عیبرانییەکان ٩ گرنگیی خوێن ڕوون دەکاتەوە
پرسیار: بۆچی خودا قوربانییەکەی قایینی ڕەتکردەوە و قوربانییەکەی هابیلی لە پەیدابوون ٤ قبوڵ کرد؟ ئایا هیچ پەیوەندییەکی بە خوێنەوە هەیە؟
وەڵام: عیبرانییەکان ٩ گرنگیی خوێن لە قوربانییەکانی پەیمانی کۆن ڕوون دەکاتەوە. ئایەتی ٢٢ بە ڕوونی پێمان دەڵێت: «بەپێی شەریعەت نزیکەی هەموو شتێک بە خوێن پاک دەکرێتەوە، و بەبێ ڕشتنی خوێن لێخۆشبوون نییە » (NKJV، خوارنووس زیادکراوە). کاتێک نوح و خێزانەکەی لە کەشتییەکە هاتنە دەرەوە و قوربانییان بۆ یەزدان پێشکەش کرد، یەزدان بەرەکەتداری کردن و ڕێنمایی نوێی پێدان بۆ ژیانیان لەسەر زەوییە پاککراوەکە. ڕێگەی بە خەڵک دا ئاژەڵ بکوژن و بیخۆن، هەروەک چۆن لە سەرەتادا ڕێگەی پێدابوون ڕووەک بخۆن. بەڵام یەک سنووردارکردنی لەسەر ئەم ڕێگەپێدانە دانا: «بەڵام گۆشت بە گیانییەوە، واتە خوێنییەوە، مەخۆن» (پەیدابوون ٩:٤). خودا دواتر ڕێنمایی ئیسرائیلی دا سەبارەت بەوەی چۆن دەیەوێت قوربانیی بۆ بکەن. لەنێو ڕێنماییەکانی تردا، پێی فەرموون: «هەر پیاوێک لە بنەماڵەی ئیسرائیل، یان لە نامۆکان کە لەنێوتاندا نیشتەجێن، خوێن بخوات، من ڕووی خۆم لەو کەسە دەکەم کە خوێن دەخوات، و لەنێو گەلەکەیدا لای دەبەم. چونکە ژیانی گۆشت لە خوێندایە، و من ئەوم پێداون لەسەر قوربانگا بۆ ئەوەی کەفارەت بۆ گیانەکانتان بکەن؛ چونکە خوێنە کە کەفارەت بۆ گیان دەکات » (لێڤییەکان ١٧:١٠-١١).
کاتێک ئادەم و حەوا هەستیان بە تاوانباریی خۆیان کرد دوای ئەوەی لە باخچەی عەدەن کەوتنە گوناهەوە، هەوڵیان دا ڕووتیی خۆیان داپۆشن بە دروستکردنی داپۆشەر لە گەڵای هەنجیر. سەرەڕای ئەوەش، هێشتا هەستیان بە تاوانباری دەکرد و دەترسان کاتێک خودا بانگی کردن. دوای مامەڵەکردن لەگەڵ ئادەم و حەوا سەبارەت بە گوناهەکە، «یەزدان خودا جلوبەرگی لە پێست دروست کرد، و لەبەری کردن» (پەیدابوون ٣:٢١). بە ڕوونی، بۆ دروستکردنی جلوبەرگ لە پێست، ئەو ئاژەڵەی پێستەکەی لێدەکرێتەوە دەمرێت؛ خوێنی دەڕژێت. هابیل، لە عیبرانییەکان ١١:٤ پێمان دەوترێت، «قوربانییەکی نایابتر لە قایینی پێشکەش بە خودا کرد، کە لە ڕێگەیەوە شایەتیی ئەوەی بەدەست هێنا کە ڕاستودروست بوو، خودا شایەتیی بە دیارییەکانی دا.» ئەم قوربانییە نایابترە یەک یان چەند بەرخێکی بێتاوان بوو کە کوژران، چونکە «کرێی گوناه مردنە» (ڕۆما ٦:٢٣) ئەوکاتیش وەک ئێستا ڕاست بوو. ئەم جۆرە قوربانییەک پێشەکییەک بوو بۆ مەسیح، بەرخی خودا، کە بۆ گوناهەکانمان مرد. «خوێنی عیسای مەسیح کوڕەکەی [خودا] هەموو گوناهێکمان لێ پاک دەکاتەوە» (١ یۆحەننا ١:٧).
قایین لە لایەکی ترەوە «قوربانییەکی لە بەرهەمی زەوی بۆ یەزدان هێنا» (پەیدابوون ٤:٣). خودا زەوییەکەی لەبەر ئادەم نەفرەت لێکردبوو و پێی فەرمووبوو: «بە ماندووبوون لێی دەخۆیت هەموو ڕۆژانی ژیانت... بە ئارەقی ڕووت نان دەخۆیت هەتا دەگەڕێیتەوە سەر زەوی» (٣:١٧،١٩). بەم شێوەیە، سەرەڕای ئەوەی کە میوە و سەوزەکانی قوربانییەکەی قایین چەندە خۆش بووبن، ئەوان لە زەوییە نەفرەت لێکراوەکە هاتبوون و بەرهەمی کارە سەختەکەی قایین بوون. خەڵکی ئەمڕۆش هەوڵ دەدەن بە کارە باشەکانیان بێنە لای خودا – ئەنجامدانی کارە باشەکان، میهرەبانیکردن لەگەڵ ئەوانی تر، چوونە کەنیسە یان ئەندامبوون لە یەکێکدا، لە ئاو هەڵکێشان، بەشداریکردن لە ڕێوڕەسمەکان، بەخشینی زۆر بە کەنیسە یان بە هەژاران، خۆپاراستن لە کحول و ماددە هۆشبەرەکان، خوێندنەوەی نوێژەکان، ژیانێکی ڕەوشتییانە، یان هەر شتێکی باشی تر کە ئەنجامی بدەن.
کاتێک خودا قوربانییەکەی قایینی قبوڵ نەکرد، قایین زۆر تووڕە بوو. خودا لەگەڵی قسەی کرد، بەڵام لەبری گوێگرتن لەوەی خودا وتی، قایین براکەی هابیل کوشت، خوێنی ڕشت. قایین وەک گوناهبارێک نەهاتبووە لای خودا، بە کزییەوە پێویستیی خۆی نەناسیبوو. بە ڕوونی هەستی بە گوناهباریی خۆی نەکردبوو، بەڵام بە دڵنیاییەوە بە ڕوونی نیشانی دا. بنەمای خودا بە ڕوونی لە ئەفەسۆس ٢:٩ دەربڕدراوە، کە تێیدا دەبینین ڕزگاری «نەک بە کارەکان، بۆ ئەوەی کەس شانازی نەکات.» زۆر ئایەتی تر لە وشەی خودادا بە شێوەیەکی بنەڕەتی هەمان شت دەڵێن.
خودا خۆشەویستیی خۆی بەرامبەر بە ئێمە نیشان دەدات، لەوەی کە کاتێک هێشتا گوناهبار بووین، مەسیح لە پێناوماندا مرد. زۆر زیاتر لەوە، ئێستا کە بە خوێنی ئەو ڕاستودروست کراوین، لە ڕێگەی ئەوەوە لە تووڕەیی ڕزگار دەبین (ڕۆما ٥:٨-٩).
لە سەرەتای مرۆڤایەتییەوە، دوو ڕەگەز لە دروستبووندان. قایین، یەکەم مرۆڤ کە لەسەر زەوی لەدایک بوو، نموونەی ئەو کەسانەیە کە لە چاوی خۆیاندا ڕاستودروستن. ئەو لە خۆی و کارەکانی ڕازییە و بێئاگا لە گوناه و دەرئەنجامەکانی. ئەو بە بەرهەمی کاری خۆی، بەرهەمی خاکێکی نەفرەت لێکراو، لەبەردەم خودا دەردەکەوێت. خودا چ سەرنجێک لەمە دەدات؟ هابیل، پیاوی دووەم، سەرۆکی هێڵی باوەڕە. ئەو لیستی شەرەف لە عیبرانییەکان ١١:٤ دەکاتەوە. ئەو قوربانییەی کە پێشکەشی کرد «نایابتر» بوو لە هی قایین چونکە بە تێگەیشتن لە بیری خودا پێشکەش کرا.
—ژان کۆکلین، ڕۆژ بە ڕۆژ، بەرگی ١ (گۆڕدراو)
