕاستودروستی بناسرێتەوە، تاقیکردنەوەکە دەردەچین. شێوازی ژیانێکی ڕاستودروست بەڵگەیە کە ئێمە باوەڕداری ڕاستەقینەین و بە ڕاستی ئەندامی خێزانی خوداین. لە لایەکی ترەوە، ئەگەر ژیانمان بە ئارەزووە خۆپەرست و گوناهبارەکان و کردارەکان بناسرێتەوە، ئەوە بەڵگەیە کە ڕەنگە تەنها بیر بکەینەوە کە مەسیحین. ڕەنگە بچینە کڵێسا، و بانگەشەی ئەوە بکەین کە مەسیحین، بەڵام ئەگەر ژیانمان لە تاقیکردنەوەی لێکچوونی خێزاندا شکست بهێنێت، چۆن دەتوانین بڵێین کە ئێمە ئەندامێکی ڕاستەقینەی خێزانی خوداین؟
ئەوانەی گوناه دەکەن لە تاقیکردنەوەکەدا شکست دەهێنن: «هیچ کەسێک کە تێیدا دەژی بەردەوام نابێت لە گوناهکردن. هیچ کەسێک کە بەردەوام بێت لە ژیان لە گوناهدا نە ئەوی بینیوە و نە ئەوی ناسیوە ... بەم شێوەیە دەزانین کێ منداڵی خودایە و کێ منداڵی شەیتانە: هەر کەسێک ئەوەی ڕاست نییە نەکات منداڵی خودا نییە» (3:6،10). ئەم ئایەتانە چی دەڵێن؟ ئەوان ناڵێن کە دەبێت بێ گوناه بین بۆ ئەوەی لە خێزانی خودادا بین – ئەوە هەموومان لە دەرەوە دەهێڵێتەوە! جگە لەوەش، یۆحەننا ناتوانێت دژی خۆی بێت. لە 1 یۆحەننا 1:10دا نووسیویەتی، «ئەگەر بانگەشەی ئەوە بکەین کە گوناهی نەکردووە، ئەوا ئەو بە درۆزن دەردەخەین، و وشەکەی هیچ شوێنێکی لە ژیانماندا نییە.» وەڵامەکە ئەوەیە کە کاتی ئێستای یۆنانی کە لێرەدا بەکار هاتووە واتای کرداری بەردەوام دەگەیەنێت. هەر کەسێک کە لە خێزانی خودادا لەدایک بووبێت بەردەوام نابێت لە ژیانێک کە بە گوناهکردن بناسرێتەوە.
کاتێک دەبینە مەسیحی ڕاستەقینە، لە خێزانی خودادا لەدایک دەبین. ئێستا ژیانێکی نوێ و خوداییمان هەیە، و «تۆوی» خودا تێیدا دەمێنێتەوە (3:9). وشەی «تۆو» (سپرما بە یۆنانی) واتای ئەوەیە کە تایبەتمەندییە باوکییەکانی باوکمان گوازراوەتەوە بۆ ئێمە. ئەم تۆوە لە ئێمەدا نەک تەنها دڵنیامان دەکاتەوە لە ئەندامێتی خێزان و ئاسایشی هەتاهەتایی، بەڵکو هۆکاری ئەوەشە کە باوەڕدارێکی ڕاستەقینە ژیانێک کە بە گوناه بناسرێتەوە ناژی.
ئەگەر بانگەشەی ئەوە بکەین کە مەسیحین بەڵام خۆپەرستین و سوورین لەسەر ئەوەی ڕێگای خۆمان بگرینەبەر، ئایا دەتوانین بانگەشەی ئەوە بکەین کە لێکچوونێکی خێزانیمان هەیە لەگەڵ خوداوەند عیسامان، کە هەموو مافەکانی خۆی لە پێناوی ئێمەدا وازلێهێنا؟ ئایا لێکچوونی خودا باوکمان لە ئێمەدا دەبینرێت ئەگەر پەیوەندییەکی دەرەوەی هاوسەرگیریمان هەبێت، یان ناتوانین کۆنترۆڵی ئارەزووی کلیککردن لەسەر ماڵپەڕە پۆرنۆگرافییەکان بکەین، یان لە بازرگانیدا کارە نایاساییەکان بەکار بهێنین، یان تەنانەت هەوڵ نەدەین کۆنترۆڵی بیرکردنەوە گوناهبارەکان بکەین، یان ڕقمان لە هەر جۆرە دەسەڵاتێک بێت لە ژیانماندا؟ ئەگەر ژیانمان ڕاستودروستییەکەی خێزانی خودا ڕەنگ نەداتەوە، دەبێت دڵمان بپشکنین بۆ ئەوەی بزانین ئایا بە ڕاستی مەسیحین. ئایا بڕیارێکی هۆشیارانەمان داوە بۆ تەرخانکردنی ژیانمان بۆ عیسای مەسیح وەک ڕزگارکەر و خوداوەندی کەسیمان؟ ئایا ئەم بڕیارە جیاوازی لە شێوازی ژیانماندا دروست کردووە؟ «هیچ کەسێک کە لە خوداوە لەدایک بووبێت بەردەوام نابێت لە گوناهکردن» (3:9). ئەوانەی بەردەوام دەبن لە گوناهکردن لە تاقیکردنەوەکەدا شکست دەهێنن. ئەوان لە خێزانی خودادا نین.
ئەوانەی ڕاستودروستی دەکەن لە تاقیکردنەوەکەدا دەردەچن: «ئەوەی ئەوەی ڕاستە دەکات ڕاستودروستە، وەک چۆن ئەو ڕاستودروستە» (3:7). با بە دەستەواژەی کۆتایی دەست پێ بکەین، «ئەو ڕاستودروستە،» و پاشان بگەڕێینەوە بۆ کۆتایی ئایەتی 5: «و تێیدا هیچ گوناهێک نییە.» ئەمە یەکێکە لە «سێ گەورەکە» لە نووسینە پیرۆزەکان کە تەواوی بێ کەموکوڕی خوداوەندمان وەسف دەکەن. 2 کۆرنسۆس 5:21 دەڵێت ئەو «هیچ گوناهێکی نەبوو.» 1 پیتەر 2:22 دەڵێت ئەو «هیچ گوناهێکی نەکرد.» و 1 یۆحەننا 3:5 دەڵێت «تێیدا هیچ گوناهێک نییە.» لەم سێ نووسینە پیرۆزەدا نێردراوان پۆڵس، پیتەر و یۆحەننا هەموویان شایەتی دەدەن لەسەر بێ گوناهی تەواوی مەسیح.
ئێستا بگەڕێینەوە بۆ ئایەتی 7: «ئەوەی ئەوەی ڕاستە دەکات ڕاستودروستە.» ئەوە واتای چییە؟ واتای ئەوە نییە کە ئێمە بێ گوناهین. واتای ئەوەیە کاتێک دەبینە مەسیحی و لە خێزانی خودادا لەدایک دەبین، ژیانی نوێیەک کە وەری دەگرین ڕاستودروستە. لە ڕاستیدا، 2 پیتەر 1:4 دەڵێت کە ئێمە بەشدارین لە سروشتی خودایی، بۆیە ژیانی نوێ لە ئێمەدا ڕاستودروستە وەک چۆن عیسا ڕاستودروستە! ئێمە هێشتا گوناه دەکەین چونکە هێشتا سروشتی گوناهباری کەوتوومان هەیە، و بەردەوام دەبین لە خەبات دژی گوناه تاوەکو جەستەی هەڵساندنەوەی نوێمان وەردەگرین و بە تەواوی «وەک ئەو» دەبین (1 یۆحەننا 3:2). بەڵام، بەهۆی ژیانی ڕاستودروستی نوێ کە لە مەسیحدا هەیە، نابێت بمانەوێت ژیانێک کە بە گوناه بناسرێتەوە بژین. ژیانمان دەبێت بە شێوەیەکی زیادبوو بە ویستی ئەوەی کە ڕاستە بناسرێتەوە. نامانەوێت گوناه بکەین. دەمانەوێت ڕاستودروستی بکەین!
ئەگەر ئەمە لە ژیانتدا ڕاست بێت، تاقیکردنەوەکەت دەرچووە. ئەوە بەڵگەیە کە تۆ لە خێزانی خودادایت چونکە لێکچوونی خێزانی ڕاستودروستیت هەیە. تێبینی بکە کە هیچ ناوەڕاستێک نییە: «بەم شێوەیە دەزانین کێ منداڵی خودایە و کێ منداڵی شەیتانە: هەر کەسێک ئەوەی ڕاست نییە نەکات منداڵی خودا نییە» (3:10). شێوازی ژیانت چۆنە؟ ئایا ڕاستودروستی دەکەیت یان گوناه؟ ئایا «بۆ لێکچوونی ئەو دەگۆڕدرێیت» (2 کۆرنسۆس 3:18)؟ ئەوانەی ڕاستودروستی دەکەن لە تاقیکردنەوەکەدا دەردەچن و لە ئەلبوومی وێنەی خێزانیدان.
تاقیکردنەوەی خۆشەویستی برایەتی
لە 1 یۆحەننا 2دا، نێردراوەکە ئاماژەی بە خۆشەویستی بۆ هاوباوەڕان کرد وەک تاقیکردنەوەیەک بۆ ئەندامێتی لە خێزانی خودادا. لە بەشی 3دا دووبارە ئاماژەی پێکرا وەک خەسڵەتێکی گرنگ کە دەبێت لە ئەندامانی خێزانی خودادا ببینرێت.
لە 3:12-15دا، قاین وەک نموونەیەکی نەرێنی ڕەفتاری برایەتی دەدرێت. بۆچی براکەی کوشت؟ «چونکە کردارەکانی خۆی خراپ بوون و هی براکەی ڕاستودروست بوون» (3:12). لە دەرەوەدا کارەکانی قاین خراپ نەدەهاتنە بەرچاو – باشترین قوربانی خۆی بۆ خودا هێنا. بەڵام کێشەکە هەر ئەوە بوو. ئەو بە قوربانی خۆی هاتە لای خودا، نەک هی خودا. قاین وەک زۆر کەس وایە کە هەوڵ دەدەن بە ڕێگای خۆیان بێنە لای خودا، بە کارە باشەکانی خۆیان، نەک بە ڕێگای خودا. ڕێگای خودا بە قوربانی خوێنە، لە ڕێگەی عیسای مەسیحەوە کە لە پێناوی گوناهەکانماندا مرد.
ڕەتکردنەوەی قوربانی قاین لەلایەن خوداوە وای لێکرد کە ئیرەیی بە هابیل ببات، کە بووە هۆی کوشتن: «هەر کەسێک ڕقی لە براکەی بێت لە تاریکیدایە ... ئەو نازانێت بۆ کوێ دەچێت چونکە تاریکی کوێری کردووە ... هەر کەسێک ڕقی لە براکەی بێت بکوژە، و ئێوە دەزانن کە هیچ بکوژێک ژیانی هەتاهەتایی تێدا نییە» (1 یۆحەننا 2:11؛ 3:15). ڕق کوشتنە لە شێوەی کۆرپەلەدا. بێگومان، 1 یۆحەننا 3:15 واتای ئەوە نییە کە بکوژێک ناتوانێت ببێتە مەسیحی. بکوژێک کە تۆبە بکات و بێتە لای ڕزگارکەر لێخۆشبوون و ژیانی هەتاهەتایی وەردەگرێت.
ئەوانەی خۆیان بە مەسیحی ناودەبەن، بەڵام هەرگیز لەگەڵ باوەڕدارانی ڕاستەقینەدا ناگونجێن – بەردەوام کێشە دروست دەکەن، ڕێگای خۆیان دەوێت، خۆپەرستن لەگەڵ پارە و کاتدا، ڕەتیدەکەنەوە یارمەتی مەسیحییە پێویستەکان بدەن – باوەڕداری ڕاستەقینە نین. ئەوان لە خێزانی خودادا نین، و «لە مردنەوە بۆ ژیان نەپەڕیونەتەوە» (3:14). ئەوان بە ڕۆح مردوون و هیچ ژیانێکیان لە خێزانەکەدا نییە.
خوداوەند خۆی نموونەی باڵای خۆشەویستی برایەتییە: «بەم شێوەیە دەزانین خۆشەویستی چییە: عیسای مەسیح ژیانی خۆی لە پێناوی ئێمەدا دانا» (1 یۆحەننا 3:16). ئەو ژیانی خۆی لە پێناوی ئێمەدا بەخشی بۆ ئەوەی ڕزگار بین (ڕۆما 5:8). بەڵام 1 یۆحەننا 3:16 زیاتر دەڕوات و دەڵێت، «و دەبێت ئێمە ژیانی خۆمان لە پێناوی براکانماندا دابنێین.» ئەمە تاقیکردنەوەی کۆتایی خۆشەویستی برایەتییە. و زۆر مەسیحی ژیانی خۆیان لە پێناوی هاوباوەڕاندا بەخشیوە، وەک ئەو قەشەکانەی لە وڵاتانی بێ خودا و پڕ لە ڕقدا ژیانی خۆیان لە پێناوی مێگەلەکانیاندا بەخشیوە.
لە کاتێکدا 1 یۆحەننا 3:16 گەورەترین دەربڕینی خۆشەویستی برایەتی دەدات، ئایەتی 17 کەمترین دەربڕینمان پێدەدات: «ئەگەر کەسێک خاوەنی موڵکی ماددی بێت و براکەی لە پێویستیدا ببینێت بەڵام هیچ بەزەیی پێیدا نەیەتەوە، چۆن خۆشەویستی خودا دەتوانێت تێیدا بێت؟» ڕەنگە هەرگیز بانگ نەکرێین بۆ بەخشینی ژیانمان، بەڵام بە دڵنیاییەوە بانگ کراوین بۆ هاوبەشیکردن لەگەڵ مەسیحییە پێویستەکاندا. ئەمە واتای ئەوە نییە کە دەبێت بە هەر کەسێک بدەین کە بەدوای «شتێکی بێبەرامبەردا» دەگەڕێت، بەڵام کاتێک پێویستییەکان لە خێزانی خودادا دەبینین دەبێت ئامادە بین بۆ یارمەتیدان.
شتێک زۆر هەڵەیە لە ژیانی ئەوانەی دەڵێن مەسیحین بەڵام بە خۆپەرستی موڵکە ماددییەکانیان کۆدەکەنەوە، تەنها بۆ ئاسوودەیی خۆیان بەکاریان دەهێنن. وشەی خودا پڕە لە ئامۆژگاری و نموونەی شۆکهێنەر کە بە ڕوونی نیشان دەدەن کە خۆپەرستی خەسڵەتێکی شێوازی ژیانی باوەڕدارێک نییە. زۆربەمان دەتوانین بە باشی بژین بە کەمتر لەوەی کە هەیە، و دەبێت گوێ لەم وشانە بگرین: «با بە وشە خۆشەویستی نەکەین ... بەڵکو بە کردار و بە ڕاستی» (1 یۆحەننا 3:18). نیشاندانی خۆشەویستی برایەتی بە یارمەتیدانی ئەوانەی لە پێویستیدان خەسڵەتێکی گرنگی خێزانە کە لە ژیانماندا دەبینرێت ئەگەر لە خێزانەکەدا بین. «ئەمە ئەوەیە کە بەم شێوەیە دەزانین کە ئێمە سەر بە ڕاستین، و بەم شێوەیە دڵمان لەبەردەم ئەودا ئارام دەکەینەوە» (3:19).
لەم خاڵەدا ڕەنگە هەندێک خوێنەر نیگەران بن، و سەرسام بن ئایا بە ڕاستی لە خێزانی خودادان، چونکە خۆشەویستی برایەتی زۆریان لە دڵیاندا نییە. هەرگیز هەڵە نییە کە دڵمان لەبەردەم خوداوەنددا بپشکنین. لە ڕاستیدا، خودا یارمەتیمان دەدات ئەمە بکەین بەم پرسیارانە: ئایا ویژدانمان ناڕەحەتە؟ (1 یۆحەننا 3:20-21). خودا ویژدانمان بەکار دەهێنێت بۆ ئەوەی لەسەر خۆشەویستیمان بۆ هاوباوەڕان تاوانبارمان بکات. ئایا نوێژەکانمان وەڵام دەدرێنەوە؟ (1 یۆحەننا 3:22). ئەگەر نا، ڕەنگە بەهۆی ئەوە بێت کە ئێمە گوێڕایەڵی فەرمانەکانی ئەو نین بۆ نیشاندانی خۆشەویستی ڕاستەقینە بۆ هاوباوەڕان. ئایا گوێڕایەڵی ڕۆحی پیرۆزین؟ (1 یۆحەننا 3:24). ڕۆحی پیرۆز باوەڕداران هان دەدات بۆ نیشاندانی خۆشەویستی برایەتی، و ئەندامێتی خێزانمان پشتڕاست دەکاتەوە کاتێک ئەوە دەکەین. ئایا لێکچوونی خێزانەکەت لە ئەلبوومی وێنەی 1 یۆحەننا 3دا دەبینیت؟ خۆشەویستی برایەتی تاقیکردنەوەی ئەندامێتی خێزانە.
کاتی بیرکردنەوە
بیرتان بێت، خوداوەند دەگەڕێتەوە! «دەزانین کاتێک ئەو دەردەکەوێت، ئێمە وەک ئەو دەبین، چونکە ئێمە ئەو وەک خۆی دەبینین. هەموو ئەوانەی ئەم هیوایەیان تێدایە خۆیان پاک دەکەنەوە، وەک چۆن ئەو پاکە» (1 یۆحەننا 3:2-3). گەڕانەوەی خوداوەند ڕاستییەکە. کاتێک بیر لە گەڕانەوەی ئەو و هەموو ئەو گۆڕانکارییانە دەکەینەوە کە ئەوکات لە ئێمەدا ڕوودەدەن، و تێدەگەین کە ڕۆژێک لە ڕۆژان ڕووبەڕووی ئەو دەبینەوە، ئەم ڕاستییە سەرسوڕهێنەرانە دەبێت کاریگەرییەکی پاککەرەوەیان هەبێت لەسەر شێوازی ژیانمان ئێستا.
ئەم تاقیکردنەوەیە سێ جار لە ڕۆژێکدا بۆ ماوەی هەفتەیەک بکە. لە هەر ژەمێکدا، بیر لە گەڕانەوەی خوداوەند بکەرەوە، و بڵێ، «ڕەنگە ئەو ئەمڕۆ بگەڕێتەوە!» ئەم کارە دەبێت کاریگەرییەکی پاککەرەوەی هەبێت و جیاوازییەکی کرداری لە ژیانتدا دروست بکات. ڕەنگە تەنانەت ژیانت شۆڕشگێڕ بکات! هەمیشە بیرت بێت، خوداوەند بۆ خێزانەکەی دەگەڕێتەوە!
