تۆوی باش لە مەرقۆس 4
و فەرمووی: «شانشینی خودا وەک ئەوە وایە پیاوێک تۆو بپژێنێتە سەر زەوی، و بە شەو بخەوێت و بە ڕۆژ هەستێت، و تۆوەکە سەوز بێت و گەشە بکات، خۆی نازانێت چۆن. چونکە زەوی بە خۆیەوە بەرهەم دەدات: یەکەم جار گەڵا، پاشان گوڵ، دوای ئەوە دانەوێڵەی تەواو لە گوڵەکەدا. بەڵام کاتێک دانەوێڵەکە پێدەگات، دەستبەجێ داسەکە دادەنێت، چونکە کاتی دروێنە هاتووە.» —مەرقۆس 4:26-29 NKJV
نموونەی تۆوی گەشەکەر تایبەتە بە ئینجیلی مەرقۆس. لە کاتێکدا مەتتا لە حەوت نموونەدا پێشکەوتنی شانشینی ئاسمانی تا کۆتایی ئەم سەردەمە باس دەکات (مەتتا 13)، مەرقۆس سەرنج دەخاتە سەر سروشتی ڕۆحی و ڕەوشتی شانشینی خودا و بڵاوبوونەوەی مزگێنی لە ڕۆژگاری ئێمەدا (مەرقۆس 4). تۆوی ئینجیل لە سەرانسەری جیهاندا دەچێنرێت و بەرهەم دەدات بەپێی ئەو یاسا تایبەتانەی کە خودا پێی بەخشیوە. ئەمە بەپێی هێزی موعجیزەیی ڕوو دەدات کە ئەو بە وشە و ڕۆحی خۆی بە تۆوەکە دەبەخشێت.
لە کاتێکدا مەتتا 13 لانیکەم حەوت – یان تەنانەت هەشت – نموونە باس دەکات، مەرقۆس 4 تەنها چوار نموونە باس دەکات: نموونەی چێنەر و چوار ئەنجامی کارەکەی (ئایەتەکانی 1-20)؛ نموونەی چرای و چرادان (ئایەتەکانی 21-25)؛ تۆوی خۆگەشەکەر و میوە دەوڵەمەندەکەی کە بەرهەمی دەهێنێت (ئایەتەکانی 26-29)؛ و تۆوی خەردەل کە دەبێتە دارێکی گەورە کە باڵندەکانی ئاسمان دەتوانن تێیدا هێلانە بکەن (ئایەتەکانی 30-32). مەسیحییەتی ناوی بووەتە هێزێکی گەورە لەسەر زەوی، کە ڕۆحە پیسەکان تێیدا ئازادییان پێدراوە بۆ یاریکردن (بینین 18:2). ئەمە بەتایبەتی بۆ ئەو کاتە ڕاستە کە بەرەو گەڕانەوەی مەسیح دەچێت.
نموونەی چێنەر
چێنەرەکە دەچێتە دەرەوە بۆ ئەوەی وشەکە لە کێڵگەی ئەم جیهانەدا بچێنێت، بەڵام تەنها بەشێکی سنووردار لەسەر زەوی باش دەکەوێت، کە تێیدا بەرهەمێکی زۆر دەدات. دانە گەنمەکە دەکەوێتە ناو زەوی و دەمرێت، و پاشان بەرهەمێکی زۆر دەدات. سی، شەست یان تەنانەت سەد دانە گەنمی نوێ لێیەوە دێنە دەرەوە (مەرقۆس 4:8).
دەتوانرێت بوترێت کە ئەمە شێوازی خودایە بۆ زۆرکردن، ڕاستەوخۆ لە ڕێگەی مردن و هەستانەوەوە. ئەم بنەمایە بۆ خودا جێبەجێ کرا، بەڵام بۆ هەریەکێک لە ئێمەش جێبەجێ دەبێت (بڕوانە یۆحەننا 12:24-25). کاتێک ئێمە بۆ خۆمان دەمرین، بۆ ئەویش دەژین و لە دروستکراوە نوێیەکەی خودادا بەرهەم دەدەین.
باڵندەکان ئەو تۆوە دەخۆن کە بەسەر ڕێگادا دەکەوێت. ئەم ئاژەڵانە واتایەکی نالەباریان هەیە بەپێی مەتتا 13، کە ئاماژە بە چالاکیی خراپەکارەکە دەکەن، کە تۆوەکە دەدزێت (ئایەتی 19؛ مەرقۆس 4:15). ئەمە بەراورد بکە بە نموونەی تۆوی خەردەل، کە تێیدا باڵندەکانی ئاسمان ڕۆڵی خۆیان دەگێڕن.
پاشان کاریگەرییە نالەبارەکان هەن، هەم لە دەرەوە و هەم لە ناوەوە، کە دەتوانن ڕێگری لە بەرهەمدان بکەن. یەکەم جار لەگەڵ ئەو تۆوەدا دەیبینین کە دەکەوێتە سەر زەوی بەردین، کە دەبێتە هۆی ئەوەی تەنها بۆ ماوەیەکی کاتی هەڵبستێت. ڕەگی نییە و بە خێرایی وشک دەبێتەوە بەهۆی بارودۆخی نالەبارەوە، وەک ستەم و چەوساندنەوە. بەڵام ئەو تۆوەی کە دەکەوێتە نێو دڕکەکان، بە هەموو جۆرە شتە خراپەکانەوە کە لە دڵی مرۆڤدا دەژین خنکێنراوە: نیگەرانییەکان، ئارەزووەکان و تاقیکردنەوەکان (ئایەتەکانی 18-20).
نموونەی چرادان
وشەی خودا تۆوی نەمرە بۆ ژیانی نوێ کە لە ڕزگارکەردا بەدەستمان هێناوە (ئایەتەکانی 21-25؛ 1 پەترۆس 1:23-25). چرای سەر چرادانەکە چەند وانەیەکمان فێر دەکات دەربارەی شێوازی مامەڵەکردنمان لەگەڵ وشەی خودا. وشەکە چرایەکە بۆ پێیەکانمان و ڕووناکییەکە بۆ ڕێگاکەمان (زەبوور 119:105). شایستەی شوێنێکی دیارە لە ماڵەکانمان و لە ماڵی خودادا، بە شێوەیەکی دیار بۆ هەمووان لەسەر چرادانەکە نمایش کراوە (مەرقۆس 4:21؛ بڕوانە مەتتا 5:15).
کاتەکە هاتبوو کە نهێنییەکانی شانشینی خودا ئاشکرا بکرێن، و هەمووان دەبوو گوێیان لێ بگرتایە. لە ڕێگەی چالاکیی مرۆڤەوە (سەبەتەکە) یان تەمبەڵی (جێگاکە)، ڕووناکییەکە ڕێگری لێدەکرێت لە درەوشانەوە. هەروەها ئەگەری هەیە کە ئەم ئایەتە ئاماژە بێت بۆ کاری یۆحەننای لەئاوباپتایزکەر وەک «چرایەکی گەشاوە و درەوشاوە،» چونکە ئەو پەیامبەر و پێشڕەوی «ڕووناکیی جیهان» بوو (یۆحەننا 5:35، 8:12).
جگە لە بڵاوکردنەوەی ڕووناکیی وشەکە لە جیهانێکی تاریکدا، ئەم نموونەیە دەربارەی بیستن و گوێگرتنیشە لە وشەی خودا. ئایا ئێمە گوێمان هەیە بۆ ئەوەی بە باشی ببیستین و ویستی خودا تێبگەین؟ جێگای سەرنجە کە دووبارەبوونەوەی مەرقۆس 4:23 – «ئەگەر کەسێک گوێی هەیە بۆ بیستن، با ببیستێت» – نەک تەنها لە ئینجیلەکاندا دووبارە دەبێتەوە (مەتتا 11:15، 13:43؛ لۆقا 14:35)، بەڵکو حەوت جاریش لە نامەکانی بۆ کەنیسەکان لە بینین 2 و 3دا هاتووە، و دواتر وەک هۆشدارییەکی جدی لە بینین 13:9-10دا.
گوێگرە باشەکە زۆر بەرەکەتدار دەبێت: گەنجینەی زیاتر بەدەست دەهێنێت. بەڵام ئەوەی گوێ ناگرێت ئەوەشی کە هەیبوو لەدەستی دەدات (مەرقۆس 4:24-25؛ مەتتا 25:29؛ لۆقا 19:26).
نموونەی تۆوی گەشەکەر
ئێستا چەند لایەنێکی تری نموونەی تۆوی گەشەکەر دەخەینە ڕوو، کە دوای ئەوە دێت. لێرەدا دەبینین چۆن خودا لە کاتی ئەم سەردەمەی فەزڵدا کار دەکات، کە تێیدا خودا چیتر بە شێوەیەکی بینراو لێرە ئامادە نییە. ئەو گەشتی کردووە بۆ خاکێکی دوور بۆ ئەوەی پاشایەتییەکەی وەربگرێت و پاشان بگەڕێتەوە (لۆقا 19:12). خودا لە دەستی ڕاستی خودادا بەرز کراوەتەوە، و ئەو ئێستا لە خودادا شاراوەتەوە؛ تەنها لە کاتی گەڕانەوەیدا لەگەڵ هەموو هی خۆیدا لە شکۆمەندی ئاسمانیدا ئاشکرا دەبێت (کۆلۆسی 3:1-4).
نموونەی تۆوی خەردەل
هاوتاکەی کاری خودا لەم کاتەدا لە دوایین نموونەی مەرقۆس 4دا دەبینرێت، کە هی تۆوی خەردەلە. شانشینەکە، کە بە بەرپرسیارێتی مرۆڤەکان سپێردراوە، شێوەیەکی نائاسایی وەردەگرێت. دەبێتە هێزێکی گەورە، پێکهاتەیەکی مرۆیی کە ڕۆحە خراپ و ناپاکەکان دەتوانن تێیدا هێلانە بکەن یان ماڵێک بدۆزنەوە (ئایەتەکانی 30-32).
بنەماکانی تۆو
بەڵام با سەرنج بخەینە سەر بنەما شکۆمەندەکانی خودا کە لە فراوانکردنی شانشینەکەیدا بەکاریان دەهێنێت. ئەمانە ئەو بنەمایانەن کە لە شوێنەکانی تری کتێبی پیرۆزیشدا دەیاندۆزینەوە: «تۆ ... خوداوەندێکت لە ئاسماندا هەیە» (کۆلۆسی 4:1، بڕوانە 3:22-24). مەسیح خوداوەندی دروێنەیە، و دروێنەکە گەورەیە (مەتتا 9:37-38). وشەکە کارەکەی خۆی دەکات، هەرچەندە وادیارە چێنەرەکە هیچ زانیارییەکی لەسەر نییە (مەرقۆس 4:26-27). زیندوو و بەهێزە، و لە هەموو شوێنێکی جیهاندا بەرهەم دەدات (بڕوانە ووتاربێژ 11:4،6؛ ئیشایا 55:10-11؛ کرداری نێردراوان 12:24؛ 1 کۆرنسۆس 3:5-9؛ کۆلۆسی 1:5-6؛ 1 تەسەلۆنیکی 2:13).
تۆوەکە لە چەند قۆناغێکدا بەرهەم دەدات، بەپێی ئەو تایبەتمەندییانەی کە خودا تێیدا داناوە: «یەکەم جار گەڵا، پاشان گوڵ، و دوای ئەوە دانەوێڵەی تەواو لە گوڵەکەدا» (مەرقۆس 4:28). گەڵاکە ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ ئەو دانپێدانانەی کە دەبێت وەک مەسیحییەکان بیکەین. میوەکە – دانەوێڵەی تەواو لە گوڵەکەدا – ئاماژە بێت بۆ میوەی ڕۆح لە ژیانماندا، بەپێی مەسیح (2 کۆرنسۆس 3:18؛ گالاتییەکان 5:22-23). دەتوانین بیریش لە میوەی پەیامدانەوەی ئینجیل بکەینەوە (ڕۆما 1:13-15).
کاتی دروێنە دەستبەجێ دێت (مەرقۆس 4:29). مەسیح خزمەتکارێکی تەواوە. ئەو کارەکەی دەستپێدەکات و تەواویشی دەکات. ئەو وەک دزێک لە شەودا بۆ ئەم جیهانە دێت (1 تەسەلۆنیکی 5:2) و دەبێتە هۆی ئەوەی داسەکە بخرێتە ناو دروێنە پێگەیشتووەکە و گەنمەکە بباتە ناو کۆگاکەی. بەڵام گژوگیاکان، وێنەی دانپێدانەرانی ناوی، بە ئاگرێکی نەکوژاوە دەسووتێنرێن (مەتتا 13:30،37-43؛ بینین 14:14-16).
چەند بەنرخە ئەو کە ئەم شتانەی لەگەڵماندا هاوبەش کردووە! «تەنانەت با و دەریاش گوێڕایەڵی ئەون!» (مەرقۆس 4:41).
