لە کاتی بیرکردنەوە لە ماڵی خودا، یارمەتیدەرە ئەگەر لایەنە جیاوازەکان جیا بکەینەوە کە کەنیسەی خودا، کۆمەڵ، ئەوانەی بانگکراون، لە کتێبی پیرۆزدا دەبینرێن. زاراوەی ئاسایی کۆمەڵ یان کەنیسە بەڕاستی دەربڕینێکی گشتگیرە، ئەگەر بتوانین بەو شێوەیە قسە بکەین. ئەو کەسانەی کە هی خوداوەندن، ئەوانەی بە خوێنی گرانبەهای ئەو ڕزگارکراون، بە کۆمەڵ لە لانیکەم چوار جۆردا دەبینرێن:
- جەستەی مەسیح،
- هاوسەری مەسیح،
- بووکی مەسیح، و
- ماڵی خودا
جەستەی مەسیح باوەڕداران وەک ئەوانە دەنوێنێت کە سروشتێکی ئاسمانییان هەیە. جەستە لە کرداری نێردراوان ٢ پێکهات، دوای بەرزبوونەوە و شکۆمەندکردنی گەورەمان عیسای مەسیح، کاتێک ئامادەیی ڕۆحی پیرۆز لەسەر زەوی لە قوتابییە کۆکراوەکاندا نیشتەجێ بوو. بەم شێوەیە جەستە، کە لە هەموو باوەڕدارێک پێکهاتووە و بە شێوەیەکی زیندوو بە سەری خۆی لە ئاسمانەوە بەستراوەتەوە، پارێزراو و ئاراستەکراو و کۆنترۆڵکراوە. بە گشتی پەیوەستە بە شوێنی ئیمتیاز کە بە کاری خودا لە ڕێگەی لەدایکبوونەوەی نوێ و ڕزگاربوونەوەی کە لە عیسای مەسیحی گەورەماندایە، هێنراوین.
لایەنی هاوسەری مەسیح ئێمە وەک یارمەتیدەری ئەو دەبینێت، کە لە پیاوەکە دروستکراوە، ئێسکی ئێسکی ئەو؛ ئەو شوێنی خۆی لەگەڵ گەورەماندا هەیە، بە لەبەرچاوگرتنی جیهانی داهاتوو و شوێنی بەڕێوەبردن کە کاری ئەو هێناویەتی. دوای ئەوەی سروشتێکی نوێ (لە لەدایکبوونەوەی نوێدا) و جەستەیەکی نوێ (لە ڕاپچەردا) پێدراوە، هاوسەرەکە لە وەرگێڕانی ١٩دا وەک خۆئامادەکەر ناسێنراوە:
«بۆ ئەوەی کچێکی پاک بە مەسیح پێشکەش بکەیت» (٢ کۆرنسۆس ١١). بووکی مەسیح پەیوەندی بە خۆشەویستی و نمایشکردنی گشتییەوە هەیە. ئەو ڕاستەوخۆ تا وەرگێڕانی ٢١ باس نەکراوە؛ شوێنی ئەو لەگەڵ مەسیحدا بۆ هەمیشە لە ڕۆژی پشووی خودادایە. ئەو وەک دابەزین لە خوداوە دەبینرێت کە بۆ مێردەکەی ڕازاوەتەوە. هەموو کاری ڕازاندنەوەکە هی خودایە، کاری نیعمەتی سەروەریی ئەو لە دابینکردنی بووکێک بۆ کوڕە پیرۆزەکەی، بە پێچەوانەی هاوسەرەکە کە خۆی بۆ هەزار ساڵ ئامادە دەکات.
ماڵی خودا شوێنی نیشتەجێبوونی خودایە لەسەر زەوی ئەمڕۆ لە ڕێگەی ئامادەیی ڕۆح لە باوەڕداران. بە شێوەیەکی سەرەکی باس لە بەرپرسیارێتی ئێمە دەکات وەک ژیان لێرە لەم جیهانەدا بۆ نوێنەرایەتیکردنی خودا و بوون بەو شوێنەی کە نیعمەت و بەرەکەتەکانی لێوە دەردەچێت بەرەو مرۆڤ، ئەنجامەکەشی ستایشکردنی خودایە بۆ هەموو چاکییەکانی.
لە پەیمانی کۆندا
پەیدابوون ٢٨:١٠-٢٢، ٣١:١٣، و ٣٥:١-٧ بخوێنەرەوە
یەکەمین ئاماژە بە ماڵی خودا لە کتێبی پیرۆزدا پەیوەندی بە یەعقوب و بێتئیلەوە هەیە (بێتئیل بە واتای ماڵی خودا دێت). وەک گەنجێک، فێرکرام کە زۆرجار یارمەتیدەرە یەکەمین ئاماژە بە بابەتێک بخوێنیتەوە بۆ تێگەیشتن لە بنەما سەرەکییەکانی پەیوەست بەو بابەتە. ئەمە ئامۆژگارییەکە کە ڕاستییەکەی سەلماندووە. لە پەیدابوون ٢٨دا یەعقوب ڕووبەڕووی خودا دەبێتەوە، و پێنج بنەمای سەرەکی هەیە بۆ ئەوەی تێبینی بکەین:
- ئامادەیی خودا دەبینرێت و دەناسرێتەوە (٢٨:١٦)
- «چەند ترسناکە [سەرسوڕهێنەرە] ئەم شوێنە»—پیرۆزی و ڕێزگرتن لە وەڵامدا (٢٨:١٧)
- پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆ بە ئاسمانەوە—پەیژەیەک لەسەر زەوی کە سەری لە ئاسماندایە (٢٨:١٢)
- نیعمەت و دڵسۆزی خودا ئاشکرایە (٢٨:١٤-١٥)
- شایەتی خودا نمایش دەکرێت (٢٨:١٨)
یەکەم، لە ماڵی خودادا تێگەیشتنێک هەیە کە «خودا لەم شوێنەدایە». ئامادەیی و چالاکییەکانی ئەو بێ هەڵەیە. لەم قۆناغەی ژیانیدا یەعقوب خودای نەدەناسی (پەیدابوون ٢٧:٢٠؛ پەیدابوون ٢٨:٢١)، و هەرچەندە یەعقوب لە براکەی ڕادەکرد، بە درۆ و فێڵ کاری کردبوو، بەڵام کاتێک دەهێنرێتە ماڵی خودا، ئامادەیی خودای تێگەیشت.
دووەم، کاتێک دەهێنرێتە بەردەم خودا، هەستێکی دەستبەجێ بە پیرۆزیی ئەو و ئەو ترسەی کە ئامادەیی ئەو دەیهێنێت، هەیە.
سێیەم، ماڵی خودا پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆی بە ئاسمانەوە هەیە و دەستی پێی دەگات. پەیژەکە ئەو ڕێگایە بوو کە فریشتەکان لە زەوییەوە بۆ ئاسمان سەردەکەوتن و دادەبەزین، و خودا لەسەرەوەی وەستابوو.
چوارەم، نیعمەتی خودا—«زەوییەکە… بە تۆ و نەوەکەت دەیدەم. و نەوەکەت وەک خۆڵی زەوی دەبێت» (پەیدابوون ٢٨:١٣-١٤)—بە هەموو پڕی و فراوانییەکەی دەبینرێت—بەرەکەت بۆ هەموو خێزانەکانی زەوی. دڵسۆزی خودا ئاشکرایە: «من لەگەڵ تۆم و دەتپارێزم و… جێت ناهێڵم!» چ دڵسۆزییەک بۆ کەسێک کە هەڵاتوو بوو، کە هیچ شتێکی نەبوو و شایەنی هیچ شتێک نەبوو، جگە لە سزا.
لە کۆتاییدا، شایەتی خودا ئاشکرا دەکرێت: یەعقوب ستوونێک دادەنێت، کە هەمیشە جۆرێکە لە شایەتی گشتی، و ڕۆن دەڕێژێتە سەری (وێنەی ڕۆحی پیرۆز) و ناوی شوێنەکە دەنێت بێتئیل، ماڵی خودا.
لە وەڵامی بەڵێنی خودادا، یەعقوب خۆی دەبینێتەوە کە سوێند دەخوات، نەک تەنها قبوڵکردنی خودا بە قسەکانی:
«ئەگەر خودا لەگەڵم بێت… بمپارێزێت… نانم بداتێ… جلوبەرگم بداتێ و بگەڕێمەوە ماڵی باوکم، ئەوا خودا دەبێتە خودای من و… بە دڵنیاییەوە دەیەکەم پێشکەش بە تۆ دەکەم.» لە ماوەی بیست ساڵی داهاتوودا یەعقوب شەو و ڕۆژ هەوڵ دەدات بەبێ ئەوەی سەیری خودا بکات؛ پاشان خودا قسەی لەگەڵدا کرد، پێی وت بگەڕێتەوە بۆ خاکی باوکی و بیری هێنایەوە کە ئەو خودای بێتئیل بوو، «لەو شوێنەی کە ستوونەکەت ڕۆن پێدا کرد، لەو شوێنەی کە سوێندت خوارد.» دەبینین کە کاری خودا لە فێرکردنی یەعقوبدا دەست دەکات بە بەرهەمدان: ئەو دەستبەجێ ڕۆیشت، لەگەڵ هەموو ئەوەی بەدەستی هێنابوو. هێشتا، تاقیکردنەوەی هەبوو پێش گەیشتن بە بێتئیل—یەکەم لەگەڵ لابان و پاشان لەگەڵ عیسۆ. سەرەڕای ئەوەی فریشتەکانی خودا چاویان پێی کەوت و ناسینەوەی ئۆردوگای خودا، هەوڵی دا خۆی لە براکەی نزیک بکاتەوە بۆ ئەوەی ڕووبەڕووی نەبێتەوە. ئەنجامەکە: یەعقوب ماڵێک بۆ خۆی دروست دەکات و لە سوکۆت گیر دەخوات لەگەڵ هەموو کێشەکانی، هەرچەندە قوربانگایەک بۆ خودای ئیسرائیل دروست دەکات. بەڵام پاشان، خودا دووبارە قسە لەگەڵ یەعقوب دەکات: «بڕۆ بۆ بێتئیل و قوربانگایەک بۆ خودا دروست بکە کە لەوێ دەرکەوت.» دوای ئەزموونکردنی سزای خودا، ئەو کار دەکات و، بە ناسینەوەی پیرۆزی خودا، خێزانەکەی ڕێک دەخات و داوا دەکات خوداوەندە نامۆکان لاببرێن و خۆیان پاک بکەنەوە. ئەمە لە شەکیم ڕوو دەدات، شوێنی بڕیاردان، کە یەشوع دواتر دەیوت: «ئەمڕۆ هەڵبژێرن کێ دەپەرستن.» ئەمە شوێنی جیاکردنەوەیە—تایبەتمەندییەکی دیکەی ماڵی خودا—و ئێستا یەعقوب خودای ماڵی خودا دەناسێت: ئەو قوربانگایەک دروست دەکات، شوێنی پەرستن و ستایشکردنی خودا. و لەو شوێنەی کە خاوەندارێتی خودا دەکات، خودا بەڵێنی خۆی بۆ بەرەکەتدارکردن پشتڕاست دەکاتەوە. یەعقوب ستوونێکی دیکە دادەنێت و ڕۆن و قوربانی خواردنەوەی لەسەر دەڕێژێت:—ستایش بۆ خودا، و لە قوربانی خواردنەوەدا، خۆشی لە خودا—ئەوەی کە دڵی خودا و مرۆڤ خۆش دەکات—بەم شێوەیە تایبەتمەندییەکانی ماڵی خودا تەواو دەکات.
دەرچوون ١٥:٢،١٣؛ ٢٥:١-١٠؛ ٢٩:٤٣-٤٦؛ ٤٠:٣٤-٣٥؛ ژمارەکان ٥:١-٣ بخوێنەرەوە
ئێستا لە کورتە و سێبەرەوە دەچین بۆ چادرەکە لە چۆڵەوانیدا، شوێنی نیشتەجێبوونی خودا: لەلایەن خوداوە دیزاین کراوە و لەلایەن مرۆڤەوە دروست کراوە. نەوەکانی ئیسرائیل لە کۆیلایەتیدا بوون دوای ئەوەی فیرعەونێک هات کە یوسف ناسی. موسا لەلایەن خوداوە بەرزکرایەوە بۆ ڕزگارکردنی گەلەکەی لە ژێردەستی فیرعەون. دوای ئەوەی فیرعەون ڕەتی کردەوە گەلەکە بڕوات، خودا هێزی خۆی نیشان دا لە ڕێگەی دە بەڵایەکی کە بەسەر میسردا هات. جەژنی پەسخە ئەو ئامرازە بوو کە خودا بەکاری هێنا بۆ ئەنجامدانی کاری گەورەی ڕزگارکردنی. جەژنی پەسخە لە سێ تایبەتمەندی سەرەکی پێکهاتبوو:
- پاراستن—خوێن بەسەر ماڵەکاندا بە گژوگیا دەدرا،
- خواردن—بەرخ بە ئاگر برژاو و نانی بێ خومرە، و
- دەرچوون لە میسر—ڕزگاربوون بە هێز لە دەریای سوور و لەناوبردنی دوژمن
لە جەژنی پەسخەدا، خودا، بە نیعمەتی خۆی، گەلێکی بۆ خۆی مسۆگەر کرد لەسەر بنەمای ڕزگاربوون. بەرخەکە سەربڕا، و خوێنەکە بەسەر ماڵەکاندا درا بۆ پەناگە؛ بەرخەکە کە بە ئاگر برژابوو خواردن بوو بۆ گەلەکە و، لەگەڵ نانی بێ خومرە، خۆراکی بۆ گەشتەکەیان دابین کرد. لە دەریای سوور گەلەکە وەستان بۆ بینینی سەرکەوتنە گەورەکەی کە خودا ئەنجامی دا، و فیرعەون و سوپاکەی لە ئاودا لەناوچوون. گەلەکە لە ژێردەستی ستەمکار ڕزگار کران و پاشان، بۆ یەکەم جار، گۆرانی دەبینین. ئەوان گۆرانی دەڵێن،
«خودا… ڕزگارکەری منە… و من شوێنێکی نیشتەجێبوون بۆ ئەو ئامادە دەکەم» (دەرچوون ١٥:٢).
بە زمانی پەیمانی نوێ:
«ئێمە لە خودا خۆشحاڵین، لە ڕێگەی گەورەمان عیسای مەسیحەوە» (ڕۆما ٥:١١).
«تۆ بە میهرەبانی خۆت ئەو گەلەت ڕابەرایەتی کرد کە ڕزگارت کردبوون، تۆ بە هێزی خۆت ڕابەرایەتیت کردن بۆ شوێنی نیشتەجێبوونی پیرۆزت» (دەرچوون ١٥:١٣).
وردەکارییەکانی دروستکردنی چادرەکە و کەلوپەل و قاپ و کاهینایەتییەکەی، لەلایەن خوداوە بە موسا لەسەر کێو ڕاگەیەندرا (دەرچوون ٢٥ و دواتر). ئەو زەوییەی کە خودا لە ناو گەلەکەیدا نیشتەجێ بوو لە دەرچوون ٢٩دا ڕوون کراوەتەوە. سەرەتا ڕێنماییەکان دەدرێن سەبارەت بە دروستکردنی قاپە پیرۆزەکان و کەلوپەلەکان، کە نمایشکردنی خودا دەردەخەن؛ دووەم، بۆ تەرخانکردنی کاهینەکان؛ سێیەم، وردەکارییەکانی قوربانی سووتاندنی بەردەوام؛ و لە کۆتاییدا، بۆ ئەو قاپانەی کە پێویستن بۆ نزیکبوونەوە لە خودا. تایبەتمەندی سەرەکی بۆ نزیکبوونەوەی مرۆڤ لە خودا دەبێت لەسەر بنەمای هەبوونی تەواوییەکانی کەسایەتی و کاری گەورەمان عیسای مەسیح بەردەوام لەبەردەم چاو و دڵدا بێت.
پێویستە دوای ئەمە جیاکردنەوەی چادرەکە و کاهینەکان بۆ خودا—پیرۆزکردنی ئێمە. ئێستا هەموو شتێک ئامادەیە بۆ ئەوەی خودا لە ناو گەلەکەیدا نیشتەجێ بێت:
«پاشان هەورێک خێمەی کۆبوونەوەکەی داپۆشی، و شکۆی یەزدان پڕی چادرەکەی کرد. و موسا نەیتوانی بچێتە ناو خێمەی کۆبوونەوەکە، چونکە هەورەکە لەسەری نیشتەجێ بوو، و شکۆی یەزدان پڕی چادرەکەی کرد» (دەرچوون ٤٠:٣٤-٣٥).
بە کورتی، شوێنی نیشتەجێبوونی خودا لە ناو گەلەکەیدا لەسەر بنەمای:
- بۆنی خۆشی مەسیح وەک قوربانی سووتاندن،
- ئەوەی کە لە ناو گەلەکەیدا نیشتەجێیە خودای ڕزگاربوونە، و
- جیاکردنەوەی هەموو سیستەمەکە بۆ خودا لەسەر بنەمای ئەوەی کە داواکارییەکانی ئەو جێبەجێ کراون.
باشە ئەوە بیربهێنینەوە کە گوێڕایەڵی خودا داواکارییەکی بنەڕەتییە لە دروستکردنی ماڵی خودا—لانیکەم ١٤ جار لە بەشەکانی ٣٩ و ٤٠دا تێبینی بکە: «وەک یەزدان فەرمانی بە موسا کردبوو.» جگە لەوەش، پیرۆزی و جیاکردنەوە لە خراپە زۆر گرنگە (ژمارەکان ٥:١-٣ بخوێنەرەوە).
خودا لە ناو گەلەکەیدا بوو لەسەر زەوی، و هەمووان دەیانتوانی بە ڕێگای دیاریکراو و بە قوربانییەکانیان نزیک ببنەوە. تەنها گەلێک لەسەر زەوی کە خودا تێیدا نیشتەجێ بوو—بەڕاستی ئیمتیازێکی گەورە، بەڵام لەگەڵ بەرپرسیارێتییەکی هاوبەشدا.
٢ کتێبی مێژوو ٣:١-٤؛ ٦:١-١١؛ ٧:١-٢؛ دانیشتن ١٦:١١ بخوێنەرەوە
لایەنی داهاتووی ماڵی خودا لە پەرستگاکەدا دەبینرێت کە لەلایەن سولەیمانەوە دروستکراوە.
نەوەکانی ئیسرائیل بە چۆڵەوانیدا تێپەڕیبوون و چوونە ناو خاکی دابینکردنی خودا. چادرەکە لە شیلو دانرابوو و بە چادری کۆبوونەوە ناسرابوو (١ ساموێل ٢:٢٢)، بەڵام بە «پەرستگای خودا»ش (١ ساموێل ٣:٣)—وێنەی ماڵێک کە دواتر لە ئۆرشەلیم دروست دەکرێت و دەبێتە
«شکۆمەندییەکی زۆر گەورە» (١ کتێبی مێژوو ٢٢:٥).
ڕەنگە بیرۆکەی سەرەکی لە پەیوەندی بە پەرستگاکەوە نمایشکردنی شکۆی ئەوە بێت کە پەرستگاکە هی ئەوە. دروستکردن و وردەکارییەکانی بیناکە، وەک لە حاڵەتی چادرەکەدا، لەلایەن خوداوە دیزاین کراون، بەڵام لێرەدا بە داود ڕاگەیەندراون کە ڕێنماییە تەواوەکانی بە سولەیمان دا. سولەیمان پەرستگاکەی دروست کرد، و وردەکارییەکان جۆرە جوانەکانمان پێشکەش دەکەن: بەردەکان پێش ئەوەی بخرێنە ناو پێکهاتەکە ئامادە کرابوون؛ زۆری زێڕ و زیو و بەردە گرانبەهاکان؛ و جۆرە جیاوازەکانی دار. هەموو کارەکە تەواو دەکرێت، سندوقی خودا لە شوێنی خۆیدا، و، دوای ئەوەی سولەیمان تەرخانی کرد و نوێژی کرد، ئاگر لە ئاسمانەوە دادەبەزێت و قوربانییەکان دەسووتێنێت و شکۆی خودا پەرستگاکە پڕ دەکات.
دووبارە، وەک لە چۆڵەوانیدا کردی، خودا لە پەرستگاکەیدا لە ناو گەلەکەیدا نیشتەجێ بوو کە هەڵی بژاردبوون. ئەمە تاکە شوێن بوو لەسەر زەوی کە ئیسرائیلی ڕاستەقینە بە بیرکردنەوەی پەرستن و ستایشکردن ڕووی تێدەکرد (دانیشتن ١٦:١١).
زۆرجار ئاماژە بەوە کراوە کە حەوت جۆر زێڕ لە پەرستگادا بەکارهاتووە بۆ وێناکردنی شکۆمەندییە خوداییە جیاوازەکان کە ئێستا لە پیرۆزەکانی خودادا لەلایەن فریشتەکانەوە دەبینرێن (هەموو حیکمەتە جۆراوجۆرەکانی خودا، ئەفەسۆس 3:10) و لە شانشینەکەدا دەبینرێن. هەروەها چوار جۆر دار لە دروستکردنەکەدا بەکارهاتووە، کە لەوانەیە جۆرەکەی جەستەی زیندووبوونەوەمان ڕەنگبداتەوە وەک لە شاری پیرۆزدا دەبینرێت، کە لە سەردەمی هەزار ساڵیدا دەبێتە شوێنی نیشتەجێبوونی خودا.
عێزرا 1:1–2؛ 3:8؛ 6:14–22 بخوێنەرەوە
دواتر، دوای گەڕانەوە لە دیلی بابل، ماڵی خودا لەبەرچاو دەگرین. دوای ئەوەی ئیسرائیل شکستی هێنا لەوەی لەپێناو خودا بوەستێت دوای ئەوەی بەرەو بتپەرستی و پەرستنی ئایینی درۆینە برا، دەستی یەزدان لە کۆتاییدا بە حوکمەوە هاتە سەر گەلەکە. نەبووخەدنەسار ئەو ئامرازە بوو کە بۆ سزادانی نەوەکانی ئیسرائیل بەکارهات. ئۆرشەلیم تاڵان کرا، پەرستگاکە وێران کرا، و گەلەکە برانە دیلی. بەڵام خودا (کە دەوڵەمەندە بە بەزەیی) پێشتر، لە ڕێگەی پێغەمبەرانەوە، بەڵێنی دابوو کە گەلەکە دەگەڕێنرێنەوە بۆ خاکەکە بۆ ئەوەی جارێکی تر پەرستگایەکیان بۆ یەزدان هەبێت. ئەم بینایە خرایە دەستی پیاوان، و هەرچەندە دواکەوتن و لاوازی دیار بوون، بەڵام یەزدان، لە ڕێگەی خزمەتکارەکانی حەگای و زەکەریاوە، گەلەکەی هاندا بۆ دووبارە دروستکردنەوە. کاتێک تەواو بوو، نەوەکانی ئیسرائیل قوربانی و قوربانی گوناهیان پێشکەش کرد و جەژنی پەسخەیان لەگەڵ جەژنی نانی بێ خەمیرەدا گرت، چونکە خۆیان پاک کردبووەوە و جیا کردبووەوە و
«پیرۆزکردنی ئەم ماڵەی خودایان بە خۆشییەوە گرت» (عێزرا 6:16).
لێرەدا هیچ نیشانەیەکی دەرەکی بوونی خودا نییە. ئەمە بە پێچەوانەی هەردوو کردنەوەی چادر و پەرستگای سولەیمانە کاتێک ئاگر لە ئاسمانەوە هاتە خوارەوە بۆ خواردنی قوربانییەکان و هەوری شکۆمەندی نمایش کرا. هەروەک چۆن پاشماوەکە لەو ڕۆژەدا قبوڵیان کرد کە خودا لە پەرستگا پیرۆزەکەیدا نیشتەجێیە و قوربانییەکانی ئەوانی قبوڵ کردووە، ئێمەش بە باوەڕەوە قبوڵ دەکەین کە خودا کاری یەزدانمان عیسای قبوڵ کردووە بۆ ئەوەی ئێمە بکاتە گەلەکەی و لە ناو گەلەکەیدا نیشتەجێیە (مەتتا 18:20). ئەوەی ئەمە ماڵی خودا بوو لەلایەن یەزدانەوە لە ڕێگەی پێغەمبەر حەگایەوە پشتڕاست کرایەوە:
«شکۆمەندی دواتری ئەم ماڵە گەورەتر دەبێت لە پێشووتر» (حەگای 2:9)
و لەلایەن یەزدانەوە قسەکردن کاتێک لێرە لەم جیهانەدا
«ماڵی باوکم» (یۆحەننا 2:16)،
و ڕەتکردنەوەی کۆتایی وەک ماڵی خودا:
«سەیری ماڵەکەت بکە کە چۆڵکراوە بۆت» (مەتتا 28:38).
لە پەیمانی نوێدا
کاتێک شوێنی ماڵی خودا دەکەوین، دەبینین کە یەزدان عیسا ئاماژەی بە شوێنێکی نوێی نیشتەجێبوونی خودا کردووە کاتێک لێرە لەم جیهانەدا بوو:
«ئەم پەرستگایە وێران بکەن و لە سێ ڕۆژدا دووبارە دروستی دەکەمەوە… بەڵام ئەو باسی پەرستگای جەستەی خۆی دەکرد» (یۆحەننا 2:19–21).
دووبارە، لە قسەکردن لەگەڵ پەترۆسدا یەزدان فەرمووی،
«کەنیسەکەم دروست دەکەم» (مەتتا 16:18).
کردارەکان 2:1–4،11،37–47؛ 1 کۆرنسۆس 6:19؛ ئەفەسۆس 2:22؛ 1 پەترۆس 2:5 بخوێنەرەوە
ئێستا، لە ڕۆژی نیعمەتدا، خودا بە شێوازێکی تەواو نوێ دەستی بە نیشتەجێبوون لەسەر زەوی کرد وەک لە کردارەکان 2دا هاتووە. خودا، لە کەسی ڕۆحی پیرۆزدا، هاتە خوارەوە
«وەک بایەکی بەهێزی خێرا و ماڵەکەی پڕ کردەوە کە تێیدا دانیشتبوون و… زمانە دابەشبووەکان وەک ئاگر، و لەسەر هەریەکەیان دانیشت. و هەموویان پڕ بوون لە ڕۆحی پیرۆز» (کردارەکان 2:2–4).
باوەڕداران بە کۆمەڵ سەیر دەکرێن وەک
«بیناکە بە شێوەیەکی گونجاو پێکەوە دروستکراوە و گەشە دەکات بۆ پەرستگایەکی پیرۆز لە یەزداندا: کە ئێوەش تێیدا پێکەوە دروستکراون بۆ نیشتەجێبوونی خودا لە ڕێگەی ڕۆحەوە» (ئەفەسۆس 2:21،22)
و، لە هەمان کاتدا، بە تاکەکەسی بە هەموو باوەڕدارێک دەوترێت،
«جەستەی ئێوە پەرستگای ڕۆحی پیرۆزە کە لە ئێوەدایە» (1 کۆرنسۆس 6:19).
ئەم ماڵەی خودا کە لە کردارەکان 2 دەست پێدەکات ئەمڕۆش بەردەوامە و لە ڕاپچەردا دەگاتە لوتکە، کاتێک هەموو کۆمەڵگای ڕزگارکراو بەرز دەکرێنەوە بۆ ئەوەی بۆ هەمیشە لەگەڵ یەزداندا بن.
دەتوانین لە کردارەکان 2دا هەمان ئەو بنەمایانە ببینین کە ماڵی خودایان لە یەکەم ئاماژەیدا لە پەیدابووندا تایبەتمەند کردبوو، ئێستا لەگەڵ ماڵی خودا لە مەسیحییەتدا دەبینرێن.
- بوونی یەزدان بینراو و ناسراو (کردارەکان 2:11)
- پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆ بە بەهەشتەوە (کردارەکان 2:2،33–36)
- پیرۆزی و ڕێزگرتن لە وەڵامدا (کردارەکان 2:37،38)
- نیعمەت و دڵسۆزی خودا دیارن (کردارەکان 2:39)
- شایەتی خودا نمایشکرا (کردارەکان 2:46–47)
لە پلەی یەکەمدا، بوونی ڕۆحی پیرۆز بە ئاسانی لەلایەن خەڵکەوە دەناسرێتەوە:
«کارە سەرسوڕهێنەرەکانی خودا.»
دووەم، ڕۆحی پیرۆز لەسەر زەوییە و یەزدان عیسای مەسیح لە دەستی ڕاستی خودا دانیشتووە. دواتر دڵیان بریندار کرا، تۆبەیان کرد، و لە ئاو نوقم کران، خۆیان لە جیهان جیا کردەوە کە عیسای ناسرەیی لە خاچ دابوو، کە لەلایەن خوداوە بەرز کراوەتەوە و بەرز کراوەتەوە و کراوەتە یەزدان و مەسیح. نیعمەتی خودا دەبینرێت:
«تۆبە بکەن و هەریەکەتان بە ناوی عیسای مەسیحەوە لە ئاو نوقم ببن بۆ لێخۆشبوونی گوناهەکان، و دیاری ڕۆحی پیرۆز وەردەگرن. چونکە بەڵێنەکە بۆ ئێوەیە، و بۆ منداڵەکانتان، و بۆ هەموو ئەوانەی دوورن.»
دڵسۆزییەکەی دیارە وەک باوەڕداران
«بەردەوام بوون بە دڵسۆزی لە فێرکردن و هاوبەشی نێردراواندا، شکاندنی نان و نوێژەکان، و یەزدان ڕۆژانە ئەوانەی کە دەبوو ڕزگار بکرێن بۆ کەنیسەکە زیاد دەکرد.»
لە کۆتاییدا، شایەتییەکی گشتی بۆ خودا هەیە کاتێک بەردەوام بوون
«ڕۆژانە بە یەک دڵ… نان شکاندن لە ماڵێکەوە بۆ ماڵێک… ستایشکردنی خودا.»
کاتێک بانگەشەی ئینجیل پێشکەوت و ڕاستی بڵاوبووەوە، یەزدان ئەوانەی بەرز کردەوە بۆ بانگەشەکردن و فێرکردن، و لە کردارەکاندا دەبینین کە ئینجیل لە ئۆرشەلیمەوە بۆ سامیریا و پاشان بۆ نەتەوەکانی غەیرە جولەکە بڵاودەبێتەوە. کاتێک ئەم کارە بەردەوام دەبێت، دەبینین کە بەرپرسیارێتی پاراستنی ڕاستی لە دەستی پیاواندا بە شکست تایبەتمەندە. نامەکانی پۆڵس، بە تایبەتی، نیشان دەدەن کە چۆن ئەم شکستە دیارە. لە نووسین بۆ کۆرنسۆسییەکاندا، نێردراو دەبێت ئامۆژگارییان بکات بۆ ئەوەی گۆشتین بن، دابەشبوون دروست بکەن، و ڕێگە بە ناتەواوی لە نێوان پیرۆزەکاندا بدەن. ئەو ئەم بۆنەیە بەکاردەهێنێت بۆ ئەوەی ڕاستی کەنیسە لە شایەتیدا لێرە لەم جیهانەدا بخاتە بەردەممان.
1 کۆرنسۆس 3:3–18 بخوێنەرەوە
لە ئەم بەشەدا، پیرۆزەکان وەک بیناساز دەبینرێن و لەلایەن نێردراوەکەوە هان دەدرێن کە بیناسازی ژیر بن. ئەو بیناسازەکان وەک هاوکار و کرێکارانی خودا وەسف دەکات؛ پیرۆزەکان ئەنجامی کشتوکاڵی خودان، ئەوان بینای خودان وەک ئەنجامی کاری ژیرانەی پۆڵس، کە بناغەی بیناکەی لە کۆرنسۆس دانا. بەڵام پۆڵس ئاگاداریان دەکاتەوە،
«با هەموو پیاوێک ئاگاداری ئەوە بێت کە چۆن دروست دەکات.»
ئەم ئامۆژگارییە دوو لایەنی بیناسازی دەدات: یەزدان عیسا بە پەترۆسی فەرموو،
«لەسەر ئەم بەردە [خۆی] کەنیسەکەم دروست دەکەم،»
لە کاتێکدا پۆڵس دەتوانێت بڵێت،
«من بناغەکەم دانا»
و
«با هەموو پیاوێک ئاگاداری ئەوە بێت کە چۆن دروست دەکات.»
لە لایەکەوە هەموو شتێک کە یەزدان عیسا دروستی دەکات بە تەواوی بێ کەموکوڕییە، ناتوانێت شتێکی تر بێت؛ بەڵام، ئەوەی مرۆڤ دروستی دەکات لەوانەیە کەموکوڕی تێدا بێت.
«ئێستا ئەگەر هەر پیاوێک لەسەر ئەم بناغەیە زێڕ، زیو، بەردی گرانبەها، دار، کا، پووش دروست بکات؛ کاری هەموو پیاوێک ئاشکرا دەبێت: چونکە ڕۆژەکە ئاشکرای دەکات، چونکە بە ئاگر ئاشکرا دەبێت؛ و ئاگرەکە کاری هەموو پیاوێک تاقی دەکاتەوە کە چ جۆرێکە. ئەگەر کاری هەر پیاوێک بمێنێتەوە کە لەسەر ئەوەی دروستی کردووە، پاداشت وەردەگرێت. ئەگەر کاری هەر پیاوێک بسوتێت، زیان دەبینێت: بەڵام خۆی ڕزگار دەبێت؛ بەڵام وەک بە ئاگر. ئایا نازانن کە ئێوە پەرستگای خودان، و ڕۆحی خودا لە ئێوەدا نیشتەجێیە؟ ئەگەر هەر پیاوێک پەرستگای خودا پیس بکات، خودا ئەوی وێران دەکات؛ چونکە پەرستگای خودا پیرۆزە، کە ئێوە ئەو پەرستگایەن» (1 کۆرنسۆس 3:12–17).
نێردراو سێ پۆلی بیناسازمان دەخاتە بەردەم:
- بیناسازێکی باش، کە کارەکەی باشە و پاداشت وەردەگرێت.
- کرێکارێکی باش، کە ڕزگار دەبێت، بەڵام کارەکەی خراپە و دەسووتێت، و زیان دەبینێت.
- کرێکارێکی خراپ، کە ماددەی خراپ دروست دەکات، و هەردوو کار و کرێکارەکە لەناو دەچن.
ئایەتەکان بە شێوەیەکی بەرچاو جۆرە جیاوازەکانی کار ڕوون دەکەنەوە: لە لایەک زێڕ، زیو، و بەردی بەنرخ، و لە لایەکی تر دار، کا، و پووش. هەندێک کەس دەهێنرێنە ناو کۆبوونەوەکە کە بەڕاستی ڕزگارکراون بەڵام هەندێکی تر لەدایک نەبوونەتەوە، کە بێ ژیانی خودایین. ئەم کەسە مردووانە لەوانەیە بەبێ ئاگاداری بهێنرێنە ژوورەوە، ناسێنەرەکە فریو درابێت. لەوانەیە بەهۆی فێرکردنی هەڵەوە ناسێنرابن، و کەسەکە تەنها دەرکەوتنێکی ژیانی هەیە. لە وێرانبوون و تێکچوونی مەسیحییەت لە ڕۆژگاری ئەمڕۆدا، هەندێک کەس هەن کە بانگەشەی ئەوە دەکەن کە مزگێنی دەدەن، بەڵام بەداخەوە، ئەوە مزگێنییەکی درۆیە. لەوانەیە شوێنکەوتووی زۆریان هەبێت و بینایەکی سەرکەوتووی دەرەکییان هەبێت، بەڵام بەداخەوە ڕۆژەکە ڕاستییەکە ئاشکرا دەکات. وەک چۆن لەگەڵ گژوگیا و گەنم لە مەتتا ١٣، خوداوەند ڕێگە دەدات شتەکان بەردەوام بن تا کۆتایی، هەموو دانپێدانەرێک لە عیسای مەسیحدا لەسەر دانپێدانانەکەیان وەردەگیرێن.
(«خوداوەند ئەوانە دەناسێت کە هی ئەون»).
بۆیە زۆر «ئەگەر» لە نووسینەکانی نێردراودا هەیە—
«ئەگەر بەردەوام بن»—نەک ئەوەی بەردەوامبوون ببێتە هۆی بەرەکەت، بەڵکو ئەوەی ڕاستیی واقیعەکە نیشان دەدات، جا لە کاتدا بێت یان لە کورسیی دادگاییدا.
لە ١ تیمۆساوسدا دانانی ڕێکوپێکی ماڵی خودا و ڕەفتارمان لە ماڵەکەدا هەیە.
دوو تێبینی کۆتایی پێش ئەوەی بچینە سەر بابەتی داهاتوو: یەکەم وشەیەکی ئاگادارکردنەوە بۆ وردبینی لە پشکنینی کتێبی پیرۆز بۆ ڕوونبوونەوە لەسەر ماڵی خودا و لە چ لایەنێکەوە سەیر دەکرێت. ئایا ماڵی خودایە بە هەموو تەواوییەکەیەوە وەک ئەوەی لەژێر دروستکردندایە لەلایەن خوداوەند خۆیەوە، یان بینای مرۆڤە؟ دووەم، وشەیەکی ڕێنمایی: بە وردی تێبینی ٢ تیمۆساوس ٢ بکە و فێرکارییەکەی نێردراو بۆ منداڵە خۆشەویستەکەی لە باوەڕدا، و بە درێژکردنەوە بۆ ئێمەی ئەمڕۆ، تێبینی بکە، کە لە ماڵێکی گەورەدا زۆر دەفر هەیە—و چۆن دەبێت بڕۆین بە لەبەرچاوگرتنی زۆری کۆمەڵەکانی مەسیحییە دانپێدانەرەکان و زۆری هەڵە لەو دانپێدانانەدا. دەبێت خۆمان پاک بکەینەوە، خۆمان لەوە جیا بکەینەوە کە بێڕێزییە و بۆ گەورەکەمانە.
لە ئەودا فەرمانی پێدراوە کە بەرز بکرێتەوە
پەرستگایەک بۆ ستایشی باوک،
پێک هاتووە لە هەموو پیرۆزەکان کە خاوەنی
هیچ ڕزگارکەرێک نین جگە لە «بەردی زیندوو»
بینین ٢١:٩–١٠،٢٢–٣٣ بخوێنەوە
ماڵی خودا بەردەوام گەشە دەکات تا ڕفاندنی پیرۆزەکان و لەم جیهانەدا وەک شاری پیرۆز، ئۆرشەلیم، لە کاتی جیهانی داهاتوودا وەک هەموو شکۆمەندییەک دەبینرێت.
«خوداوەندی خودای توانا پەرستگاکەیەتی، و بەرخەکەش.»
لێرەدا، بیرۆکەی شار و پەرستگا یەکیان گرتووە و، وەک لە پەیمانی کۆندا خودا خاکەکەی لەناو گەلەکەیدا داگیر کرد، بە هەمان شێوە پیرۆزەکانی خودا ئەو دەفرەن کە خودا وەک شار و پەرستگا بەکاریان دەهێنێت. هەموو تایبەتمەندییەکانی ماڵی خودا دووبارە لەم شار/پەرستگایەدا دەبینرێن: ئامادەیی خوداوەند (بینین ٢١:٢٣)، پیرۆزی (بینین ٢١:٢٧)، پەیوەندییەک لەگەڵ ئاسمان (بینین ٢١:١٠)، نیعمەت و دڵسۆزی خودا (بینین ٢٢:٢)، و شایەتی خودا (بینین ٢٢:٤–٥).
لە بیرۆکەی شارەکەدا حوکمڕانی خودامان هەیە لە پەیوەندیدا بە جیهانی داهاتوو، لە کاتێکدا لە ماڵەکەدا نیشتەجێبوونی خودایە، و لە پەیوەندیدا بە خاک یان نەتەوە بەرەکەتی خودایە. لە جیهانی داهاتوودا هەموو ئەم تایبەتمەندییانە پێکەوە دێن، و گەردوون دیمەنێکی بەختەوەرییەکی تەواوە.
خودا و بەرخەکە لەوێ دەبن
ڕووناکی و پەرستگا،
و سوپای درەوشاوە بۆ هەمیشە بەشداری دەکەن
لە نهێنیی ئاشکراکراودا.
بینین ٢١:١–٩ بخوێنەوە
لە دۆخی کۆتاییدا خێمەی خودا لە پەیوەندیدا بە زەویی نوێ و نیشتەجێبوون لەناو مرۆڤەکاندا دەبینرێت.
«شاری پیرۆز، ئۆرشەلیمی نوێ، لە ئاسمانەوە لە خوداوە دێتە خوارەوە، ئامادەکراو وەک بووکێک کە بۆ مێردەکەی ڕازاوەتەوە» (بینین ٢١:٢).
لەم وەسفە جوانەدا گەلی ڕزگارکراوی خودامان هەیە، نەک ئێستا وەک ژنێک، یارمەتیدەرێک بۆ پیاوەکە بۆ بەڕێوەبردنی شانشینی هەزار ساڵە لەگەڵیدا، بەڵکو وەک بووکێک، ڕازاوەتەوە بە هەموو شکۆمەندییەکانی خودا، بەرهەمی کاری سەروەریی خودا، بۆ خۆشەویستیی مێردەکەی. ئەمە ئەو کاراکتەرەیە کە بۆ هەمیشە هەیەتی و ئەو دەفرەیە کە خودا لە ڕۆژی پشوودانیدا لەناو مرۆڤەکاندا نیشتەجێ دەبێت. خودا لە سەرەتاوە ویستوویەتی لەناو مرۆڤەکاندا نیشتەجێ بێت، لە سەرەتادا لە کاتی فێنکی ڕۆژدا هاتووەتە لای مرۆڤ؛ ئێستا ویستەکەی جێبەجێ کردووە، و کارەکەی لە پەیوەندیدا بە مرۆڤەکانەوە کۆتایی هاتووە، مەبەستەکەی بۆ ئەوەی بووکێک بۆ کوڕەکەی هەبێت بەدی هاتووە، و مرۆڤەکان بە خۆشەویستی و نیعمەتی سەروەریی ئەو هێنراونەتە شوێنێکی بەرەکەت.
لەوێ خۆشەویستیی تۆ پشوویەکی تەواو دەدۆزێتەوە،
لەوێ هەموو دەوروبەر بەختەوەرییە.
لەوێ هەموو لە تۆدا بەرزترین بەرەکەتدارن،
ستایشی تۆ خزمەتگوزارییانە.
خۆشەویستیی هەتاهەتایی بەشیانە،
لەوێ خۆشەویستی پشووی خۆی دۆزیوەتەوە،
و پڕ لە تۆ، مێشکی جێگیر
بۆ هەمیشە بەرەکەتدارە."
