حەز دەکەم قسەتان لەگەڵ بکەم دەربارەی نامەکان و ئەوەی کە لە بەکارهێنانی وشەکە لە کتێبی پیرۆزدا لێی تێدەگەین. ڕەنگە بیرۆکەکانمان لە دەوری چوار یان پێنج سەردێڕ کۆ بکەینەوە.
- نامەیەک لەلایەن کەسێکەوە نێردراوە.
- نامەیەک بۆ کەسێک نێردراوە.
- نامەیەک پەیامێکە دەربارەی شتێک.
- نامەیەک لەسەر جۆرێک لە ماددە نووسراوە.
- چۆن دەتوانرێت ڕوونی و تێگەیشتنی پەیامەکە بپارێزرێت؟
بیرۆکەی نامەیەک لێرەدا بە دوو شێوە خراوەتە بەردەممان. دەبێت بیر لە مەسیح بکەینەوە کە لەسەر دڵی باوەڕداران نووسراوە؛ لە حاڵەتی ئێستادا، لەسەر دڵی مەسیحییەکانی کۆرنسۆس. دووەم، نامەکە کە بەو شێوەیە نووسرابوو مەبەست لێی گەیاندنی پەیامێک بوو بۆ ئەوەی لەلایەن کەسانی ترەوە بخوێنرێتەوە. هەندێک لایەنی تری ئەم بابەتە هەیە کە لەم ئایەتانەدا دەبینرێن بەڵام بیرۆکەکانمان سنووردار دەکەین بۆ ئەو چوار یان پێنج بابەتەی کە پێشنیار کراون.
نامەیەک لەلایەن کەسێکەوە نێردراوە.
لێرەدا نامەیەکم هەیە کە لەلایەن هاوڕێیەکمەوە بۆم نێردراوە. شتێکی سەیر هەیە دەربارەی نامەکانمان لە ئەوروپا؛ دەبێت نامەکە بە تەواوی بخوێنیتەوە بۆ ئەوەی بزانیت کێ نووسیویەتی. بە «جۆنی خۆشەویست» دەست پێ دەکات، بەڵام تەنها کاتێک دەزانم کێ نامەکەی بۆم ناردووە کە واژۆکەی لە کۆتاییدا دەخوێنمەوە. لە زۆرێک لە وڵاتانی ئەفریقا، وەک لە نامەکانی کتێبی پیرۆزدا، نووسەر لە سەرەتادا پێت دەڵێت کێیە: «پۆڵس، نێردراوی عیسای مەسیح…» و هتد.
خودا، بە ڕۆحەکەی، نامەیەکی لە دڵی گەلەکەیدا نووسیوە (ئایەتی ٣) و ئەویش ناردوویەتی. دەبێت ئاماژە بەوە بدەین کە وشەی «نامە» یان «پەیام» تاکە.
ئەوە پێشنیار ناکرێت کە ئێمە، بە تاک، نامەین، بەڵکو ئەوەی کە ئێمە، وەک پێکەوە بیر لێکراوەتەوە، پەیامێک لە خوداوەین. هیچ کام لە ئێمە بە تەنیا ناتوانێت ئەم پەیامە بگەیەنێت؛ وەک پێکەوە ئێمە پەیامەکە پێک دەهێنین. ڕەنگە ئێمە، بە تاک، وەک کاراکتەر لە پەیامەکەدا بیرمان لێ بکرێتەوە، هەر یەکێک بەشی خۆی لە پەیامەکەدا بە گشتی بەشداری دەکات.
جێگەی سەرنجە کە وشەی ئینگلیزی «character»مان لە وشەی یۆنانی «charakter»ەوە وەرگرتووە، کە واتای بڕین یان هەڵکۆڵین دەگەیەنێت. دواتر بوو بە واتای مردن، و لە کۆتاییدا پیتێک کە لە نووسیندا بەکاردێت، و بەم شێوەیە نامەی نووسراو، هەڵکۆڵراو یان چاپکراو. پیتێکی چاپکراو وێنەی ئەو قاڵب یان مۆرەیە کە چاپی کردووە. بۆیە، هەرچەندە ڕەنگە مۆرەکەت نەبینیبێت، پیتی چاپکراو بیرۆکەیەکی ڕوون و ئاشکرات پێدەدات کە چۆنە. بۆیە نامەکە کە لەلایەن پیرۆزەکانی کۆرنسۆسەوە گەیەندرا، بۆ هاوڵاتیانی کۆرنسۆس نێردرا. کاتێک بیر لەمە دەکەینەوە کە ئەمڕۆ بۆ ئێمە جێبەجێ دەکرێت، لە هەر شوێنێک بین، هەستێکی قووڵی بەرپرسیارێتی پێمان دەبەخشێت.
ئەو پەیامەی کە لەسەر ئێمە نووسراوە، پەیامی خودایە؛ ئەو نووسەرەکەیەتی. هیچ کەسێک هەرگیز خودای نەبینیوە، بەڵام من و تۆ وەک کاراکتەر لە نامەکەی ئەودا، نیشانەی ئەومان هەڵگرتووە، و پێکەوە پەیامەکەی ئەو بۆ هاوڕێ مرۆڤەکانمان پێک دەهێنین. ئەوان ناتوانن ئەویان ببینن بەڵام ئێمە دەبینن، و ئەو پەیامەکەی لەسەر دڵەکانمان نووسیوە بە مەبەستی ئەوەی لە ژیانماندا لەلایەن کەسانی ترەوە ببینرێت. دەبێت بۆ هەموومان ڕوون بێت کە هەر شتێک لە دڵەکانماندا بەهای پێ بدەین، کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر ژیانمان دەبێت. زۆر ترسناکە بیر لەمە بکەینەوە و بە دڵنیاییەوە بێ هێز و بێ ورەمان دەکات ئەگەر مەیلمان هەبێت کەمێک لووت بەرز بین، بەڵام خودای ئێمە پێی خۆش بووە کە پەیوەندییەک لە ڕێگەی ئێمەوە بە هاوڕێ مرۆڤەکانمانەوە بکات.
نامەیەک بۆ کەسێک نێردراوە.
لە حاڵەتی براکانی کۆرنسۆسدا، پەیامەکە بۆ خەڵکی شارەکە و دەوروبەری بوو.
هەندێک جار دەڵێین «پەیامەکەمان گەیشت.» خەڵکی دەوروبەری تەسەلۆنیکی پەیامەکەیان گەیشت کە خودا لە ڕێگەی برا تازە باوەڕدارەکانی ئەوێوە بۆی ناردن. لەو کۆمەڵە پیاو و ژنەوە وشەی خوداوەند لە سەرانسەری مەقدۆنیا، ئەخایا و بۆ شوێنەکانی دوورتر بڵاو کرایەوە.
لە کردارەکان ١١ دا دەخوێنینەوە کە قوتابییەکان بۆ یەکەم جار لە ئەنتاکیا بە مەسیحی ناویان لێنرا. خەڵکی ئەوێ پەیامەکەیان گەیشت. ئەو باوەڕدارانە بە وردی مەسیحیان وەک پەیامەکەی ئەو بۆیان نوێنەرایەتی کرد، بە شێوەیەک کە پیرۆزەکان بە مەسیحی، شوێنکەوتووانی مەسیح، ناسران. خەڵکی ئەنتاکیا هەرگیز خوداوەند عیسایان نەبینیبوو بەڵام شایەتییەکەی ئەو بە فراوانی بڵاو ببووەوە، و هەمووان دەربارەی ئەو پیاوە دەزانی کە لە ئۆرشەلیم لە خاچ درابوو، و چۆن بوو کەسایەتییەکەی. ڕوون بوو کە قوتابییەکانی ئەنتاکیا وەک خوداوەندەکەیان بوون بۆیە ناویان لێنا مەسیحی.
زۆر بە ئەگەری زۆرەوە مەبەست لێی جۆرێک لە گاڵتە یان دەستەواژەیەکی سووکایەتی بوو، بەڵام لەگەڵ پیرۆزەکانی ئەنتاکیا گونجا و ئەوانیش بە خۆشحاڵییەوە هەڵیانگرت.
وەک خوداوەندەکەیان، ئەوان لە جیهاندا بوون بەڵام لە گەندەڵییەکان بێبەری بوون کە لە کۆمەڵگەی دەوروبەریاندا زۆر بوون. لە کۆبوونەوەکانیاندا لەژێر کۆنترۆڵی ڕۆحدا بوون؛ پیاوەکان لەژێر دەسەڵاتی ئەودا بوون و مزگێنی خودایان ڕاگەیاند و بە ڕاستی ڕێنمایی دەکران. خوشکەکان لەژێر کۆنترۆڵی ڕاستیدا بوون و ملکەچی ڕێسا یان کردارەکانی جیهانی بتپەرست نەبوون بە شێوەیەک کە نیشان بدات خودا بە ڕاستی لە ناویاندا بوو. خەڵک پەیامەکەیان گەیشت، نەک تەنها ئەوەی کە ئەوان جیاواز یان سەیر بوون بەڵکو ئەوەی کە ئەوان شوێنکەوتووی پیاوی گۆلگۆسا بوون و ژیانیان لەلایەن ئەوەوە کۆنترۆڵ و شێوەی پێ درابوو. بەڕنابا و شاول بۆ ماوەی ساڵێک لەگەڵ براکاندا کۆبوونەوە، و لەگەڵ خزمەتکارانی تردا، ڕاستییان فێر کردن. دیارە کە ئەوان تەنها گوێگرانی ڕاستی نەبوون، بەڵکو بە شێوەیەکی ئەرێنی وەڵامیان دایەوە و کەسایەتی مەسیح بە شێوەیەکی بەرچاو لە ناویاندا گەشەی کرد.
ئەگەر بۆ ساتێک بیر لە تاکێک بکەینەوە، دەتوانرێت لە حاڵەتی ستێفانیشدا ببینرێت. بەشدارییەکەی لە پەیامی خودا بۆ ئۆرشەلیم بە ڕوونی لە ژیانیدا دەبینرێت؛ بە شێوەیەک کە هیچ کەسێک ناتوانێت هەڵەی تێدا بکات. ئەوان ڕوخساری ئەویان وەک ڕوخساری فریشتەیەک بینی و کاتێک، لە تووڕەیی توندوتیژییاندا، دەستی توندوتیژییان لێدا، وەڵامەکەی بە شێوەیەک لەلایەن ڕۆحی مەسیحەوە کۆنترۆڵ کرابوو کە بۆ سەدان ساڵ ئاماژەی پێکراوە و لێی دواوە.
«ئەم گوناهە مەخەنە سەر ئەوان،» پاڕانەوەی شەهیدە مردووە بەڵام سەرکەوتووەکە بوو. بەڵام ئەوە بەشێک بوو لە «پەیامە» ناوخۆییەکە. ئەوان دەربارەی ئەوانی تر وتیان کە هەرچەندە پیاوانی نەزان و نەخوێندەوار بوون، بەڵام لەگەڵ عیسادا بوون (کردارەکان ٤:١٣). وەک کۆمەڵێک، ئەوان نیشانەی بێ هەڵەی خوداوەند و مامۆستاکەیان هەڵگرتبوو.
نامەیەک پەیامێکە دەربارەی شتێک.
پەیامەکە دەربارەی مەسیحە. پەیامی خودایە بۆ مرۆڤەکان، هیچ کەمتر، هیچ جیاوازتر نییە. پۆڵس لە نووسین بۆ ڕۆماکان دەربارەی مزگێنی، ڕایگەیاند کە مزگێنی خودا «دەربارەی کوڕەکەی، عیسای مەسیحی خوداوەندمانە» (ڕۆما ١:٣-٤). هەموو کتێبی پیرۆز دەربارەی ئەوە. «شایەتی عیسا ڕۆحی پێشبینییە.» واتە، بە درێژایی دەربارەی ئەوە. کاتێک خودا لە سەردەمەکانی ڕابردوودا قسەی لەگەڵ باوکان کرد، هەرچەندە بە شێوازی جۆراوجۆر قسەی کرد، قسەی ناڕاستەوخۆ لە هەندێک بۆنەدا، بە نموونە، بە جۆر یان هێما، پەیامی مەسیح بوو کە ناردوویەتی.
کاتێک لە کۆتاییدا کوڕەکە هات، ئەو پەیامی خودا بوو بۆ مرۆڤەکان. خودا لە کوڕدا قسەی کرد. لەوەتەی گەڕاوەتەوە لای باوک و ڕۆح بۆ نیشتەجێبوون لە باوەڕداران، هێشتا مەسیحە کە پێشوازی دەکات. خوداوەند دەربارەی ڕۆح وتی،
«ئەو شایەتی دەدات لەسەر من.» بۆیە، وەک پەیامی خودا بۆ خەڵکی ناوچەکەمان، ئەمە پەیامی ئێمەیە. دەبێت بتوانین بڵێین، وەک پۆڵس،
«ئێمە مەسیح ڕادەگەیەنین، و ئەویش لە خاچ درا.»
نامەیەک لەسەر جۆرێک لە ماددە نووسراوە.
نیعمەتێکی سەرسوڕهێنەرە کە خودا بڕیار بدات پەیامەکەی، دەربارەی کوڕەکەی، لەسەر ماددەیەک وەک ئێمە بنووسێت. پۆڵس بیر لە موعجیزەی ئەمە دەکاتەوە کاتێک بۆ کۆرنسۆسییەکان دەنووسێت:
ئەم گەنجینەیەمان لەناو قاپە گڵینەکاندا هەیە، بۆ ئەوەی نایابی هێزەکە هی خودا بێت، نەک هی ئێمە (٢ کۆرنسۆس ٤:٧).
لە ئایەتی پێشوودا وتبووی:
«خودا… لە دڵەکانماندا درەوشاوەتەوە، بۆ ئەوەی ڕووناکی شکۆمەندی خودا لە ڕووی عیسای مەسیحدا بدات.» ئێمە بە گشتی بیر لەمە دەکەینەوە وەک بەرەکەتێکی نایاب بۆ خۆمان؛ بەڵام دەقەکە بە ڕاستی دەڵێت،
«بۆ دەرکەوتنی شکۆمەندی خودا لە ڕووی عیسای مەسیحدا.» بە دڵنیاییەوە ئێمە دەچینە ناو بەرەکەتە سەرسوڕهێنەرەکەی ئەمە بۆ خۆمان، بەڵام مەبەست لێی ئەوەیە کە ئێمە ڕێگە بدەین بدرەوشێتەوە بۆ سوودی ئەوانەی کە لە تاریکیدا و لە سێبەری مردندا دانیشتوون. قاپە گڵینەکان، وەک گۆزەکانی گیدعۆن، دەتوانرێت بەکار بهێنرێن، بۆ ئەوەی ڕووناکی بدرەوشێتەوە. زۆر کەس پێیان وایە کە گۆزەکانی گیدعۆن بوون کە نێردراوەکە بیری لێ دەکردەوە کاتێک ئەم وشانەی نووسی.
لە کاتی جەنگدا مەسیحییەکانی ناو هێزەکان هەندێک جار پێیان دەوترا «شێت.» بەڵام ئەمە چۆن ڕووناکی لەو گۆزانەی سوپا بچووکەکەی گیدعۆندا توانی بدرەوشێتەوە. گۆزەکان شکابوون و تێکشکابوون.
چۆن دەتوانرێت ڕوونی و تێگەیشتنی پەیامەکە بپارێزرێت؟
لە کۆتاییدا، چۆن دەتوانرێت پەیامی نامەکە ڕوون و خوێندراوە و تێگەیشتوو بپارێزرێت؟ چیرۆکێک دەگێڕدرێتەوە دەربارەی کوڕێکی گەنج کە کاتژمێرێکی درەوشاوەی وەک دیاری ڕۆژی لەدایکبوونی پێ درابوو. چەند هەفتەیەک دواتر باوکی ئاماژەی بەوە دا کە وادیارە بەکاری ناهێنێت. ئەو وتی، «ئۆه، سەیری دەکەم، بەڵام وادیارە ئێستا درەوشانەوەکەی لەدەست داوە.» باوکی وتی، «کاتژمێرەکە لە کوێ دادەنێیت؟» ئەو وەڵامی دایەوە، «لە قاپەی مێزی جلگۆڕینەکەمدا دایدەنێم نەوەک بە شێوەیەک زیانی پێ بگات.» باوکی بۆی ڕوون کردەوە کە ئەمە هۆکاری ونبوونی درەوشانەوەکەی بوو. پیتە درەوشاوەکان و نیشاندەرەکان دەبێت بە بەرکەوتن بە ڕووناکی دووبارە بارگاوی بکرێنەوە؛ ئەگینا ڕووناکی دەرناکەن.
ئەمە دەتوانێت ئەوە ڕوون بکاتەوە کە دەبێت دەربارەی خۆمان وەک نامەی خودا بزانین. هەرچەندە ڕووناکی ئەم پەیامەمان بۆ یەکجار بۆ هەموو کاتێک پێ دراوە، دەبێت ڕۆژانە، کاتژمێر بە کاتژمێر، وەری بگرین؛ درەوشانەوەی پەیامە خوداییەکەمان دووبارە بارگاوی بکەینەوە کە شانازییەکی گەورەیە بۆمان هەڵی بگرین، بۆ ئەوەی تازە، ڕوون و خوێندراوە بێت. پاشان، دەبێت تێگەیشتوو بێت. با دوور بکەوینەوە لە بەکارهێنانی زاراوەی تایبەت یان دەستەواژەی دووبارە، کە ڕەنگە بۆ ئێمە واتایەکی هەبێت بەڵام هیچ واتایەک بۆ ئەوانەی کە گوێمان لێ دەگرن نەگەیەنێت. ئەمە، بێگومان، پەیوەندی بە هەر شتێکەوە هەیە کە ڕەنگە وەک شایەتی بڵێین. بەڵام ئەوەی کە بە دەنگی بەرزتر قسە لەگەڵ ئەوانە دەکات کە دەمانناسن، کەسایەتی ژیانمان دەبێت.
ئەو برایانەی ئەنتاکیا بە شێوازی ژیانیان ناسرابوون. لە کەسایەتیدا، وەک مەسیح بوون. خوداوەند عیسای مەسیح ئارەزوو دەکات کە ئێمە بە ڕۆحەکەی نوێنەرایەتی ئەو بکەین بە شێوەیەک لە ناوچەکەماندا. ئێمەرسۆن، بێباوەڕەکە، بە دراوسێیەکی وت کە مەسیحییەکی بانگەشەکار بوو و هەمیشە بێزاری دەکرد، ئەوەی تۆی، بە دەنگی بەرز قسەم لەگەڵ دەکات بە شێوەیەک کە ناتوانم گوێم لەوە بێت کە دەیڵێیت.
