تەممووز/ئاب ٢٠٢٢ –گۆڤاری فەزڵ و ڕاستی
پرسیار: دووڕوویی چییە؟
وەڵام: فەرهەنگی ڕاندەم هاوس بۆ زمانی ئینگلیزی«دووڕوویی» بەم شێوەیە پێناسە دەکات:
- ١. خۆنواندن بەوەی کە کەسێک خاوەنی کەسایەتییەکی بەڕەوشت، باوەڕ یان بنەمایەکی ئەخلاقی یان ئایینییە، کە خاوەنی نییە.
- ٢. خۆنواندن بەوەی کە کەسێک خاوەنی هەڵوێستێکی خوازراو یان پەسەندکراوی گشتییە.
فەرهەنگەکە سەرچاوەی وشەکە دەگەڕێنێتەوە بۆ یۆنانییە کۆنەکان. لە زمانی ئەواندا hypokrites«ئەکتەرێکی شانۆ بوو، واتە کەسێک کە خۆی وادەردەخات کە نییە.» زۆر ڕوونە؛ لەوە ڕاستەوخۆتر ناتوانێت بێت.
عیسای مەسیحی گەورەمان بە ئاشکرا فەریسییەکانی، کە ئەندامی تائیفەیەکی باڵای جولەکەکان بوون، بە «دووڕوو» ناودەبرد و هۆکارەکانی دەخستەڕوو بۆچی نەفرەتی لێدەکردن (بۆ چەند نموونەیەک بڕوانە مەتتا ٢٣ NKJV). خەڵکی ئاسایی بە شێوەیەکی باو سەیری فەریسییەکانیان دەکرد بۆ ئەوەی فێری ڕاست و هەڵەی ژیانی ڕۆژانەیان بکەن. لە ئینجیلەکاندا فەریسییەکان زۆرجار لەگەڵ نووسەرەکاندا بەیەکەوە بەستراونەتەوە، ئەو پیاوانەی کە سەدان ساڵ پێش داهێنانی چاپخانە کتێبی پیرۆزیان بە دەست کۆپی دەکرد. ئەوان زۆر وردبین بوون لە کۆپی کردنی وشەی خودا بە تەواوی، بەڵام ئەوان ڕەتیانکردەوە ئەو کەسەی کە کتێبی پیرۆز باسی دەکات.
گەورەمان لە ئایەتە سەرەتاییەکانی مەتتا ٢٣ ئاماژەی بەوەدا کە فەریسییەکان چۆن بوون. فەرمووی کە ئەوان «لە کورسیی موسا دانیشتوون» (ئایەتی ٢ JND). ئەوان شوێنی موسایان گرتبووەوە، کە خەڵک بۆ دادگاییکردن و فێربوونی فەرمانەکانی خودا و یاساکانی دەهاتنە لای (دەرچوون ١٨:١٣-١٦). بە لەبەرچاوگرتنی ئەو کورسییە، گەورەمان لە مەتتا بەردەوام بوو لە گوتن بە خەڵکەکە، «کەواتە هەرچییەک پێتان دەڵێن جێبەجێی بکەن، ئەوە جێبەجێ بکەن و بیکەن، بەڵام بەپێی کارەکانیان مەکەن؛ چونکە ئەوان دەڵێن، و ناکەن» (ئایەتی ٣). پاشان ئاماژەی بە چەند نموونەیەکی دیاری کارەکانیان کرد، کە دووڕووییەکەیانی ڕوونکردەوە (ئایەتەکانی ٤-٧). نووسەرەکان و فەریسییەکان دەیانتوانی بە ساردی و بە وردی پیتەکانی یاسا بڵێنەوە، بەڵام ژیان و کردارەکانیان هەڵوێستێکی تەواو پێچەوانەی ئەوەیان نیشاندا کە خودا دەیویست گەلەکەی بەو شێوەیە بژین.
لە مەتتا ١٥:١-٢٠ گەورەمان نیشانیدا کە چۆن، بە پشت بەستن بە نەریت و لۆژیکی خۆیان، فێرکردنی ڕوونی کتێبی پیرۆزیان پووچەڵ دەکردەوە. نەریتەکانیان بۆ ئەوان گرنگتر بوون لە وشەی خودا. بەداخەوە، ئەمە تایبەتمەندییەکی زۆر باوە لە مەسیحییەتدا – کەنیسەی دانپێدانراو – ئەمڕۆ. زۆربەی ئەوەی کە کتێبی پیرۆز بە ڕوونی فێری دەکات، سەرەتا شێوێنرا، و پاشان بە تەواوی لەلایەن سەرکردەکانی سەدەکانی سەرەتای مەسیحییەتەوە وازی لێهێنرا. ئەمە بە تایبەتی ڕاستە سەبارەت بە ڕاستی دەربارەی کەنیسە، کە بە وردتر «کۆمەڵگا» ناودەبرێت. بووکەکە کە مەسیح خۆشی ویست، کە خۆی لە پێناویدا بەخشی، کە پیرۆزی دەکات و خۆی پێشکەش دەکات (ئەفەسۆس ٥:٢٣-٣٢)، بە شێوەیەکی ڕاست لە مێشکی زۆربەی خەڵکدا بوونەوەرێکی زیندوو یان زیندەوەرێک بوو کە مەسیح سەرۆک بوو و هەموو کەسێکی ڕزگاربووی ڕاستەقینە ئەندامێک بوو. بەداخەوە، کەنیسە زۆرجار ئێستا خۆی وەک کۆمەڵگایەکی مرۆیی یان ڕێکخراوێک نیشان دەدات کە لەلایەن خەڵکەوە بە شێوازی جۆراوجۆر بەڕێوەدەبرێت، کە ئەندامێتییەکەی بە گشتی لە هەردوو ڕزگاربوو و نەرزیگاربوو پێکدێت.
لە مەتتا ٦ گەورەمان ئاماژەی بە هەندێک لە نەریتەکانی فەریسییەکان کرد، و بە «دووڕوو» ناوی بردن (ئایەتەکانی ٢، ٥، ١٦). لەبری ئەوەی نوێژ بکەن بۆ ئەوەی خودا گوێیان لێبێت، ئەوان لە شوێنە گشتییەکاندا نوێژیان دەکرد بۆ ئەوەی پیاوان بیانبینن و گوێیان لێبێت. کاتێک ڕۆژوویان دەگرت، دڵنیابوون لەوەی کە بە دەرکەوتنی خەمناکی ڕوخساریان پیاوان تێبینی دەکەن کە ئەوان ڕۆژوویان گرتووە. کاتێک خێر و سەدەقەیان دەدا، کەڕەنایەکیان لە پێشی خۆیاندا لێدەدا بۆ ئەوەی دڵنیابن کە خەڵک دەبینن چی دەکەن. لە مەتتا ٢٣:٥ گەورەمان لێدوانی لەسەر ئەوەدا کە چۆن، لەبری ئەوەی پەرژینێکی شینی بچووک یان گوڵێکی بچووک لە گۆشەی جلەکانیاندا هەبێت وەک ئەوەی خودا فەرمانی بە ئیسرائیلییەکان کردبوو لە ژمارەکان ١٥:٣٧-٤١، ئەوان هێڵی شینی فراوانیان دروست دەکرد. ئەوەی ئەوان کردیان بۆ بەدەستهێنانی ڕەزامەندی خودا نەبوو بەڵکو بۆ سەرسامکردنی خەڵک بوو بە لەخواترسییەکەیان. ئەوان هەوڵیان دەدا ڕێگاکانی بێ بنەما، یان بێ پرەنسیپی خۆیان بشارنەوە بە نوێژە درێژەکانیان لە شوێنە گشتییەکان و پێداگرییان لەسەر ڕاستی لە وردەکارییە بچووکەکاندا وەک دەیەک دەرکردنی گەڵای ئەو گیایانەی کە لە چێشتلێناندا بەکاریان دەهێنا. جێگەی ستایشە کە کەسێک ویژدانی بێت تەنانەت لە بچووکترین وردەکارییەکانی ژیاندا بەڵام نەک بە تێچووی پشتگوێخستنی «بابەتە قورسترەکان ... دادپەروەری و بەزەیی و باوەڕ» (مەتتا ٢٣:٢٣).
ئەی ئێمە ئەمڕۆ چۆن؟ئایا ئێمە زۆر هەوڵ دەدەین خەڵک سەرسام بکەین بەوەی چەندە ئایینی یان چەندە باشین، لە کاتێکدا لە ڕاستیدا ئێمە بێ یاساین، خۆویستین، و تەنها هەوڵ دەدەین ڕوویەکی باش نیشان بدەین؟ ئەمە دووڕووییە، کە خودا مەحکومی دەکات. ئەو خودایە کە دڵەکان دەناسێت. هیچ شتێک لە قووڵترین گۆشەکانی دڵماندا نییە کە ئەو نەیبینێت و نەیزانێت، و ناتوانێت ئاشکرای بکات. ئینجیلەکان بخوێنەوە. سەیری فەریسییەکان بکە کە عیسایان بانگهێشت کرد بۆ ماڵەکانیان بۆ ژەمێک، بە دیاریکراوی بۆ نیشاندانی میواندارییان؛ بەڵام بانگهێشتەکان لە ڕاستیدا بۆ دۆزینەوەی هۆکار بوون بۆ ڕەخنەگرتن لێی. ئەو بە دانایی خۆی مامەڵەی لەگەڵیاندا دەکرد، هەمیشە سەری لێشێواندن.
ئێمە بینیومانە کە زۆربەی فەریسییەکان دووڕوو بوون، بەڵام کتێبی پیرۆز باس لە لانی کەم دوو کەس دەکات کە ڕاستگۆ بوون و ڕۆژێک لە ڕۆژان لە بەهەشتدا دەیانبینین. نیکۆدیمۆس کەسێکی گەڕۆک بوو، کە لە یۆحەننا ٣:١-٢١ بە شەو هاتە لای عیسا بە پرسیارەکانییەوە. دواتر دەیبینین بە وریاییەوە بەرگری لە عیسا دەکات (٧:٥٠-٥١)، و لە یۆحەننا ١٩ بە تەواوی پابەند بوو، یارمەتی یوسف ئەریماسیای دەدا لە ناشتنی جەستەی گەورەمان، کە لە خاچ دابەزێنرابوو (ئایەتەکانی ٣٨-٤٢).
شاول تارسۆس، کە زیاتر بە پۆڵسی نێردراو ناسراوە، بە دانپێدانانی خۆی لە فیلیپی ئیپیستۆڵ ٣:٥ «فەریسییەک» بوو. لە کردارەکان ٢٦دا گێڕایەوە کە چۆن هەموو شتێکی کردووە دژی ناوی گەورەمان عیسا و شوێنکەوتووانی. دوای ئەوەی گەورەمان بۆی دەرکەوت و ڕزگار کرا، ئەو گەرموگوڕییە زۆرەی خۆی بەکارهێنا بۆ خزمەتکردنی گەورەمان بۆ چەندین ساڵ، و لە کۆتاییدا خزمەتەکەی بە شەهیدبوونی خۆی مۆر کرد. فەریسییەکانی دیکەش بوونە باوەڕدار، بەڵام بۆیان قورس بوو واز لە بیرکردنەوەی فەریسییانەی خۆیان بهێنن (١٥:٥). بەڵام، لەبیرت نەچێت، خودا ئامادەیە دووڕووەکانیش ڕزگار بکات، و لێیان قەشەنگترین پیرۆز دروست بکات!
با گەورەمان یارمەتیمان بدات ئێمە کە متمانەمان پێی کردووە بۆ ئەوەی دووڕوو نەبین، بەڵکو ڕاستگۆ و ڕاستەوخۆ بین لە ڕێگاکانماندا، ژیانێک بژین کە بۆ شکۆمەندی و ستایشی ئەو بێت!
وەڵام درایەوە لەلایەن یوجین پی. ڤێدەر، جونیۆر.
