ئایا هیچ کاتێک بیر لەوە دەکەیتەوە کە خودا چ جۆرە کەسانێکی خۆش دەوێت؟ کاتێک کتێبی پیرۆز دەخوێنینەوە، بۆمان دەردەکەوێت کە ئەو کەسانی ناتەواوی خۆش دەوێت. ئەگەر نا، تووشی کێشەیەکی گەورە دەبووین، چونکە هەموومان بە گوناه ناتەواوین. داودیش ناتەواو بوو؛ بەڵام یەکێکە لە خۆشەویستەکانی خودا، ناوازە وەک ئەو پیاوەی خودا ناوی نا «پیاوێک بەپێی دڵی خۆم» (کردارەکان 13:22 NIV). وانەی گرنگ هەیە کە لە ژیانی داودەوە فێربین – دەربارەی ئەو و خودا.
بارودۆخی مێژوویی
داود لە کاتێکدا دەرکەوت کە ئیسرائیل پشتی لەو خودایە کردبوو کە لە کۆیلایەتی میسر ڕزگاری کردبوون، و بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر لە ماوەی 40 ساڵ مانەوە لە بیاباندا پاراستبوونی، و لە داگیرکردنی خاکی بەڵێندراوی خۆیدا دژی دوژمنە بەهێزەکان ڕێنمایی کردبوون. ئێستا کە لەوێ نیشتەجێ بوون، خەڵکەکە بڕیاریان دا کە چیتر خودایان وەک پاشا ناوێت؛ لەبری ئەوە، پاشایەکیان دەویست «وەک هەموو نەتەوەکانی تر» (1 ساموێل 8:4-5). ئەوان لەنێو نەتەوەکاندا ناوازە بوون بە مێژووی سەرسوڕهێنەر و پەیوەندی ناوازەیان لەگەڵ خودا. بەڵام ئێستا پاشایەکیان دەویست وەک هەموو کەسێک؛ دەیانویست پێگەی خۆیان بۆ «دۆخی ئێستا» کەم بکەنەوە، شێوازێکی تری ئەو ساردییەی کە دواتر کڵێسای قێزەونی لاودیکیای پێ ناسرا (بینین 3:14-22)، کە تووڕەیی خودای لێ کەوتەوە.
خودا وەڵامی داواکاری ئیسرائیلی دایەوە – تەنانەت ساموێلی خوداپەرستیش بە هەڵبژاردەکەیان ئازاری پێگەیشت و هەستی بە سووکایەتییەکە بۆ خودا کرد (1 ساموێل 8:6-7) – و شاول، پاشایەکی «گەنجێکی سەرنجڕاکێش کە هاوتای نەبوو لەنێو ئیسرائیلییەکاندا – سەرێک لە هەموو ئەوانی تر بەرزتر بوو» (1 ساموێل 9:2) پێدان. شاول بە باشی دەستی پێکرد، بەڵام زۆری نەخایاند دەسەڵاتی خودای لە ژیانیدا ڕەت کردەوە، وەک نەتەوەکە کردبووی. خودا پاشایەکی پێدابوون کە وێنەیەکی ڕەوشتی و ڕۆحی خۆیان بوو. و، وەک نەتەوە و پاشا خودایان ڕەت کردبووەوە، خودا لە کۆتاییدا پاشا هەڵەدارەکەی ڕەت کردەوە (1 ساموێل 15:26؛ 1 ساموێل 16:1).
ساموێل شاولی دەستنیشان کردبوو و وەک باوکێک خۆشی دەویست. کاتێک خودا ناردی بۆ دەستنیشانکردنی جێگرەوەی شاول، ساموێل خەمبار بوو – هەروەها نیگەران بوو کە شاول سەری دەبڕێت کاتێک بیست (1 ساموێل 16:1-2).
ڕەنگە هێشتا گەنج بووبێت، داود بچووکترین کوڕی هەشت کوڕ بوو، بەزۆری لە دەرەوەی بینین لە کێڵگەکاندا مێگەلی خێزانەکەی دەپاراست. تەنانەت بۆ دەستنیشانکردنی خۆی بانگهێشت نەکرا تاوەکو پرۆسەی لابردن ئاگاداری ساموێلی کردەوە کە داود میوانی ڕاستەقینەی شەرەفە، و ناردی بەدوایدا (1 ساموێل 16:1-13).
شاول و داود: خراپە دژی چاکە
هەرچەندە وەک پاشای هەڵبژێردراوی خوداوەند دەستنیشان کرا (1 ساموێل 16:1)، داود بە کەمایەتی گەڕایەوە بۆ شوانکارییەکەی، هیچ ئارەزوویەکی بۆ چوونە ناو قۆناغی ژیانی شاهانە نیشان نەدا. کاتێک شاولی جنۆکە لێدراو پێویستی بە ژەنیارێکی شارەزای قیسارە هەبوو، داود بانگ کرا و بە دڵسۆزی پاشا ناڕەحەتەکەی بە مۆسیقاکەی ئارام کردەوە. بەڵام بەردەوام دەگەڕایەوە بۆ بەرپرسیارێتییەکانی خێزانەکەی (1 ساموێل 16:14-23؛ 1 ساموێل 17:15). «پیاوەکەی دڵی خودا» خزمەتکارێکی دڵسۆز و وەفادار بوو.
کاتێک خزمەتکارانی شاول خزمەتەکانی داودیان بۆ پاشا پێشنیار کرد، جگە لەوەی کە جەنگاوەرێکی ئازا بوو، ئاماژەیان بەوەش کرد کە «خوداوەند لەگەڵیدایە» (1 ساموێل 16:18). ئەمە پێچەوانەی ئەو ڕاستییەیە کە «ڕۆحی خوداوەند لە شاول دوورکەوتبووەوە، و ڕۆحێکی خراپ لە خوداوەندەوە ئازاری دەدا» (1 ساموێل 16:14)، کە ئەمە بنەمای ڕاستەقینەی دوژمنایەتییەکە بوو کە زۆری نەخایاند دڵی شاولی بەرامبەر بە داود پڕ کرد، وەک چۆن دوژمنی کۆتایی خودا، شەیتان، دوژمنایەتی دژی مەسیحەکەی هاندا.
سەرکەوتنی سەرسوڕهێنەری داود بەسەر گۆلیاتی فەلەستینیدا (1 ساموێل 17) کۆتایی بە نادیاری کەمایەتییەکەی هێنا و دەستبەجێ کردی بە پاڵەوانێکی نیشتمانی. ژنان لە هەموو شوێنێکدا بە سەما و دەف و گۆرانییەوە پێشوازییان لە شاول و سوپا گەڕاوەکەی دەکرد، دەیانگوت: «شاول هەزارانی کوشتووە، و داود دەیان هەزارانی.» لەو ساتەوە ئیرەیی تاڵ، گومان و ترس دەستی بەسەر ڕۆحی شاولدا گرت (1 ساموێل 18:6-16).
ڕق و ترسی شاول لە داود بەهۆی ئەوەوە زیاتر بوو کە یۆناتانی کوڕی سەرسام بوو بە داود و هەردووکیان بوونە هاوڕێی خۆشەویست بۆ هەتاهەتایە. دوای ئەوەی یۆناتان لە شەڕدا مرد، داود بەم وشانە ماتەمینی بۆ گرت: «یۆناتان برای من، زۆر خۆشەویست بوویت بۆ من. خۆشەویستی تۆ بۆ من... سەرسوڕهێنەرتر بوو لە هی ژنان» (2 ساموێل 1:26). هیچ هۆکارێک نییە بۆ گومانکردن لە هیچ شتێکی گەندەڵ لەم پەیوەندییەدا، وەک هەندێک مێشکی گەندەڵ پێشنیاریان کردووە. ئەمە تەنها هاوڕێیەتییەکی قووڵ و ڕازیکەرە کە سولەیمان لە پەندەکان 18:24 دەربارەی نووسی: «هاوڕێیەک هەیە کە لە برا نزیکترە.» براکانی داود خۆیان ڕقیان لێی بوو (1 ساموێل 17:28)، وەک چۆن براکانی عیسا ڕقیان لێی بوو (یۆحەننا 7:2-8).
شاول لە داود دەترسا چونکە خوداوەند جێی هێشتبوو و ئێستا لەگەڵ داود بوو (1 ساموێل 18:12)، بەهۆی سەرکەوتنی سەربازی داودەوە (1 ساموێل 18:15)، و بەهۆی ئەوەی کچەکەی میخال داودی خۆش دەویست (1 ساموێل 18:28-29). و بێگومان، شاول ڕقی لێی بوو بەهۆی هاوڕێیەتی داود لەگەڵ یۆناتان (1 ساموێل 20:30-31). شاول نموونەیەکی بەهێزی نائارامی ژیانێکە کە بەبێ خودا دەژی. ژیانی داود نموونەیەکی گەورەی بەرەکەت و پاراستنی خودایە بۆ ئەوانەی کە، هەرچەندە ناتەواو بن، بۆ ئەو دەژین.
دوای سەرکەوتنی گۆلیات (1 ساموێل 17)، بۆ تەواوی ژیانی، ئەرکی سەرەکی شاول ئەوە بوو کە داود لەناو ببات. ئەو بەردەوام هەوڵی دەدا بە ڕمەکەی بە دیوارەوەی بکوتێت (1 ساموێل 18:10-11؛ 1 ساموێل 19:9-10)، و بە بێوچان بەدوایدا دەگەڕا «وەک چۆن کەسێک کەوێک لە چیاکاندا ڕاو دەکات» (1 ساموێل 26:20). لە ماوەی چەندین ساڵ گەڕان لە بیابان و ژیان لە ئەشکەوتەکاندا بەردەوام لە هەڵاتن لە پیلانەکانی شاول، داود دڵسۆز مایەوە.
دوو جار داود دەرفەتی کوشتنی شاولی هەبوو بەڵام ڕەتی کردەوە، و پیاوەکانی خۆی ڕاگرت کە حەزیان دەکرد بیکەن (1 ساموێل 24-26). بڕوای داود کە شاول «دەستنیشانکراوی خوداوەند» بوو، ڕێگەی پێنەدا دەست بۆ پاشا ببات (1 ساموێل 24:3-13؛ 1 ساموێل 26:7-20). ئەو هەرگیز هیچ ئارەزوویەکی بۆ تەخت نیشان نەدا، بەڵکو چاوەڕێی کاتی خودا بوو لە ماوەی چەندین ساڵ لە تێگەیشتنی هەڵە، چەوساندنەوە و هەڕەشەی مردن.
لە کۆتاییدا، ڕاستگۆیی دڵسۆزی داود لە ڕەتکردنەوەی خۆشی دەربڕین بە مردنی شاول، یان بە باش زانینی، دەرکەوت. ئەو بە ڕاستگۆیی ماتەمینی گرت و بە شێوازێک کە نیشانی دا هێشتا شاولی زۆر خۆش دەویست دوای هەموو شتێک (2 ساموێل 1:17-27).
داود، دەستنیشانکراوی خودا
پێویستمان بە تێگەیشتنی ڕۆحی قووڵ نییە بۆ ئەوەی لە هەڵوێست و ڕەفتاری داوددا ڕەنگدانەوەی ڕۆحی نەوەی داهاتووی خۆی، عیسای مەسیح ببینین (مەتتا 1:1-6؛ لۆقا 3:23-31). عیساش، ژیانێکی هێمن، کەمایەتی، خزمەتکارانەی ملکەچبوون بۆ ویستی باوکی ژیا، لە کاتێکدا هەمان جۆری تێگەیشتنی هەڵە و تۆمەتی درۆی توندڕەوانەی بەرگە گرت، بەردەوام لەلایەن دامەزراوەیەکی ئایینییەوە ڕێگری لێدەکرا کە دەیانویست فێرکردنەکانی لەناوببەن و لە کۆتاییدا بیکوژن. داود بەڕاستی «پیاوێک بوو بەپێی دڵی خودا.»
چەندین ساڵ دواتر، بە توندی لەسەر تەخت دامەزرا، داود هاوڕێیەتی خۆی لەگەڵ یۆناتان – و سوێندی هاوبەشیان (1 ساموێل 20:13-17) – بیرکەوتەوە و بەدوای نەوەیەکی شاولدا گەڕا «کە بتوانم چاکەی لەگەڵدا بکەم لە پێناوی یۆناتاندا» (2 ساموێل 9). چاکەی خۆشەویستی ئەو لە وەرگرتنی مەفیبۆشەت بۆ ناو خێزانی شاهانە زۆر مەسیح ئاسایە. و وەڵامی مەفیبۆشەت نموونەی سوپاسگوزارییەکە کە دەبێت ئەمڕۆ مەسیحییەکان پێی بناسرێنەوە (2 ساموێل 9:8؛ 2 ساموێل 19:26-30).
ڕقی توندی شاول لە داود وای لێکرد کە تەواوی خێزانی کاهینەکان لەناو ببات (جگە لە ئەبیاتار کە هەڵهات) چونکە بڕوای وابوو کە ئەوان لەگەڵ داوددا پیلانیان گێڕاوە (1 ساموێل 22:6-23).
داود بە تەنیا لە ڕەتکردنەوە و ژیانی لە هەڵاتندا ئازاری نەچێشت. نزیکەی 400، پاشان 600 پیاو، «کە لە تەنگانەدا بوون یان قەرزدار بوون یان ناڕازی بوون لە دەوری کۆبوونەوە، و ئەو بوو بە سەرکردەیان» (1 ساموێل 22:2؛ 1 ساموێل 23:13؛ 1 ساموێل 30:9-10). کاهینە گەنجەکە، ئەبیاتار، هەروەها هەڵهات بۆ لای داود، کە گوتی: «لەگەڵم بمێنەرەوە؛ مەترسە؛ ئەو پیاوەی کە بەدوای ژیانی تۆدا دەگەڕێت بەدوای ژیانی منیشدا دەگەڕێت. لەگەڵ مندا سەلامەت دەبیت» (1 ساموێل 22:23). زۆر مەسیح ئاسایە: «وەرن بۆ لای من، هەموو ئەوانەی ماندوو و قورس بارن» (مەتتا 11:28)؛ «هەر کەسێک بێتە لای من هەرگیز دووری ناخەمەوە» (یۆحەننا 6:37)؛ «بۆچی مامۆستاکەت لەگەڵ باجگر و گوناهباراندا نان دەخوات؟» (مەتتا 9:11)؛ «ئێوە ئەوانەن کە لە تاقیکردنەوەکانمدا لەگەڵم بوون. و من پاشایەتییەک بە ئێوە دەبەخشم» (لۆقا 22:28-30).
داود، وەک مرۆڤێک کە دەیتوانی بێت
خودا داودی خۆش نەدەویست چونکە بێ کەموکوڕی بوو. نەبوو. مرۆڤبوونی زۆر دیار بوو، بەتایبەتی لە حاڵەتی بەت-شەبعادا. لە زنجیرەیەک هەڵەی کارەساتباردا، داود سەرەتا لە ماڵەوە مایەوە لە کاتێکدا سوپاکەی لە جەنگدا بوو؛ بە هەڵبژاردەی خۆی لە شوێنێکی هەڵەدا، بوو بە قوربانی «ئارەزووی چاوەکانی» (1 یۆحەننا 2:16)، کە بووە هۆی زینا. کاتێک دووگیانی لێ کەوتەوە، هەوڵی دا خۆی لە دۆزینەوە بدزێتەوە بە بانگکردنی ئوریای مێردی ستەم لێکراو لە جەنگەوە، بە هیوای ئەوەی کە ئەو گوناهی داود بشارێتەوە بە خەوتن لەگەڵ ژنەکەی. بەڵام لەبەر دڵسۆزی بۆ پاشاکەی و سەربازە هاوڕێکانی، ڕەتی کردەوە. بۆیە داود ڕێکخستنی بۆ مردنی ئوریا لە جەنگدا کرد بۆ ئەوەی ئەو، داود، هێشتا بتوانێت لە ئابڕووچوون ڕزگاری بێت بە هاوسەرگیری لەگەڵ بێوەژنەکە (2 ساموێل 11). «بەڵام ئەو کارەی داود کردبووی خوداوەندی ناڕازی کرد» (2 ساموێل 11:27).
بۆ ئەو گوناهە دوو قۆڵییەی زینا و کوشتن، خودا فەرمانی دا: «لەناو ماڵی خۆتەوە کارەساتت بەسەردا دەهێنم» (2 ساموێل 12:11). و کارەساتەکان بۆ تەواوی ژیانی داود خێزانەکەیان گرتەوە. سەرەتا، منداڵی زیناکەی مرد (2 ساموێل 12:12-18). دواتر کوڕی خۆی، ئەمنۆن، بە دەستدرێژیکردنە سەر خوشکەزاکەی تامار، ئابڕووی خێزانی شاهانەی برد (2 ساموێل 13:1-22). پاشان ئەبسەلۆمی برای تەواوی تامار، ئەمنۆنی کوشت بۆ تۆڵەسەندنەوەی بێڕێزیکردنەکەی (2 ساموێل 13:23-39). دوای ئەوە ئەبسەلۆم پیلانی کودەتایەکی گێڕا و باوکی خۆی دوورخستەوە (2 ساموێل 15:7-14). لە کاتی دەستبەسەرداگرتنی پاشایەتیدا، ئەبسەلۆم سووکایەتی بە باوکی کرد بە خەوتن لەگەڵ ژنە خزمەتکارە شاهانەییەکان بە ئاشکرا (2 ساموێل 16:15-22)، بەشێکی قسەی خودای جێبەجێ کرد (2 ساموێل 12:11-12). دواتر، ئەبسەلۆم خۆی کوژرا (2 ساموێل 18:1-18).
هەرچەندە «یاریزانێکی ئەستێرە» بوو لە تیمی خودادا، داود هێشتا ملکەچی یاسای ڕەوشتی ئەو بوو، وەک هەموومان. «فریو مەخۆن: خودا ناتوانرێت گاڵتەی پێ بکرێت. مرۆڤ ئەوە دەچێنێت کە دەیڕوێنێت» (غەلاتییەکان 6:7)؛ ئەمە هەم سروشتی و هەم ڕەوشتییە.
بۆ شانازی داود، سەرەڕای شکستی مرۆیی و لاوازی، ئەو کاراکتەری خۆی وەک «پیاوێک بەپێی دڵی خودا» نیشان دا تەنانەت لەم بارودۆخە خەمناکەشدا. کاتێک هاوڕێ و ڕاوێژکاری ڕۆحییەکەی، ناتان، ڕووبەڕووی قورسایی گوناهەکەی کردەوە، دەستبەجێ خۆی بچووک کردەوە و دانی بە گوناهەکەیدا نا – و خودا سزای مردنی پێویستی هەڵپەسارد. «پاشان داود بە ناتانی گوت: 'من گوناهێکم بەرامبەر بە خوداوەند کردووە.' ناتان وەڵامی دایەوە: 'خوداوەند گوناهەکەی تۆی لاداوە. تۆ نامریت. بەڵام چونکە بەم کارە دوژمنانی خوداوەندت وای لێکردووە کە بە تەواوی سووکایەتی بکەن، ئەو کوڕەی کە بۆت لەدایک دەبێت دەمرێت'» (2 ساموێل 12:13-14). پێدەچێت نزیکەی ساڵێک لە نێوان گوناهی داود لەگەڵ بەت-شەبعا و قسەکردنی لەگەڵ ناتاندا تێپەڕیبێت. لەو کاتەدا داود زەبووری 51ی نووسی، کە پەشیمانی قووڵی خۆی، دانپێدانانی ڕاستگۆیانەی دڵێک کە لەگەڵ خودادا هاوئاهەنگە، دەربڕی.
ڕوانگەی خودا
کتێبی مێژووەکان، کە هەمان مێژووی شاهانە دەگرێتەوە، هیچ ئاماژەیەک بە گوناهی گەورەی داود نادات. مێژووەکان زیاتر سەرنج دەخەنە سەر لایەنە ئەرێنییەکان، کە تایبەتمەندییەکی بەردەوامی نیعمەتی خودایە لە بیرهێنانەوەی مێژوودا. بە هەمان شێوە، عیبرانییەکان 11 جەخت لەسەر باوەڕی چالاکی زۆرێک لە پیرۆزانی پەیمانی کۆن دەکاتەوە، بەزۆری کەموکوڕییەکانیان پشتگوێ دەخات. داود سەرسوڕمانی خۆی بەمە لە زەبوور 130:3 دەربڕی: «ئەگەر تۆ، ئەی خوداوەند، تۆمارێکی گوناهەکانت بپاراستایە، ئەی خوداوەند، کێ دەیتوانی بوەستێت؟» هەرچەندە ئەو کوێر نییە بەرامبەر گوناه و شکستەکانمان، و داوامان لێدەکات لێپرسینەوە بکەین، خودا بەدوای باوەڕ و دڵێکدا دەگەڕێت کە هەوڵ دەدات ڕازی بکات، و ئەوەیە کە ئەو هەڵی دەبژێرێت بۆ بیرهێنانەوە. «گوناه و کارە نایاساییەکانیان چیتر بیر ناهێنمەوە» (عیبرانییەکان 10:17). بێگومان دەزانین کە ئەمە تەنها بەهۆی کاری قوربانیدانی عیسای مەسیح لەسەر خاچەوە دەکرێت. «خودا جیهانی لەگەڵ خۆیدا ئاشت دەکردەوە لە مەسیحدا، گوناهەکانی خەڵکی بەسەریاندا نەدەژمارد» (2 کۆرنسۆس 5:19).
ئایا دەتوانین لە چاکەی ئەوەی لە ژیانی داودەوە فێری دەبین بژین؟
