بەڕێز ج. ن. داربی خۆشەویستمان ئاماژەی بە سێ بابەتی دیاری ئەم بەشە کردووە وەک:
- «ویستی خودا» (عیبرانییەکان 10:1-10)،
- «وشەی مەسیح» (عیبرانییەکان 10:11-14)، و
- «شایەتی ڕۆحی پیرۆز» (عیبرانییەکان 10:15-18). هەموویان پێکەوە کار دەکەن بۆ ئەوەی ئامادەمان بکەن بۆ نزیکبوونەوە. سێ وشە لە یەکەم ئایەتی بەشەکەدا هەن کە پێویستیان بە ڕەچاوکردنە و یارمەتیدەر دەبن بۆ نیشاندانی بابەتی گەورەی ئەم وتارە.
ئەوان بریتین لە: «سێبەر»، «وێنە»، و «تەواوکردن». سێبەر تەنها بەهۆی شتێکەوە دروست دەبێت. وێنە پێشکەشکردنێکە. وشەی «تەواوکردن» لێرەدا بەڕاستی بە واتای «کۆتاییهێنان» دێت. هەموو سیستەمی «یاسا» تەنها سێبەرێک بوو، نەک ناوەڕۆک. مەسیح و سیستەمی ئاسمانی کە ئەو ناوەندەکەیەتی، ناوەڕۆک پێکدەهێنن. ئەم شتە ڕۆحییە ئاسمانییانە نەیاندەتوانی لە ڕیزبەندییەکی ماددی زەمینیدا پێشکەش بکرێن. بۆیە، تەواوکردن بە سێبەرێکی ماددی زەمینی بەدەست نەدەهات. لاوازی هەموو ڕیزبەندی یەکەم لە ئایەتی یەکەمدا دەردەکەوێت. ئەگەر ئەم سێ شتەمان لەبیر بێت، ئامادە دەبین بۆ گواستنەوەی بیرۆکەکانمان لە سێبەرەوە بۆ ناوەڕۆک وەک لە ئایەتی 7دا دەبینرێت؛ لە ماددییەوە بۆ ڕۆحی وەک لە ئایەتی 9دا دەبینرێت؛ و لە ناتەواوییەوە بۆ تەواوکردن وەک لە ئایەتی 14دا دەبینرێت.
ویستی خودا (عیبرانییەکان 10:1-10)
باس لە دامەزراندنی قوربانی ئاژەڵ و ڕشتنی خوێن دەکرێت بۆ چارەسەرکردنی پرسی گوناه. ئەمە، وەک پێمان دەوترێت، سێبەرێکە. ئەی ناوەڕۆک چییە؟ ئەو کارە تەواوەی مەسیحە، کە لە ئەزەلدا ڕاوێژی لەسەر کراوە. ئەمە بە ڕوونی لە ئایەتی 7دا هاتووە: «لە کتێبی تۆمارکراودا.» دەبێت لەبیرمان بێت کە ئەو تەنها بۆ جێبەجێکردنی جۆرەکان نەمردووە. مردنەکەی لە ئەزەلدا ڕاوێژی لەسەر کرابوو، لەمەش جۆرە جیاوازەکان سێبەر بوون لە کاتدا. ئەگەر وا بیر بکەینەوە کە مردنەکەی، کە لە ئەزەلدا ڕاوێژی لەسەر کرابوو، سەرەکی بوو و لە ئەنجامدا، لە کاتدا، قوربانییەکان بە پلەی دووەم هێنران، دەتوانین بە ڕوونی تێبگەین بۆچی هەموو سیستەمی یاسا تەنها سێبەرێک بوو! پاشان ناتەواوی ڕیزبەندی یەکەم لەم ڕاستییەدا دەردەکەوێت. دووبارەبوونەوەی ساڵانە سەلماندی کە ئەوانەی نزیک بوونەوە (وەرگێڕانی ج.ن. داربی) هەرگیز بەم قوربانییانە تەواو نەکرابوون. ئەگەر جارێک تەواو کرابوونایە، چیتر پێویستی بە قوربانی نەدەبوو. بۆیە سێبەرەکە شایەتی ناتەواوی خۆی هەڵگرتبوو، لەبەر ئەوەی قوربانییەکان بە بەردەوامی دووبارە دەبوونەوە. بەڵێ، لەبری ئەوەی شایەتی بدەن کە گوناهەکان لادەبرێن، بە بەردەوامی بیریان دەهێنایەوە کە گوناهەکان لادەبرێن. وەک لە ئایەتی 3دا هاتووە، بە بەردەوامی گوناهەکانیان بیر دەهێنایەوە. هۆکاری ئەمەش بە ڕوونی لە ئایەتی 4دا هاتووە:
چونکە خوێنی گا و بزن ناتوانێت گوناهەکان لابدات. سەرنجی ئەم وتەیە بدە: «گوناهەکان لابدات.» ئەمە کاری کەفارەتکردن لەلایەن خودی مەسیحەوە دەگرێتەوە! بۆ ئەنجامدانی ئەمە، پێویست بوو ئەو کەسەی کە ناوەڕۆکی هەموو سێبەرەکان بوو، بە شێوەی مرۆڤایەتی بێتە ناو جیهانەوە.
ئێستا وادیارە کە هەموو قوربانییەکانی ژێر یاسا هیچ خۆشییەکیان بە خودا نەدەبەخشی (ئایەتی 6). هۆکارەکە ئەوە بوو کە نەیاندەتوانی مرۆڤ گونجاو بکەن بۆ هاتنە ناو ئامادەیی خودا. بەڵام کاتێک ئەو دێتە ناو جیهان بەو جەستەیەی کە بۆی ئامادە کراوە (لۆقا 1:35)، دەخوێنینەوە،
ئەوەتا، من دێم (لە تۆماری کتێبەکەدا لەبارەی منەوە نووسراوە) بۆ ئەوەی ئەی خودا ویستی تۆ جێبەجێ بکەم (ئایەتی 7). هاتنی ئەو بۆ ناو جیهان بەرهەمی ڕاوێژی ئەزەلی بوو. نووسین لە کتێبی پیرۆزدا بیرۆکەی شتێکی نەگۆڕاو دەگەیەنێت (بڕوانە لۆقا 3:4؛ وەسفکردن 21:27). هیچ شتێک لەو کتێبەدا ناتوانرێت بگۆڕدرێت. وشەی «تۆمار» لێرەداش سەرنجڕاکێشە. kephalis ە (بڕوانە تێبینی ژێرەوە لە ج.ن. داربی) و بە واتای «سەرەکی کردن» یان «کورتکردنەوە» دێت. ئەمە ئەوە دەگەیەنێت کە بابەتی ڕاوێژی ئەزەلی لەمەدا کورتکراوەتەوە، «ئەوەتا من دێم بۆ ئەوەی ویستی تۆ جێبەجێ بکەم، ئەی خودا.» هەموو وردەکارییەکانی ویستی خودا لە ئەزەلدا ڕاوێژی لەسەر کرابوو و مەسیح دێتە ناو جیهان بۆ ئەوەی جێبەجێی بکات.
ئەو یەکەمەکە لادەبات بۆ ئەوەی دووەمەکە دابمەزرێنێت (ئایەتی 9). سێبەرەکە لادەبرێت بۆ ئەوەی ناوەڕۆکەکە بمێنێتەوە. لە بەشی 9دا باس لە شوێنی یەکەم و دووەم کرابوو، بەڵام لەم ئایەتەدا، زیاتر ڕیزبەندی یەکەم و دووەمە. بێگومان ڕیزبەندی یەکەم ڕێگەی بە مرۆڤ دەدا بچێتە شوێنی یەکەم، بەڵام ڕیزبەندی دووەم مرۆڤی بۆ شوێنی دووەم گونجاندووە (واتە، لەناو پەردەکەدا).
کاری مەسیح (عیبرانییەکان 10:11-14)
چەند سەرسوڕهێنەرە کە دواتر دەخوێنینەوە، «بەو ویستەش ئێمە پیرۆز کراوین بەهۆی قوربانیکردنی جەستەی عیسای مەسیح بۆ یەکجار و بۆ هەموو کاتێک.» ئەو ئەو جەستەیەی وەرگرت بۆ ئەنجامدانی ویستی خودا، و لێرەدا پێمان دەوترێت خودا ویستی پیرۆزکردنی ئێمەی کردووە. کەواتە، بە هاتنە ناو جیهان بۆ ئەنجامدانی ویستی خودا، لێرەدا دەخوێنینەوە کە ئەو ئەمەی ئەنجام داوە بە پیرۆزکردنی کۆمەڵێکی کاهینی کە بەم شێوەیە گونجاو دەبن بۆ چوونە ناو ئامادەیی خودا. ئەو کارە یەکجارەکییە ئەوەندە تەواو بووە، کە هەرگیز پێویستی بە دووبارەبوونەوە نەبووە. دوای ئەنجامدانی کارەکە، ئەو «بۆ هەمیشە دانیشت» و لە ئەنجامدا ئێمە «بۆ هەمیشە تەواو کراوین» (ئایەتەکانی 12-14). ئەم تەواوکردنە هەرگیز ئەنجام نەدرا کاتێک سێبەرەکان کاری خۆیان دەکرد، چونکە گوناهەکان لادەبرێن. ئەو بە یەک قوربانی پرسیارەکەی بۆ هەمیشە یەکلایی کردووەتەوە. ئەمە بە واتای پیرۆزکردنی کۆمەڵێک دێت، کە تەواو یان بە تەواوی بە هەموو ئەوەی پێویستیانە دابین کراون، بۆ ئەوەی گونجاویان بکات بۆ ئامادەیی خودا.
شایەتی ڕۆحی پیرۆز (عیبرانییەکان 10:15-18)
ڕۆحی پیرۆز شایەتی بۆ ئەم کارە تەواوە دەدات، کە یەکجار و بۆ هەمیشە ئەنجام دراوە. چ جیاوازییەک لە نێوان دوو سیستەمەکەدا هەیە. یەکەم گوناهەکان بیر دەهێنێتەوە بەڵام دووەم دەڵێت چیتر بیر نایەنەوە. لە یەکەمدا بیر دەهێنرانەوە چونکە لادەبرێن. لە دووەمدا چیتر بیر نایەنەوە چونکە لادەبرێن (ئایەتی 17). وەک چۆن ساڵ لە دوای ساڵ لە ژێر ڕیزبەندی کۆندا، کۆی گوناهەکان زیاد دەبوون، چونکە گوناهەکانی ساڵی ڕابردوو لادەبرێن. هەموو ساڵێک بە تازەیی بیر دەهێنرانەوە وەک چۆن کۆی گوناهەکان زیاد دەبوون، تا لە کۆتاییدا کۆی گوناهەکان بۆ دوایین جار بیر هێنرانەوە، لەسەر سەری مەسیح لە خاچدا بەڵام ئەمجارە، لادەبرێن. ئێستا، لە ئەنجامدا، چیتر بیر نایەنەوە. ڕۆحی پیرۆز شایەتی بۆ ئەم ڕاستییە دەدات، دوای کاری تەواوی مەسیح لەسەر خاچ. «ویستی خودا» بوو کە لادەبرێن. «کاری مەسیح» لادەبرێن. «شایەتی ڕۆحی پیرۆز» بۆ ئێمە، قبوڵکردنی ئێمە دەبێت بە باوەڕ. باوەڕ لەلایەن ئێمەوە یەکەم هەنگاوە بۆ نزیکبوونەوە لە ئامادەیی خودا (ئایەتی 22).
هاندان بۆ نزیکبوونەوە
ئێستا دەگەینە هاندان بۆ «نزیکبوونەوە» (ئایەتی 22). بۆچی دەبێت دوور بکەوینەوە؟ هەموو ئەوەی کە دەمانپارێزێت لە خودا بە مردنی مەسیح لادراوە، بۆ ئەوەی بە بوێرییەکی پیرۆزەوە، بتوانین نزیک ببینەوە لە ئامادەیی خودا. لەلایەک خوێنی ئەو ئێمەی گونجاندووە بۆ چوونە ژوورەوە، و لەلایەکی ترەوە، داواکارییەکانی خودای جێبەجێ کردووە. ئێمە گونجاوین بۆ چوونە ئەوێ، و خودا بە سروشتی ڕاستودروست و پیرۆزی خۆی دەتوانێت ئێمەی لەوێ بێت. مەسیح ئەو ڕێگەیەی بۆ ئێمە تەرخان کردووە بە چوونە ژوورەوە، دوای ئەوەی بە خوێنی خۆی بووە کاهین. دەوترێت ڕێگەکە «لەنێو پەردەکەدا، واتە جەستەی ئەو،» ئاماژەیە بۆ مرۆڤایەتییەکەی. بە بوون بە مرۆڤ ئەو ڕێگەی بۆ ئێمە کردووەتەوە بۆ ناو ئامادەیی خودا. هەردوو ئاشکراکردن و نزیکبوونەوە لەو تەواون. خودا لەو ئاشکرا کرا و لە ئەنجامدا، ئێمە بە ڕووناکیی ئەو ئاشکراکردنە، لەو، دەچینە لای خودا. ئەو نێردراو و سەرۆک کاهینی دانپێدانانمانە. خودا کە لەو ئاشکرا دەبێت، بە شێوەیەکی نموونەیی لە دڕانی پەردەی پەرستگادا دەبینرێت کاتێک ئەو مرد. چوونە ژوورەوەی ئێمە بۆ لای خودا زیاتر لە پەردەی خێمەی پەرستگادا دەبینرێت (عیبرانییەکان 9:3). ئەوە بیناکەیە کە لەم نامەیەدا لەبەردەممانە، نەک پەرستگاکە. هیچ تۆمارێکمان نییە کە پەردەی خێمەی پەرستگاکە دڕابێت! مەسیح لە مرۆڤایەتیدا، جا لە خوداوە وەک نێردراو بێت یان بۆ لای خودا وەک سەرۆک کاهین. بێگومان دەبێت مێشکمان لە ماددی ئازاد بکەین و واتای ڕۆحی وەربگرین وەک لە خودی مەسیحدا دەبینرێت. چوونە ژوورەوە بۆ پیرۆزترین شوێن بە واتای ئەوە دێت کە ئێمە بە ئاگاییەوە لە ئامادەیی خوداین بە باوەڕی ڕۆحمانەوە—لە ئامادەیی خودایەک کە بە تەواوی لە کوڕەکەیدا ئاشکرا کراوە. کاتێک دەگەینە ئەوێ، خۆمان لەگەڵ کاهینی گەورە بەسەر ماڵی خودادا دەبینینەوە. لە وەڵامی هارون و کوڕەکانی لە ڕۆژی تەرخانکردندا، مەسیح و کۆمەڵەکەمان هەیە لە بەرەکەتەکانی «بانگەوازی ئاسمانی» و لە کارکردندا وەک کۆمەڵە ڕۆحییە نوێیەکە، لەناو پەردەکەدا. کاهینی باڵا یان سەرۆک کاهین، پەیوەندی بە کۆمەڵەکەوە دەبێت بەڵام کاهینی گەورە، ڕەها دەبێت، بەهۆی ئەوەی ئەو کێیە. یەکەمەکە پێمان دەڵێت لەبارەی نیعمەتی بێسنووری ئەو لە هاوبەشیکردنی ئێمە لەگەڵ خۆیدا بەڵام دووەمەکە شکۆمەندی کەسیی ئەو دەپارێزێت چونکە ئەو «کوڕە، بۆ هەمیشە تەواو کراوە.»
لێرەدا هاندانەکانمان هەیە بۆ هاندانی ئێمە بۆ نزیکبوونەوە لە خودا. خوێنی عیسا داواکارییەکانی خودای جێبەجێ کردووە و گوناهەکانمانی لاداوە. ئەو لە ئەنجامدا ڕێگەیەکی نوێ و زیندووی کردووەتەوە بە چوونە ژوورەوە بۆ لای خودا. بە بوون بە مرۆڤ، ئەو بە تەواوی خودای وەک نێردراو ئاشکرا کردووە و، هێشتا لە مرۆڤایەتیدا، ئەو وەک سەرۆک کاهین چووەتە لای خودا. لە ڕێگەی ئەو ئاشکراکردنەوە دەتوانین خودا بناسین، و ئێستا لەو وەک بەرهەمی کارەکەی دەتوانین بچینە لای خودا. پاشان کاتێک بە باوەڕی ڕۆحمانەوە نزیک دەبینەوە، ئاگادارین کە لەگەڵیداین وەک کاهینی گەورە بەسەر ماڵی خودادا. لەوێ لەگەڵیدا یەک دەگرین وەک خزمەتکاری پەرستگاکە و ئەو پشتگیریمان دەکات و لە پەرستنی خودادا ڕێنوێنیمان دەکات.
نزیکبوونەوە بە دڵێکی ڕاستگۆ
ئێستا هاندانەکەمان هەیە،
«با بە دڵێکی ڕاستگۆ، بە دڵنیایی تەواوی باوەڕەوە، نزیک ببینەوە، دڵمان لە ویژدانێکی خراپ پاک کرابێتەوە، و جەستەمان بە ئاوی پاک شۆرابێتەوە.» بە ئاماژەدانەوە بە هارون و کوڕەکانی، فێر دەبین کە ئەوان بە ئاو شۆرابوون و پاشان بە خوێن پرژێنرابوون (دەرچوون 29:4، 29). ئاو بۆ پاککردنەوە و خوێن بۆ کەفارەت. شوشتن بە ئاو «دڵێکی ڕاستگۆ»مان پێدەبەخشێت وەک مامەڵەکردن لەگەڵ دۆخماندا. پرژاندن بە خوێن «دڵنیایی تەواوی باوەڕ»مان پێدەبەخشێت وەک مامەڵەکردن لەگەڵ تاوانماندا. وشەی لێرەدا وەرگێڕدراوی «پاک» katharos ە، و بەڕاستی بە واتای خاوێن دێت. کۆنکۆردانسێک نیشان دەدات کە وشەی پاککردنەوە لە عیبرانییەکان 9:14؛ 10:2، هەمان وشەیە کە لێرەدا بۆ «پاک» بەکارهاتووە. لە هەردوو حاڵەتەکەدا بە واتای «خاوێن» دێت. ئەنجامە دوولایەنەکە ئەوەیە کە دڵێکی خاوێن و ویژدانێکی خاوێنمان هەیە. یەکەمەکە دۆخێکی نوێمان پێدەبەخشێت وەک ئەنجامی شوشتن بە ئاو، واتە، بە وشە پاککراوەتەوە لە ڕووی ڕەوشتەوە. دووەمەکە ویژدانێکی خاوێنمان پێدەبەخشێت وەک باوەڕهێنان بە خوێنی بەنرخی مەسیح. ڕێگەکە لەلایەن خوداوە کراوەتەوە بەوەی مەسیح خودای ناساندووە و چووەتە لای خودا. ئێمە لەلایەن خۆمانەوە گونجاوین بۆ ئەوەی دەست بگرین بەم ئیمتیازەوە وەک خاوەنی دڵێکی خاوێن و ویژدانێکی خاوێن. هەموو شتێک بۆ خودا و بۆ ئێمە لەلایەن مەسیحەوە کراوە، کە بەم شێوەیە ویستی خودای ئەنجام داوە لە دابینکردنی کۆمەڵێک بۆ نزیکبوونەوە لە پەرستگاکە بۆ هەڵگرتنی ستایش و پەرستنی ئەو.
با بزانین چۆن لەگەڵ مەسیحدا یەک بگرین وەک کاهینی گەورە بەسەر ماڵی خودادا و وەک خزمەتکاری پەرستگاکە، بۆ ئەوەی لە ژێر ڕێنمایی ئەودا، وەک هاوبەش لەگەڵیدا لە ئامادەیی خودا، ئەو دڵەکانمان لە ستایش و پەرستندا ڕێنوێنی بکات بۆ خۆشی خودا و باوکی.
