هەرچەندە پەیوەندییەکی نزیک لە نێوان گوناه و گوناهەکاندا هەیە، بەڵام ئەوان دوو شتی جیاوازن. هەردووکیان لە ڕۆما ٥:١٢ دا باسکراون: "بەهۆی یەک پیاوەوە گوناه هاتە ناو جیهان و مردنیش بەهۆی گوناهەوە؛ بەم شێوەیەش مردن بەسەر هەموو مرۆڤەکاندا هات، چونکە هەموویان گوناهیانکردووە."
گوناه لە کاتی کەوتنی ئادەمدا هاتە ناو جیهان. وەک چۆن ژەهری مار لە یەک گازەوە بە هەموو جەستەدا بڵاودەبێتەوە و کاری کوشندەی خۆی دەکات، گوناه - ژەهری ئەو مارە، واتە شەیتان - سروشتی ڕەوشتی مرۆڤی داگیرکردووە و وێرانی کردووە. لە ئەنجامدا، هەمووان گوناهیان کردووە. بەم شێوەیە گوناهەکان لە کەمتەرخەمی یان ئەنجامدان لە بیرکردنەوە، قسە یان کرداردا، دەخرێنە ئەستۆی هەریەکێک لە ئێمە. کەواتە گوناه بنەمای سەرەکی یان سروشتە، لە کاتێکدا گوناهەکان بەروبوومی خراپی ئەو دارە خراپەن.
تێگەیشتن لە گوناه و گوناهەکان
پێناسەکردنی گوناه وەک بێ یاسایی
ئێمە لە یەکەم یۆحەننا ٣:٤ دا دەزانین گوناه چییە: "هەرکەسێک گوناه بکات، بێ یاسایی دەکات، چونکە گوناه بێ یاساییە" (وەشانی پێداچوونەوە). وەشانی کینگ جەیمس (KJV) بە هەڵە زاراوەی "پێشێلکردنی یاسا" بەکاردەهێنێت لە جیاتی "بێ یاسایی،" بەڵام جیاوازییەکی گەورە لە نێوان هەردووکیاندا هەیە. ناتوانرێت پێشێلکردنی یاسا هەبێت مەگەر یاسایەکی ڕوون و ئاشکرا هەبێت بۆ سەرپێچیکردن، و هیچ یاسایەکی نووسراو لە ئادەمەوە تا موسا نەبوو. بۆیە، هیچ پێشێلکارییەک نەبوو و گوناهیش نەخرایە ئەستۆ. بەڵام گوناه لەوێ بوو، هەروەها مردنیش، کە سزای گوناهە (ڕۆما ٥:١٣-١٤). لە لایەکی ترەوە، بێ یاسایی تەنها ڕەتکردنەوەی هەموو یاسایەکە، فڕێدانی کۆتوبەندی خودایی، و سەرپێچیکردنی ویستی خودایە. بەم شێوەیە ئادەم دەستی بە ڕێڕەوی گوناه کرد کاتێک میوە قەدەغەکراوەکەی خوارد.
دەسەڵاتی گوناه
لە جیاتی ئەوەی گەورە بێت، مرۆڤ ئێستا لەلایەن ئەو شتە خراپەوە کۆنتڕۆڵ کراوە کە خۆی تەسلیم کردووە. گوناه دەسەڵاتی بەسەردا هەیە و بەردەوام دەبێتە هۆی ئەنجامدانی گوناهەکان. گوناه کاریگەرییەکی کوشندە لەسەر ویژدان دروست دەکات، بە شێوەیەک کە گوناهباران بە تەواوی بێ ئاگان لە پێگەی زۆر مەترسیداری خۆیان، جگە لە نیعمەتی خودا.
لێخۆشبوون لە گوناهەکان
کاتێک نیعمەتی خودا کار دەکات و ڕۆحی پیرۆز بە هێزی ژیانبەخش لە ڕۆحێکدا کار دەکات، یەکەم هاواری ئەو ڕۆحە هاواری پێویستی و ئازارە. گوناهەکانی ڕابردووی باری سەر ویژدانیەتی و ئەو بارەش کۆتایی نایەت تا بەهای خوێنی گرانبەهای مەسیح نەزانرێت و کەسەکە بتوانێت بڵێت: "گوناهەکانم لێخۆشبووە!"
ڕەگی بەردەوامی گوناه
پاشان، بەزۆری لە کاتێکی دواتردا، پرسیاری گوناه لەگەڵ باوەڕدارە نوێیەکەدا دەوروژێنرێت. ئێمە بۆمان دەردەکەوێت کە هەرچەندە گوناهەکانمان لێخۆشبووە، بەڵام بنەمای سەرەکی (گوناه) کە گوناهەکان لێیەوە دێن، هێشتا لە ئێمەدا ماوە. چی لەگەڵ گوناهدا بکرێت؟
گرنگە بزانین کە گوناه ڕەگی کێشەکانمانە. ئێمە زۆرجار ئەوەندە سەرقاڵی بەروبووم (گوناهەکان) دەبین کە لەبیرمان دەچێت ڕەگەکە لەبەرچاو بگرین. گەنجێک سکاڵای لە کریستیانێکی بەتەمەنتر کرد کە سەرەڕای هەموو نوێژ و هەوڵەکانی، هێشتا بەردەوام گوناه دەکات. "سێو لەسەر چ جۆرە درەختێک گەشە دەکات؟" تەنها وەڵامێک بوو کە وەریگرت. "بۆچی، لەسەر درەختی سێو،" گەنجە سەرسامەکە وتی. پرسیارەکە زۆر پەیوەندیدار نەبوو. "و لەسەر چ درەختێک گێلاس گەشە دەکات،" پرسیاری داهاتوو بوو. گەنجەکە وەڵامی دایەوە، "لەسەر درەختی گێلاس." پاشان باوەڕدارە بەتەمەنەکە پرسی، "لەسەر چ درەختێک گوناهەکان گەشە دەکەن؟" گەنجەکە زەردەخەنەی کرد و وەڵامی دایەوە، "لەسەر درەختی گوناه." پاشان تێگەیشت کە ئەو گوناهانەی ئێمەی مەسیحییەکان ئەنجامی دەدەین، پارچەی بچووکی خراپەی دابڕاو نین کە بە جۆرێک لەلایەن شەیتانەوە خراونەتە ناو ژیانمانەوە. ئەم گوناهانە وەک بەرهەمی گوناه کە لەناو ئێمەدایە، دێنە دەرەوە. "ئەگەر بڵێین گوناهـمان نییە، ئەوا خۆمان دەخەڵەتێنین و ڕاستی لە ئێمەدا نییە" (یۆحەننای یەکەم 1:8).
چارەسەری گوناه
تاکە چارەسەری گوناه مردنە! مردن (یان گۆڕانی زیندووبوونەوە، 1 کۆرنسۆس 15:51-53، ئەگەر عیسا پێش مردنمان بێت) کۆتایی بە گوناهـ بۆ ئێمە دەهێنێت. دوا شوێنەوار ئەوکاتە نامێنێت. ئێمە بە خۆشحاڵییەوە چاوەڕێی ئەو کاتە دەکەین!
ناساندن لەگەڵ مردنی مەسیح
ئایا ئێمە بە هەمان شێوە بە خۆشحاڵییەوە سەیری دواوە دەکەین بۆ ئەو کاتەی مردنی عیسا، ئەو چارەسەرە گەورەیە، هاتە کایەوە؟ ڕۆما 6:10 دەڵێت، "چونکە ئەو مرد، یەکجار بۆ گوناهـ مرد، بەڵام چونکە ئەو دەژی، بۆ خودا دەژی." ئەو بۆ گوناهەکانمان مرد، کەفارەتی بۆ کردن، بەڵام ئەویش بۆ گوناهـ مرد. بۆیە، وەک ڕۆحی پیرۆز فێری کردووین، بە باوەڕەوە دەناسینەوە کە ئێمە لەگەڵ نوێنەرە گەورەکەماندا ناسێنراوین: مردنی ئەو هی ئێمەیە. ئێمەش، ئەوکاتە، "مردوو بۆ گوناهـ" و چیتر ناتوانین بەردەوام لە گوناهدا بژین (ڕۆما 6:2). بەم شێوەیە، ئێمە خۆمان "بە ڕاستی مردوو بۆ گوناهـ دادەنێین، بەڵام زیندوو بۆ خودا لە ڕێگەی عیسای مەسیحی گەورەمانەوە" (ڕۆما 6:11).
مردنی مەسیح و مەحکومکردنی گوناه
تێبینی ئەوە بکە کە ئەو گوناهەی عیسا بۆی مرد، تەنها شتێکی دەرەکی بوو بۆ خۆی. "لەو گوناهـ نییە" (یۆحەننای یەکەم 3:5). گوناهی ئێمە هەم دەرەکییە و هەم ناوەکی. هەروەها، مردنی مەسیح تەنها مردنی ئێمە نەبوو بۆ گوناهـ، بەڵکو مەحکومکردنی تەواوی ئەو گوناهە بوو کە ئێمە بۆی مردین. ڕۆما 8:3 دەڵێت، "خودا کوڕی خۆی نارد بە شێوەی جەستەی گوناهبار و (بە قوربانییەک) بۆ گوناهـ، گوناهی لە جەستەدا مەحکوم کرد." لەسەر خاچ، گوناهـ بە تەواوی ناشرینییەکەیەوە، ئاشکرا کرا چونکە بێ یاسایی لەوێ گەیشتە لووتکە، و لەو قوربانییە پیرۆزەدا حوکمەکەی هەڵگیرا و مەحکومکردنەکەی دەربڕدرا.
بەم شێوەیە گوناهەکان هەڵگیراون و حوکمەکەیان تەواو بووە. گوناهـ ئاشکرا و مەحکوم کراوە و ئێمە لە مردنی مەسیحدا بۆی مردووین. خاچ هەموو ئەمانە و زیاتریش بوو!
گوناهی جیهان و گوناهـ لە جەستەدا
لە یۆحەننا 1:29 و ڕۆما 8:3، دەربارەی "گوناهی جیهان" و "گوناهـ لە جەستەدا،" دەخوێنینەوە. دەربڕینی یەکەم زۆر گشتگیرە، گوناهـ (ڕەگەکە) و هەموو لقێکی گوناهـ لە جیهاندا دەبێت لەلایەن بەرخی خوداوە لاببرێت. ئەو ئەمە دەکات وەک لە وەسفکردن 19-21 دەبینرێت لەسەر بنەمای خاچ. دەربڕینی دووەم، "گوناهـ لە جەستەدا،" شتێکی جیاوازە. گوناهـ (ڕەگەکە) هەمیشە هەمان شتە، بەڵام "جەستە" - سروشتی کۆن و کەوتووی منداڵانی ئادەم - ئەو ئامرازە گەورەیەیە کە تێیدا دەژی و کار دەکات بۆ بەرهەمهێنانی گوناهـ لە هەموو تاکەکاندا.
شاری گەورە بەبێ عەزلی کارەبا وایە. ترس و شۆک و مردن لە هەموو شوێنێک دەبێت. گوناھ وەک تەزووی کارەبایی ورد وایە کە کاریگەرییەکەی لە ھەموو ئاراستەیەکدا ھەستی پێدەکرێت. جەستە وەک مۆلیدە و وایەرەکان وایە - شوێنی کارەبا و ڕێگاکانی کە لە ڕێگەیەوە کار دەکات. گوناهەکان وەک ئەو شۆکە تاکەکەسییانەن کە دەبنە ھۆی مردن. گوناهی جیھان وەک تەواوی تۆڕی کارەبا وایە. بەڵام خاچ ھەموو شتێک لەناودەبات.
لێخۆشبوون لە گوناهەکان، نەک گوناه
ئێمە لە کتێبی پیرۆزدا "لێخۆشبوون لە گوناه" (ڕەگ) نادۆزینەوە. ئێمە لێخۆشبوون لە گوناهەکان و لە گوناهێک دەدۆزینەوە. با ئەمە ڕوون بکەینەوە. دایکێک کوڕێکی ھەیە کە بە خێرایی توڕەییەکی ترسناک گەشە پێدەدات. ڕۆژێک، ھەوڵدەدات خوشکەکەی ناچار بکات سەیری شتێک لە دەرەوەی ماڵەکە بکات کاتێک ئەو زیاتر حەزی لە یاری کردنە بە بووکەڵەکانی. لە کێشمەکێشەکەدا، سەری بە توندی بە پەنجەرەکەدا دەکێشێت و سەری بە شووشە شکاوەکە دەبڕدرێت. دایکی دەینێرێتە ژوورەکەی و کاتێک باوکی دەگەڕێتەوە، کوڕەکە بە شێوەیەکی گونجاو سزا دەدرێت. تا ئێوارە، سزاکە کاریگەریی دڵخوازی خۆی ھەبووە. بە گریانەوە دێتە لای دایک و باوکی و دان بە ھەڵەکەی دەنێت. ئەوان لە کردەوە توڕەکە دەبورن بەڵام ئایا لە توڕەیی خراپەکارانە کە لێیەوە سەرچاوەی گرتووە دەبورن؟ نەخێر! ئەگەر وایان بکردایە، ئەوا پشتگیری لێدەکرا. بەڵکو، بە توندی ئیدانەی دەکەن و بە خۆشەویستی بەڵام بە توندی سروشتی خراپ و لێکەوتەکانی بە کوڕەکە نیشان دەدەن، و ھەوڵدەدەن ڕێنمایی بکەن بۆ ئەوەی ڕقی لێبێتەوە و ئیدانەی بکات ھێندەی ئەوان.
"خودا ... گوناهی لە جەستەدا ئیدانە کرد" (ڕۆما ٨:٣). ئەو پشتگیری لێی نەکرد و لێی نەبووردا. ئێستا، کاری ڕۆحی پیرۆز لە ئێمەدا وادەکات کە ئیدانەی بکەین ھەروەک چۆن خودا ئیدانەی کردووە، بۆ ئەوەی بتوانین ڕزگاربوون لە دەسەڵاتەکەی بزانین.
گوناه لە ژیانی باوەڕداردا
ڕاستی ئەوەی کە باوەڕداران ھێشتا گوناه دەکەن
ئەمە بەو مانایە نییە کە باوەڕداران گوناه ناکەن. ئیدانەکردن لەناوبردن نییە. گوناه ھێشتا لە ئێمەدایە (١ یۆحەننا ١:٨). کتێبی پیرۆز وادادەنێت کە باوەڕدار ڕەنگە گوناه بکات، چونکە دابینکردنی خودایی بۆ حاڵەتێکی لەو جۆرە دەدات (١ یۆحەننا ٢:١). تەنانەت پێمان دەڵێت کە ھەموومان گوناه دەکەین (یاقوب ٣:٢).
مەبەستی گوناه و جەستە لە باوەڕداران
خودا گوناه و جەستەی (سروشتی کۆن) لە باوەڕداران بەجێھێشتووە بۆ ئەوەی بتوانن سروشتی ڕاستەقینەی خۆیان فێربن، بتوانن بە شێوەیەکی ئەزموونی لەگەڵ ئیدانەکردنی خودا بۆ ئەوان لەسەر خاچ بگونجێن، و بتوانن ژیان و ڕزگاربوون لە یەکێکی تردا بدۆزنەوە. پاشان دەتوانێت بە شێوەیەکی کەسی سوپاسی خودا بکات، لە ڕێگەی عیسای مەسیحەوە، کە ڕزگار کراوە (ڕۆما ٧:٢٤-٢٥).
ڕوونکردنەوەی ١ یۆحەننا ٣:٩
١ یۆحەننا ٣:٩ زۆرجار وا بیردەکرێتەوە کە لەگەڵ ئەوەی سەرەوەدا ناکۆکە چونکە لە KJV دەڵێت، "ھەرکەسێک لە خوداوە لەدایک بێت گوناه ناکات." ئەم ئایەتە سروشتی کەسێک کە لە خوداوە لەدایک بووە دەردەبڕێت. ئەو گوناه ناکات - وەرگێڕانی دروستی کردن. سروشتی ئەو نییە کە گوناه بکات. نێردراو یۆحەننا لێرەدا باوەڕداران لە سروشتی خۆیاندا وەک لە خوداوە لەدایک بوون دەبینێت بەبێ ئاماژەدان بە ھیچ تایبەتمەندییەکی نائاسایی و گونجاو کە ڕەنگە لە ماندووبوونی ژیاندا ڕووبدات.
کاریگەری گوناه لەسەر مەسیحییەک
کاریگەری گوناه لەسەر مەسیحییەک چییە کاتێک گوناه دەکات؟ ھیچ پەیوەندییەکی بە سەلامەتییەوە نییە، چونکە خاچی مەسیح بنەمای سەلامەتی ئێمەیە. لەوێدا، گوناه ئیدانە کرا و کەفارەت کرا بۆ ئەوەی ئێمە بە ھەمیشەیی لێمان خۆش بێت کاتێک باوەڕ دەھێنین. ئەم لێخۆشبوونە دیاری نیعمەتی خوداییە و "دیارییەکان و بانگەوازی خودا بێ پەشیمانییە" (ڕۆما ١١:٢٩) - ئەوان ناچاری گۆڕینی بیروڕای خودا نین. بەڵام، گوناهەکان دوای ڕزگاربوون دڵخۆشی مەسیحییەکە کەم دەکەنەوە و خۆشی ھەردوو لێخۆشبوون و پەیوەندیمان لەگەڵ خودا لادەبەن تاوەکو لە خۆ-حوکمداندا ئەو گوناهانە دانپێدانانیان بۆ دەکرێت. پاشان، لە ڕێگەی پارێزەرایەتی مەسیحەوە، لێخۆشبوونی باوکمان دەست دەکەوێت (١ یۆحەننا ١:٩-٢:١). ھەموومان دەبێت وانەی ئازاربەخش بەڵام سوودبەخش بەم شێوەیە فێربین و بەم شێوەیە سروشتی ڕاستەقینەی جەستە لە ناوماندا بدۆزینەوە، و تاکە ڕێگا بۆ دوورکەوتنەوە لە تێرکردنی ئارەزووەکانی ئەوەیە کە "بە ڕۆح بڕۆین" (غەلاتییەکان ٥:١٦).
کاری مەسیح لەسەر خاچ
لایەنی خودایی کارەکەی
لە کۆتاییدا، با کەمێک زیاتر بڕوانینە ئەوەی کە عیسای خاوەن شکۆ لەسەر خاچ لە پەیوەندیدا بە گوناهەوە کردی. ئایا گوناهەکانی هەموو کەسێکی هەڵگرت؟ پەرتووکی پیرۆز دەڵێت کە "بۆ هەمووان مرد" (2 کۆرنسۆس 5:15)، کە "خۆی وەک قوربانییەک بۆ هەمووان بەخشی" (1 تیمۆساوس 2:6)، و کە "ئەو کەفارەتی گوناهەکانی ئێمەیە و نەک تەنها بۆ ئێمە، بەڵکو بۆ (گوناهەکانی) هەموو جیهان" (1 یۆحەننا 2:2). ئەم ئایەتانە لایەنی خودایی کارەکەی نیشان دەدەن. هەمووان لە مەبەستیدا جێگەیان دەبێتەوە. کەفارەت (خودا ڕازی بوو) لە بری هەموو کەسێک لە هەموو جیهاندا کراوە.
ئەنجامە ڕاستەقینەکان بەرامبەر بە مەبەست
کاتێک دێینە سەر ئەنجامە ڕاستەقینەکانی کارەکەی لە جیاتی مەبەستەکەی، شتەکان بە شێوەیەکی جیاواز دادەنرێن. ناتوانین بڵێین کە ئەو گوناهەکانی هەموو کەسێکی هەڵگرت چونکە پەرتووکی پیرۆز دەڵێت، "کە خۆی گوناهەکانی ئێمەی (باوەڕداران) هەڵگرت" (1 پەترۆس 2:24) و کە "مەسیح یەکجار پێشکەش کرا بۆ هەڵگرتنی گوناهەکانی زۆرێک" (عیبرانییەکان 9:28). سوپاس بۆ خودا کە ئێمە بەشێکین لەو زۆرەیە!
