چەند ڕۆژێک پێش لە خاچدانی، عیسای مەسیحی گەورەمان دوو لە قوتابییەکانی ناردە گوندی بچووکی بێتفاج، نزیک بێتانی، بۆ ئەوەی جاشکێکی بۆ بهێنن کە لەوێ چاوەڕێی دەکرد بۆ سواربوونی پاشایانەی بۆ ئۆرشەلیم. فەرمانی پێدان کە جاشکەکە بکەنەوە و بۆی بهێنن. ئەگەر کەسێک پرسیاری کرد بۆچی جاشکەکەیان دەبرد، ئەوان تەنها دەیانگوت کە «گەورە پێویستی پێیەتی.»
ئەوان وەک ئاراستە کرابوون ڕۆیشتن و جاشکەکەیان دۆزییەوە. بە دڵنیاییەوە، کاتێک ئەوان جاشکەکەیان دەکردەوە «خاوەنەکانیان پێیان گوت، 'بۆچی جاشکەکە دەکەنەوە؟'» وەڵامەکە، «گەورە پێویستی پێیەتی،» وادیارە ڕازی کردنی و جاشکەکە بۆ عیسا هێنرا (لۆقا 19:29-35 ESV).
ڕادەی سەروەریی گەورەمان
لێرەدا فێرکەرە کە وشەی وەرگێڕدراوی «خاوەنەکان» هەمان وشەیە کە وەک «گەورە»یش وەرگێڕدراوە. وشەکە بە واتای «خاوەن» دێت («ئەو کەسەی کەسێک یان شتێک هی ئەوە» و «خاوەن و ڕێکخەری شتێک، خاوەن؛ ئەو کەسەی کۆنترۆڵی کەسێک، گەورە» – تێبینییەکانی NET Bible). ئەم خاوەنە یاساییانەی جاشکەکە مافێکی ڕەوا و بەرپرسیارێتیی چاودێرییان هەبوو بۆ پرسیارکردن لە قوتابییەکان بۆ بردنی. بەڵام ئەوان بە ئاسانی سەروەرییەکی باڵاتریان ناساند و ملکەچ بوون. ئەمە نیشاندانی جوانە بۆ سەروەریی ڕزگارکەرەکەمان. ئەو خاوەن، گەورە و خاوەنی باڵای هەموو شتێکە: «زەوی هی یەزدانە و پڕییەکەی، جیهان و ئەوانەی تێیدا نیشتەجێن» (زەبوور 24:1).
من خاوەنی موڵکم، بەڵام هەموو ئەوەی کە خاوەنم بەشێکە لە زەوی و پڕییەکەی، کە سەرەتا و لە کۆتاییدا هی گەورەیە، یان گەورە، یەهۆڤا، باڵاترین. نەک تەنها ئەوە، بەڵکو منیش هی گەورەم (یان یەزدان) وەک یەکێک لە «ئەوانەی تێیدا نیشتەجێن» – وەک دانیشتوویەکی زەوی لە هەمان شێوەدا کە هەموو مرۆڤێک هی دروستکەرە. زیاتر لەوەش، وەک منداڵێکی ڕزگارکراوی خودا منیش هی ئەوم لە ڕێگەی لەدایکبوونێکی نوێوە، کڕینی خودا لە ڕێگەی ڕزگارکردنەوە لەلایەن عیسای مەسیحەوە. ئەمە دەبێت یارمەتیمان بدات بۆ ئەوەی تێڕوانینی «گەورە»مان ڕاست بێت.
«عیسای مەسیح ... گەورەی هەمووانە،» پەترۆس بە کۆبوونەوەکەی ماڵی کۆرنێلیۆسی گوت (کردارەکان 10:36). ئەمە بە واتای ئەوە دێت کە هەر خاوەندارێتی، پیشە، بەرپرسیارێتی یان کاریگەرییەکمان هەبێت، ئەو هێشتا گەورەی ئەوان و ئێمەیە. ئێمە هێشتا ملکەچ و بەرپرسیارین لەبەردەمیدا. ئەگەر ئەم تێڕوانینە لەدەست بدەین، دەتوانین خۆمان ببینینەوە کە بە شێوەیەکی کرداری نکۆڵی لە دەسەڵات و خاوەندارێتیی پێشینەی گەورە دەکەین، بە هەمان شێوەی گەمژەکەی زەبوور 53:1 کە هەوڵی دەدا خۆی قایل بکات کە «خودا نییە.»
عیسای مەسیحی گەورەمان زیاتر تێگەیشتنمان لە نازناوەکەی لە مەتتا 7:21 فێردەکات: «هەموو ئەوانەی پێم دەڵێن، 'گەورە، گەورە،' ناچنە ناو شانشینی ئاسمان، بەڵکو ئەوەی کە ویستی باوکم دەکات کە لە ئاسمانە.» لۆقا قسەکەی بەم شێوەیە دەردەبڕێت: «بۆچی پێم دەڵێن 'گەورە، گەورە،' و ئەوە ناکەن کە پێتان دەڵێم؟» (لۆقا 6:46).
گەورەمان، وەک خاوەن، دەسەڵاتی بەسەر ئێمەدا هەیە و دەبێت ویستی ئەو بکەین و گوێڕایەڵی فەرمانەکانی بین. بەڵام سەروەریی ئەو زاڵبوونێکی توند یان دڵڕەق نییە وەک زۆرێک لە گەورە مرۆڤەکان، چونکە ئەو لە شوێنێکی تردا دەڵێت، «هەرکەسێک ویستی خودا بکات، ئەو برای من و خوشکی من و دایکی منە» (مەرقۆس 3:35). ئەو پەیوەندییەکی قووڵتر و ناسکتر لەوەی گەورە و کۆیلە ناساند. لە کاتێکدا کوالیتیی گوێڕایەڵیمان بۆ وشەکەی و وەڵامدانەوەمان بۆ دەسەڵاتەکەی دەبێت وەک هی کۆیلەکان بێت، پاڵنەرمان هی ئەندامێکی خۆشەویستی خێزانە، برا یان خوشک یان دایک. نیعمەتی خودا سەرسوڕهێنەرە! با ئێمە زیاتر «لە نیعمەت و زانینی گەورە و ڕزگارکەرەکەمان عیسای مەسیح گەشە بکەین» (2 پەترۆس 3:18)! ئەو هەردوو گەورەمانە (خاوەن) و ڕزگارکەرەکەمانە (ڕزگارکەر). وەک ڕزگارکەر ئەو ئێمەی لە دەسەڵاتی مردن و دۆزەخ ڕزگار کردووە – دەرئەنجامە کۆتاییەکانی مەیلی سروشتیی ئێمە بۆ سەرپێچیکردن یان گوێڕایەڵینەکردن لە سەروەریی ئەو!
فرووتەنی (و بەرزکردنەوە)ی گەورەی باڵامان
لێکەوتەکانی فلیپی 2:5-11 لەبەرچاو بگرە. ئەم گەورە بەرزکراوەیە لە ڕاستیدا خودای ڕاستەقینەیە، کە خۆی فرووتەن کرد بۆ ئەوەی بێتە سەر زەوی، بۆ ئەوەی مرۆڤایەتی لەسەر خۆی بگرێت و، زیاتر، بۆ ئەوەی ناسنامە و کەسایەتیی کۆیلەیەک یان خزمەتکارێکی بەندە لەسەر خۆی بگرێت، لە کۆتاییدا خۆی زیاتر فرووتەن کرد، «تا ئاستی مردن، تەنانەت مردن لەسەر خاچ.»
ئەم دابەزینە (بێ گوناه) بۆ ناو مرۆڤایەتی دەبێت دڵمان ڕابکێشێت بۆ خۆبەدەستەوەدانێکی ئارەزوومەندانە، تەنانەت بە پەرۆشەوە و ملکەچبوونێکی بێخۆپەرستی بۆ «کۆیلایەتی» شکۆمەند بۆ ئەو کەسەی کە خۆی بەو شێوەیە فرووتەن کرد و خۆی بە خودا بەدەستەوە دا و بەم شێوەیە ئازادیی کۆتایی ئێمەی لە کۆیلایەتیی گوناه مسۆگەر کرد.
بۆیە خودا زۆر بەرز و پایەبەرز کردووە و ئەو ناوەی پێبەخشیوە کە لەسەرووی هەموو ناوێکەوەیە، بۆ ئەوەی بە ناوی عیساوە هەموو ئەژنۆیەک چەمێتەوە، لە ئاسمان و لەسەر زەوی و لەژێر زەویدا، و هەموو زمانێک دان بەوەدا بنێت کە عیسای مەسیح گەورەیە، بۆ شکۆمەندیی خودای باوک.
لێرەدا گرنگە ئاماژە بەوە بکرێت کە ئەم لێدوانەی سەرەوە سەبارەت بە بەرزکردنەوە، سەروەریی عیسای مەسیح، هەمان بەرزکردنەوە، ڕێز و شکۆمەندییە کە یەهۆڤا بۆ خۆی لە ئیشایا 45:23 داوای کردووە: «بە خۆم سوێندم خواردووە ... 'بۆ من هەموو ئەژنۆیەک چەمێتەوە، هەموو زمانێک سوێندی دڵسۆزی دەخوات.'»
ڕزگارکەرەکەمان خودایە و هەمیشە وەک خودا بوونی هەبووە. سەروەریی ئەو ئێستا پشتڕاست کراوەتەوە و بەرز کراوەتەوە بە فەرمانی خودای گشتگیر کە هەمیشە دڵخۆشیی تەواوی لە کوڕەکەیدا دۆزیوەتەوە، و ئێستا، لە خۆفرووتەنکردنیدا، هۆکارێکی تری دۆزیوەتەوە بۆ ئەوەی زیاتر بەرزتری بکاتەوە! باوک شکۆمەند دەکرێت لە پەرستن و بەرزکردنەوەی کوڕەکەیدا. گرنگیی تەواوی ئەمە لەو ڕاستییەدا دەبینرێت کە لە ئیشایا 42:8 یەهۆڤا ڕایدەگەیەنێت: «من یەزدانم؛ ئەوە ناوی منە؛ شکۆمەندیی خۆم بە کەسی تر نادەم.» سەرەڕای ئەوەش خودا شکۆمەند دەکرێت کاتێک عیسای مەسیح شکۆمەندی پێدەدرێت چونکە ئەو «کەسێکی تر» نییە، بەڵکو یەک و هەمان ناسنامەیە لەگەڵ گشتگیر، لەگەڵ یەهۆڤا.
گوناهباران خۆیان بەرز دەکەنەوە؛ گەورەمان خۆی فرووتەن کرد
سروشتی مرۆڤ هەمیشە خێرایە لە بەرزکردنەوەی خۆی. «من ژمارە یەکم» ڕێکخستنی بنەڕەتیی ئیگۆی مرۆڤە. ئەوە دڵی گەمژەکەی زەبوور 14:1 و 53:1. ئەو ئەوەندە بۆ بێدینی ناڵێت وەک ئەوەی سەرپێچی خودا دەکات بە بەرزکردنەوە یان بەرزکردنەوەی خۆی لە هەمان ڕۆحی خودا، یان میر،ی ئەم جیهانە، شەیتان خۆی (بڕوانە ئیشایا 14:12-14 و یەحزەقیال 28:12-17)، کە دوژمنی سەرەکی و ڕکابەری گەورە و ڕزگارکەرە باڵاکەمان عیسای مەسیحە.
سروشتی گوناهبارمان خۆی ناوکی ئەم یاخیبوون و خۆبەرزکردنەوەیە – ئەم ڕۆحی «من یەکەم»ەیە. بەڵکو، عیسای مەسیحی گەورەمان بە شێوەی مرۆڤ هاتە سەر زەوی بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئەم خراپەیە بە بەتاڵکردنەوە و فرووتەنکردنی خۆی، وەرگرتنی شێوەی نەک گەورە و خاوەن بەڵکو خزمەتکارێکی بەندە، بۆ ئەوەی گوناهی ئێمە لەسەر خۆی بگرێت و سزاکەمان هەڵبگرێت. ملکەچبوونمان بۆ سەروەریی ئەو تەنها وەڵامێکی گونجاوە لە دڵێکی سوپاسگوزارەوە.
ئایا بە سووکی پێی دەڵێین، «گەورە، گەورە،» بەڵام ئەوە ناکەین کە ئەو دەڵێت؟ ئایا بانگەشەی خۆشەویستی گەورە، یان خزمەتکردنی گەورە، یان ڕێزگرتن لە «عیسای مەسیحی گەورە» بە لێوەکانمان دەکەین بەڵام نەک بە دڵ و ویستمان کە لە ملکەچبوون و گوێڕایەڵیدا چەماوەتەوە؟
گرنگیی سەروەریی گەورەمان
قسەکردن یان ناوهێنانی کەسی عیسای مەسیحی گەورەمان (یان هەر یەکێک لە کەسەکانی خوداوەند – سێیەتی) بابەتێکی زۆر جیدییە. لە یاساکەی کە بە مووسا درا، فەرمانی سێیەم دەڵێت: «ناوی یەزدانی خودات بە بەتاڵی مەهێنە، چونکە یەزدان ئەو کەسە بێتاوان دانانێت کە ناوی ئەو بە بەتاڵی دەهێنێت» (دەرچوون 20:7). ئەمە بە واتای بەکارهێنانی ناوی خودا بە سووکی یان بە بێباکییەوە، بە گەمژەیی یان وەک نەفرەتێک. هەمان ئەم وشەیە، لێرەدا وەک «بەتاڵ» وەرگێڕدراوە، ئاماژە بە بتپەرستی دەکات لە زەبوور 24:4. بتپەرستی بریتییە لە هەبوونی خودایەکی تر پێش یەزدان. ئەو «لە سەرووی هەموو شتێکەوە [ناوی] و [وشەکەی] بەرز کردووەتەوە» (زەبوور 138:2). لێڤییەکان 24:16 فەرمان دەدات: «هەرکەسێک ناوی یەزدان گوناهبار بکات، بە دڵنیاییەوە دەکوژرێت.»
لە سەردەمی کتێبی پیرۆزدا، ئەگەری مەترسیداری بەکارهێنانی هەڵەی ناوی یەزدان ئەوەندە بە ترسەوە ڕاست بوو بۆ گەلی خودا کە ئەوان بە سادەیی هەرگیز ناوی ئەو وشەیان نەدەهێنا. وشەی «یەزدان» لە جێگەی چوار پیتی عیبری (YHWH)ی ناوەکە دانرا. ئەمڕۆ ئێمە هەستێکی زۆر کەممان بە پیرۆزیی سەرسوڕهێنەری ئەو ناوە هەیە.
ڕاهێنانێکی ڕۆحی، ڕێکوپێکی
بەکارهێنانی نازناوی «گەورە» زیاتر ئاگادارمان دەکاتەوە و جیدی دەبێت کاتێک فەرمانی پۆڵس لە 1 کۆرنسۆس 12:3 لەبەرچاو دەگرین: «دەمەوێت تێبگەن کە هیچ کەسێک کە بە ڕۆحی خودا قسە بکات هەرگیز ناڵێت 'عیسا نەفرەت لێکراوە!' و هیچ کەسێک ناتوانێت بڵێت 'عیسا گەورەیە' جگە بە ڕۆحی پیرۆز نەبێت.»
ناوی یەهۆڤا (YHWH) ئەمڕۆ کەمتر پیرۆز نییە وەک لە سەردەمی کتێبی پیرۆزدا، و ناوی «عیسا» هەمان ئەو ناوەیە، شێوەیەکی تێکەڵکراوی ناوەکەیە، بە واتای «یەهۆڤا-ڕزگارکەر،» یان «یەهۆڤا ڕزگارییە.» ناسینی سەروەریی عیسا بە واتای چەمانەوە و ژیان لەژێر دەسەڵاتی ئەودا دێت، کە بە سروشتی بۆ مرۆڤەکان نایەت. دەبێت لەلایەن ڕۆحی پیرۆزی خوداوە ئاراستە بکرێت و وزەدار بکرێت. ڕۆح هەرگیز ڕێگە نادات و ئاراستەی کەسێک ناکات بڵێت «عیسا نەفرەت لێکراوە!» – خودا ئەو بیرۆکەیە قەدەغە بکات! – و، وەک بینیمان، مەترسیدارە تەنانەت بە سووکی بڵێین «عیسا گەورەیە،» بەڵکو تەنها وەک لەژێر دەسەڵات و ئیلهامی ڕۆحدا. وەک باوەڕداران ئەوە بانگەواز، ماف و ئەرکی ئێمەیە کە «بە ڕۆح بڕۆین» – واتە، لە وزەی ڕۆحدا و لەژێر کۆنترۆڵی ئەودا – نەک لە وزە یان لەژێر کۆنترۆڵی گۆشتی مرۆڤی گوناهبارماندا (غەڵاتییەکان 5:16-18،25). کاری ڕۆحە کە عیسای مەسیحی گەورە شکۆمەند بکات (یۆحەننا 16:14)، کە کاتێک ئێمە بە ڕۆح دەڕۆین گۆشتەکەمان زاڵ دەبێت. قسەکردن لەسەر عیسا وەک گەورە بە شێوەیەکی شل، بێباک یان ئایینی (مرۆڤانە) بە مەترسیداری نزیکە لە ڕاستیدا ناوی ئەو بە بەتاڵی هێنان. کاتێک ئێمە لە وزەی ڕۆحی پیرۆزدا دەژین و دەجووڵێین، لە ملکەچبوونێکی هۆشیارانەدا دەژین لەژێر دەسەڵاتی عیسای مەسیحی گەورەدا، و سەروەریی ئەو تەنها قسەی سەر زمان نابێت بەڵکو بە ڕاستی ڕێزگرتن دەبێت لێی وەک گەورە.
یۆحەننا زیاتر ئەم فێرکردنە گرنگە پەرە پێدەدات کاتێک دەنووسێت کە دەبێت «ڕۆحەکان تاقی بکەینەوە بۆ ئەوەی بزانین ئایا ئەوان لە خوداوەن، چونکە زۆر پێغەمبەری درۆزن چوونەتە ناو جیهانەوە. بەمە ڕۆحی خودا دەناسن: هەموو ڕۆحێک کە دان بەوەدا دەنێت کە عیسای مەسیح بە جەستە هاتووە لە خوداوەیە، و هەموو ڕۆحێک کە دان بە عیسادا نانێت لە خوداوە نییە. ئەمە ڕۆحی دژە مەسیحە» (1 یۆحەننا 4:1-3). داننان بە عیسای مەسیح بە واتای ناسینی هەردوو خودایەتی و مرۆڤایەتیی ئەو دێت، و ئەوەی کە ئەو لە خوداوە هاتووە و بە ڕاستی خودایە: «هەرکەسێک دان بەوەدا بنێت کە عیسا کوڕی خودایە، خودا تێیدا نیشتەجێ دەبێت، و ئەویش لە خودادا» (1 یۆحەننا 4:15).
داننان بە عیسای مەسیحی گەورە تەنها بابەتێکی قسەکردن نییە، بەڵکو بابەتێکی تەواو ناسین و چەمانەوەیە بۆ سەروەریی ئەو. زۆر کەس ئەمڕۆ کە خۆیان بە «شایەتەکانی یەهۆڤا» ناودەبەن، زۆر ئامادەن بڵێن کە عیسای مەسیح خودایە، بەڵام دانپێدانانی ئەوان ڕاستگۆیانە نییە چونکە ئەوان یەکسانیی ئەو لەگەڵ خودا و یەکبوونی ئەو لەگەڵ خودا ڕەت دەکەنەوە (فلیپی 2:6،9-11؛ یۆحەننا 1:1، 10:30).
یەک گەورە، یەک جەستە
پۆڵس ڕەهەندێکی تری ئەم ڕاستییە زۆر گرنگە لە 1 کۆرنسۆس 1:2-10 تاوتوێ دەکات. ئەو باسی کڵێسای کۆرنسۆس دەکات وەک «بانگکراو بۆ ئەوەی ببنە پیرۆز لەگەڵ هەموو ئەوانەی کە لە هەموو شوێنێکدا ناوی عیسای مەسیحی گەورەمان بانگ دەکەن، هەردوو گەورەی ئەوان و گەورەی ئێمە» (ئایەتی 2). بە واتایەکی تر، باوەڕداران لە کۆرنسۆس کە عیسای مەسیحی گەورە دەپەرستن، پێکەوە بەستراونەتەوە لەگەڵ هەموو باوەڕداران لە هەموو شوێنێک لەژێر یەک سەروەریی عیسای مەسیحدا. تەنها یەک گەورە هەیە، وەک پۆڵس بۆ ئەفەسۆسییەکان لە 4:4-6 دەنووسێت. تەنها بتپەرستان «زۆر گەورەیان» هەیە (1 کۆرنسۆس 8:5).
پۆڵس لەسەر و بۆ باوەڕداران لە شوێنە جیاوازەکانی جیهانی کۆن دەنووسێت، هەمیشە باسی «عیسای مەسیحی گەورەمان» دەکات و بەرز ڕایدەگرێت – هەمان گەورە کە بە یەکگرتوویی لەلایەن هەموو پیرۆزانی ڕاستەقینەی خوداوە ناسراوە، پەرستراوە و خزمەت کراوە.
پۆڵس ناوی عیسای مەسیحی گەورە حەوت جار لەم نۆ ئایەتەدا لە 1 کۆرنسۆس 1 دەهێنێت. لە ئایەتی 9 («خودا دڵسۆزە، کە بەهۆی ئەوەوە بانگ کران بۆ هاوبەشیی کوڕەکەی، عیسای مەسیحی گەورەمان») ئەو جەخت لەسەر پێگەی زۆر تایبەتمەندی هەموو ئەوانە دەکاتەوە کە لەلایەن خوداوە بانگ کراون (داوا کراون) بۆ هاوبەشیی تایبەتی ئەم عیسای مەسیحی گەورە شکۆمەندە، کوڕە خۆشەویستەکەی.
و لە ئایەتی 10دا داوا دەکات «بە ناوی عیسای مەسیحی گەورەمان، کە هەمووتان ڕێک بکەون، و هیچ دابەشبوونێک لە نێوانتاندا نەبێت، بەڵکو لە هەمان بیر و هەمان بڕیاردا یەکگرتوو بن.» ئەو دەیزانی کە زۆر لایەن و دابەشبوون لە نێوان باوەڕداران لە کۆرنسۆسدا هەبوو (ئایەتەکانی 11-12). ئەگەر تەنها یەک گەورە هەبێت، و هەموومان بە هەمان شێوە بانگ کرابین بۆ ئەو یەک هاوبەشییە، با ئێمە، وەک ئەو لە ئەفەسۆسییەکاندا داوای دەکات، «یەکێتیی ڕۆح لە بەندی ئاشتیدا بپارێزین» (ئەفەسۆسییەکان 4:3). لێرەدا ڕێگەیەکی تر هەیە، بە ڕۆح، بۆ ئەوەی بە کرداری عیسا بە «گەورە» بانگ بکەین.
