پرسیار: یەکەم کۆرنسۆس ٩:٥ لە وەشانی کینگ جەیمسدا باس لەوە دەکات کە پیاوێک ژنێک سەرکردایەتی دەکات. ئایا ئەوە وەک سەرکردایەتیکردنی ئەسپێک وایە؟
وەڵام: بە لێکۆڵینەوە لە هەژدە وەرگێڕانەکەی بەردەستم، دەبینم وەشانی کینگ جەیمس، کە لە ساڵی ١٦١١ تەواو بووە، بە تەنیا دەمێنێتەوە لە خوێندنەوەی «خوشکێک، ژنێک سەرکردایەتی بکە.» کاتێک سەیری شێوازی پێشکەشکردنی ئەم دەربڕینە لەلایەن هەر یەکێک لە وەرگێڕانەکانی ترەوە دەکەیت، بە ڕوونی دەردەکەوێت کە دەستەواژەکەی پۆڵسی نێردراو بە هیچ شێوەیەک بە واتای سەرکردایەتیکردنی ژنێک وەک ئەوەی ئەسپێک سەرکردایەتی بکەیت نەهاتووە!
وەرگێڕان دەستەواژە لە ١ کۆرنسۆس ٩:٥
وەشانی کینگ جەیمس خوشکێک، ژنێک سەرکردایەتی بکە
دوای-ڕیمس ژنێک، خوشکێک هەڵبگرە
کتێبی پیرۆزی داربی خوشکێک [وەک] ژنێک ببە
وەشانی پێداچوونەوەی ستانداردی ئەمریکی ژنێکی باوەڕدار سەرکردایەتی بکە
وەشانی پێداچوونەوەی ستاندارد لەگەڵ ژنێکدا بێت
کتێبی پیرۆزی ستانداردی نوێی ئەمریکی ژنێکی باوەڕدار لەگەڵ خۆت ببە
وەشانی نێودەوڵەتی نوێ ژنێکی باوەڕدار لەگەڵ خۆمان ببەین
وەشانی کینگ جەیمسی نوێ ژنێکی باوەڕدار لەگەڵ خۆت ببە
کتێبی پیرۆزی ئینگلیزی نوێ ژنێکی مەسیحی لەگەڵ خۆم ببەم
وەشانی ستانداردی ئینگلیزی ژنێکی باوەڕدار لەگەڵ خۆت ببە
کتێبی پیرۆزی فراوانکراو خوشکێکی مەسیحی وەک ژنێک لەگەڵ خۆمان ببەین
پەیمانی نوێی جەی. بی. فیلیپس لەگەڵ ژنێکی مەسیحیدا گەشت بکە
پەیمانی نوێی ویلیامس ژنێکی مەسیحی لەگەڵ خۆمان ببەین
وەرگێڕانی ئەمریکی بێک ژنێکی مەسیحی لەگەڵ خۆمان ببەین
وەشانی پێداچوونەوەی ستانداردی نوێ لەگەڵ ژنێکی باوەڕداردا بێت
وەشانی ئینگلیزی هاوچەرخ یەکێک لە شوێنکەوتووانی خودا مارە بکەین و لەگەڵ خۆمان بیبەین
کتێبی پیرۆزی زیندوو لەگەڵ خۆی بیهێنێت لەم گەشتانەدا
پۆڵ پیاوێکی بێ هاوسەر بوو، شتێک کە لەو کاتەدا لە نێو پیاوانی جولەکەدا نائاسایی بوو. ئەو بەرباناس و خۆی بەراورد دەکرد بە نێردراوانی تر، براکانی خودا، و بە تایبەتی بە کێفا (ناوی ئارامی بۆ پیتەر)، کە دایکی ژنەکەی دەستبەجێ چاک بووەوە کاتێک خودا چووە ماڵی پیتەر و دەستی گرت لە مەرقۆس ١:٢٩-٣١. کاتێک ئەوانی تر لە خزمەتی خودادا گەشتیان دەکرد، بە ئاشکرا ژنەکانیان لەگەڵ خۆیان دەبرد، شتێک کە تا ئێستاش لەلایەن زۆرێک لە خزمەتکارانی خوداوە دەکرێت. ژنێکی خوداپەرست سەرمایەیەکی نایابە بۆ برایەک کە خزمەتی عیسای مەسیح دەکات.
بە پێچەوانەی بیرۆکەیەک کە زۆرجار دەربڕدراوە، پەیوەندییەکی دروست لە نێوان پیاو و ژندا لە ئارەزووی پیاوەوە سەرچاوەی نەگرتووە، بەڵکو لە چاکەی خوداوە بووە. لە سەرەتای ١دا دەخوێنینەوە کە چۆن کەسایەتییەکانی خودا پێکەوە قسەیان کردووە سەبارەت بە دروستکردنی مرۆڤ، و هەروەها دەبینین خودا یەکەمین ژن و مێردی کە دروستی کردوون، بەرەکەتدار دەکات. بەشی ٢ وردەکارییەکانی ئامادەکاری خودا بۆ بارودۆخی نموونەیی دەدات کە ئەم ژن و مێردە دەبوو تێیدا بژین لە هاوبەشی لەگەڵ ئەودا.
سەیری وشەی «ئەوان» بکە لە سەرەتای ١:٢٦،٢٨ (NKJV): «با ئەوان دەسەڵاتیان هەبێت … خودا بەرەکەتدار کرد ئەوانی، و خودا بە ئەوانی» وت. (سەرەتای ١:٢٦،٢٨) لێکدانەوەی خودایی لەسەر چیرۆکی دروستکردن، ئەفەسۆس ٥:٢٢-٣٣، لە ئایەتی ٣٢دا ئاماژە بەوە دەکات کە خودا مەبەستێکی تایبەتی هەبووە بۆ ئەوەی بەم شێوەیە کار بکات. بەڵام ئەم مەبەستەی وەک نهێنییەک پاراستبوو، بۆ ماوەی ٤٠٠٠ ساڵ لە مرۆڤایەتی شاردرابووەوە، تاوەکو بڕیاری دا لێرە لە ئەفەسۆسدا ئاشکرای بکات. ئەم دوو مرۆڤە، پیاو و ژنەکەی کە خودا پێی بەخشیبوو، تەنها دایک و باوکی یەکەمی ئێمە نەبوون کە خودا وەک سەرۆکی دروستکراوەکانی زەوی دای ناون؛ ئەوان جۆرێکی خودایی پێدراون، یان وێنەیەک، لە مەسیح و کەنیسە، بووکێک کە ژیانی خۆی لە پێناویدا بەخشی. با وردتر سەیری ئەمە بکەین.
«خودا مرۆڤی بە وێنەی خۆی دروست کرد، بە وێنەی خودا دروستی کرد؛ نێر و مێی دروست کردن» (سەرەتای ١:٢٧). بەڵام بە پێچەوانەی ئەوەی لە ئایەتەکانی پێشووی بەشی ١دا باس کراوە، بەشی ٢ نیشان دەدات کە خودا بە سادەیی نەیووت، «با مرۆڤایەتی هەبێت.» لەبری ئەوە، «مرۆڤی لە خۆڵی زەوی دروست کرد، و هەناسەی ژیانی خستە لووتییەوە؛ و مرۆڤ بوو بە بوونەوەرێکی زیندوو» (٢:٧). دوای چاندنی باخچەیەک لە عەدەن، خودا پیاوەکەی کە دروستی کردبوو، تێیدا دانا، لەگەڵ ڕێنمایی سەبارەت بە چۆنیەتی پاراستن و هێشتنەوەی.
پاشان دەبینین خودا باس لە دروستکردنی یارمەتیدەرێک دەکات کە لەگەڵ ئەم پیاوەدا بگونجێت، چونکە ئەو، خودا، هەستی دەکرد باش نییە پیاو بە تەنیا بێت. خودا دەرفەتی بە ئادەم نەدا هەست بە تەنهایی بکات، یان ئارەزووی هاوبەشێک بکات؛ زۆر بە خێرایی، لە هەمان ڕۆژدا کە خودا پیاوی دروست کرد، ژنەکەی وەک یارمەتیدەرێک بۆی دروست کرد – بە تەواوی گونجاو و لەبار بۆی. خستنە خەوێکی قووڵی پیاوەکە و وەرگرتنی پەراسویەک لێی بۆ دروستکردنی ژن، وێنەی مەسیحە کە دەچێتە ناو مردنەوە، خۆی، ژیانی خۆی، بۆ کەنیسە دەبەخشێت. ئێمە کە کەنیسە پێکدەهێنین بە ڕاستی
«ئەندامانی جەستەی ئەوین، لە گۆشت و ئێسکەکانی ئەوین» (ئەفەسۆس ٥:٣٠).
وێنەکە لە ئەفەسۆس ٥ بە جوانترین شێوە بەردەوامە. دوای ئەوەی خۆی بۆ کەنیسە – بە وردتر، کۆمەڵەکە – لە گۆلگۆسە ٢٠٠٠ ساڵ لەمەوبەر بەخشی، مەسیح، لە ئێستادا، پیرۆزی دەکات و پاکی دەکاتەوە بە ئاوی وشەکە. ئەو ئەمە دەکات بە مەبەستی ئەوەی بە زوویی پێشکەشی خۆی بکات، کەنیسەیەکی شکۆمەند کە هیچ پەڵە یان چرچ و لۆچێکی تێدا نییە، بەڵکو پیرۆز و بێ کەموکوڕییە. متمانەمان وایە کە ئەم ڕووداوەی داهاتوو، خوانەکەی هاوسەرگیری بەرخەکە (بینین ١٩:٧-٩)، زۆر بە زوویی لە شکۆمەندی ئاسماندا ڕوودەدات.
ئایەتەکانی ئەفەسۆس ٥ بە شێوەیەکی زۆر نایاب و کرداری لەسەر ڕاستییە شکۆمەندەکە بنیات دەنرێت کە ئاشکرای دەکات. سەرەتا قسە لەگەڵ ژنانی باوەڕدار دەکات، داوایان لێدەکات ملکەچی مێردەکانیان بن وەک بۆ خودا، چونکە ئەو نەک تەنها ڕزگارکەری جەستەیە، بەڵکو سەرۆکی کەنیسەشە. کۆمەڵەکە ملکەچی مەسیحە؛ ژنانیش، بە هەمان شێوە، دەبێت لە هەموو شتێکدا ملکەچی مێردەکانیان بن (ئایەتەکانی ٢٢-٢٤). ئەمە هەمیشە ئاسان نییە، بەڵام ئەمە وشەی خودایە بۆ ژنان.
وشەکە بۆ مێردەکان لە ئایەتەکانی دواتردا تەنانەت سەختترە. بە مێردەکان دەوترێت
«ژنەکانتان خۆش بوێت، وەک چۆن مەسیحیش کەنیسەی خۆش ویست و خۆی لە پێناویدا بەخشی» (ئەفەسۆس ٥:٢٥). چۆن دەکرێت هیچ مێردێک بتوانێت بگاتە ئاستی ئەوەی کە خودا عیسا بۆ هەریەکێک لە ئێمەی کردووە؟ هیچ مرۆڤێک ناتوانێت ژیانی خۆی بۆ ڕزگاریی هەتاهەتایی کەسێکی تر ببەخشێت، «چونکە هەمووان گوناهیان کردووە و لە شکۆمەندی خودا کەمترن» (ڕۆما ٣:٢٣).
لە ئەفەسۆسدا، مێردەکان هان دەدرێن ژنەکانیان وەک جەستەی خۆیان خۆش بوێت.
«کەس هەرگیز ڕقی لە گۆشتی خۆی نەبووە، بەڵکو خۆراکی دەدات و بەنرخی دەزانێت، وەک چۆن خودا کەنیسە دەکات» (ئەفەسۆس ٥:٢٩). خۆراکدان تەنها دابینکردنی خۆراکی جەستەیی ناگرێتەوە. دابینکردنی هەموو ئەوەی کە پێویستە بۆ ژیانێکی بەختەوەر و تەندروست دەکەوێتە ژێر ئەم ناونیشانەوە. بەنرخزانین بیرۆکەی گرنگی خۆشەویستی دەهێنێتە ناوەوە. خۆشەویستی دەبێتە هۆی دڵخۆشبوونی ڕۆحی کەسێک. بەبێ ئەوە، هەموو بەخشینێک، هەموو خزمەتێک بەتاڵ و بێ بەهایە. ئایەتی کۆتایی بەشەکە دووبارە جەخت دەکاتەوە، «با هەریەکێک لە ئێوە بە تایبەتی … ژنەکەی خۆی وەک خۆی خۆش بوێت» (ئەفەسۆس ٥:٣٣).
ئایەتەکانی کۆتایی گالاتییەکان ٣ و تەواوی دەقی کتێبی پیرۆز ڕوون دەکاتەوە کە هەموو کەسێک، چ نێر بێت یان مێ، بە هەمان شێوە گرنگ و بەنرخە بۆ خودا. بەڵام بینیمان کە پیاوان و ژنان ڕۆڵی جیاوازیان پێدراوە لەلایەن خوداوە لە سەرەتای مێژووی مرۆڤایەتییەوە. ژن دروست کرا بۆ ئەوەی ببێتە یارمەتیدەری پیاو. کاتێک دایکی یەکەمی ئێمە لەم بارەیەوە شکستی هێنا، و لە ڕۆڵی خودایی پێدراوی خۆی دەرچوو، گوناهی کرد و بووە هۆی ئەوەی مێردەکەشی گوناه بکات. زۆرێک لە ئایەتەکانی کتێبی پیرۆز نیشان دەدەن کە خودا چاوەڕێی ئەوە دەکات پیاو بە شێوەیەکی خۆشەویستانە، میهرەبان، و بە ویژدان سەرکردایەتی و ڕێنمایی بکات. ئەو چاوەڕێی ئەوە دەکات ژن ڕێزی مێردەکەی بگرێت و یارمەتی بدات لە پێداویستییەکانیدا. خودا چاوەڕێی ئەوە دەکات پێکەوە کار بکەن، چونکە یەکێکیان ناتوانێت بەبێ ئەوی تر بژی. ئەو لە ١ کۆرنسۆس ١١:٨-٩ پێمان دەڵێت:
«چونکە پیاو لە ژنەوە نییە، بەڵکو ژن لە پیاوەوەیە. نە پیاو بۆ ژن دروست کرا، بەڵکو ژن بۆ پیاو.» (١ کۆرنسۆس ١١:٨-٩) ئایەتەکانی ١١-١٢ بەردەوام دەبن و دەڵێن، «بەڵام، نە پیاو سەربەخۆیە لە ژن، نە ژن سەربەخۆیە لە پیاو، لە خودادا. چونکە وەک چۆن ژن لە پیاوەوە هات، بە هەمان شێوە پیاویش لە ڕێگەی ژنەوە دێت؛ بەڵام هەموو شتێک لە خوداوەیە.» (١ کۆرنسۆس ١١:١١-١٢)
لە ڕوانگەی مرۆڤایەتییەوە، لەو نەتەوە یان کۆمەڵگایانەدایە کە خودا تێیدا ناسراوە و کتێبی پیرۆز تێیدا ڕێزی لێدەگیرێت و گوێڕایەڵی دەکرێت کە ژنان بە ڕاستی ڕێزیان لێدەگیرێت و بەهایان پێدەدرێت. لەو شوێنانەی کە ئەمە نییە، ژنان بە کەمتر لە پیاوان دادەنرێن و چەوسێنراونەتەوە و خراپ مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت. لە هەندێک وڵاتدا لە ژێر یاسای ئایینیدا، شایەتی دوو ژن یەکسانە بە شایەتی یەک پیاو، و ژنان بە چەندین شێوە سنووردار کراون. دەتوانین زۆر سوپاسگوزار بین بۆ ئەوەی کە مەسیحییەتی کتێبی پیرۆز بۆ بەرزکردنەوەی پێگەی ژنان کردوویەتی.
بەڵام، ڕەوتەکانی ئێستا بۆ سڕینەوەی هەر جیاوازییەک لە نێوان ڕەگەزەکاندا لە یاخیبوون دژی وشەی خودای دروستکەرەکەمان تەنها دەتوانێت سەرلێشێواوی و کارەساتی کۆتایی بهێنێت. چەند باشە کە ببینین ئەو پێگەی بەنرخەی خودا بە ژنانی دەدات لە کتێبی پیرۆزی ڕاستیدا! کتێبی پیرۆز بە ڕوونی فێری پێکەوەبەستنەوەی پیاوان و ژنان دەکات، هەردووکیان بە تەواوی پشت بە خودا و وشەکەی دەبەستن بۆ سەرکەوتن و بەختەوەری ڕاستەقینە.
تێبینی کۆتایی
- هەرچەندە وەرگێڕانێک لەوانەیە بۆ بەراوردکردن لیست کرابێت، بەڵام ئەوە بە واتای ئەوە نایەت کە ئێمە پێشنیاری دەکەین.
وەڵام درایەوە
