مانای مزگێنیدان چییە؟ هەندێک مەسیحی پێیان دەوترێت مزگێنیدەر. پێمان وتراوە کە دەبێت مزگێنی بدەین. بەڵام مزگێنیدان چییە؟ وشەی «مزگێنیدان» لە یۆنانییەوە وەرگێڕدراوە، زمانی پەیمانی نوێ، بە شێوازی جیاواز. کاتێک پێکەوە دادەنرێن، وەرگێڕانە جیاوازەکان تێگەیشتنێکی زۆر باشمان پێ دەدەن لە مانای ڕەسەنی وشەکە. ئەم وەرگێڕانانەی خوارەوەی وشەی یۆنانی لەبەرچاو بگرە euaggelisqai لە کرداری نێردراوان ١٦:١٠: «بۆ ڕاگەیاندنی مزگێنی» (KJV, NIV)؛ «بۆ ڕاگەیاندنی هەواڵی خۆش» (NLB)؛ «بۆ گوتنەوەی هەواڵی خۆش بەوان» (ESV)؛ «بۆ ڕاگەیاندنی هەواڵی دڵخۆشکەر بەوان» (JND)؛ «بۆ ڕاگەیاندنی هەواڵی خۆش بەوان» (NRSV).
هەموو ئەم وەرگێڕانانە باشن چونکە کاتێک مزگێنی دەدەین، هەواڵی خۆش بە ونبووان ڕادەگەیەنین. ئەمە هەواڵێکی خۆشە، یان هەواڵێکی دڵخۆشکەرە بۆ ئەوانەی ڕزگار نەکراون چونکە کەسێک کە بە گوناه لە خودا جیا بووەتەوە، ئاشتی ناوەوەی نییە و هیچ پەیوەندییەکی ڕاستەقینەی لەگەڵ خودا نییە. خودا «هەتاهەتایی لە دڵی مرۆڤەکاندا» داناوە (سەلمێنەر ٣:١١ NIV). بە حیکمەتی بێسنووری خۆی، خودا لە دڵی هەموو خەڵکدا تێگەیشتنێکی داناوە کە خودایەک هەیە، و بۆشاییەک لە دڵیاندا دەبێت و کەمیی ئاشتی تا ئەو بۆشاییە بە خودا خۆی پڕ دەکرێتەوە و چارەنووسی هەتاهەتاییان دڵنیا دەبێت. مزگێنیدان ئەو پرۆسەیەیە کە قوتابی ئەم پێویستییە دەخاتە سەرنجی ونبووان، ڕوون دەکاتەوە چۆن دەتوانن لەگەڵ خودا ئاشت ببنەوە، چۆن گوناهەکانیان لێ خۆش دەبێت، و چۆن دەتوانن دڵنیایی ژیانی هەتاهەتاییان هەبێت.
گەورە عیسا سێ و نیو ساڵ خەریکی ڕاهێنانی قوتابییەکانی بوو پێش ئەوەی بیاننێرێت بۆ هەموو جیهان بە هەواڵی خۆشی ڕزگاری. ئەو ئەم فەرمانەی پێدان تەنها پێش بەرزبوونەوەی بۆ ئاسمان: «کەواتە بڕۆن و قوتابی لە هەموو نەتەوەکان دروست بکەن، لە ناوی باوک و کوڕ و ڕۆحی پیرۆزدا لە ئاویان هەڵبکێشن، و فێریان بکەن کە گوێڕایەڵی هەموو شتێک بن کە فەرمانم پێ کردوون» (مەتتا ٢٨:١٨-٢٠). هەروەها وتی، «ئێوە شایەتحاڵی من دەبن لە ئۆرشەلیم، و لە هەموو یەهودا و سامیرە، و تا کۆتاییەکانی زەوی» (کرداری نێردراوان ١:٨). قوتابییەکان ئەم فەرمانانەیان بە مانای وشەیی وەرگرت و دەستیان بە مزگێنیدان کرد.
چۆن قوتابییەکان مزگێنییان دەدا؟ لە پەنجاهەمین ڕۆژدا، کاتێک ڕۆحی پیرۆز باوەڕدارانی لە یەک جەستەدا لە ئاو هەڵکێشا، کاری مزگێنیدان دەستی پێکرد. پەترۆس، کە پێشتر گەورەی ڕەت کردبووەوە، ئێستا پڕ بوو لە ڕۆحی پیرۆز و لەنێو زۆرێک لە جوولەکە ئامادەبووەکاندا وەستا و بە بوێری یەکەم پەیامی مزگێنیی ڕاگەیاند. ئەو دەستی پێکرد بە گوتنەوەی بە خەڵکی دەوروبەری کە ئەوەی بەسەر هەموو قوتابییەکاندا دەهات – خۆشی، پەرۆشی، و ئەوەی کە هەمووان بە زمانە جیاوازەکانی خەڵکی سەردانکەری ئۆرشەلیم قسەیان دەکرد – جێبەجێکردنی پێشبینیی یۆئیل ٢:٢٨-٣٢ بوو (کرداری نێردراوان ٢:٩-١١).
پاشان دەربارەی عیسا و چۆن موعجیزەکانی بەڵگەی هێزی خودا بوون لەسەری. پێی وتن چۆن سەرکردە ئایینییەکان عیسایان ڕادەست کرد بۆ لە خاچدان، دوای ئەوە ئەو هەستایەوە وەک بەڵگەیەک کە خودا قوربانییەکەی قبوڵ کردبوو، و کە ئەو ئێستا گەورە و مەسیح بوو (کرداری نێردراوان ٢:١٣-٣٦). دڵی گوێگران کاریگەر بوو و پرسیاریان کرد، «برایان، چی بکەین؟» پێویست بوو تۆبە لە گوناهەکانیان بکەن و لە ئاو هەڵبکێشرێن بۆ ئەوەی نیشان بدەن کە ئێستا شوێنکەوتووی عیسان. سێ هەزار کەس ئەو بڕیارە ڕزگارکەرەی ڕۆحیان دا.
ئەمە یەکێک بوو لە «کلیلەکان» کە پەترۆس بەکاری هێنا بۆ کردنەوەی ڕزگارییەکی تەواو و ئازاد بۆ جوولەکەکان (مەتتا ١٦:١٨-١٩). چەند ساڵێک دواتر، پەترۆس زنجیرەیەک بینینی هەبوو بۆ ئەوەی نیشانی بدات کە ناجوولەکەکان (غەیرەجوولەکەکان)یش دەبێت لە گەیشتنی مزگێنییەکەدا بگرێتەوە (کرداری نێردراوان ١٠). چەند ساتێک دوای بینینی بینینەکە بۆ سێیەم جار، نێردراوان لە سەدسالاری ڕۆمانی کۆرنێلیۆسەوە هاتن. فریشتەیەک فەرمانی پێ دابوو کە پەترۆس بدۆزێتەوە، کە بە ئارەزووەوە چوو بۆ ماڵی سەدسالاری ناجوولەکە کە لەوێ مزگێنییەکەی ڕاگەیاند. ڕۆحی پیرۆز هاتە سەر هەموو ئەوانەی لەوێ بوون، پشتڕاستی کردەوە کە مزگێنییەکە بۆ هەموو مرۆڤەکان لە هەموو شوێنێک بوو. بەم شێوەیە کلیلێکی تر بەکارهات بۆ کردنەوەی دەرگاکان بۆ هەموو ئەوانەی باوەڕ بە گەورە عیسا دەهێنن و دوای دەکەون. قوتابییەکان بە هێواشی تێگەیشتن کە ئەوەی گەورە بە نیکۆدیمۆسی وتبوو – «هەرکەسێک باوەڕ بەو بهێنێت لەناو ناچێت، بەڵکو ژیانی هەتاهەتایی دەبێت» – بانگهێشتنامەیەکی کراوە بوو بۆ ئەوانەی ڕزگار نەکراون لە هەموو نەتەوە، هۆز و زمانێک (یۆحەننا ٣:١٦).
ستێفان، یەکەم شەهیدی کەنیسەی نوێ و گەشەکەر، ڕەخنەی لێ گیرا بەهۆی بەکارهێنانی دیارییە ڕۆحییەکانی بۆ شکۆدارکردنی گەورە عیسا و ئەنجامدانی کاری مزگێنیدەرێک. ئەو لەلایەن هەمان سەرکردە ئایینییەکانەوە گیرا کە کوڕی خودایان کوشتبوو، بەڵام ئەوان دەرفەتیان پێدا قسە بکات پێش ئەوەی بیکوژن. ئەو مزگێنییەکەی پێشکەش کرد و زۆرێک لە پەرتووکی پیرۆزی بە شێوەیەکی تر گوتەوە کاتێک ئەوەی دەکرد. شتێک کە دەبێت هەمیشە بیری بێت کاتێک مزگێنی پێشکەش دەکەین، جەختکردنەوەیە لەسەر پەرتووکی پیرۆز. بە پێشکەشکردنی وشەکەیە کە باوەڕ بۆ بێباوەڕ دێت:
باوەڕ لە بیستنی پەیامەکەوە دێت، و پەیامەکە بە وشەی مەسیح دەبیسترێت (ڕۆما ١٠:١٧).
ستێفان پاشان سەرنجی خستە سەر عیسا و چۆن ئەوان «ڕاستودروستەکەیان» کوشتبوو، و ئاڵنگاریی لێ کردبوون دەربارەی بێگوێڕایەڵییان. ئەمە تەنها توڕەیی تۆمەتبارکەرانی زیاتر کرد و بەردباران کرا تا مرد (کرداری نێردراوان ٦:٨-٧:٦٠). سێ شتی گرنگ لە نموونەی ستێفاندا دەبینرێت. ئەو ئەو دەرفەتەی بەکارهێنا، وشەکەی ڕاگەیاند، و بە توندی لە بەرامبەر نەیاریدا وەستا. ئەم ڕاستییەی دوایی گرنگە ئەمڕۆ چونکە لە جیهانێکدا دەژین کە پڕە لە لێبوردەیی و ڕاستی سیاسی، و زۆرێک دەترسن لە پێشکەشکردنی ڕاستیی وشەکە، لە جیاتی ئەوە هەوڵ دەدەن خۆیان بگونجێنن لەگەڵ نەریتەکانی کۆمەڵگایەکی سێکولاری گەندەڵ.
بە شەهیدبوونی ستێفان، چەوساندنەوەیەکی گەورە دژی هەموو شوێنکەوتووانی گەورە سەری هەڵدا، لە ئەنجامدا ناچار بوون بۆ ڕزگارکردنی ژیانیان هەڵبێن. بەڵام ئەمە بڵاوبوونەوەی مزگێنییەکەی ڕانەگرت؛ لە جیاتی ئەوە یارمەتی دۆزەکەی دا، چونکە ئەوانەی بۆ ژیانیان ڕادەکرد، هەمیشە ئامادە بوون بۆ ئەوەی بە خەڵکی تر دەربارەی باوەڕیان بە ڕزگارکەر بڵێن. ئەوان مزگێنییەکەیان «گفتوگۆ» دەکرد؛ بە واتایەکی تر، ئەوان دەرفەتەکانیان لە گفتوگۆکانیاندا لەگەڵ ئەو کەسانەی دەیانناسی بەکاردەهێنا بۆ ئەوەی ڕێگەی ڕزگارییان پێ بڵێن: «ئەوانەی بڵاو بووبوونەوە وشەکەیان ڕادەگەیاند هەر شوێنێک دەچوون» (کرداری نێردراوان ٨:٤). فیلیپ یەکێک بوو لەوانەی ئۆرشەلیمی بەجێ هێشتبوو. ئەو چوو بۆ سامیرە و «مەسیحی ڕاگەیاند» (کرداری نێردراوان ٨:٥).
نموونەی پۆڵس بۆ مزگێنیدان چی بوو؟ کاتێک شوێن گەشتە مزگێنیدانییەکانی پۆڵس دەکەوین، تێگەیشتنمان دەست دەکەوێت دەربارەی شێوازی کارکردن و پراکتیکی ئەو کاتێک هەواڵی خۆشی بە چەندین شێوازی جیاواز ڕادەگەیاند. ئەو هەروەها تاکتیکی جیاوازی بەکاردەهێنا بۆ ڕاکێشانی سەرنجی خەڵک، و لەسەرووی هەموویانەوە دڵی پەیامەکە دەبینین کاتێک مەبەستی مزگێنییەکە بە کەنیسە نوێیەکان ڕادەگەیەنێت.
کاتێک پۆڵس دەستی بە سەرکێشییە مزگێنیدانییەکانی کرد، بەزۆری دەچوو بۆ کەنیسە جوولەکەکان کە جوولەکە تێیدا بوون و لە پەرتووکی پیرۆز تێدەگەیشتن. چاوپێکەوتنێکمان هەیە لەگەڵ شێوازەکانی پۆڵس لە یەکەم پەیامی تۆمارکراوی بۆ جوولەکەکان لە ئەنتاکیای پیسیدیا. لە کرداری نێردراوان ١٣:١٤-٥٢دا هەندێک لە خاڵە سەرەکییەکانی پەیامەکەی دەگرین. سەرەتا پێی وتن چۆن بە درێژایی مێژووی ئیسرائیل، خودا گەلەکەی خۆی بۆ هاتنی مەسیح ئامادە دەکرد (١٣:١٦-٢٥). پاشان ڕوونی کردەوە کە سەرکردە ئایینییەکان نەک تەنها عیسایان وەک مەسیحی خۆیان ڕەت کردبووەوە، بەڵکو لە خاچیشیان دابوو. بەڵام، گەورە عیسا بە زیندووبوونەوەکەی سەلمێنرا کە مەسیحی ئەوانە (١٣:٢٦-٣٧). ئەو ڕوونی کردەوە چۆن عیسا مەسیحی ئەوان بوو و کە ئەو مردبوو بۆ جێبەجێکردنی پەرتووکی پیرۆزی پەیمانی کۆن، و کە بەهۆی گەورە پۆڵس دەیتوانی لێخۆشبوونی گوناهەکان ڕابگەیەنێت. ئەو پەیامەکەی جێبەجێ کرد، داوای لێ کردن کە لە نیعمەتی خودادا بەردەوام بن (١٣:٣٨-٤٣). زۆرێک لە جوولەکەکان گۆڕان، ئەوانی تر دژی پەیامەکە بوون، بەڵام پۆڵس دەستی بە خزمەتگوزارییە پڕ لە پاداشتەکەی کرد، هەواڵی خۆشی بە ناجوولەکەکان و بە هەر کەسێک کە گوێی لێ بگرتایە ڕادەگەیاند (١٣:٤٤-٥٢).
نموونەیەکی تر لە شێوازەکانی مزگێنیدان، شێوازی پۆڵس و پەیامەکەی بۆ ئەتینییەکان لە گردی مارس، ئەو شوێنەی کە ڕۆشنبیرانی ئەو سەردەمە کۆدەبوونەوە بۆ فەلسەفەکردن دەربارەی هەر چەمکێکی نوێ یان سەرنجڕاکێش (کرداری نێردراوان ١٧:١٦-٣٤). بە پێچەوانەی جوولەکەکان، ئەم خەڵکە پەرتووکی پیرۆزیان نەدەزانی بۆیە پۆڵس لەسەر بنەمای پەروەردە و کلتووری ئەوان قسەی لەگەڵ کردن وەک ڕێگەیەک بۆ پێشکەشکردنی هەواڵی خۆش.
پۆڵس قوربانگایەکی بۆ «خودای نەناسراو» بینیبوو کاتێک نزیک بووەوە لەو شوێنەی کە کۆدەبوونەوە، و پەیامەکەی دەست پێکرد بە بەکارهێنانی ئەو قوربانگایە وەک وێنەیەک بۆ جەختکردنەوە لەسەر ئەوەی کە ئەوان خودای ڕاستەقینەیان نەدەزانی. لەنێو زۆرێک لە قوربانگاکان کە بەکاریان دەهێنا بۆ قوربانیکردن بۆ خودا سەیرەکانیان، یەکێکیان نیشانەی «بۆ خودای نەناسراو»ی لەسەر بوو (کرداری نێردراوان ١٧:٢٣). ئەمە شتێک بوو کە ئەوان دەیزانی و بە ئاسانی دەیتوانی پەیوەندی پێوە بکات، دەرفەتێکی نموونەیی بە پۆڵس بەخشی بۆ ناساندنی خودا کە بۆ ئەوان نەناسراو بوو. ئەو ڕوونی کردەوە کە خودا کە ئەوان نەیاندەزانی، خودای دروستکەرە، کە ژیان و هەناسە بە هەموو شتێک دەدات. بە پێچەوانەی بتەکان کە لە زێڕ یان زیو یان بەرد دروست کراون، خودای زیندوو لە هیچ کەسێک دوور نییە کە بەدوایدا بگەڕێت، بەڵام ئەو داوا دەکات کە هەموو ئەوانەی دەیانەوێت بێنە لای، تۆبە لە گوناهەکانیان بکەن. ئەو دەربارەی زیندووبوونەوە و ئەوەی کە خودا عیسای لە مردووان هەڵستاندەوە قسەی کرد. ئەمە چەمکێک بوو کە زۆرێک لە یۆنانییەکان نەیاندەتوانی لێی تێبگەن یان قبوڵی بکەن، سەرەڕای ئەوە هەندێک لەوانەی گوێیان لە پەیامەکە بوو بوونە شوێنکەوتووی گەورە عیسا.
ئەوەی کە دەتوانین لە شێوازە جیاوازەکانی پۆڵس بۆ پێشکەشکردنی مزگێنییەکە بیبینین ئەوەیە کە ئەو ئامادە بوو هەر دەرفەتێک بەکار بهێنێت بۆ مزگێنیدان. ئەو لە بازاڕەکاندا قسەی دەکرد، لە زیندانەوە، کاتێک کەشتییەکەی نوقم بوو، بە بەکارهێنانی کلتوور، زمان، و ئەدەبیاتی ناوخۆیی کاتێک گونجاو بوو – هەموو ئەمانە بۆ دڵنیابوون لەوەی کە پەیامی ڕزگاری ڕابگەیەنرێت بۆ ئەوەی خەڵک ڕزگار ببن.
ئەی ئێمە چی؟ ئایا هەموو ئەو دەرفەتانە بەکاردەهێنین کە خودا پێمان دەدات بۆ مزگێنیدان؟ خودا داوای لە هەموو باوەڕدارێک دەکات کە شایەتحاڵی ئەو بێت. ئێمە باڵوێزی پاشاین، و گەورەترین پەیاممان هەیە کە خەڵک هەرگیز دەیبیستن. دەتوانین ڕێگەیان نیشان بدەین بۆ ئاشتبوونەوە لەگەڵ خودای دروستکەریان. ئەو بۆشاییە گەورەیە لە ژیانیاندا دەتوانرێت بە ئامادەبوونی خودا خۆی پڕ بکرێتەوە لە ڕێگەی ڕۆحی پیرۆزەوە کە لە هەموو باوەڕدارێکدا دەژی (١ کۆرنسۆس ٦:١٩).
کەواتە، ئەگەر کەسێک لە مەسیحدا بێت، ئەو دروستکراوێکی نوێیە؛ کۆنەکە ڕۆیشتووە، نوێیەکە هاتووە! هەموو ئەمە لە خوداوەیە، کە ئێمەی لەگەڵ خۆی ئاشت کردەوە لە ڕێگەی مەسیحەوە و خزمەتگوزاریی ئاشتکردنەوەی پێداین: کە خودا جیهانی لەگەڵ خۆی ئاشت دەکردەوە لە مەسیحدا، گوناهەکانی مرۆڤەکانی بەسەردا نەدەژمارد. و ئەو پەیامی ئاشتکردنەوەی بە ئێمە سپاردووە. کەواتە ئێمە باڵوێزی مەسیحین، وەک ئەوەی خودا داوای خۆی لە ڕێگەی ئێمەوە بکات. داواتان لێ دەکەین لە جیاتی مەسیح: لەگەڵ خودا ئاشت ببنەوە (٢ کۆرنسۆس ٥:١٧-٢٠).
دەبێت دراوسێکانمان، هاوڕێکانمان، هاوکارەکانمان، و هەموو ئەوانەی دێنە ناو بازنەی چالاکییەکانمان بناسین. دەبێت نامیلکەی مزگێنی هەڵبگرین و ئامادە بین بۆ ئەوەی بیدەین بە خەزێنەداری بانک، کارمەندی کاشێر لە سوپەرمارکێت، و هەموو ئەوانەی دەیانناسین. دەرفەتەکان زۆرن ئەگەر بەڕاستی بەدوایاندا بگەڕێین.
دەبێت بە بەردەوامی پەرتووکی پیرۆز بخوێنین بۆ ئەوەی پەیامەکەمان لەسەر بنەمای پەرتووکی پیرۆز بێت. دەبێت ئایەتە پەیوەندیدارەکان بە مزگێنیدان لەبەر بکەین بۆ ئەوەی ڕێگەی ڕزگاری ڕوون بێت، و ئایەتەکانی تر لەبەرچاو بگرین بۆ یارمەتیدان کاتێک کەسێک پرسیارێک دەربارەی ژیانی مەسیحی دەکات (١ پەترۆس ٣:١٥).
لە لای ڕاستی ئەم وتارەدا نیشانەیەکی پەرتووک هەیە بە ناوی «یارمەتی بۆ شایەتیدان» کە دەتوانیت دایبەزێنیت، چاپی بکەیت و لە پەرتووکی پیرۆزەکەتدا بیهێڵیتەوە. چەند ئایەتێکی پەیوەندیدار دەدات بۆ یارمەتیدانت لە ڕێنماییکردنی ڕۆحێک بۆ مەسیح، و ئایەتەکان بۆ یارمەتیدانی باوەڕدارێکی نوێ بۆ گەشەکردن لە مەسیحدا. دڵنیا بە لەوەی کە دەتوانیت مزگێنییەکە بە ڕوونی پێشکەش بکەیت، و پاشان داوا لە گەورە بکە کە دەرفەتت پێ بدات. وەک پۆڵس بە تیمۆسی وت، «کاری مزگێنیدەرێک بکە» (٢ تیمۆسی ٤:٥).
