ڤیا دۆلۆرۆسا – ڕێگای خاچ
لە شاری کۆنی ئۆرشەلیم ئەمڕۆ ڕێگایەکی حاجییان هەیە کە پێی دەوترێت ڤیا دۆلۆرۆسا (ڕێگای ئازارەکان). دەوترێت ئەمە ئەو ڕێگایەیە کە یەزدانمان پێیدا ڕۆیشتووە، خاچەکەی هەڵگرتووە، لە دادگاییکردنەکەیەوە تا خاچکێشانەکەی. ڤیا دۆلۆرۆسا لە قەڵای ئەنتۆنیا دەست پێدەکات، کە شوێنی نەریتی دادگاییکردنی یەزدانە لەلایەن پیلاتۆسەوە، و لە شوێنی نەریتی خاچکێشان و ناشتنەکەی کۆتایی دێت، کەنیسەی گۆڕی پیرۆز.
زۆر گەشتیار بە ڤیا دۆلۆرۆسادا دەڕۆن وەک خاڵێکی گرنگی زیارەتەکەیان بۆ خاکی پیرۆز، و زۆر بێهیوا دەبوون ئەگەر بزانن کە پێیەکانی یەزدان هەرگیز دەستیان لە شەقامە لوولاوەکانی ئۆرشەلیم نەداوە کە ئەمڕۆ ڤیا دۆلۆرۆسا پێکدەهێنن. شەقامەکانی ڤیا دۆلۆرۆسای ئێستا هی سەردەمی مەسیح نین، بەڵکو هی سەدەی 16ی زایینی، کاتێک ئیمپراتۆریەتی عوسمانی تورکی کۆنترۆڵی ئۆرشەلیمی دەکرد. لە ڕاستیدا، ڕێگای ڤیا دۆلۆرۆسا تا سەدان ساڵ دوای خاچکێشانەکە دیاری نەکرا.
جگە لەوەش، شوێنی نەریتی دادگاییکردنی یەزدان هێشتا لە ژێر پرسیاردایە. ئایا دادگاییکردنەکەی لە قەڵای ئەنتۆنیا بوو لە گۆشەی باکووری ڕۆژئاوای کێوی پەرستگا، کە ڤیا دۆلۆرۆسا لێیەوە دەست پێدەکات، یان لە پرێتۆریۆم بوو، کۆشکی هێرۆدس لە لای ڕۆژئاوای شارەکە؟ و تەنانەت ئەگەر دادگاییکردنەکە لە قەڵای ئەنتۆنیاش بووبێت، «لیتۆستراتۆس»ی ڕۆمانی – کە هەمیشە وا بیر دەکرایەوە کە «ڕێڕەو»ی یۆحەننا 19:13 بێت – ئێستا لەلایەن زۆرێک لە زانایانەوە دەگەڕێنرێتەوە بۆ سەردەمی ئیمپراتۆری ڕۆمانی هادریان، کە نزیکەی 100 ساڵ دوای سەردەمی مەسیح فەرمانڕەوایی دەکرد.
شوێنی خاچکێشان و ناشتنی یەزدانمان بۆ ساڵانێکە مشتومڕی لەسەرە. شوێنە «نەریتییەکان»ی گۆلگۆتا و گۆڕ هەردووکیان لەناو دیوارەکانی کەنیسەی گۆڕی پیرۆزدان، کە هی سەدەی 4ی زایینییە. ئەم شوێنە بەڵگەی مێژوویی و شوێنەوارناسیی بەرچاوی هەیە. بەڵام، گۆلگۆتای گۆردۆن و گۆڕی باخچە، کە شوێنە جێگرەوەکانن، هەندێک بەڵگەی دروستی پشتگیریکەریان هەیە. لێرەشدا، ناتوانین بە دڵنیاییەوە بڵێین کامیان شوێنی ڕاستەقینەی خاچکێشان و هەستانەوەی مەسیحە. هەردوو گۆڕەکە بەتاڵن!
نەک لە کوێ، بەڵکو چۆن
حاجییانی خاکی پیرۆز لەسەر ڤیا دۆلۆرۆسا لەوانەیە تەنانەت بە هەمان ئاراستەدا نەڕۆن کە یەزدانمان پێیدا ڕۆیشت کاتێک خاچەکەی هەڵگرت بۆ شوێنی گۆلگۆتا، و بە دڵنیاییەوە بە هەمان شەقامەکاندا ناڕۆن کە عیسا پێیدا ڕۆیشت. هەرچەندە ئەمە بێهیواکەرێکی گەورەیە، بەڵام نابێت وا بێت، چونکە بە ڕاستی گرنگ نییە ئایا ئێمە گەشت دەکەین، یان تەنانەت دەزانین، ڕێگای وردی «ڕێگای خاچ». کتێبی پیرۆز فێر ناکات کە دەبێت ئارەزوو بکەین لەو شوێنەدا بڕۆین کە عیسا پێیدا ڕۆیشت، بەڵکو دەبێت وەک عیسا بڕۆین!
نێردراو یۆحەننا پێمان دەڵێت کە ئەوانەی دەڵێن سەر بە عیسای مەسیحن، دەبێت «بە هەمان شێوە بڕۆن کە ئەو پێیدا ڕۆیشت» (1 یۆحەننا 2:6 NASB). کەواتە عیسا چۆن ڕۆیشت؟ ئەو بە ڕێگای خەم و ئازاردا ڕۆیشت؛ ئەو بە ڤیا دۆلۆرۆسای ڕاستەقینەدا ڕۆیشت. ئیشایا 53:3 دەڵێت کە ئەو «پیاوێکی خەمبار و ئاشنا بە خەم» بوو. ئەگەر بمانەوێت «بڕۆین» بە هەمان شێوە کە ئەو پێیدا ڕۆیشت، ئەوا ئێمەش بە ڤیا دۆلۆرۆسادا دەڕۆین.
واتای چییە بە ڤیا دۆلۆرۆسادا بڕۆین، ڕێگای ئازارەکان؟ ئایا بە واتای ئەوە دێت کە دەبێت هەمیشە خەمبار بین، یان ڕیازەت بکەین، یان ڕەت بکەینەوە چێژ لە ژیان وەرگرین، یان بەشداری لە هیچ چالاکییەکی خۆشدا نەکەین؟ لە کاتێکدا ئەم شێوازی ژیانە لەلایەن هەندێک کەسەوە لە مێژووی کەنیسەدا بە خودایی دادەنرا، بەڵام کتێبی پیرۆز بە دڵنیاییەوە وانەیەکی وا شێواو فێر ناکات. 1 تیمۆتێوس 6:17، بۆ نموونە، دەڵێت کە «خودا... بە دەوڵەمەندی هەموو شتێکمان پێدەبەخشێت بۆ چێژوەرگرتن.» عیسا فەرمووی کە ئەو هات بۆ ئەوەی ژیانێکی زۆر بۆ ڕانەکەی بهێنێت (یۆحەننا 10:10).
و بیرت بێت کە لە کاتێکدا یەزدانمان پیاوێکی خەمبار بوو، ئەو کەسێکی بێزار یان ناخۆش نەبوو. زۆر کەس سەرنجیان ڕاکێشرا بۆی، و شوێنی کەوتن. ئەو منداڵانی لە باوەش گرت و بەرەکەتدارانی کرد. ئەو چێژی لە بۆنە کۆمەڵایەتییەکان وەرگرت وەک نانخواردن و ئاهەنگی هاوسەرگیری. ڕەخنەگرانی تەنانەت تۆمەتی ئەوەیان دایە پاڵ کە زۆر «نانخواردن و خواردنەوە»ی لەگەڵ گوناهبارانی کۆمەڵگادا هەبووە (لۆقا 7:34). کەواتە ئەگەر بمانەوێت وەک عیسا بڕۆین، شێوازی ژیانمان بێزارکەر و ناخۆش نابێت، و ئێمە ڕەق و خۆپەرست نابین. کەواتە واتای چییە وەک ئەو بڕۆین، بە درێژایی ڕێگای ئازارەکان؟
خۆنەویستی
فیلیپییەکان 2:5-11 باشترین ڕووناکیی دەخاتە سەر واتای ڕۆیشتن بە ڤیا دۆلۆرۆسادا. وەک چۆن یەزدانمان خۆی ڕەتکردەوە و مافەکانی خۆی بەجێهێشت بۆ خزمەتکردن و ڕزگارکردنمان، ئێمەش دەبێت شوێنی بکەوین بە ڕەتکردنەوەی خۆمان و بەجێهێشتنی مافەکانمان، بۆ ئەوەی بتوانین خزمەتی خەڵکی تر بکەین و خودا شکۆمەند بکەین. یەزدانمان ئەم بنەمایەی بە تەواوی جێبەجێ کرد. ئەو شکۆمەندییەکەی خۆی دانا و بوو بە بێفیز. ئەو لە بارودۆخێکی بێفیزدا ژیا بۆ خزمەتکردنی بوونەوەرە کەوتووەکان کە دروستی کردبوون. ئەو ڕێگەی بە ڕەگەزی مرۆڤ دا کە سووکایەتی پێبکەن و بێڕێزی پێبکەن. و لە کۆتاییدا ژیانی خۆی بۆ ئێمە بەخشی بە مردن لەسەر خاچ، کە سووکترین مردنی مومکین بوو. ئەمە ڤیا دۆلۆرۆسای ئەو بوو، ڕێگای ئازار کە ئەو هەڵیبژارد بۆ ئێمە پێیدا بڕوات.
فیلیپییەکان 2:5 جەخت لەوە دەکاتەوە کە ڕێگای یەزدانمان نیشان دەدات چۆن دەبێت بڕۆین – بە هەمان هەڵوێستی عیسا! ئایەتەکانی پێشووتر وەسفی دەکەن: «خۆپەرست مەبن؛ بۆ ئەوە مەژین کە کاریگەرییەکی باش لەسەر خەڵکی تر دروست بکەن. بێفیز بن، خەڵکی تر بە باشتر لە خۆتان بزانن. تەنها بیر لە کاروباری خۆتان مەکەنەوە، بەڵکو گرنگی بە خەڵکی تر و ئەوەی کە دەیکەن بدەن» (فیلیپییەکان 2:3-4 tlb). ڕۆیشتنێک کە خۆی ڕەت دەکاتەوە لە بەرژەوەندی خەڵکی تردا لەوانەیە کات بەخشین بگرێتەوە بۆ یارمەتیدانی خەڵکی تر – گەنجێکی خەباتکار، دایکێکی تەنیا، خزمەتێکی ناو شار. لەوانەیە قوربانیدانمان بە کات و خۆشەویستی یارمەتیدانی ئەو کەسانە بگرێتەوە کە کارکردن لەگەڵیان ئاسان نییە و تەنانەت سوپاسگوزاریش نین! ئەگەر ئەمە ڕوویدا، بیرت بێت کە ئێمە شوێنی ئەو ڕێگایە دەکەوین کە عیسا پێیدا ڕۆیشت. هەندێک کەس وەڵامیان نەدایەوە، و هێشتاش وەڵام نادەنەوە، بۆ ڕۆیشتنی بەخشندەیی و خۆبەختکردنی یەزدانمان! (لۆقا 17:12-19). شێوازی ژیانێکی خۆنەویستی بە سروشتی نایەت. سەختە، بەڵام خودا دڵخۆش دەکات و شکۆمەند دەکات.
چەند جارێک لە ئەفەسۆس «ڕۆیشتنمان» باس کراوە. ئەفەسۆس 2:10 دەڵێت کە دەبێت بە «کارە باشەکاندا» بڕۆین. ئەفەسۆس 5:15-16 ئامۆژگاریمان دەکات، «ئاگادار بن چۆن دەڕۆن... وەک ژیر، زۆرترین سوود لە کاتتان وەربگرن.» و لە ئەفەسۆس 4:1-2 دەخوێنینەوە، «من... داواتان لێدەکەم کە بە شێوەیەک بڕۆن کە شایستەی ئەو بانگەوازە بێت کە پێی بانگ کراون، بە هەموو بێفیزبوون و نەرمونیانییەوە، بە ئارامگرتن، خۆڕاگری نیشان بدەن بۆ یەکتر لە خۆشەویستیدا.» ئەمە وەسفی ڕۆیشتنی خزمەت و بێفیزبوون دەکات. بێفیزبوون بە واتای ئەوە دێت کە چاوەڕێ ناکەین پێداویستییەکانمان یەکەم جار دابین بکرێن، یان بۆچوونە کەسییەکانمان قبوڵ بکرێن، یان ئاسوودەییمان لە پێشینەدا بێت. «بە بێفیزبوونی مێشک با هەر یەکێک لە ئێوە یەکتر بە گرنگتر لە خۆی بزانێت... و... سەیری... بەرژەوەندی خەڵکی تر بکات» (فیلیپییەکان 2:2-3). ئەمە وانەیەکی سەختە بۆ فێربوون. بەڵام دەبێت فێری بین ئەگەر بمانەوێت وەک عیسا بڕۆین.
مردن بۆ خۆ
عیسا فەرمووی، «ئەگەر کەسێک بیەوێت دوای من بێت، با خۆی ڕەت بکاتەوە، و ڕۆژانە خاچەکەی هەڵبگرێت، و شوێنی من بکەوێت» (لۆقا 9:23). ئەمە ڤیا دۆلۆرۆسایە کە یەزدان بانگمان دەکات شوێنی بکەوین. ئەمە ڕێگای خاچە. هەندێک مەسیحی پێیان وایە هەڵگرتنی خاچی خۆیان بە واتای هەڵگرتنی بارێکی دیاریکراو دێت، وەک کەمئەندامییەکی جەستەیی یان منداڵێکی کەمئەندام یان خەسووێکی سەخت. و هەندێک مەسیحی پێیان وایە بە واتای ئەوە دێت کە دەبێت هەوڵ بدەین لە پێناوی مەسیحدا چەوساندنەوەمان بەسەردا بێت. نەخێر! تاقیکردنەوە و ئازارەکان بە دڵنیاییەوە دێن ئەگەر بە ڕاستودروستی بژین و مزگێنی بڵاو بکەینەوە (2 تیمۆتێوس 3:12). و ئەمەش بە دڵنیاییەوە بەشێکە لە ڕۆیشتن وەک یەزدانمان ڕۆیشت. بەڵام کاتێک عیسا ئەو وشانەی وت، هەڵگرتنی خاچ بە واتای مردن دەهات، و ئەمەش واتای ئەمڕۆیە. هەڵگرتنی خاچ بۆ شوێنکەوتنی عیسا بە واتای جێبەجێکردنی بنەمای «مردن بۆ خۆ» دێت. بە واتای ئەوە دێت کە دەبێت خۆمان لە شوێنی مردندا دابنێین بۆ شوێنکەوتنی مەسیح. ئەمە ئاسان نییە، و زۆر توند دەردەکەوێت، بەڵام یەزدان بەڵێ، ئیستعارەی خاچی بەکار هێنا!
غەلاتییەکان 2:20 ئەم بنەمایە فێرکارییەی «مردن بۆ خۆ» دەگرێتەوە: «من لەگەڵ مەسیحدا لە خاچ درام؛ و ئیتر من نیم کە دەژیم، بەڵکو مەسیح لە مندا دەژی؛ و ئەو ژیانەی کە ئێستا لە جەستەدا دەژیم، بە باوەڕ بە کوڕی خودا دەژیم، کە منی خۆشویست، و خۆی بۆ من بەخشی.» کاتێک عیسا لەسەر خاچ بۆ گوناهەکانمان مرد و بۆ ڕاستودروستکردنمان هەستایەوە، ئێمە لەگەڵیدا مردین و لەگەڵیدا هەستاینەوە. ئەمە پێگەی ڕۆحیی ئێمەیە لەبەردەم خودا (ڕۆما 6). بەڵام، تا کاتێک ئەم ژیانە جێدەهێڵین، سروشتە گوناهبارەکانمان هێشتا لە جەستەماندا کار دەکەن، و بە بەردەوامی پێویستە ئارەزووەکانمان بۆ شێوازی ژیانێکی سروشتی، ئاسان، ماددی، خۆپەرست لە شوێنی مردندا دابنێین. ئێمە ئەم ڕاستییە، بە شێوەیەکی زۆر ڕاستەقینە، بە شێوازی ژیانێکی خۆنەویستی کە بە خۆبەخشین نیشانە ناکرێت، بەڵکو بە خۆنەویستی، بۆ شکۆمەندی خودا دەناسینەوە.
بڕیارەکانی ڕۆژانە
هەموو ڕۆژێکی ژیانی مەسیحی بژاردەی سەخت دەبێت بۆ ئەنجامدان – بڕیارەکانی خۆنەویستی و مردن بۆ خۆ. ئەمەیە بۆچی یەزدانمان فەرمووی کە شوێنکەوتنی ئەو بە واتای هەڵگرتنی خاچ دێت – ڕۆژانە! ئەمە لەوانەیە بڕیارێکی ڕۆژانە بگرێتەوە بۆ دوورکەوتنەوە لە گفتوگۆی ناخودایی لە کاردا یان لە کەمپەسدا، بە زانینی ئەوەی کە لە ئەنجامدا لەوانەیە هاوڕێیەتی لەدەست بدەیت و هەرگیز نەبیتە بەشێک لە «کۆمەڵگای ناوەوە.» خۆنەویستی بۆ شکۆمەندکردنی خودا ڕۆژانە بژاردەی بچووک دەگرێتەوە، وەک کوژاندنەوەی بەرنامە تەلەفزیۆنییە ناڕەوشتی یان ناشرینەکان، یان بڕیاردان دژی چالاکییەکان کە زیان بە تەندروستی ڕۆحی تۆ و خێزانەکەت دەگەیەنن.
پارادۆکسێک
بە شێوەیەکی پارادۆکسیک، بۆ یەزدانمان، ڕێگای خۆنەویستی و خاچ ڕێگای گەورەترین خۆشی و پاداشت بوو. و بۆ ئێمەش وا دەبێت! دەبێت شوێن پێیەکانی بکەوین، «چاوەکانمان لەسەر عیسا چەسپاندووە، نووسەر و تەواوکەری باوەڕ، کە لە پێناوی ئەو خۆشییەی لەبەردەمیدا بوو، خاچی بەرگە گرت» (عیبرانییەکان 12:2). ڤیا دۆلۆرۆسا بێ خۆشی و خەمبار نییە، بەڵام ئاسان و سروشتی نییە. ڕێگایەکی تاریک و ڕیازەتکارانە نییە، بەڵام ڕێگای «مزگێنی خۆشگوزەرانی» نییە. بێ پێکەنین نییە، بەڵام فرمێسک دەبێت.
بێفیزبوون، ئارامگرتن و دڵێکی خزمەتکار بە ئاسانی بەدەست نایەن. قوربانیکردنی کات و خۆشی بۆ خزمەتکردنی خەڵکی تر لە پێناوی مەسیحدا خۆشی دەهێنێت، بەڵام سەختە – زۆر سەختترە لە تەنها بەخشینی بڕێک پارە بۆ کارێکی باش کاتێک دەتوانیت زیاتر بکەیت. دانانی ئارەزووە خۆپەرستەکانمان لە شوێنی مردندا خەباتی سەخت و بڕیاری گرانبەها دەگرێتەوە. ڤیا دۆلۆرۆسا ڕێگای ئازارە، بەڵام ڕێگای خۆشیشە کاتێک شوێنی یەزدانمان دەکەوین: «دڵخۆشم بە ئەنجامدانی ویستی تۆ، ئەی خودای من» (زەبوور 40:8).
کۆلۆسییەکان 1:10-12 ئامۆژگاریمان دەکات کە «بە شێوەیەک بڕۆین کە شایستەی یەزدان بێت، بۆ ئەوەی لە هەموو ڕوویەکەوە دڵخۆشی بکەین، بەرهەم بهێنین لە هەموو کارێکی باشدا، و لە زانینی خودادا زیاد بکەین؛ بەهێز کراوین... بۆ بەدەستهێنانی هەموو جێگیربوون و ئارامگرتنێک، بە خۆشییەوە سوپاسی باوک بکەین.» ئاسان نییە، و بڕیاری سەخت و ئازاربەخش دەگرێتەوە، بەڵام ڕێگای ڕاستە.
زۆر حاجی کە بە ڤیا دۆلۆرۆسای ئۆرشەلیمدا دەڕۆن، ئامادە نین بە ڕێگای یەزداندا لە ژیانی ڕۆژانەیاندا بڕۆن. ئەی ئێمە؟ ئایا ئامادەین بە ڤیا دۆلۆرۆسای ڕاستەقینەدا بڕۆین؟ خاڵی سەرەکی بۆ گەشەکردن لە ژیانی مەسیحیدا ئەوە نییە کە لەو شوێنەدا بڕۆین کە عیسا پێیدا ڕۆیشت، بەڵکو وەک ئەو ڕۆیشت.
