تووڕەیی خودا
ڕابردوو و داهاتوو
«چونکە تووڕەیی خودا لە ئاسمانەوە ئاشکرا دەبێت دژی هەموو بێدینی و ناڕاستی پیاوان، ئەوانەی ڕاستی بە ناڕاستی دەگرن.» —ڕۆما ١:١٨ KJV
وەک لە ئایەتی سەرەتاییماندا دەربڕدراوە، تووڕەیی دەربڕینی تووڕەیی خودایە دژی گوناه، بەتایبەتی دژی بێدینی، ناڕاستی و ئەوانەی ڕاستی بە ناڕاستی دەگرن. بێدینی بریتییە لە ژیانی کەسێک بەبێ هیچ ئاماژەیەک بۆ خودا، وەک ئەوەی ئەو بوونی نەبێت. بریتییە لە کارکردن بە خۆپەرستی و خۆویستی. ناڕاستی بە سادەیی نەکردنی ئەوەیە کە ڕاستە بەپێی خودا و ستانداردەکەی؛ نەگونجاندن لەگەڵیدا. ئەوانەی «ڕاستی بە ناڕاستی دەگرن» شتێک لەبارەی خودا و ڕاستییەکەیەوە دەزانن، ڕەنگە تەنانەت خەڵکی دیکەش بەو ڕاستییە دادوەر بکەن، و هێشتا ڕاستییەکەی لە ژیانیاندا جێبەجێ ناکەن.
تووڕەیی خودا لە پەیمانی کۆندا بینراوە
نموونەیەکی زۆر سەرنجڕاکێشی تووڕەیی خودا لە پەیمانی کۆندا ئەو سزایەیە کە بەسەر سەدۆم و گۆمۆڕادا هات. دێوتێرۆنۆمی ٢٩:٢٣ بە ڕوونی پێمان دەڵێت کە خودا سەدۆم، گۆمۆڕا، ئەدما و زەبۆیم (چوار شاری دراوسێ لە دەشتەکەدا لە نزیک دەریای مردوو) «بە تووڕەیی و قینی خۆی» وێران کرد. «پیاوانی سەدۆم زۆر خراپەکار و گوناهبار بوون لەبەردەم خودا» (پیدایشی ١٣:١٣). چەند جێگەی سەرنجە کە لە کاتێکدا ئیبراهیم بە جیا لەم شارە خراپەکارە دەڕۆیشت، لوت خێمەکەی بەرەو سەدۆم هەڵدا (ئایەتی ١٢) و لە کۆتاییدا لە شارەکەدا دەژیا و لە دەروازەکەی دانیشتبوو (١٩:١). لە کتێبی پیرۆزدا، دانیشتن لە دەروازەدا بەو مانایەیە کە ئەو بووبووە بەشێک لە سەرکردایەتی شارەکە (بڕوانە ڕوت ٤:١-١٢). چ ئەنجامێکی ترسناک بەدوایدا هات! ماڵەکەی هێرشی کرایە سەر، بیرکردنەوەی گەندەڵ بوو، ژنەکەی لەدەست دا، و کچەکانی خۆی تێوەگلان لە پیلانە بێدین و خراپەکارییەکەیاندا کە جیهان شەرمەزار دەکات (پیدایشی ١٩ بخوێنەرەوە). بۆیە، وەک باوەڕداران ئەمڕۆ، دەبێت شوێن نموونەی ئیبراهیم بکەوین و بە جیا لەم «جیهانە خراپەی ئێستا» بڕۆین (غەلاتیەکان ١:٤).
لە ئەنجامی نێوەندگیری ئیبراهیم و بەزەیی گەورەی خودا، لوت لە سەدۆم ڕزگار کرا، لە ڕێگەی دوو فریشتەوە، تەنها پێش ئەوەی سزا بێت (پیدایشی ١٩:١٦،٢٩). ئیبراهیم، لەو شوێنە پارێزراوەی چاودێری کە پێشتر لەگەڵ خودا قسەی کردبوو، بەیانی زوو هەستا بۆ ئەوەی سزاکە بەسەر شارەکاندا ببینێت (پیدایشی ١٨:٢٢-٢٣، ١٩:٢٧-٢٨). لێرەدا وەسفێکی زیندوو لە پیدایشی ١٩دا هاتووە: «ئینجا خودا گۆگرد و ئاگری بەسەر سەدۆم و گۆمۆڕادا باراند لە خوداوە لە ئاسمانەوە؛ و ئەو شارانەی وێران کرد، و هەموو دەشتەکە، و هەموو دانیشتووانی شارەکان، و ئەوەی لەسەر زەوی گەشەی دەکرد... و [ئیبراهیم] سەیری سەدۆم و گۆمۆڕا، و سەیری هەموو خاکی دەشتەکەی کرد، و بینی، و ئەوەتا، دووکەڵی وڵاتەکە وەک دووکەڵی کوورە بەرز دەبووەوە» (ئایەتەکانی ٢٤-٢٥،٢٨).
ڕۆژی داهاتووی تووڕەیی
لە کاتێکدا نموونەی سەرنجڕاکێشی دەربڕینی تووڕەیی خودا دژی گوناه لە پەیمانی کۆندا دەدۆزینەوە، بەڵام شایەتی یەکگرتووی هەردوو پەیمانی کۆن و نوێ ئەوەیە کە «ڕۆژێکی تووڕەیی» دێت کاتێک تووڕەیی خودا بەسەر خراپەکارانی ئەم جیهانەدا دەڕژێت (ئەیوب ٢١:٣٠؛ زەبوور ١١٠:٥؛ پەندەکان ١١:٤؛ یەحزەقیال ١٧:١٩؛ سەفەنیا ١:١٥،١٨؛ ڕۆما ٢:٥؛ وەرزی ٦:١٧). ئەم ڕۆژەی تووڕەیی وەک یەکێک دەردەکەوێت، یان لانیکەم بەشێکە لە، «ڕۆژی خودا» (ئیشایا ١٣:٩-١٣). بە پێچەوانەی ئەوەی کە ڕەنگە چاوەڕێی بکەین، ئەم دەربڕینە داهاتووەی تووڕەیی خودا ئاماژە بە دەریاچەی ئاگر ناکات (هەرچەندە بە دڵنیاییەوە تووڕەیی خودا لەوێدا دەبینرێت)، بەڵکو ئاماژە بەو تووڕەییە دەکات کە بەسەر خەڵکی ئەم جیهانەدا دەکەوێت بەهۆی گوناهەکانیان و ڕەتکردنەوەی کوڕەکەی.
بەپێی ئەمە، یۆحەننای لەئاوهەڵکێش بە فەریسییەکان و سەدوقییەکانی گوت کە هاتبوون بۆ بینینی لەئاوهەڵکێشانەکەی، بەڵام خۆیان بەشدارییان تێدا نەکرد، «ئەی نەوەی مارەکان، کێ ئاگاداری کردنەوە کە لە تووڕەیی داهاتووڕابکەن؟» (مەتتا ٣:٧؛ لۆقا ٣:٧). تووڕەییەک دێتە سەر تەنانەت ئەوانەش کە بە ڕواڵەت خۆیان بە گەلی خودا دەزانی، لەگەڵ سەرکردەکانیاندا، چونکە هیچ ڕاستییەک لە باوەڕیاندا نەبوو. ئەمە بە تەواوی دەرکەوت کاتێک مەسیحی خۆیان، خوداوەند عیسایان ڕەت کردەوە. چەند جێگەی سەرنجە بۆ ئەوانەی کە ئەمڕۆ خۆیان بە مەسیحی دەزانن، بەڵام هەرگیز متمانەیان بە خوداوەند عیسای مەسیح و کاری تەواوکراوی لە خاچی گۆلگۆتادا نەکردووە. با ڕابکەن بۆ خوداوەند عیسا بۆ پەناگە پێش ئەوەی ئەم ڕۆژەی تووڕەیی بێت! بەشداری کردن بە ڕواڵەت لە چالاکییە مەسیحییەکان و کۆبوونەوەکاندا کەس لەم ڕۆژەی تووڕەیی ڕزگار ناکات. تەنها خوداوەند عیسا ڕزگار دەکات!
کەی ئەم ڕۆژەی تووڕەیی دێت؟ جولەکەکان لە کاتە جیاوازەکاندا سزای خودایان بەسەردا هات، وەک دیلێتی بابلی و دواتر وێرانکردنی ئۆرشەلیم لەلایەن ڕۆمەکانەوە لە ساڵی ٧٠ی زایینی. بەڵام ئێمە پێمان وایە «ڕۆژی تووڕەیی» کە لە نووسینەکانی سەرەوەدا ئاماژەی پێکراوە و «تووڕەیی داهاتوو» کە یۆحەننای لەئاوهەڵکێش باسی کردووە، هێشتا لە داهاتوودان، ئاماژە بەو کاتە دەکەن کە بە گشتی پێی دەوترێت «تەنگانەی گەورە.»
وەرزی ٦:١٦-١٧ سەرەتای ئەو ڕۆژەی تووڕەییمان پێشکەش دەکات: «و پاشاکانی زەوی، و پیاوە گەورەکان، و پیاوە دەوڵەمەندەکان، و سەرکردە سەرەکییەکان، و پیاوە بەهێزەکان، و هەموو کۆیلەیەک، و هەموو پیاوێکی ئازاد، خۆیان لە ئەشکەوتەکان و لە بەردەکانی چیاکاندا شاردەوە؛ و بە چیاکان و بەردەکانیان گوت، بەسەرماندا بکەون، و لە ڕووی ئەوەی لەسەر تەختەکە دانیشتووە، و لە تووڕەیی بەرخەکە بمانشارنەوە: چونکە ڕۆژی گەورەی تووڕەیی ئەو هاتووە؛ و کێ دەتوانێت بوەستێت؟» لێرەدا دەبینین کە «ڕۆژی گەورەی تووڕەیی ئەو هاتووە.» یۆحەننای لەئاوهەڵکێش گوتی کە ئەم تووڕەییە دێت، بەڵام لە وەرزی، لە ڕوانگەی ڕۆژێکی نزیکەوە قسە دەکات، پێمان دەوترێت کە هاتووە. چەند جێگەی سەرنج و سەرنجڕاکێشە کە «تووڕەیی بەرخەکەیە»!
هاوباوەڕی خۆشەویست، زۆر نایابە کە تۆ و من هەرگیز بەرخەکە بەم شێوەیە ناناسین! ئێمە خوداوەند عیسا وەک بەرخی خودا دەناسین کە بەهۆی سەرپێچییەکانمانەوە بریندار کرا و بەهۆی گوناهەکانمانەوە لێی درا (ئیشایا ٥٣:٦). بەم زووانە وەک ئەو بەرخە سەربڕاوە دەیبینین کە بە دەوری کۆمەڵێکی بێشومار لە ئاسماندا دەورە دراوە، هەموویان ستایش دەکەن و دەڵێن، «شایستەیە ئەو بەرخەی سەربڕدراوە بۆ وەرگرتنی هێز، و سامان، و دانایی، و توانایی، و ڕێز، و شکۆ، و بەرەکەت» (وەرزی ٥:١٢). بەڵام هەرگیز تووڕەیی بەرخەکە ناناسین، چونکە ئەو ئەو تووڕەییەی بۆ ئێمە هەڵگرت.
ئێمە شایستەی تووڕەیی خودا بووین
ئاسانە سەیری جیهانی خراپەی دەوروبەرمان بکەین و ببینین کە ئەوانی تر شایستەی تووڕەیی خودان. بەڵام دەبێت بزانین کە ئێمەش شایستەی بووین. ئێمە سروشتێکی گوناهبارمان لە دایک و باوکمانەوە بە میرات گرت کە لە ئادەم و حەواوە گوازرابووەوە، بۆیە ئێمە وەک گوناهبار لەدایک بووین. کتێبی پیرۆز دەڵێت کە ئێمە «بە سروشت منداڵی تووڕەیی بووین، وەک ئەوانی تر» (ئەفەسۆس ٢:٣)، جا جولەکە بین یان نەجولەکە. ئەوەش ڕاستە کە هەمووان گوناهیان کردووە. ئێمە زۆر گوناهمان لە ژیانماندا کردووە و «بەهۆی ئەم شتانەوە تووڕەیی خودا دێتە سەر منداڵانی یاخیبوون» (ئەفەسۆس ٥:٦؛ کۆلۆسی 3:6). ئێمە شایستەی تووڕەیین بەهۆی ئەوەی کە کێین وەک گوناهبار، لەدایک بووین بە سروشتێک کە دوژمنی خودایە، و ڕقمان لێیەتی. ئێمەش شایستەی تووڕەیین چونکە گوناهمان کردووە لە یاخیبوون و ناڕەزایی بەرامبەر بە خودا.
مەسیح تووڕەیی خودای بۆ ئێمە لەسەر خاچ بەرگە گرت
تەنها خوداوەند عیسا، کوڕی هەتاهەتایی خودا، هەرگیز بەبێ گوناه لە سروشتیدا لەم جیهانەدا لەدایک نەبوو، و تەنها ئەو هەرگیز گوناهی لە ژیانیدا نەکرد. چەند سەرسوڕهێنەرە! بە پێچەوانەی خۆمانەوە، ئەو هەرگیز وشەیەکی نەگوت کە دواتر پەشیمانی لێبێتەوە، بۆیە تەنانەت دوژمنەکانیشی دەبوو بڵێن، «هەرگیز پیاوێک وەک ئەم پیاوە قسەی نەکردووە» (یۆحەننا ٧:٤٦). هەرگیز هەڵوێست یان پاڵنەرێک نەبوو کە وەک گوناه دانپێدانانی پێویست بێت. ژیانی بیرکردنەوەی بە تەواوی پاک بوو چونکە ئەو گوناهی نەدەزانی (٢ کۆرنسۆس ٥:٢١). لە قسە و کردارەکانیدا، ئەو گوناهی نەکرد (١ پەترۆس ٢:٢٢). هیچ گوناهێک لەوێدا نەبوو (١ یۆحەننا ٣:٥)، چونکە ئەو پیرۆزە. هێشتا، بۆ ئێمە، دروستکراوەکانی خۆی کە بە گوناه وێران ببوون و لەژێر سزای مەرگدا بوون، بە تەواوی شایستەی تووڕەیی خودا بوون، خوداوەند عیسا هات بۆ ئەوەی ئەو سزایە هەڵبگرێت کە ئێمە شایستەی بووین.
بە ڕاستی سەرسام دەبین بە دادوەرێک کە سزایەک بۆ تاوانبارێک دەردەکات و پاشان لەسەر کورسییەکەی دادەبەزێت بۆ ئەوەی سزاکە لە شوێنی تاوانبارەکەدا بەرگە بگرێت. چەند زیاتر دەتوانین سەرسام بین بە کوڕی خودا، دروستکەرەکەمان، و ئەوەی کە باوک دیاری کردووە بۆ ئەوەی دادوەری هەمووان بێت (یۆحەننا ٥:٢٢،٢٧)، لە ئاسمانەوە دادەبەزێت بۆ ئەوەی لە کۆتاییدا بچێتە سەر ئەو خاچەی لەسەر گردی گۆلگۆتا بۆ ئەوەی تووڕەیی خودا لە شوێنی ئێمەدا بەرگە بگرێت. بە هێمنی ئەم نووسینانەی خوارەوە تاوتوێ بکە کە باس لەوە دەکەن کە ئەو بۆ ئێمە بەرگەی گرتووە:
«تووڕەیی تۆ بە سەختی بەسەرمدا دێت، و تۆ بە هەموو شەپۆلەکانی خۆتەوە ئازارت دام. سێلا» (زەبوور ٨٨:٧). «تووڕەیی توندی تۆ بەسەرمدا تێدەپەڕێت» (زەبوور ٨٨:١٦). «من ئەو پیاوەم کە بە گۆچانی تووڕەیی ئەو ئازارم بینیوە» (شیوەنەکان ٣:١).
ئەگەر هەر کەسێک ئەم وتارە دەخوێنێتەوە و هێشتا پەنای نەبردووەتە بەر خوداوەند عیسا بۆ پەناگە لە تووڕەیی داهاتوو، داواتان لێدەکەین، «لەگەڵ خودا ئاشت ببنەوە» لە کاتێکدا هێشتا «کاتی قبوڵکراو» و «ڕۆژی ڕزگارییە» (٢ کۆرنسۆس ٥:٢٠، ٦:٢). ووشەی خودا دڵنیامان دەکاتەوە کە «ئەوەی باوەڕ بە کوڕەکە دێنێت ژیانی هەتاهەتایی هەیە: و ئەوەی باوەڕ بە کوڕەکە ناهێنێت ژیان نابینێت؛ بەڵام تووڕەیی خودا لەسەری دەمێنێتەوە» (یۆحەننا ٣:٣٦). ئەگەر تۆ کوڕی خودا و ڕزگاری تەواو و بێبەرامبەر کە خودا لە ڕێگەی ئەوەوە پێشکەشت دەکات، پشتگوێ خستبێت یان ڕەت کردبێتەوە، تووڕەیی خودا لەسەرت ماوەتەوە. چەند بیرکردنەوەیەکی جێگەی سەرنجە! ئەگەر ڕێڕەوی خۆت نەگۆڕیت، تووڕەیی خودا بەرگە دەگریت کە بەم زووانە بەسەر ئەم جیهانەدا دەکەوێت، و پاشان بۆ هەتاهەتایە لە دەریاچەی ئاگردا بە جیا لە خودا (وەرزی ٢٠:١١-١٥). پەنا ببە بۆ مەسیح لە کاتێکدا هێشتا دەتوانیت!
بۆ ئەوانەی لە ئێمە کە لە کاری تەواوکراوی مەسیحدا پشوو دەدەین، باشە کە لەگەڵ وشەکانی نووسەری سروودەکەدا بڵێین، «هەلەلۆیا، چ ڕزگارکەرێک!» ئەو تووڕەیی خودای تەواو کردووە کە ئێمە شایستەی بووین بە وەرگرتنی شوێنی ئێمە لەسەر خاچ. ئەو بەم زووانە دێت وەک «ڕزگارکەرەکەمان لە تووڕەیی داهاتوو» (١ تەسەلۆنیکی ١:١٠ JND). بەهۆی ئەو و کارەکەیەوە ئێمە بە هەموو بەرەکەتێکی ڕۆحی بەرەکەتدار کراوین (ئەفەسۆس ١:٣). ئێمە ئێستا چێژ لە بەرەکەتی ژیانی هەتاهەتایی وەردەگرین، و بەم زووانە بە شێوەیەکی زۆر گەورەتر لە ئامادەبوونی پیرۆزی خۆیدا. «هەروا، وەرە خوداوەند عیسا!» (وەرزی ٢٢:٢٠ KJV).
پیاوی خەمەکان! چ ناوێک بۆ کوڕی خودا، کە هات گوناهبارانی وێرانبوو ڕزگار بکات! هەلەلۆیا! چ ڕزگارکەرێک!
شەرم و گاڵتەجاڕی توندی هەڵگرت، لە شوێنی من بە تاوانبار وەسف کرا، لێخۆشبوونی منی بە خوێنی خۆی مۆر کرد. هەلەلۆیا! چ ڕزگارکەرێک!
تاوانبار، گڵاو و بێدەسەڵات، ئێمە؛ بەرخی بێگەردی خودا بوو ئەو: کەفارەتی تەواو – ئایا دەکرێت؟ هەلەلۆیا! چ ڕزگارکەرێک!
بەرز کرایەوە بۆ مردن، «تەواو بوو» هاواری ئەو بوو؛ ئێستا لە ئاسمان، بەرز کراوەتەوە: هەلەلۆیا! چ ڕزگارکەرێک!
کاتێک دێت، وەک خوداوەند و پاشا، هەموو ڕزگاربووەکانی بۆ ماڵەوە دەهێنێت، ئینجا ئەم گۆرانییە نوێیە دەڵێین – هەلەلۆیا! چ ڕزگارکەرێک! —فیلیپ پاوڵ بلیس (١٨٣٨-١٨٧٦)
