ئەبیگایل – ژنێکی باوەڕدار کە بوو بە ژنی پاشا داود

کەسێک بۆ فەرمانڕەوایەتی خەڵک

ناتوانین تێگەیشتنێکی تەواومان دەربارەی ئەبیگایل هەبێت بەبێ لەبەرچاوگرتنی داود و ئەو کەسەی خودا ویستی فەرمانڕەوایەتی گەلەکەی بکات. بۆیە، با چەند ساتێک تەرخان بکەین بۆ لەبەرچاوگرتنی هەندێک گێڕانەوەی مێژوویی دەربارەی داود و باپیرانی و هەروەها کوڕە گەورەکەی پێش ئەوەی بگەینە ئەبیگایل.

داود هەڵبژاردەی خودا بوو بۆ گەلەکەی وەک پاشای دڵخوازی، دوای گوێڕایەڵنەبوونی شاول و ڕەتکردنەوەی شاول وەک پاشا لەلایەن خوداوە (1 ساموئێل 13:14). خوداوەند چاوی لە داود بوو تەنانەت لە گەنجیشیدا، و لە قوتابخانەکەی خۆیدا فێری کرد لە ڕێگەی ماوەیەکی درێژی تاقیکردنەوە و ڕاهێنانەوە. کاتێک کاتی گونجاو هات، داود بوو بە ئاشکرا وەک پاشای هەڵبژێردراوی خودا ناسێندرا.

بە گەڕانەوە بۆ دواوە، ڕوت، کە دەبوو ببێتە داپیرەی داود، موئابی بوو (ڕوت 4:10). لە ڕێگەی هاوسەرگیرییەکەی لەگەڵ مەحلۆن، کوڕی ئەلیمەلەک و نۆعمی، شتێکی دەربارەی خودای ئیسرائیل زانی. چۆن ئەمە ڕوویدا؟

مێردەکەی نۆعمی، ئەلیمەلەک، کە واتای «خوداکەم پاشایە» بوو، لە هۆزی یەهودا بوو. بەهۆی قاتوقڕییەکی سەختەوە کە خوداوەند لە وڵاتەکەیاندا ڕێگەی پێدابوو، ئەلیمەلەک و ژنەکەی نۆعمی، کە واتای «خۆشەویستەکەم» بوو، بڕیاریان دا خاکی خودا پێدراوی خۆیان جێبهێڵن لەگەڵ دوو کوڕە بێ هاوسەرەکەیان بۆ نیشتەجێبوون لە خاکی موئاب (1:1). قاتوقڕییەکە دەبوو زەنگی ئاگادارکردنەوەی لە مێشکیاندا لێدابێت سەبارەت بە دانایی و گوێڕایەڵی (بڕوانە پەندەکان 1:20-27؛ دێوتێرۆنۆمی 28؛ 1 پاشایان 17)، بەڵام ئەوان پێیان وابوو پلانەکەیان باشە چونکە مەبەستیان بوو بگەڕێنەوە بۆ خاکی ئیسرائیل کاتێک بارودۆخەکە باشتر دەبێت. لە کاتێکدا لە موئاب بوون، ئەلیمەلەک مرد (ڕوت 1:3). مەحلۆن و کیلیۆن، دوو کوڕەکەی ئەلیمەلەک و نۆعمی، ژنی موئابییان هێنا، بەڵام دواتر هەردوو کوڕەکەش مردن (ئایەتەکانی 4-5). لەناکاو سێ بێوەژن پێکەوە بوون – یەکێکیان لە هۆزی یەهودا و دووانەکەی تر لە خاکی موئابییەکان، گەلێک کە پەیوەندییەکی نزیکیان بە ئیسرائیلەوە هەبوو بەڵام بە تەواوی هاوڕێی باش نەبوون. لە ڕاستیدا، بەپێی یاسای موسا، هاوسەرگیری لە نێوان کەسێک لە ئیسرائیل و کەسێک لە موئاب تەنانەت بژاردەیەکیش نەبوو (دێوتێرۆنۆمی 23:3-6).

کاتێک نۆعمی بیستی کە خوداوەند سەردانی گەلەکەی کردووە، و نانی پێداونەتەوە، ویستی بگەڕێتەوە بۆ خاکی یەهودا (ڕوت 1:6-7). بووکەکەی ڕوت، بە پێداگرییەوە کە

«گەلەکەت دەبێتە گەلەکەم، و خوداکەت دەبێتە خوداکەم» (ئایەتی 16 ESV)، یاوەری نۆعمی کرد. بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش، شارۆچکەیەک کە نۆعمی لێوەی هاتبوو و گەڕایەوە بۆی، بەیت‌لەحم بوو، کە واتای «ماڵی نان» بوو.

بۆچی بەیت‌لەحم گرنگە؟ ئەوە ئەو شوێنەیە کە داود دواتر لێی لەدایک دەبوو (4:13-22؛ بڕوانە 1 ساموئێل 16:1-4، 17:12) و، زۆر دواتر، کوڕە گەورەکەی داود، عیسای مەسیح (مەتتا 1–2؛ لۆقا 2). بەپێی پێشبینییەکان، مەسیح دەبوو لە بەیت‌لەحم لەدایک بێت وەک پاشای جولەکەکان (بڕوانە مەتتا 2:1-6؛ میخا 5:2). بە گشتی، کاتێک منداڵێک لە خێزانێکی شاهانەدا لەدایک دەبێت، شازادە دەبێت، و ڕۆژێک لەوانەیە ببێتە پاشا. بەڵام، کاتێک خوداوەند عیسا لەدایک بوو، ئەو دەستبەجێ پاشای هەڵبژێردراوی خودا بوو (ئیرمیا 23:5)، تەنانەت وەک منداڵەکەش.

پیاوە ژیرەکانی ڕۆژهەڵات لەلایەن خوداوە ڕێنمایی کران بۆ ئیسرائیل چونکە ئەوان «ئەستێرەی» «پاشای جولەکەکان»یان بینیبوو (مەتتا 2:2). دڵنیایی باوەڕیان ئەوانی هێنا ئەو دوورییە زۆرە بۆ ئۆرشەلیم (ئایەتی 1)، و ئەستێرەکەش پێشیان کەوت تا ئەو دیاردە تایبەتە خودا پێدراوەی ڕووناکی لەسەر ئەو شوێنە وەستا کە منداڵەکە لێی بوو (ئایەتی 9).

سەیری ئەوە بکە کە دواتر دەیخوێنینەوە،

«زۆر بە خۆشحاڵییەوە1 شادمان بوون. و چوونە ناو ماڵەکە و منداڵەکەیان لەگەڵ مریەمی دایکی بینی، و کەوتنە سەر زەوی و پەرستشیان کرد. پاشان، گەنجینەکانیان کردەوە، دیارییان پێشکەش کرد، زێڕ و بخوور و موڕ» (ئایەتەکانی 10-11). هەموو وشەیەک لەم پوختەیەدا پڕە لە واتای قووڵ و زۆر شت دەتوانرێت دەربارەی هەریەکێکیان بوترێت: کردنەوە، گەنجینەکانیان، ئەوان، پێشکەش کرد، دیاری، زێڕ، و، بخوور، و، موڕ.

ئەم پیاوانە کێ بوون؟ پێشنیار کراوە کە ئەوان بە ئەگەری زۆرەوە لە شوێنێکی زۆر دوورەوە هاتبوون بە مەبەستی ڕێزگرتن لە پاشا تازە لەدایکبووەکە بە دیارییەکانیان. ئەم پیاوانە پێشەکییەک یان نموونەیەک بوون بۆ ئەوەی چۆن نەتەوە دوورەکان لە هەزارەی داهاتووی ئاشتیدا شاند دەنێرن بۆ پەرستن لە ئۆرشەلیم، کاتێک ئیسرائیل بە ئاسایش دەژین (زەکەریا 14:11،16). ئەم پەرستنە لە کاتی جەژنی چادرەکاندا ڕوودەدات (ئایەتی 16). هەمووان ملکەچی خوداوەندی سوپاکان دەبن، بە پەرستن وەڵامی دەدەنەوە، و بۆ خزمەتەکەی پیرۆز دەکرێن (ئایەتەکانی 20-21). چ ڕۆژێک دەبێت!

کەسێک بۆ ئەوەی لەگەڵ فەرمانڕەوای گەلی خودا بێت

ئێستا با بگەڕێینەوە بۆ ئەبیگایل. ناوی واتای «باوکم بەهێزە» یان «باوکم دڵخۆشە». زۆر شت دەربارەی ڕابردووی نازانین چونکە تەنها ڕاپۆرتەکەمان لە 1 ساموئێل 25دا هەیە، کاتێک ئەبیگایل لە کاتێکی پڕ لە گێژاو بۆ داود چاوی پێی کەوت.

دوای ئەوەی داود گۆلیاتی بەزاند (1 ساموئێل 17)، دەخوێنینەوە کە یۆناتان، کوڕی شاول – شازادەی جێنشین کە دەبوو جێنشینی شاول بێت – پەیمانێکی تایبەتی لەگەڵ داود بەست. داود بە کوشتنی گۆلیات ژیانی یۆناتانی ڕزگار کردبوو. بەپێی بەڵێن، داود دەبوو هاوسەرگیری لەگەڵ کچە گەورەکەی شاول بکات، بەڵام ئەو لەبری ئەوە بە کەسێکی تر درا. لە کۆتاییدا، داود هاوسەرگیری لەگەڵ خوشکە بچووکەکەی کرد، بەڵام باوکی لێی سەندەوە کاتێک دەستی کرد بە چەوساندنەوەی داود. لە ماوەی چەند ساڵێک لە سەرکەوتن و شکستدا، شاول بەردەوام هەوڵی کوشتنی داودی دەدا، زاوای خۆی و باشترین ئەفسەری سوپاکەی، سەرەڕای ئەوەی داود چەند جارێک شاولی ڕزگار کردبوو.

لە کۆتاییدا داود و پیاوەکانی هەڵهاتن بۆ بیابانی پاران (1 ساموئێل 25:1). لەوێ خزمەتکارەکانی نابالیان پاراست، جووتیارێکی دەوڵەمەند کە لە کالیبەوە هاتبوو. هەروەها چاودێری مێگەلی گەورەی مەڕەکانی نابالیان دەکرد. دوای ماوەیەک داود چەند خزمەتکارێکی نارد بۆ داواکردنی هەندێک پشتگیری لە نابال. داود بیستبووی کە نابال خەریکی بڕینی خوری مەڕەکانی بوو، کە بە گشتی کاتێکی باش بوو بۆ داواکردنی چاکەیەک. لەبری ئەوە، نابال سووکایەتی بە پیاوەکانی داود کرد و بە دەستی بەتاڵ ناردنییەوە، لە کاتێکدا نابال خۆی جەژنێکی وەک پاشایەک ساز کرد. بەڵام، داود تۆڵەی دەویست!

کاتێک داود و 400 پیاوەکەی، بە شمشێرەکانیانەوە ئامادە بوون، لە ڕێگەیان بوون بۆ نابال، ئەبیگایل، ژنی نابال، چاوی پێیان کەوت. ئەو لەلایەن یەکێک لە گەنجەکانی نابالەوە ئاگادار کرابووەوە کە لەلایەن داودەوە پارێزرابوو. ئەبیگایل بە خێرایی چوو بۆ ئەوەی بۆ داود بهێنێت، کە چەند جارێک پێی دەگوت «گەورەم»، ئەوەی دەبوو لە مێردەکەیەوە وەری بگرتایە. کاتەکە گونجاو بوو، چونکە ئەگەر نا هەموو ئەوانەی پەیوەندییان بە نابالەوە هەبوو دەکوژران، و داود تاوانبار دەبوو بە ڕشتنی خوێنی بێتاوان. تێگەیشتنی ژیرانەی ئەبیگایل و کاردانەوە خێراکەی ڕێگەی لەمە گرت. بە تێگەیشتنە باشەکەی، ئەبیگایل بە تەواوی لە بارودۆخی داود تێگەیشت و ڕێزی لێ گرت، لە کاتێکدا مێردەکەی سووکایەتی پێکردبوو. خوداوەند نزیکەی دە ڕۆژ دواتر نابالی دادگایی کرد، و ژیانی لێ سەندەوە.

دوای ماوەیەک داود داوای لە بێوەژنە گەنجەکە کرد، کە «جوان» بوو (25:3)، هاوسەرگیری لەگەڵ بکات. دەخوێنینەوە کە ئەو «پەلەی کرد» (25:42). دڵسۆزی و خۆشەویستییەکەی بۆ داود نموونەیی بوو. ئەو تێگەیشتنێکی دروستی هەبوو لە کاتێکدا پاشا شاول فەرمانڕەوایی دەکرد، و تێگەیشت کە خودا کەسێکی تری لەبەرچاو بوو بۆ فەرمانڕەوایی گەلەکەی. ئەو دەیزانی کە خودا داودی هەڵبژاردووە، و نەیدەترسا دان بەمەدا بنێت هەرچەندە مێردی یەکەمی سووکایەتی پێکردبوو.

بە باوەڕەکەی و بە دڵسۆزییەکەی بۆ داود، ئەبیگایل ئامادە بوو ڕۆژە سەختەکان لەگەڵیدا بەش بکات لە کاتێکدا چەوسێنرابووەوە. با ئێمەش شوێن نموونەی ئەبیگایل بکەوین و بە هەمان شێوە پابەند بین بە خوداوەند عیسا... تا ئەو دێت!2

زۆر شت دەربارەی ژنەکەی تری داود، ئەحینۆعەمی یەزرەعیلی، نازانین، بەڵام ئەویش دڵسۆز بوو بۆی لە کاتێکدا شاول چەوساندییەوە. هەردوو ئەحینۆعەم و ئەبیگایل نموونەن بۆ ئێمە لە دڵسۆزی و خۆشەویستی بۆ خوداوەند. با بەم شێوەیە بە خوداوەند عیساوە بگرین لە کاتێکدا لەلایەن گەلی زەمینییەوە – جولەکەکان – و هەروەها لەلایەن زۆرێک لە مەسیحییە بانگەشەکارەکانەوە ڕەتکراوەتەوە.

شاول بەردەوام بوو لە چەوساندنەوەی داود، بەڵام خوداوەند جار لە دوای جار ڕزگاری دەکرد. بەڵام ڕۆژێک، داود وای بیر کردەوە کە شاول دەیگرێت (1 ساموئێل 27:1)، بۆیە داود بڕیاری دا بچێتە لای فەلەستینییەکان و پەنا بگرێت، بە زانینی ئەوەی کە شاول ناتوانێت لەوێ زیانی پێ بگەیەنێت (ئایەتی 2).

لەو ڕۆژانەدا، لە کاتێکدا داود و پیاوەکانی خەریکی تاڵانکردنی خەڵکی نەتەوەیەکی تر بوون، عەمالیقییەکان هێرشیان کردە سەر شارۆچکەی زیقلاگ، کە داود پەنای گرتبوو. هەموو ژن و منداڵەکانیان برد (30:1-5)، لەوانەش ئەحینۆعەم و ئەبیگایل. لە ناخۆشییەکەیدا، داود داوای ڕێنمایی و یارمەتی لە خوداوەند کرد و وەری گرت. لە کاتی ڕاوکردندا، خزمەتکارێکی عەمالیقی دۆزرایەوە. ئەو نەخۆش کەوتبوو و لەلایەن گەورەکەیەوە جێهێڵرابوو. داود میهرەبانی نیشان دا بە خزمەتکارەکە و، لە ڕێگەی موعجیزەیەکی گەورەوە و بە یارمەتی ئەم گەنجە کە خودا لە ڕێگەی چاودێری داودەوە چاکی کردەوە، داود توانی هەموو دیلەکان ڕزگار بکات. خوداوەند چاودێرییان کردبوو. نیعمەتێکی سەرسوڕهێنەر!

شاول بەردەوام بوو لە دابەزین. بەڵام خودا یارمەتی داودی دا، مێردە نوێیەکەی ئەبیگایل، بە شێوازی جۆراوجۆر کاتێک داود داوای یارمەتی لێی دەکرد. پاشا شاول، کە ڕووبەڕووی شەڕێک لەگەڵ فەلەستینییەکان بووەوە، ڕاوێژی بە جادووگەرێک کرد، و پاشان لە کاتی شەڕەکەدا خۆی کوشت. چ جیاوازییەک لە نێوان ئەو دوو پیاوەدا! وەک داود، با متمانەمان بە خوداوەند بێت. با لە ناخۆشییەکانماندا هاوار بۆ ئەو بکەین، و تەنها بۆ ئەو.

تێبینییەکان

1. ئەم وشە تایبەتە «زۆر» – سفۆدرا لە دەقی یۆنانی وەرگێڕدراودا – حەوت جار لە مەتتا (2:10، 17:6،23، 18:31، 19:25، 26:22، 27:54) دێت.
2. هانی هەموو خوێنەران دەدەم کە تەواوی بەشی 1 ساموئێل 25 بخوێننەوە.