گەورەترین ئەڵماسی گەوهەری جیهان بە ناوی کولینان ناسراوە. لە ساڵی ١٩٠٥ لە کانی پریمیەر لە کۆماری باشووری ئەفریقا دۆزرایەوە. کێشی ١٣٠٦ قیرات بوو – زیاتر لە ٢٥٠ گرام! حکومەتی ترانسڤاڵ بەهای زۆری ئەم بەردەی ناساند و کڕی و پێشکەشی شا ئێدوارد حەوتەمی ئینگلتەرای کرد. بێگومان گەنجینەیەکی زۆر بەنرخ بوو.
هەر کەسێک ئاشنای نامەکانی پیتەر بێت، لەبیری دەبێت کە وشەی "بەنرخ" چەند جارێک دەردەکەوێت. وشەی ئینگلیزی "precious" لە ڕاستیدا بۆ چوار وشەی جیاوازی یۆنانی بەکاردێت. یەکێک لەمانە timé (١ پیتەر ٢:٧). مەسیح "بەنرخە" بۆ ئەوانەی باوەڕیان پێیەتی. وشەکە باس لە بەهای شتێک دەکات؛ هەروەها لە سێ شوێندا بە "ڕێز" وەرگێڕدراوە (١ پیتەر ١:٧؛ ٣:٧؛ ٢ پیتەر ١:١٧). وشەکانی تر کە وەک "بەنرخ" وەرگێڕدراون، هەموویان پەیوەندییان بە timé هەیە. وشەیەکی هاوشێوە، timios کە بە واتای گرانبەها یان بەنرخ دێت، سێ جار لە نووسینەکانی پیتەردا دۆزراوەتەوە. لێکۆڵینەوە لەم ئایەتانە دەتوانێت بەرەکەتێکی گەورە بێت، چونکە تێیاندا شتی بەهای بێشومار دەدۆزینەوە.
باوەڕی بەنرخ
یەکەم ئایەت کە timios ١ تێیدا دۆزرایەوە، ١ پیتەر ١:٧ (KJV)ە: "تاقیکردنەوەی باوەڕتان، کە زۆر بەنرخترە لە زێڕی فەوتێنەر، هەرچەندە بە ئاگر تاقی بکرێتەوە." زێڕ ڕەسەنایەتی خۆی دەسەلمێنێت کاتێک بە ئاگر تاقی دەکرێتەوە. پایرایت وەک زێڕ دەچێت و هەندێک جار پێی دەوترێت "زێڕی گەمژە." شارەزایان بەم کانزا زەردە بریقەدارە کاڵە فریو نادرێن. پایرایت بەزۆری بۆ گۆگردەکەی دەردەهێنرێت، و سروشتی ڕاستەقینەی کاتێک دەردەکەوێت کە "بە ئاگر تاقی دەکرێتەوە." لەم ئایەتەدا پیتەر نیگەرانی شتێکە کە "زۆر بەنرخترە" لە زێڕ – باوەڕی ئێمە. زێڕ دەتوانرێت بۆ ماوەیەکی درێژ لە کوورەدا دابنرێت و بەرگەی پلەی گەرمی زۆر بەرز بگرێت، بەڵام قەبارە یان بەهاکەی زیاد ناکات. بەڵام، کاتێک باوەڕدارێک بە کوورەی ناخۆشی تێدەپەڕێت، باوەڕەکەی زیاد دەبێت و بەهێز دەبێت، و بەهای ڕاستەقینەی دەردەکەوێت.
دوای دۆزینەوەی ئەڵماسی کولینان، درایە دەست پیشەوەرێکی شارەزا لە ئەمستەردام، هۆڵەندا. بۆ چەندین هەفتە دیزاینەکەی خوێندەوە و نەخشەی پێکهاتەکەی دروست کرد. لە کۆتاییدا، بە بەکارهێنانی ئامێری تایبەت، بە یەک لێدانی بەهێز بە دوو کەرت کرد. کارێکی وێرانکەری بێسوود؟ بە هیچ شێوەیەک. ئەم لاپیدارییە (بڕێنەری بەردە بەنرخەکان) دەیزانی چی دەکات، و یەک لێدانەکەی بەهای ئەم گەنجینەیەی چەند قات کرد. لەو دوو نیوەیە، نۆ ئەڵماسی گەورە و ٩٦ بەردی بچووکتر بەرهەم هاتن. بەردە خاو و نەبڕاوەکە ئەو گەوهەرە بەنرخانەی تێدابوو کە تەنها شارەزا دەیتوانی بیانبینێت.
بە شێوەیەکی هاوشێوە ئێمە "بەردی زیندووین" (١ پیتەر ٢:٥) لە دەستی خودادا. ئەو دەیەوێت ئێمە بکاتە شتی جوان کە کوڕەکەی شکۆدار بکەن. ئەو لێدانەی لێمان دەدات ڕەنگە ئازاربەخش بێت، و ئاگری تاقیکردنەوە ڕەنگە قورس بێت بۆ بەرگەگرتن، بەڵام مەبەستی خودا ئەوەیە کە باوەڕی باوەڕدار "بۆ ستایش و ڕێز و شکۆ لە دەرکەوتنی عیسای مەسیحدا بدۆزرێتەوە" (١ پیتەر ١:٧). تاقیکردنەوەی باوەڕمان "زۆر بەنرخترە" لە زێڕی تاقیکراوە لە گەرمای زۆردا. کاتێک خۆمان لە کوورەی ناخۆشیدا دەبینینەوە، دەبێت بە ئارامگرتنەوە متمانە بە خودامان بکەین کە هەموو شتێک بەپێی ئامۆژگاری ویستی خۆی دەکات (ئەفەسۆس ١:١١) و هەمیشە ئەوە دەکات کە بۆ باشترین سوودی ئێمەیە.
خوێنی بەنرخ
دووەم جار پیتەر timios بەکاردەهێنێت لە ١ پیتەر ١:١٩ کە ئاماژە بە "خوێنی بەنرخی مەسیح" دەکات. جارێکی تر زێڕ دەهێنینە ناو بەراوردەکە. پیتەر پێمان دەڵێت، ڕزگاربوونمان بە "زیو و زێڕ" نییە کە "فەوتێنەرن."
لە پەیمانی کۆندا، پارەی کەفارەت لەلایەن ئیسرائیلییەکانەوە دەدرا (دەرچوون ٣٠:١١-١٦)، بەڵام لە سەردەمی پیتەردا جوولەکایەتی دابەزیبوو بۆ تەنها نەریت. ڕزگاربوونەکە کە پیتەر لەبارەیەوە نووسیبووی، بە تەواوی جیاوازە، چونکە "بە خوێنی بەنرخی مەسیحە، وەک بەرخێک بێ عەیب و بێ پەڵە" (١ پیتەر ١:١٩). یۆحەنانی لەئاودا هەڵکێشەر ئاماژەی بە عیسا کردبوو وەک بەرخی خودا کە هاتووە بۆ لابردنی گوناهی جیهان (یۆحەننا ١:٢٩). لەو هیچ "عەیب" یان "پەڵە"یەک نەدۆزرایەوە. ژیانی بێ عەیب بوو. ئەو ژیانە بێ گوناهە دەبوو دابنرێت، و کۆتایی بە قوربانی ئاژەڵان بهێنێت کە لەژێر یاسادا پێویست بوون. لە ڕێگەی خوێنەکەیەوە کە ڕژا، ڕزگاربوونی هەتاهەتایی بەدەست هاتووە (عیبرانییەکان ٩:١٢). لە بەهەشتدا وەک ئەو کەسە پەرستراوە کە خەڵکی لە هەموو نەتەوەیەک بە خوێنەکەی ڕزگار کردووە (بینین ٥:٩).
چەند بەنرخە ئەو خوێنە بۆ ئەوانەی باوەڕیان هەیە! بە لەبەرچاوگرتنی نرخی ڕزگاربوونمان، تاکە ئارەزوومان ئێستا دەبێت ئەوە بێت کە بە ژیانی "پیرۆز" (١ پیتەر ١:١٦) دڵی ئەو خۆش بکەین کە شکۆ بۆ باوکمان دەهێنێت.
بەڵێنە بەنرخەکان
سێیەم بەکارهێنانی timios لە ٢ پیتەر ١:١ دایە. پیتەر بۆ ئەوانەی کە "باوەڕێکی بەنرخی هاوشێوەیان بەدەست هێناوە" دەنووسێت، و دابینکارییە زۆرەکانی خودا بۆ گەلەکەی ئاشکرا دەکات.٢ پاشان ئاشکرای دەکات کە "بەڵێنە زۆر گەورە و بەنرخەکان" پێمان دراون (٢ پیتەر ١:٤). ئەم بەڵێنانە پەیوەندییان بەوەوە هەیە کە خودا چی بۆ ئێمە دەکات. ئێمە بووینەتە "بەشداربووی سروشتی خودایی" کە بەهۆیەوە دەتوانین لە "گەندەڵییەکەی جیهان لە ڕێگەی ئارەزووەوە" ڕزگارمان بێت. خودا نەک تەنها ژیانێکی نوێی پێداوین بەڵکو هەموو سەرچاوە پێویستەکانیش بۆ پاراستنی. کاتێک ئەو کەسە دەناسین کە "بانگی کردین بۆ شکۆ و چاکە" (٢ پیتەر ١:٣)، دەتوانین بەڵێنەکانی بەرز بنرخێنین.
ئەم بەڵێنانە تەنها "گەورە" نین بەڵکو "زۆر گەورەن" (٢ پیتەر ١:٤). هەرچەندە پیتەر ژمارەیان ناکات، بەڵام هەموویان پەیوەندییان بە دووەم هاتنی خوداوەندەوە هەیە و ئەوەی خودا ئەوکاتە بۆ ئێمە دەیکات. بەهۆی پەیوەندییان بەو ڕووداوەوە، بێگومان بۆ ئێمە "بەنرخن"! یۆحەننا پێمان دەڵێت کە "کاتێک ئەو دەردەکەوێت، ئێمە وەک ئەو دەبین؛ چونکە وەک خۆی دەیبینین" (١ یۆحەننا ٣:٢). ئەم بەڵێنانە، وەک خوێنی بەنرخ، بەهای هەتاهەتاییان هەیە. دەبێت ئەم "گەنجینەیە" بدۆزینەوە و دڵی پێی خۆش بکەین (پیدایش ٤٣:٢٣).
هەمووی لەبەر ئەوەی...
وشەیەکی تری پەیوەندیدار، کە دوو جار لە ١ پیتەر ٢ دۆزراوەتەوە، entimos کە بە واتای "بەها" دێت. هەردوو جار ئەم وشەیە، کە بە "بەنرخ" وەرگێڕدراوە، ئاماژە بە مەسیح دەکات، "بەردی زیندوو" و "بەردی گۆشەی سەرەکی" (١ پیتەر ٢:٤،٦). هەرچەندە لەلایەن پیاوانی بێدینەوە ڕەتکرایەوە، مەسیح لەلایەن خوداوە هەڵبژێردرا و بۆ ئەو "بەنرخە". ئێمە، کە بە نیعمەت باوەڕمان بە خوداوەند عیسا هەیە، ئەویش بە بەنرخ دەبینین. هەموو بەرەکەتەکانمان لەو دێن. باوەڕی "بەنرخ"مان و "بەڵێنە بەنرخەکان" کە پێمان دراون هەردووکیان لەبەر "خوێنی بەنرخ"ی ئەون کە لە گۆلگۆتا ڕژا. سەیر نییە کە بۆ هەتاهەتایە ستایشی دەکەین!
تێبینی کۆتایی
- هەندێک دەستنووس لێرەدا بەراوردکارییەک بەکاردەهێنن: polutimoteros. لێرەوە، "زۆر بەنرختر."
- لێرەدا "بەنرخ" (٢ پیتەر ١:١) بریتییە لە isotimos – باوەڕێک یەکسان بە "باوەڕی بەنرخی هاوشێوەی" پیتەر.
