گالاتییەکان: مزگێنیی نیعمەت
پرسیار: «چۆن مرۆڤ دەتوانێت لەبەردەم خودا ڕاستودروست بێت؟» (ئەیوب ٩:٢ NKJV)
پرسیارەکەی ئەیوب هەوڵە بێ کۆتاییەکانی مرۆڤایەتی بۆ ڕاستبوونەوە لەگەڵ خودا کورت دەکاتەوە. ئەم هەوڵانە لە وردەکارییەکانیاندا جیاواز بوون، بەڵام ئەم خاڵە هاوبەشەیان هەیە: هەموو ڕێگایەک (جگە لە ڕێگای خودا) پشت بە باشترین هەوڵەکانی کەسێک بەستووە. تاکەکان و نەتەوەکان بە هەمان شێوە هەوڵی کۆمەڵێک کاری ئاڵۆزیان داوە بۆ بەدەستهێنانی ڕەزامەندی خودا.
ڕێگای خودا، بە پێچەوانەوە، هێندە ئاڵۆز نییە. بەڵام بە گشتی بۆ مرۆڤایەتی ناخۆشە، چونکە هیچ شوێنێک بۆ هیچ یەکێک لەو هەوڵە گەورانە ناهێڵێتەوە. ڕێگای خودا بە سادەیی لەسەر نیعمەت دامەزراوە. ئەوانەی پشتی پێ دەبەستن، بناغەیەکی پتەو دەدۆزنەوە. بەڵام ئەوانەی کە نیعمەتی خودا سووکایەتییان پێ دەکات، هەمیشە هەوڵیان داوە لاوازی بکەن. ئەوان پێشنیار دەکەن کە نیعمەت بەس نییە – کە ڕەنگە هەنگاوێکی یەکەمی قبوڵکراو بێت، بەڵام کاری زیاتر پێویست دەبێت بۆ پێشکەوتنی ڕۆحی.
ئەمە بە تەواوی ئەو دۆخە بوو کە مەسیحییە سەرەتاییەکانی ناوچەی گالاتیا ڕووبەڕووی بوونەوە. پۆڵسی نێردراو زۆر نیگەران بوو و، بە ئیلهامی خودایی، نامەیەکی کورتی نووسی کە ڕاستییە گرنگەکانی دەربارەی مزگێنیی نیعمەت دەخاتە ڕوو.
مزگێنیی نیعمەت بەرگری لێکرا
پۆڵس نۆ نامەی بۆ کۆمەڵە مەسیحییەکان نووسی، و هەموو نامەیەک، جگە لە گالاتییەکان، بە لێدوانێک لە سوپاسگوزاری گەرم بۆ شایەتی یان خزمەتی باوەڕداران بۆ خودا دەست پێدەکات. سەرەتای گالاتییەکان نزیکەی بە شێوەیەکی شۆکهێنەر توندە: «سەرسامم کە ئێوە بەم زووییە لەو کەسە لادەدەن کە بە نیعمەتی مەسیح بانگی کردن» (گالاتییەکان ١:٦). پەیامی مزگێنییەکە کە متمانەیان پێ کردبوو، دەشێوێنرا. مامۆستایانی قسەخۆش بە پەیامێکی ژەهراوی چوونە ناو کۆبوونەوەکەیانەوە.
بۆیە، پۆڵس بەرگری لە مزگێنیی خودایی دەکات کە بۆیانی ڕاگەیاندبوو. یەکەم، باڵادەستی ئەو پەیامە ڕادەگەیەنێت (گالاتییەکان ١:٨-١٠). ئەوەندە تەواو و جێی متمانەیە کە هەرگیز وازی لێ ناهێنرێت. ئەگەر نێردراوێک یان تەنانەت فریشتەیەک لە ئاسمانەوە لە ڕێساکانی لابدات، نەفرەتی لێ دەکرێت، چونکە هەر پێداچوونەوەیەک بە شاکارەکەی خودا بێگومان شەیتانی دەبێت (٢ کۆرنسۆس ١١:١٤).
دواتر، پۆڵس سەرچاوەی پەیامەکەی ڕوون دەکاتەوە (گالاتییەکان ١:١١-٢:١٠). ئەو گالاتییەکان بەبیر دەهێنێتەوە لە چەوساندنەوەی توندی کەنیسەی خودا. دوای ئەوەی نیعمەتی خودا دەستی بەسەردا گرت، ڕاوێژی بە کەسانی تر نەکرد دەربارەی باوەڕی مەسیحی. لەبری ئەوە، چوو بۆ عەرەبستان، بە ئاشکرا بۆ ئەوەی کاتێک بە تەنیا لەگەڵ خودا بەسەر ببات پێش گەڕانەوەی بۆ دیمەشق. سێ ساڵی خایاند پێش ئەوەی پۆڵس هیچ کاتێک لە ئۆرشەلیم بەسەر ببات، کە زۆرێک لە مەسیحییە ناسراوەکان تێیدا دەژیان – و تەنانەت ئەو کاتەش تەنها بۆ پازدە ڕۆژ سەردانی کرد و تەنها پێتەری بینی. لە گەشتەکەی داهاتووی بۆ ئۆرشەلیم، چەند ساڵێک دواتر، پەیامەکەی پۆڵس هەر وەک خۆی مایەوە، تەنانەت دوای گفتوگۆ لەگەڵ ئەو «پایانە»ی باوەڕ وەک یاقوب، پێتەر، و یۆحەننا. هەموو ئەم وردەکارییانە پێکەوە دەبنە بەڵگە بۆ ئەوەی سەرچاوەی پەیامەکە زیرەکی یان ناوبانگی پۆڵس نەبوو، نە دانایی کەسێکی تر، بەڵکو «وەحییەکی عیسای مەسیح»ی خودایی بوو (گالاتییەکان ١:١٢).
پۆڵس هەروەها هێزی پەیامی ڕاستەقینە بۆ زاڵبوون بەسەر فێرکردنی هەڵەدا باس دەکات (گالاتییەکان ٢:٣-٢١). پۆڵس پێشتر لە ئۆرشەلیم ڕووبەڕووی ئاستەنگ ببووەوە لە «برا درۆزنەکان» (گالاتییەکان ٢:٤) کە فێریان کردبوو کە خەتەنەکردن بەپێی یاسای موسا پێویستە بۆ بەدەستهێنانی پێگەیەکی تەواو لەبەردەم خودا. بەڵام پۆڵس بە توندی ڕایدەگەیەنێت کە ئەو و تیتۆس «تەنانەت بۆ یەک کاتژمێریش ملکەچی» ئەم مامۆستایانە نەبوون کە دژی «ڕاستیی مزگێنییەکە» بوون (گالاتییەکان ٢:٥).
تەنانەت پێتەر و بەرناباسیش دواتر بەهۆی لووتبەرزییەوە گومڕا بوون، وەک ئەوەی میراتی جوولەکەییان بە جۆرێک لە جۆرەکان لە باوەڕدارانی ناجوولەکە بەرزتر بکاتەوە. بەڵام بۆچی دەبێت ناجوولەکەکان داوایان لێ بکرێت زیاتر وەک جوولەکەکان بن؟ تەنها باوەڕ بە مەسیح بوو کە هەر یەکێکیانی ڕاستودروست کرد، نەک کارەکانی یاسا. پۆڵس ئامادە نەبوو پێتەر یان گالاتییەکان ببینێت کە وەک ئەوە بژین کە نیعمەتی خودا شوێنی بۆ سوود یان کردەوەی مرۆڤایەتی هەیە، جا بۆ ڕزگاری سەرەتایی بێت یان بۆ ژیانی باوەڕ.
مزگێنیی نیعمەت ڕوون کرایەوە
گالاتییەکان ٢:٢١ پردێکی گرنگ بۆ بەشی داهاتووی ئەم نامەیە دابین دەکات: «من نیعمەتی خودا فەرامۆش ناکەم؛ چونکە ئەگەر ڕاستودروستی لە ڕێگەی یاساوە بێت، ئەوا مەسیح بە فیڕۆ مرد.» بە ئەگەری زۆرەوە هەڵەی گالاتییەکان هەوڵی نەدا مردنی مەسیح وەک ڕێگای ڕزگاریمان لە سزای گوناه لاببات. لەبری ئەوە، جەختکردنەوەکە بە ئەگەری زۆرەوە لەسەر ئەوە بوو کە چۆن ژیانی ڕۆژانەی مەسیحییەکە دەتوانرێت باشتر بکرێت بە شوێنکەوتنی یاسای موسا. بەڵام ئەم باوەڕە کاریگەری لەسەر بەهای قوربانیی مەسیح هەبوو وەک ئەوەی مردنەکەی فەرامۆش کرابێت. ئەگەر ڕاستودروستی ڕۆژانە بتوانرێت بە پاراستنی یاسا بپارێزرێت، ئەوا مردنی مەسیح بە فیڕۆ بوو.
ئەمە ئەو هێڵی فێرکردنەیە کە پۆڵس بەکاری دەهێنێت بۆ ڕوونکردنەوەی مزگێنیی نیعمەت. گالاتییەکان دەیانزانی کە ڕۆحی خودایان بە باوەڕ وەرگرتووە. ئایا ئێستا پێیان وابوو کە بە کارەکانیان لە مەسیحییەتدا پێدەگەن؟ «ئایا ئێوە هێندە گێلن؟ دوای ئەوەی بە ڕۆح دەستتان پێکرد، ئایا ئێستا بە جەستە تەواو دەکرێن؟» (گالاتییەکان ٣:٣). مەسیحییەکان تەنها دەتوانن بە هەمان ئەو بنەمایانە بۆ خودا بژین کە لە سەرەتادا پێی گەیشتوون. لە ڕووی ڕۆحییەوە ژیر نییە کە بیر لەوە بکەیتەوە ڕزگاری بە یەک ڕێگا دێت بەڵام ژیانی مەسیحی بە ڕێگایەکی تر بەدی دێت.
لە گالاتییەکان ٣ و ٤، پۆڵس نیشان دەدات کە کارەکانی یاسا بە لایەنی کەم بە چوار ڕەچاوکردنی جیاواز جێگەیان گۆڕدراوە:
یەکەم، باوەڕ پێشتر وەک ڕێگای خودا لە ژیانی ئیبراهیمدا دامەزرابوو (گالاتییەکان ٣:٦-١٤). ئیبراهیم باوەڕی بە خودا هەبوو، و ئەوە بەس بوو. ئەگەر ئیبراهیم هەوڵی دابوو کارەکان بۆ ڕاستودروستکردنی بەکاربهێنێت، ئەوا لەژێر نەفرەتی یاسادا دەبوو بۆ نەپاراستنی بە تەواوی. بەڵکو، پۆڵس لە حەبەکۆک ٢:٤ دەگوازێتەوە: «ڕاستودروست بە باوەڕ دەژی.»
دووەم، یاسا بە بەڵێنی خودا جێگەی دەگۆڕدرێت (گالاتییەکان ٣:١٤-٢١). ئەگەر دیارییەک بە سادەیی بەڵێنی پێدرابێت، ئەوا ناتوانرێت بەدەست بهێنرێت؛ ئەگەرنا بەڵێنەکە بەڕاستی هیچ مانایەکی نەدەبوو. بە هەمان شێوە، ئیبراهیم بە سادەیی بەڵێنی نەوەکەی پێدرا کە بەرەکەت لە ڕێگەی ئەوەوە دێت. یاساکە، کە لە ڕێگەی موساوە زیاتر لە چوار سەدە دواتر هات، بەڵێنەکەی خودا بە ئیبراهیمی هەڵنەوەشاندەوە؛ و مەسیحییەکانیش سوودمەندی ڕزگاریی بەڵێنپێدراوی خودان بە نیعمەت، بە هەمان شێوە.
سێیەم، یاسا بە پێگەی کوڕایەتی مەسیحی جێگەی دەگۆڕدرێت. یاسا وەک مامۆستایەک بوو، وەک منداڵ فێری دەکردین کە چی بکەین و چی نەکەین، لە هەمان کاتدا نیشانی دەداین کە چەند لاواز بووین بۆ ئەوەی ڕاست بکەین. «بەڵام دوای ئەوەی باوەڕ هات، ئێمە چیتر لەژێر مامۆستادا نین. چونکە ئێوە هەمووتان کوڕی خودان لە ڕێگەی باوەڕ بە عیسای مەسیحەوە» (گالاتییەکان ٣:٢٥-٢٦). گالاتییەکان ٤:١-٧ خاڵەکە دووبارە دەکاتەوە: ڕزگاربووان وەک کوڕ هەڵدەگیرێنەوە و پەیوەندییەکی نوێ و نزیکتریان لەگەڵ خودا هەیە. ئەمە بە پاراستنی یاسا بەدەست نایەت؛ کاتێک دێت کە لە یاسا ئازاد دەبین.
چوارەم، یاسا بە بنەمای ئازادی جێگەی دەگۆڕدرێت (گالاتییەکان ٤:٢١-٣١). پۆڵس خوێنەرانی بەبیر دەهێنێتەوە کە ئیبراهیم دوو کوڕی هەبوو. ئیسماعیل لە خزمەتکارێک، هاجەر، لەدایک بوو. ئیسحاق، کوڕی بەڵێن، لە سارا لەدایک بوو، کە خزمەتکار نەبوو بەڵکو ژنێکی ئازاد بوو، ژنی ئیبراهیم. ژنە کۆیلەکە وێنەی کۆیلایەتی یاسایە، لە کاتێکدا سارا نیشان دەدات کە منداڵە ڕاستەقینەکانی خودا لە ئازادیدا دەوەستن. بۆیە، هەر بنەمایەک کە مەسیحییەکان دەگەڕێنێتەوە بۆ کۆیلایەتی یاسا، لە دژی ئەو پێگەیەیە کە خودا پێشتر دامەزراندوویەتی.
بەڵام گالاتییەکان دەستیان کردبوو بە سەرسامبوون بە شێوازێکی ژیان کە یاسا دەپارێزێت. توخمەکانی یاسای پەیمانی کۆن، وەک خەتەنەکردن (گالاتییەکان ٥:٣) و بۆنە جیاوازەکانی ساڵنامە (گالاتییەکان ٤:١٠) وەک ئەرکێک بۆ ژیان پێشکەش دەکران. ڕەنگە بۆنەکانی وەک شەممەکان، جەژنە وەرزییەکان، و هتد جێبەجێ کرابن، وەک ئەوەی پێگەیشتنی زیاتر پەرە پێبدەن. شتێکە کە سوپاسی ئەوە بکەیت کە خودا چۆن ئەم بۆنە نەتەوەییانەی بۆ بەرەکەت و چێژوەرگرتنی ئیسرائیل دابین کردووە؛ شتێکی تەواو جیاوازە کە پێداگری لەسەر ئەو ڕێسایانە بکەیت بۆ ئەوەی ئەمڕۆ لەلایەن خوداوە قبوڵ بکرێیت.
بە تەواوی ڕاستە: خودا چاوەڕێمان لێ دەکات لە باوەڕ، خزمەت و تێگەیشتندا گەشە بکەین. ئەوانەی لە ڕووی ڕۆحییەوە نەپێگەیشتوو دەمێننەوە ڕەخنەیان لێ دەگیرێت (عیبرانییەکان ٥:١١-١٢). بەڵام ڕاست نییە کە بڵێیت، «دەبێت بیسەلمێنیت کە مەسیحییەکی باشیت بە ئەنجامدانی ئەم یان ئەوە.» کاتێک هەندێک کردەوە پێویستن بۆ ئەوەی وەک مەسیحییەکی پێگەیشتوو هەژمار بکرێین، دەتوانین دڵنیا بین کە بیرۆکەکانی مرۆڤ، نەک خودا، کار دەکەن.
مامۆستا درۆزنەکان لە گالاتیا ستراتیژییەکی سەرنجڕاکێشیان بەکارهێنا بۆ ئەوەی دۆکترینەکەیان سەرنجڕاکێش بکەن. زۆربەی باوەڕدارانیان دوورخستەوە، بە ئاشکرا گرووپێکی هەڵبژاردەیان پێکهێنا کە تەنها چەند کەسێک بوون. لە ئەنجامدا، هەمووان دەیانویست بچنە ناو ئەو گرووپەوە. «ئەوان دەیانەوێت ئێوە دووربخەنەوە، بۆ ئەوەی ئێوە بۆ ئەوان دڵسۆز بن» (گالاتییەکان ٤:١٧). ئەگەر گرووپە بچووکەکانی باوەڕداران ببینین کە دروست دەبن، کە تەنها «باشترین و زیرەکترینەکان» قبوڵ دەکرێن، ئەوا نزیکەی هەمیشە نیشانەی ئەوەیە کە جۆرێک لە توخمی یاسایی کار دەکات. ئەوانەی دەتوانن بگەنە ئاستێکی دیاریکراو فریو دەدرێن، لە کاتێکدا ئەوانەی ناتوانن یان نایانەوێت سووکایەتییان پێ دەکرێت. دەتوانین لە خۆمان بپرسین، «ئایا هەوڵ دەدەم بگەمە ئاستێکی دەستکردی دەستکەوتی مەسیحی؟ ئایا بەدوای قبوڵکردندا دەگەڕێم لەلایەن هەندێک باوەڕداری کاریگەرەوە؟» ئەگەر وایە، ئەوا لە مەترسیداین کە تووشی کێشەکانی گالاتییەکان ببین.
مزگێنیی نیعمەت جێبەجێ کرا
کەواتە، مزگێنیی ڕاستەقینەی نیعمەت چۆن دەردەکەوێت؟ وەڵامەکە لە بەشەکانی کۆتایی نامەکەی پۆڵسدایە. دوو وشەی سەرەکی لە بەشی ٥دا بریتین لە «وەستان» و «ڕۆیشتن.» پۆڵس سەرەتا هانی گالاتییەکان دەدات کە «لەبەر ئەوە لەو ئازادییەدا جێگیر بن کە مەسیح ئازادی کردین» (گالاتییەکان ٥:١). ئەو ئەوانە ئیدانە دەکات کە خەتەنەکردن و پاراستنی یاسا پەرە پێدەدەن بە هەندێک لە بەهێزترین زمان کە لە پەیمانی نوێدا دەدۆزرێتەوە. ئەم مامۆستایانە گالاتییەکانیان بێزار دەکرد، کە دەبوونە قەرزدار، لە مەسیح دوور دەکەوتنەوە، لە نیعمەت دەکەوتن، و لە گوێڕایەڵیدا ڕێگرییان لێ دەکرا (گالاتییەکان ٥:٣-١٢). بەڵام ڕاستی ئازادیبەخشە. مەسیحییەکان کە نرخی مزگێنیی نیعمەت دەزانن دەتوانن لەو ئازادییەدا بوەستن، بە تەواوی لەلایەن خوداوە لە ڕێگەی مەسیحەوە قبوڵکراون.
بەڵام ئازادی نابێت ببێتە دەرفەتێک بۆ تێرکردنی جەستە. بۆیە پۆڵس دواتر هانی گالاتییەکانی دا کە بە ڕۆح بڕۆن و لەلایەن ئەوەوە ڕێنمایی بکرێن (گالاتییەکان ٥:١٦،١٨،٢٥). بیرتان بێت کە ئەوان «بە ڕۆح دەستیان پێکردبوو» (گالاتییەکان ٣:٣)؛ ئێستا دەبوو پێشکەوتنی بەردەوام هەبێت بە ڕۆیشتنی ڕۆژانە لەژێر کۆنترۆڵی ئەودا.
زۆر لێکۆڵینەوەی ورد دەربارەی ژیانی بە ڕۆح ڕێنماییکراو و بەرهەمی بە ڕۆح بەرهەمهاتوو نووسراون. ڕەنگە لێرەدا بەس بێت کە تێبینی ئەوە بکەین کە ئەو کارانەی گالاتییەکان متمانەیان پێ دەکرد تەنها دەبوونە هۆی هەموو جۆرە بێ یاساییەک. لە لایەکی ترەوە، باوەڕداران کە بە ڕۆحی پیرۆز بەهێز دەکرێن، نیعمەتە مەسیحییەکان نیشان دەدەن کە دەتوانرێت لەلایەن خودا و مرۆڤەوە بەهایان پێ بدرێت.
ئەمە بە توندی لەگەڵ هەڵوێستی ئەلیتیستی مامۆستا درۆزنەکاندا جیاواز دەبوو کە دەیانویست کاریگەری لەسەر کەسانی تر بکەن بۆ ئەوەی شانازی بە هەموو شوێنکەوتووانیانەوە بکەن (گالاتییەکان ٦:١٢-١٣). بەڵام بە ژیان بە مزگێنیی نیعمەت، گالاتییەکان لووتبەرز یان حەسود نەدەبوون (گالاتییەکان ٥:٢٦). ئەوان هەوڵیان دەدا باوەڕدارانی هەڵە بە نەرمی و بێفیزییەوە بگەڕێننەوە (گالاتییەکان ٦:١-٢). ئەوان بیر لە خۆیان بەرز نەدەکردەوە بەڵکو سوپاسی خودایان دەکرد بۆ هەر خزمەتێک کە دەیانتوانی بیکەن، بەدوای ڕەزامەندی ئەودا دەگەڕان نەک لە کەسانی تر (گالاتییەکان ٦:٣-٤). ئەوان تێدەگەیشتن کە بڕیارەکان دەرئەنجامیان هەیە، و باوەڕیان نەدەکرد کە لەسەروو ئەو دەرئەنجامانەوەن. ئەوان بەخشندە و یارمەتیدەر دەبوون بەپێی تواناکانیان (گالاتییەکان ٦:٧-١٠).
هەروەک بۆ ئێمە و بۆ گالاتییەکان، دیدگای کۆتایی خۆمان و ئەوانی تر لە خاچی خوداوەندمان عیسای مەسیحەوە دێت. لەوێ دەبینین کە باشترین هەوڵەکانمان بە تەواوی دادوەری دەکرێن و لادەبرێن؛ مەسیح دەبوو بمرێت بۆ ئەوەی ئێمە قبوڵ بکرێین. بەڵام مردنەکەی بە تەواوی قبوڵکردنی ئێمەی لەلایەن خوداوە دامەزراندووە، بۆیە چیتر پێویست ناکات بەدوای ڕەزامەندی جیهاندا بگەڕێین. ئەمە بە شێوەیەکی ئەرێنی کاریگەری لەسەر شێوازی ژیانمان هەیە، چونکە ئەو «یاسایە»، یان ڕێنمایی پێوانەیی، ئاشتی و بەزەیی بەڵێن دەدات بەوانەی کە بەپێی ئەوە دەڕۆن (گالاتییەکان ٦:١٦).





