«خوداوەندی شکۆمەندی» ئەو نازناوەیە کە لێرەدا لەلایەن ڕۆحەوە دراوە بەو کەسەی کە هەموو شکۆمەندییە ڕەوشتی و فەرمی و هەتاهەتاییەکان بە هەموو گەشاوەیییانەوە تێیدا دەدرەوشێنەوە. ئەم وشانە دوو جار لە پەیمانی نوێدا هاتوون.
یەکەم، لە پەیوەندیدا بە ڕەتکردنەوەی خوداوەند لەلایەن گەورەکانی جیهانەوە، سەرکردەکانی ئەم سەردەمە، کە ئەگەر ئەو داناییەیان هەبووایە کە لە خوداوەندەوەیە، «ئەوا خوداوەندی شکۆمەندییان لە خاچ نەدەدا» (1 کۆرنسۆس 2:8). ئەو مەسیحی خوداوەند بوو و هێشتاش هەر وایە، کە جیهان ڕەتی کردەوە و ئاسمان قبووڵی کرد. هەرچەندە هیچ کەسێک لەم جیهانەدا بەو شێوەیە شایستەی ڕێزگرتنی نەبوو، بەو شێوەیە بە تەواوی شایستەی دڵسۆزی نەبوو، جیهان بە «خوداوەندی شکۆمەندی»—نەک تاج و سەڵتەنەت، بەڵکو خاچ و شەرمەزاری تاوانبارێکی بەخشی.
ئەو لەو جیهانەدا بوو کە دەستەکانی دروستی کردبوو، و لەو نەتەوەیەدا بوو کە هاتبوو بۆ ئەوەی بەرەکەتداری بکات و حوکمڕانی بکات. بەڵام هی خۆی قبووڵیان نەکرد، بەڵکو فڕێیان دایە دەرەوە، و داواکارییەکانیان ڕەت کردەوە. ئاسمان پێشوازی لێ کرد بۆ بەرزترین تەختی خۆی، و بە «خوداوەندی هەمووان» ناوی برد، وەک چۆن لە ڕۆژی سەرکەوتنەکەیدا «بە شکۆمەندی و ڕێزەوە» تاجی لەسەر نا (عیبرانییەکان 2:9). بۆیە فێر دەبین کە مەسیحی خاچدراوی گۆلگۆسە «خوداوەندی شکۆمەندی»یە لە ئاسماندا. خۆشحاڵییە کە ئەمە بزانین، و بە زانینی ئەمە خاوەندارێتی بکەین و دان بەوەدا بنێین کە ئەو خوداوەندی ئێمەیە، لەم کاتەدا کە جیهان ڕەتی دەکاتەوە.
شکۆمەندی ڕەوشتییەکەی
لەبارەی ئەم شکۆمەندییانەی خوداوەندەوە، وشەکە بە تایبەتی باسی سێ شتمان بۆ دەکات. شکۆمەندییەکەی هەیە ڕەوشتییەکەی شکۆمەندی، جوانی و تەواوییەکانی کەسایەتییەکەی، کە لە هەموو قسە و کار و ڕێگاکانیدا دەدرەوشایەوە، کاتێک بە جیهاندا تێپەڕی لەنێو هەموو چین و توێژەکانی خەڵکدا. «نەیدەتوانرا بشاردرێتەوە.» خەڵک دەیانگوت، «هەموو شتێکی بە باشی کردووە.» جنۆکەکان دانیان بەوەدا نا کە ئەو «پیرۆزی خوداوەند»ە. حاکمی ڕۆمانی شایەتی دا، «هیچ هەڵەیەک لەم پیاوەدا نابینم.» دزە مردووەکەی تەنیشتی شایەتی دا، «ئەم پیاوە هیچ هەڵەیەکی نەکردووە.» «خەڵکی ئاسایی بە خۆشحاڵییەوە گوێیان لێی گرت» (مەرقۆس 12:2) و دانیان بەوەدا نا «هەموو شتێکی بە باشی کردووە» (مەرقۆس 7:37).
قوتابییەکان کە سەرنجیان ڕاکێشرا بۆی، پرسیاریان کرد، «مامۆستا، لە کوێ دەژیت؟» ئەوان «هەموو شتێکیان» بەجێهێشت بۆ ئەوەی شوێنی بکەون. گەمژە و «دڵسست» بوون لە باوەڕکردن بە هەموو ئەوەی فێری کردبوو، و لە بەردەوامبوون لەو ڕێگایەی کە ئەو ڕێنمایی دەکرد، بەڵام نەیاندەویست بگەڕێنەوە بۆ ئەوەی چیتر لەگەڵی نەڕۆن، وەک چۆن مامۆستایانی سادە دەیانکرد، کە هیچ پەیوەندییەکی ژیانییان لەگەڵیدا نەبوو. دەیانتوانی بەجێی بهێڵن ئەگەر بیانویستایە. بەڵام کاتێک لێی پرسین، «ئێوەش دەڕۆن؟» وەڵامیان دایەوە، «خوداوەند، بۆ لای کێ بڕۆین؟» ئاه! ئەوە بوو. ئەو هاوتای نەبوو. ئێستاش نییە. «سەرۆکی دە هەزار» بۆ هی خۆی، دڵەکانیانی بەدەست هێناوە و بە خۆیەوە بەستوونییەوە. سەرنجڕاکێشییەکی گەورە لە «خوداوەندی شکۆمەندی»دا هەبوو. ئەو پیاوانی بە کەسایەتی جیاواز، بە دەستکەوتی جۆراوجۆر، بە جۆراوجۆرییەکی زۆر لە پێگەی کۆمەڵایەتیدا بۆ لای خۆی ڕاکێشا و لە دەوری خۆی هێشتییەوە. خەڵکی ئاسایی، ماسیگرانی نەخوێندەوار، پیاوانی ڕۆشنبیر و خوێندەوار، جووتیاران و قەشەکان هەموویان بە سەرنجڕاکێشی کەسایەتییەکەی ڕاکێشران.
ئایا مەسیح گەورەترین سەرنجڕاکێشی دڵەکانمانە؟ ئایا دەتوانین بڵێین کە بەم شێوەیە لەگەڵ ئێمەدایە، خۆشەویستان؟ یان سەرنجڕاکێشییەکانی جیهان و فێڵەکانی خۆشەویستی ئێمە بەدەست دەهێنن و ڕێزی ئێمە داوا دەکەن، لە کاتێکدا بەرامبەر بە «خوداوەندی شکۆمەندی» خۆشەویستی ئێمە سارد دەبێتەوە، و دڵسۆزییەکەمان نیوەناچڵە. ئەگەر بەم شێوەیە دۆزییەوە، کاتی ئەوە هاتووە کە بوەستین، دڵ و ڕێگاکانمان بپشکنین، خۆمان بپشکنین، و بزانین کام داواکاری خراپ ئەو شوێنە لە ئێمەدا بەدەست دەهێنێت، کە بە ماف تەنها هی خوداوەندی شکۆمەندییە.
شکۆمەندی فەرمییەکەی
شکۆمەندی فەرمییەکەی وەک ڕزگارکەر، شوان، سەرۆک کاهین و سەرۆک، بانگهێشت کراوین بۆ ئەوەی «بیری لێ بکەینەوە» (عیبرانییەکان 3:1) و خاوەندارێتی بکەین. داواکارییەکانی لەسەر ئێمە وەک ڕزگارکەر، گرنگیپێدانەکەی بۆ ئێمە وەک شوان، خزمەتەکەی بۆ ئێمە وەک سەرۆک کاهین، و دابینکردنەکەی بۆ ئێمە وەک سەرۆک و سەرچاوەی هەموو بەرەکەتێک، بە دڵنیاییەوە پێویستمان پێیەتی، و بانگهێشت کراوین بۆ ئەوەی بەو شێوەیە بەکاری بهێنین. و چەند زیاتر بەو شێوەیە بەکاری بهێنین، ئەوەندە زیاتر بە خۆیەوە دەنووسێین. ناوی پیرۆز بێت، ئەو هەمووی هی ئێمەیە، هەمووی بۆ ئێمەیە، هەمیشە لەگەڵمانە، هەرگیز لەبیرمان ناکات، نەخێر، تەنانەت بۆ کاتژمێرێکیش نا. شکۆمەندی ئێمە ئەوەیە کە مەسیحێکی وامان هەبێت، کە دەبێت بتوانین بە دڵسۆزی، بە خۆشحاڵی، و هەمیشە دان بەوەدا بنێین:
«ئەو سەرۆکی دە هەزارە» «ئەو بە تەواوی خۆشەویستە» «هەموو شتێک بە زیان دەزانم، لەبەر نایابی زانینی مەسیحی عیسای خوداوەندم» «عیسا دەبینین کە تاجی شکۆمەندی لەسەرە» (عیبرانییەکان 2:9).
شکۆمەندی هەتاهەتاییەکەی
شکۆمەندی هەتاهەتاییەکەی —«شکۆمەندییەکەی کە لەگەڵ باوکدا هەبوو پێش ئەوەی جیهان هەبێت،» ئەو شکۆمەندییە بنەڕەتی و نەگوازراوەیەی کە تەنها هی ئەوە، کە نە فریشتە و نە مرۆڤ ناتوانن بەشداری تێدا بکەن. ئێمە «دەیبینین» (یۆحەننا 17:24) و بە پەرستنەوە دانی پێدا دەنێین (بینین 5:11). بەڵام ئەو شکۆمەندییەی کە باوک پێی بەخشیوە، ئێمە بەشداری تێدا دەکەین (یۆحەننا 17:22؛ 1 پەترۆس 5:1). کەنیسە «بە شکۆمەندی ڕازاوەتەوە» (ئەفەسۆس 5:27) کە هی خۆی نییە بەڵکو هی ئەوە، لە ڕۆژی هاتنەوەیدا بێ کەموکوڕی پێشکەش دەکرێت. و کاتێک ئەو بە هێز و شکۆمەندی ئاشکراوە بۆ جیهان دەگەڕێتەوە (کۆلۆسی 3:4)، پیرۆزەکانی «لەگەڵیدا دەردەکەون» لەو شکۆمەندییەدا وەک شوێنکەوتووانی لە کاروانەکەیدا (بینین 19:14). ئەو شکۆمەندییە پیرۆزەکانی هەڵی دەگرن، و بە درێژایی سەردەمە بێ کۆتاییەکان لەبەردەم هەموو جیهانەکاندا نیشانی دەدەن (2 تەسەلۆنیکی 1:10؛ بینین 21:11).
ئەوە سەرقاڵبوونی دڵە بە مەسیح وەک خوداوەندی شکۆمەندی، و خۆشەویستی گیان، کە لە شتە زەمینییەکان دەیباتەوە و لێیان دووری دەخاتەوە. شکۆمەندی بریقەداری زەوی لەبەردەم نایابییەکانی کوڕی خوداوەنددا کاڵ دەبێتەوە. دڵێک کە ئێستا بە خۆشەویستی و جوانی مەسیح بەدەست هاتووە، هەرگیز ئارامی یان بەشەکەی لە شتەکانی «ژێر خۆر»دا نادۆزێتەوە. ئەوان هیچ شکۆمەندییەکیان نییە، لەبەر شکۆمەندییەکەی کە نایابە. ئەگەر ئەو نەبێت، هەموو شتێک ڕۆیشتووە. لەگەڵ ئەودا، بیابان گوڵ دەکات، و گەشتی گەڕانەوە بۆ ماڵەوە «وەک ڕۆژانی بەهەشت لەسەر زەوی» دەبێت.
ئەوە بۆ بەشداریکردنی ئەم شکۆمەندییە هەتاهەتاییەیە (1 پەترۆس 5:9) کە نیعمەت پێشتر هەموو باوەڕدارانی بانگهێشت کردووە، و لاوازترین کەسی گەلەکە لەوێدا نامێنێتەوە. چونکە ئایا لە وشەی هەتاهەتاییدا پێمان نەگوتراوە کە «ئەوانەی کە ئەو ڕاستی کردن، ئەوانیشی شکۆمەند کرد» (ڕۆما 8:30). پێشتر بەم شێوەیە لە مەبەستی خوداییدا. و بە دڵنیاییەوە بەم شێوەیە دەبێت لە ڕاستیدا، و لە ئەزموونی هەموو پیرۆزەکاندا لە کاتی خۆیدا. نیعمەتی ئێستا و شکۆمەندی داهاتوو بە شێوەیەکی نەگۆڕ پێکەوە بەستراونەتەوە، و هیچ خراپەکارێک ناتوانێت ئەو پەیوەندییە بپچڕێنێت کە خوداوەند خۆی دروستی کردووە، یان مەبەستە گەورەکەی کە دروستی کردووە پووچەڵ بکاتەوە—کە مەسیح و گەلەکەی پێکەوە «شکۆمەند بکرێن.»
