«بینینەکان لە شەودا» بەشی یەکەم بە یادخستنەوەی ئەوە کۆتایی هات کە خودا کۆنترۆڵی کۆتایی و تەواوی هەیە؛ دڵنەواییەکی گەورە بۆ قەشە سەربازە ئازارچێژەکان لەسەر زەوی لە هەر ناخۆشییەکی ئێستادا.
پێغەمبەر زەکەریا شانازی پێدرا کە هەشت بینینی لە یەک شەودا پێبدرێت. سێ بینینی یەکەم، کە لە بەشی یەکەمدا تاوتوێ کران، لایەنی دەرەکی، بینراو، و ماددیی بەرەکەتەکان دەدەن. ئەوەی دەمێنێتەوە لە بینینەکان، کە لە بەردەمماندایە لە بەشەکانی 3-6، لێکەوتە قووڵتر، ناوەکی، و ڕۆحییەکانی بینینەکان تاوتوێ دەکات.
بەشی 3 - بینینی 4 - یەشوعی سەرۆک کاهین
لەسەر بنەمای پاککردنەوەی سەرەتایی نەتەوەکە بە خوێنی بەرخی پەسخە، نەتەوەی ئیسرائیل لە دەستی میسر و فیرعەون ڕزگار کرابوو. ئەوان پێگەیەکیان هەبوو، پەیوەندییەکی ڕاستیان لەگەڵ خودای خۆیاندا هەبوو، بەڵام دۆخی پیسبوون و گڵاوییان کە کاریگەریی گوناه بوو دەبێت چارەسەر بکرێت، یەکجار و بۆ هەمیشە. لێرەدا مەسەلەکە پێگەی دادوەرییان لەبەردەم خودا نییە، بەڵکو دۆخی ڕەوشتییانە.
لە ئایەتی 1دا یەشوعی سەرۆک کاهینمان هەیە کە لەبەردەم خودادا وەستاوە. شەیتان، دوژمنی گەلی خودا، وەک هەمیشە، بەرگری لە خودا دەکات. لە ئایەتی 2دا، خودا دەڵێت،
ئایا ئەمە پشکۆیەک نییە کە من لە ئاگر دەرمهێناوە. من بەکاری دەهێنم بۆ ئەوەی ئەوەی پێویستە بکرێت.
لێرەدا یەشوع وەک تاکێک کە نوێنەرایەتی خۆی دەکات نەوەستاوە. ئەو نوێنەرایەتی نەتەوەکە بە گشتی دەکات. ئەو هەروەها وێنەیەکی مەسیحە، کە لە کۆتاییدا ڕۆڵەکەی یەشوع هێمای بۆ دەکات جێبەجێ دەکات.
سەرەتا، پێویستییەکی نەرێنی هەیە. جلە پیسەکانی یەشوع دەبێت لاببرێن. تەنها خودا دەتوانێت ئەوە بکات. هەروەها پێویستییەکی ئەرێنی هەیە بۆ ئەوەی بە جلی ڕاستودروستی بپۆشرێت. تەنها خودا دەتوانێت ئەوە بکات. جلە پیسەکان چین؟ جلوبەرگی خۆکرد. خۆڕاستودروستی. شتانێک کە ڕەنگە پیاوان سەرسام بکەن بەڵام هیچ بەهایەکیان نییە لە چاوی خودادا. مرۆڤ لە دۆخی سروشتی خۆیدا بۆ خودا قبوڵکراو نییە. هەرچەندە هەوڵ بدەین چاکی بکەینەوە، بیشۆین، ڕازاوەی بکەین، بڕازێنینەوە، هێشتا جلوبەرگی خۆمانە، ئەوەی کە خۆمانین. خودا یەشوعی پاک کردبووەوە، دۆخێکی ڕەوشتی پێبەخشیبوو بەپێی پێوەرە ڕاستودروستەکانی خودا. یەشوع ئێستا نەک تەنها توانای ئەوەی هەبوو وەک سەرۆک کاهین خزمەت بکات، بەڵکو لە دۆخێکی ڕەوشتی گونجاودا بوو بۆ ئەوەی ئەوە بکات.
لە ئایەتی 8دا خودا سەرنجمان بۆ مەسیح ڕادەکێشێت، «خزمەتکارەکەم، لقەکە،» ئەوەی کە خاوەنی زیرەکییەکی باڵایە، کە بە حەوت چاو نیشان دراوە. ئەو تەنها بناغەی دڵنیایە کە بەرەکەتی ئیسرائیل، و حوکومڕانی جیهان، دەتوانێت لەسەری بوەستێت. تەنها یەسووعی مەسیح، ڕزگارکەر و خوداوەندمان، دەتوانێت ئەو ڕۆڵە جێبەجێ بکات. کاتێک ئەو بە هێز و شکۆمەندییەکی گەورەوە دەردەکەوێت (مەتتا 24:31)، ئەو بە شێوەیەکی کەسی بەرەکەتەکە دەهێنێت، و جیهان بە ڕاستودروستی بۆ ماوەی هەزار ساڵ حوکم دەکات کە نووسینەکان دیاری دەکەن.
ئایەتەکانی 9 و 10 وێنەی پێغەمبەرایەتی کورت دەکەنەوە:
- ناڕەوایی لادەبرێت.
- حوکومڕانی خودا لە ئۆرشەلیم دادەمەزرێت.
- ئاشتی، زۆری، و خۆشگوزەرانی لە سەرانسەری شانشینی یەسووعی مەسیح، میری ئاشتی، دادەمەزرێت و دەپارێزرێت.
بەشی 4 - بینینی 5 - چرادانی زێڕین دوو دار زەیتوون
چرادانەکە، لە ئایەتەکانی 1-7، و دار زەیتوونەکان لە ئایەتەکانی 11-14، هەردووکیان ئاماژە بە هێز بۆ ڕووناکی، هێنانی ڕووناکی بۆ جیهان، شایەتی دان بە گەورەیی خودا، و بەرەکەتێک کە ئەو بەردەستی دەکات.
بەڵام، لە ئایەتی 6دا دەخوێنین،
نەک بە هێز، نە بە توانایی، بەڵکو بە ڕۆحی من دەفەرموێت یەزدان.
ئایەتی 7 پێمان دەڵێت کە، لە ئەنجامی کاری ڕۆحی خودا، ئەوەی خودا دەیهێنێت، لە کۆتاییدا، بۆ جێبەجێکردنی پێداویستییە یاساییەکانی یاسا نابێت، بەڵکو بە تەواوی لەسەر هێڵی نیعمەت دەبێت. ئیسرائیل بەم شێوەیە وەک هەڵگری ڕووناکی خودا بۆ جیهان دەگەڕێنرێتەوە.
لە ئایەتی 14دا دوو دەستنیشانکراو ئاماژە بە دوو تایبەتمەندی دەکەن کە لە مەسیحدا دەردەکەون. ئەو نەک تەنها پاشایە کە حوکمڕانی دەکات. ئەو هەروەها کاهینیشە کە توانای نزیکبوونەوەی لە خودا هەیە. لەو کاتەدا، زەروبابل حاکم هێڵی شاهانەی داگیر کردبوو؛ یەشوع سەرۆک کاهین بوو. لە کۆتاییدا، هەردوو تایبەتمەندییەکە بە تەواوی و بە شێوەیەکی تەواو لە یەسووعی مەسیحدا دەبینرێن.
پاشماوەکە دەهێنرێتە ناو تێگەیشتنێکی ڕەوشتی لە شتەکان وەک ئەوەی کە بە ڕاستی هەن. ئەوان بەم شێوەیە و پاشان دەتوانن شایەتی بدەن بۆ دۆخی نەتەوەکە بە گشتی. ئەوان وێنەیەکی ئەوەن کە نەتەوەکە دەبێت لە کۆتاییدا بگاتێ ئەگەر بیانەوێت بە شێوەیەکی نەتەوەیی بێنە ناو بەرەکەتی خودا.
بەشی 5 - بینینی 6 - ئایەتەکانی 1-4 پەڕتووکی فڕیو
دوو جۆر گوناه هەیە کە لە ئایەتی 3دا ئاماژەیان پێکراوە. یەکەم، «هەرکەسێک بدزێت.» گوناه دژی دراوسێ. ئەوە خراپە. دووەم، «هەرکەسێک سوێند بخوات.» ناوی خودا بە بێهوودە بەکاربهێنێت. گوناه دژی خودا. ئەوە زۆر خراپترە. بە نەتەوەی ئیسرائیل دەوترێت کە پێویستە لەگەڵ خودا و لەگەڵ دراوسێیاندا ڕاست بن، هەموو شتێک و هەموو کەسێک لەسەر بنەمایەکی ڕاستودروستی مامەڵە بکەن، پێش ئەوەی نەتەوەکە لە کۆتاییدا بێنرێتە ناو بەرەکەت.
ئەمە ئەو شایەتییە دەبێت کە وەک پەڕتووکێکی فڕیو هەڵدەگیرێت، دەبرێتە هەر شوێنێک کە پێویست بێت، هەڵدەگیرێت و دەدرێت لەلایەن ئەوانەی کە شایەتی و ژیانیان لەگەڵ پەیامەکەدا گونجاوە کە هەڵیانگرتووە. پاشماوەکە لە کاتی گەڕانەوە لە بابلدا ئەم کاریگەرییەی بە شێوەیەکی بچووک هەبوو.
دوای ئەوەی کەنیسە لە ڕفاندندا ڕۆیشت، کاتێک شتەکان زیاتر و زیاتر بۆ نەتەوەی ئیسرائیل قورس دەبن، کەمینەیەکی بچووک دەبن کە ڕاستگۆن. ئەوان شایەتییەکی دڵسۆزانە دەدەن. ئەو پاشماوەیە، و دواتر هەموو نەتەوەی ئیسرائیل، هێزێکی ڕەوشتی دەبن لە جیهاندا، فەرمایشتی خودا بەکاردەهێنن و جێبەجێی دەکەن. ئەمە لە پەڕتووکی فڕیودا هێمای بۆ کراوە.
بەشی 5:5-11 - بینینی 7 - ئیفە.
پێش ئەوەی ڕووداو و مەرجەکانی وێنەکراو لە بینینەکانی 4، 5، و 6 بهێنرێن، دەبێت پاککردنەوەی خراپە هەبێت. پێوەرێکی تر دەهێنرێت، ئەمجارەیان توانایی، کە قورساییەکی قورقوشم هەڵدەگرێت. ئایەتی 8 ئەمە ڕوون دەکاتەوە:
ئەمە خراپەیە.
پاشان، لە کۆتایی ئایەتی 10دا، «ئەمە ئیفەکە بۆ کوێ دەبەن؟» وەڵامەکە-«بۆ ئەوەی خانووێکی بۆ دروست بکەن لە خاکی شینار.» بە بەردەوامی، هەر کاتێک شینار لە نووسینەکاندا باس دەکرێت، وەک سەرچاوەی بتپەرستی و یاخیبوون دژی خودا سەیر دەکرێت.
لێرەدا، نەتەوەکە دەستی کردبوو بە خۆشی کردن بە ئازادبوونیان لە دیلێتی لە بابل. پاشماوەکە گەڕابوونەوە، دەستیان کردبوو بەڵام هێشتا تەواویان نەکردبوو پەرستگاکە لە ئۆرشەلیم دروست بکەنەوە. ئەوان بە هەمان شێوە خراپن وەک بابل. بتپەرستییەکە کە بە بەردەوامی تێیدەکەوتن ڕەگەکەی لە شینارە، سەرچاوە و بنەمای خراپەی بتپەرستی. هیچ هیوایەک بۆ بەرەکەت نییە تاوەکو ئەمە بناسرێتەوە و دانپێدانانی پێبکرێت.
بەڵێنەکان هەن. ئەوان جێبەجێ دەکرێن، بەڵام سەرەتا نەتەوەکە دەبێت بێنرێتە تۆبەیەکی نەتەوەیی بەهۆی ئەو گوناهانەی کە ئەنجامیان داوە.
بەشی 6:1-8 - بینینی 8 - چوار گالیسکەکە
خودا هەموو شتێک کۆنترۆڵ دەکات بۆ بەرەکەتی کۆتایی گەلی زەمینی خۆی. ئەو ئاژانسی چوار شانشینی گەورەی غەیرەجوولەکە بەکاردەهێنێت. ئەو دڵنیا دەبێتەوە کە ئەنجامی چالاکییەکانیان، بەڵام ناچار نییە وردەکارییەکانی چالاکییەکان خۆیان، بەپێی ویستی ئەوە. ئەو بەرپرسیاریەتییان دەخاتە ئەستۆی خۆی بۆ ئەوەی چۆن مامەڵەیان لەگەڵ گەلی خۆشەویستی ئەودا کردووە. ئەو هەموو ئەمە ڕێگە پێدەدات بۆ ئەوەی گەلەکەی بێنرێتە ئەو دۆخە ڕۆحی و ڕەوشتییە، کە بەم شێوەیە لە کۆتاییدا چێژ لەو بەرەکەتە وەردەگرن کە ئەو بۆیان مەبەست کردووە.
بەشی 6:9-15 - پڕۆژەی کۆتایی
ویستی خودا دادەمەزرێت و بە تەواوی جێبەجێ دەکرێت لەلایەن پیاوەکەوە «کە ناوی لقەکە دەبێت» (واتە، یەسووع، خوداوەندمان، بە وردەکاری لە ئینجیلی لوقا). ئەو تەنها پیاوە کە دەتوانێت سیستەمێکی بەرەکەتی نەتەوەیی و پاشان جیهانی لەسەر ناوی خودا بهێنێت و بیپارێزێت.
سەرنج بدە لەسەر جەختکردنەوەکە. ئەو گەشە دەکات و پەرستگای یەزدان دروست دەکات. ڕاوێژی ئاشتی لە نێوان هەردووکیاندا دەبێت (یەهۆڤا و مەسیح «هاوڕێن،» یەکسانن لە کەسایەتیدا؛ ئایەتەکانی 12-13). ئەو خاچەکەی هەڵگرت و ڕۆیشت (یۆحەننا 19:17). ئەو ناوەکانیان لەسەر شانی و لەسەر سنگی هەڵدەگرێت (دەرچوون 25:12، 29). ئەو لە کۆتاییدا شکۆمەندی هەڵدەگرێت (ئایەتی 13)، گونجاوە بۆ ئەوەی ئەوە بکات چونکە گوناهەکانی ئەوانی هەڵگرت (ئیشایا 53:5). ئەو لەسەر تەخت دادەنیشێت، وەک پاشا حوکمڕانی دەکات، و کاهینێک دەبێت لەسەر تەختەکەی (ئایەتی 13). ئەو شتەکان بە ڕاستی لەسەر ناوی خودا ڕێکدەخات. لە ئایەتی 14دا وێنەیەکی بچووکمان هەیە لە دوازدە هۆزەکە لە جیهانی داهاتوودا، چێژ لە جێبەجێکردنی هەموو ئەو بەڵێنانە وەردەگرن کە پێیان دراوە، کاتێک مەسیح بە هێز و شکۆمەندییەکی گەورەوە دێت. لە ئایەتی 15دا، «ئەوانەی کە دوورن» دەبینین. واتە، کاتێک مەسیح شوێنی ڕاستی خۆی پێدەدرێت، کاتێک نەتەوەی ئیسرائیل لە شوێنی ڕاستی خۆیاندا دەبن، ئەوکاتە، و تەنها ئەوکاتە، نەتەوە غەیرەجوولەکەکان خۆیان بە شێوەیەکی گونجاو بەرەکەتدار دەبن.
پوختە
گوناهەکانی مرۆڤ، تێکدانی هاوسەنگییەک کە لە دروستکراوە ڕاستودروستەکەی خودادا هەیە، نەک تەنها هاوسەنگییەکە لە بەرهەمدا تێکدەدات، بەڵکو بەڕێوەبردنی دروێنەکەش. بەڵام کاتێک مەسیح کۆنترۆڵ وەردەگرێت، و بەرەکەتەکە لە ڕێگەی نەتەوەی ئیسرائیلەوە دابەش دەکرێت، دابینکردن و داواکاری لە هاوسەنگییەکی تەواودا دەبن. بەرەکەتەکە تەنها بۆ خاکی خۆشی ئیسرائیل سنووردار نابێت، بەڵکو لە سەرانسەری زەویدا دەبینرێت و چێژی لێوەردەگیرێت، چونکە هەموو شتێک لە ڕوانگەیەکی گونجاودا دەبێت، چونکە پاشا و کاهینی ڕاستەقینە لەسەر تەختەکەی دەبێت.
