ئایا گوێت لەو کوڕە بچووکە بوو کە دایکی سزای دا بەوەی لەسەر کورسییەک لە گۆشەیەکدا دایبنیشێنێت؟ دانیشت، بەڵام ڕایگەیاند، «من لە دەرەوە دانیشتووم، بەڵام هێشتا لە ناوەوە وەستاووم.» ئەوە ملکەچبوون نییە! بیرۆکەی ملکەچبوون ئەمڕۆ زۆر باو نییە، بەڵام بۆ مەسیحی دەبێت شێوازێکی ژیان بێت. هێشتا، سروشتی مرۆڤ لە هەر یەکێک لە ئێمەدا دەیەوێت «کاری خۆی بکات.» بۆچی ناتوانین؟
ملکەچبوون پەیوەندی بە دەسەڵاتەوە هەیە. دەسەڵات واتە «حوکم یان کۆنترۆڵکردن.» ملکەچبوون بە سادەیی خۆبەدەستەوەدانە بۆ ئەو دەسەڵاتە (یان بۆ ویستی کەسێکی تر). مەسیح نموونەی تەواوی ملکەچبوونە – هەم بۆ ویستی باوک لە چوون بۆ خاچ (مەتتا 26:39)، و هەمیش بۆ خراپ بەکارهێنانی مرۆڤ لە دادگاییکردن، لێدان و خاچ کێشان (مەتتا 26:57؛ 27:2،26).
چۆن مەسیح توانی ملکەچی ویستی باوک و خراپ بەکارهێنانی مرۆڤ بێت، کاتێک پێویستی بەوە بوو کە مامەڵە لەگەڵ گوناهدا بکات – شتێک کە زۆر نامۆ بوو بە سروشتی خودایی خۆی؟ ملکەچبوون پێویستی بە کزی هەیە. ویستی خۆی نابێت دەستوەردان لە ئەنجامدانی ویستی کەسێکی تردا بکات. دووبارە، مەسیح نموونەی تەواوە:
کاتێک بە شێوەی مرۆڤ دۆزرایەوە، خۆی بچووک کردەوە و گوێڕایەڵ بوو تا ڕادەی مردن، تەنانەت مردنی خاچیش (فیلیپی 2:8 NKJV).
ئایا ئەم هەڵوێستە سروشتییە؟ نەخێر! ویستنی ئەنجامدانی کاری خۆمان سروشتییە. لەبری ملکەچبوون، یاخی دەبین. یاخیبوون ڕەتکردنەوەی دەسەڵاتە، و ماوەیەکی زۆر لەمەوبەر دەستی پێکرد. ئیشایا 14:12-15 وەسفی شەیتان دەکات کە خۆی بەرز دەکاتەوە بۆ ئاستی خودا و دەسەڵاتی خودا فڕێ دەدات. بێگومان خودا بە خێرایی لە دادگاییکردندا کاردانەوەی هەبوو، شەیتانی لە ئامادەبوونی خۆی دەرکرد. یاخیبوون گەشەکردنی شانازییە. کزی و ملکەچبوون پێکەوە دەڕۆن؛ هەروەها شانازی و یاخیبوونیش.
چی خراپە لە کەمێک یاخیبوون؟ ئایا هەموومان بە قۆناغێکی یاخیبووندا تێناپەڕین؟ ڕەنگە وایە، بەڵام گوێ لە بۆچوونی خودا بگرە لەسەری:
یاخیبوون وەک گوناهی جادووگەرییە، و سەرکەشی وەک ناڕەوایی و بتپەرستییە (1 ساموێل 15:23).
شێوازی پەیمانی کۆن بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ کوڕێکی یاخی سادە بوو: بەردبارانی بکە تا بمرێت (دێوتێرۆنۆمی 21:18-21)!
سروشتی نوێ هی مەسیحە – خودایی و پیرۆزە – ڕێنماییمان دەکات لە ڕێگای کزی و ملکەچبوون بۆ ویستی خودا. هان دەدرێین کە هەڵوێستی مەسیحمان هەبێت (فیلیپی 2:5-8). سروشتی کۆن هی شەیتانە، گوناهبار و فێڵبازە (یۆحەننا 8:44)، ڕێنماییمان دەکات لە ڕێگای شانازی و یاخیبوون، بەرگری لە ویستی خودا دەکات. کام ڕێگا دەگریتەبەر؟ ئەگەر لەگەڵ مەسیحدا خاچ کێشرابین (غەلاتی 2:20) ویستمان دەبێت بۆ «شتەکانی سەرەوە بێت، لەوێیەی مەسیح لێیە» (کۆلۆسی 3:1-3).
با سەیری چوار ڕەهەندی ملکەچبوون بکەین: خودایی، خێزانی، کڵێسا و مەدەنی، وەک لە کتێبی پیرۆزدا خراونەتەڕوو.
ڕەهەندی خودایی
بەپێی یاقوب 4:7، دەبێت «ملکەچی خودا بین» (وەک منداڵ، چونکە ئەو باوکمانە). ئەمە بەسە بۆ ئەوەی گونجاو بێت، چونکە ئەو دەسەڵاتی کۆتاییە. تەنانەت مەسیحیش دەکەوێتە ژێر سەرۆکایەتی خودا (1 کۆرنسۆس 11:3). بەڵام زیاتریش هەیە. تەنها بە ملکەچبوون بۆ خودا دەتوانین باقی ئایەتەکە جێبەجێ بکەین، کە پێمان دەڵێت «بەرگری لە شەیتان بکەین.»
دوژمنەکەتان شەیتان وەک شێرێکی هاوارکەر دەسوڕێتەوە، بەدوای ئەوەدا دەگەڕێت کێ قووت بدات (1 پترۆس 5:8).
ئەو زۆر لە ئێمە بەهێزترە و دەسەڵاتی زیاتری هەیە، هەوڵ دەدات لەناومان ببات. هێشتا دەتوانین بەرگری لێ بکەین بە هێزێک کە لە خودی شەیتان بەهێزترە – هێزی خودا. دەبێت لەگەڵ خودادا بین (لە ویستی ئەودا) بۆ ئەوەی بتوانین سوود لە هێزی خودایی ئەو وەربگرین. دەبینیت، هەر ڕێنماییەک لە خودا باوکمانەوە بۆ مەبەستێکە، و بۆ چاکەی خۆی و هەروەها بۆ چاکەی خۆمانە. ئەو خۆشی دەوێین!
سەرباری ئەوەش، دەبێت ملکەچی مەسیح بین وەک سەری جەستە، کڵێساکەی:
مەسیح سەری کڵێسایە؛ و ئەو ڕزگارکەری جەستەیە. بۆیە ... کڵێسا ملکەچی مەسیحە (ئەفەسۆس 5:23-24).
لێرەدا لایەنی کۆمەڵایەتی جەختی لەسەر کراوەتەوە – هەموو باوەڕداران وەک یەک جەستە کار دەکەن. بەڵام بەرپرسیارێتی تاکەکەسی پشتگوێ ناخرێت، بەتایبەتی چونکە گشتی لە کۆی بەشەکانی گەورەتر نییە. تەنها کاتێک ئێمە (وەک تاک) ملکەچی ویستی مەسیح دەبین لەسەر زەوی، دەتوانین (وەک کڵێسا) خۆشەویستی و شکۆمەندی ئەو بە جیهانێکی مردوو نیشان بدەین. پێشتر، ئەم ڕەهەندە یەکەمە مافی «ئەنجامدانی کاری خۆمان»ی ڕەتکردووەتەوە. ئێمە مافێکی گەورەترمان هەیە – ئەنجامدانی کاری ئەو!
ڕەهەندی خێزان
لە لایەنی خوداییەوە، ملکەچبوون بازێکی گەورە دەداتە ناو پەیوەندییە نزیکەکانی ژیانی ڕۆژانەمان. ئەم ڕاستیانە ئەمڕۆ باو نین، بەڵام هێشتا ڕێگای بەرەکەتن بۆ باوەڕداران – و تەنانەت بۆ بێباوەڕانیش! ژنان دەبێت ملکەچی مێردەکانیان بن. ئەفەسۆس 5:22-24 دوو جار ئاماژە بەمە دەکات. ئایا خودا هەوڵ دەدات شتێکمان پێ بڵێت؟
ئایەتی 22 بە ژنەکە دەڵێت ملکەچ بێت «وەک بۆ خودا.» بۆ ژنی مەسیحی، ئەمە پێشوەختە وای دادەنێت کە ئەو پێشتر ملکەچی خودا بووە. بزووتنەوەی فێمینیست پشتگیری ئەمە ناکات، بەڵام بزووتنەوەکە بەڕاستی ڕەزامەندی و کامڵبوونیش ناهێنێت، وەک زۆرێک لە ژنان تێدەگەن. فۆرمولەی خودا هەردووکیان گەرەنتی دەکات، وەک ژنانی دڵسۆز دەتوانن شایەتی بدەن.
لە نێوان ڕێنماییەکان بۆ ژنەکە بۆ ملکەچبوون، مێرد وەک سەری ئەو باس کراوە، بەڵام لە چوارچێوەی ئەوەی مەسیح سەری ئەوە. ئەگەر مێرد ملکەچی مەسیح بێت، و خۆشی بوێت، تێبگات و ڕێزی لە ژنەکەی بگرێت (ئەفەسۆس 5:25؛ 1 پترۆس 3:7)، ملکەچبوون وەڵامی ژنەکەی دەبێت. چۆن دەیتوانی بەرگری بکات؟
کاتێک ئەم بنەمایە لە ماڵدا دانرا، بە منداڵەکان دەوترێت ملکەچی دایک و باوکیان بن (ئەفەسۆس 6:1). بۆچی؟ چونکە منداڵان دەتوانن سوود لە ئەزموونی دایک و باوکیان وەربگرن. دەتوانن سوود لە نموونەی دایک وەربگرن لە ملکەچبوون بۆ باوک، و لە هەردوو دایک و باوک بۆ خودا. پێویست ناکات هەمان هەڵەی دایک و باوکیان بکەن! ڕاهێنانی زوو لە ملکەچبووندا بێ نرخە، چونکە هەموو ژیان لە ژێر دەسەڵاتی کەسێکدا دەژین. منداڵێک کە هەرگیز فێر نابێت ملکەچ بێت دەبێتە کەسێکی خۆپەرست، سەرکەش، ناخۆش. کچێک کە ملکەچی دایک و باوکی نابێت، کێشەی دەبێت لە ملکەچبوون بۆ خودا و مێردەکەی. کوڕێک کە ناتوانێت ملکەچی دایک و باوکی بێت، کێشەی دەبێت لە ملکەچبوون بۆ خودا و بوون بە مێردێکی باش.
ڕەهەندی کڵێسا
ڕەهەندی سێیەمی ملکەچبوون لە خێزانی نزیکەوە فراوان دەبێت بۆ خێزانی مەسیحی. بەپێی کتێبی پیرۆز، باوەڕدارانی گەنج دەبێت ملکەچی باوەڕدارانی بەتەمەن بن (1 پترۆس 5:5). دووبارە، گەنجەکان دەتوانن لەوانەی کە ئەزموونی زیاتریان هەیە فێر ببن. چەند نایابە کاتێک حەماسەتی گەنجان دەتوانرێت لەلایەن مەسیحییە بەتەمەن و ژیرەکانەوە ڕێنمایی بکرێت، هەردووکیان پێکەوە کار دەکەن!
لە کۆبوونەوەدا، ژنان دەبێت ملکەچ بن. ئەمە چ واتایەکی هەیە؟ باشە، پیاو نوێنەری خودایە لێرە لەسەر زەوی، و ژنیش یاریدەدەری ئەوە (پەیدابوون 2:18)؛ بۆیە ژن دەبێت ملکەچی پیاو بێت، نەک تەنها لە ماڵدا، بەڵکو لە کۆبوونەوەشدا لە دەوری خودا عیسا (1 تیمۆساوس 2:11،12؛ 1 کۆرنسۆس 11:3). سەرنج بدە ئەم نووسینانە دەڵێن پیاو و ژن، نەک مێرد و ژن: ژنانی بێ شوویش دەگرێتەوە. ئەمە فەرمانی خودایە!
لە کۆتاییدا، وەک باوەڕداران دەبێت ملکەچی یەکتر بین (ئەفەسۆس 5:21). لە ڕاستیدا، ئەم ئایەتە یەکەم دێت! ئایا ئەمە دژبەرە؟ چۆن مێرد دەتوانێت ملکەچی ژنەکەی بێت، و دایک و باوکیش بۆ منداڵەکانیان، کاتێک ئایەتەکانی تر پێچەوانەکەی دەڵێن؟ چونکە بیرۆکەکە لێرەدا ملکەچبوونی ویستەکانە، نەک پێگە. بۆ نموونە، مێرد و باوکێک ڕەنگە ملکەچی ویستەکانی خێزانەکەی بێت سەبارەت بە هەڵبژاردنی چێشتخانەکان. لە ملکەچبووندا، ئەو سەرۆکایەتی خۆی لە خێزاندا واز لێ ناهێنێت؛ ئەو هێشتا لە دەسەڵاتدایە، بەڵام هەستیارە بە هەستەکانیان. ئێمە باوکێکی وامان هەیە، وانییە؟
ڕەهەندی مەدەنی
کۆتا شت ملکەچبوونە بۆ دەسەڵاتی تر. خزمەتکاران (کارمەندان، خوێندکاران، هتد) دەبێت ملکەچی گەورەکانیان (خاوەنکاران، مامۆستایان، هتد) بن بە ویست و بە ڕێزەوە، وەک ئەوەی خزمەتی خودی مەسیح بکەن (ئەفەسۆس 6:5-8). خودا پاداشتی هەر کەسێک دەداتەوە بۆ ئەنجامدانی چاکە (ئایەتی 8)، و خاوەنکارەکەمان هەوڵەکانمان دەبینێت و بەهایان دەزانێت. کاتێک لە سوپادا بووم، پێمان وترا کە «ناڕازییانی ویژدانی» (زۆرێکیان مەسیحی بوون) لە باشترین سەربازەکان بوون بەهۆی باوەڕ و دڵسۆزییانەوە. دەتوانین شایەتییەکی باش بین بۆ خودا بە خزمەتکردنی گەورەکانمان بە دڵسۆزییەوە.
لە کۆتاییدا، دەبێت خۆمان ملکەچی دەسەڵاتی حکومەت بکەین، چونکە لەلایەن خوداوە دانراوە (ڕۆما 13:1-2). مەگەر حکومەت ناچارمان بکات گوێڕایەڵی خودا نەبین، خودا چاوەڕێمان لێ دەکات گوێڕایەڵی حکومەت بین. ئەوانەی بەرگری دەکەن بەرگری لە دەسەڵاتی خودا دەکەن، و دادگاییکردن دەچننەوە (ئایەتی 2). ئەو هیچ جیاوازییەک ناکات، تەنانەت لە ژێر ناوی «خزمەتکردنی ئەودا.»
پێدەچێت گەورەترین خەبات لەم ڕەهەندەدا نەبێت، بەڵکو لە یەکەمدا، لەگەڵ ویستی خودا، کە زۆرجار ترسێنەر و ناخۆش دەردەکەوێت. کچێکی گەنج بە بانگخوازێکی وت: «ئەگەر خۆم بە تەواوی بدەمە دەست خودا، دەترسم من بنێرێتە کایەی میسیۆنێری کە لەوێ ناخۆش دەبم.» چەند ساڵێک دواتر دووبارە یەکتریان بینییەوە، و ئەو بە ڕوویەکی گەشاوەوە پێی وت، «خودا بانگی کردم بۆ کایەی میسیۆنێری، و دڵم پڕە لە خۆشی!» ئەو واتای ملکەچبوونی فێر ببوو، و نەیدەتوانی دڵخۆشتر بێت.
تۆ چۆن؟ ئایا جورئەت دەکەیت خۆت بە تەواوی ملکەچی ویستی خودا بکەیت؟ مەترسە لەوەی خۆشگوزەرانی خۆت بسپێریت بە یەکێک کە نەک تەنها دەزانێت چی باشترینە بۆ تۆ، بەڵکو ئەوەش دەزانێت چی تۆ دڵخۆش دەکات و شکۆمەندی بۆ خۆی دەهێنێت!
