لە مانگی ئەیلوولی ٢٠٠٣، لە لەندەن بووم و «پیاوی جادووگەر» دەیڤید بلەینم بینی کە لەناو سندووقێکی بچووکی پەرەسپێکسدا بە تەواوی قەتیس مابوو، بە کرێنێک بەرز کرابووەوە لە کەناری باشووری ڕووباری تەمز، نزیک پردی تاوەر. دوای ماوەیەکی کەم، ناوبانگێکی نێودەوڵەتی بەدەست هێنا بەهۆی گەیشتن بە ئامانجەکەی کە ٤٤ ڕۆژ بەڕۆژوو بوو، تەنها بە ئاو خۆی ڕاگرت. لە کاتی ڕۆژووەکەیدا، بوو بە قوربانیی کەسانی شێت و سەیر کە هەوڵی زۆریان دا بۆ ئەوەی کارەکەی تا دەکرێت ناڕەحەت بێت.
بەڵام ئایا ڕۆژوو تەنها ئەمەیە؟ پێم وانییە! لە ڕاستیدا، ئەم هەڵوێستەی نمایشکردنی ئایینییە کە پەروەردگارمان لە مەتتا ٦:١٦-١٨ ئاگادارمان دەکاتەوە لێی. ڕۆژوو ڕاهێنانێکی کەسییە، شتێکە کە دەبێت بە نهێنی ئەنجام بدرێت، تەنها لەلایەن باوکی ئاسمانیمانەوە ببینرێت؛ و هەر پاداشتێک لەلایەن ئەوەوە دێت، نەک کەسی تر.
زۆرێک لە ئایینەکان ڕۆژوویان وەک بەشێک لە ڕاهێنانی پێویستیان هەیە. ڕۆژووی «بەشەکی» موسڵمانان لە ڕەمەزاندا زۆر ناسراوە. تەنانەت وشەی «نانی بەیانی» بیرمان دەهێنێتەوە کە ژەمی بەیانی کاتێکە کە ئێمە ڕۆژووەکە «دەشکێنین» کە لە کاتژمێرەکانی نەخواردندا ڕوودەدات چونکە جەستە بەشێکی «داخراوە» لە خەودا. جگە لە یەک ئاماژەی گونجاو لە دانیالدا، کاتێک لە ماتەمینیدا خواردنی خۆی سنووردار کرد بە دوورکەوتنەوە لە «خواردنە خۆشەکان» وەک شەراب و گۆشت (دانیال ١٠:٣)، ڕاهێنانی کتێبپیرۆزی وادیارە «ڕۆژووی ڕەها» بووە – واتە بەبێ هیچ خواردنێک بۆ ماوەیەک.
هەندێک لە مەسیحییەکان ڕۆژووی بەشەکی دەگرن لە ماوەی چل ڕۆژی چوارینەدا پێش جەژنی قیامەت، و کۆمەڵگاکانی مەسیحیی ئۆرتۆدۆکس و ڕۆژئاوا بۆ سەدان ساڵە داوای ڕۆژوویان بە شێوەیەک کردووە. لوتەر، کالڤین و وێسلی ناسراو بوون بە بەکارهێنانی ڕۆژوو وەک یارمەتیدەرێک بۆ نوێژ. لە مانگی ئازاری ٢٠٠٣، ئەنجومەنی پیرانی ویلایەتە یەکگرتووەکان بڕیارێکی دەرکرد کە داوای ڕۆژێکی نیشتمانیی خۆبەزلنەزانین، نوێژ و ڕۆژوو دەکات لە کاتی جەنگ و تیرۆردا.
ڕوانگەی پەیمانی کۆن
بۆ دامەزراندنی هۆکارەکانی ڕۆژووگرتن، شوێنێکی باش بۆ دەستپێکردن لە پەیمانی کۆندایە. تا ئەو ڕادەیەی کە دەتوانرێت دڵنیا بکرێتەوە، گەلی زەمینی خودا، جولەکەکان، لەلایەن موساوە فێر نەکرابوون کە ڕۆژوو بگرن. نزیکترین شت کە لێی نزیک دەبینەوە لە ڕۆژی کەفارەتدا بوو، کاتێک پێیان گوترا «ڕۆحی خۆیان ئازار بدەن،» دەربڕینێک کە وادیارە ڕۆژووی لەخۆگرتبوو (لێڤییەکان ١٦:٢٩-٣١). ئەم لێکدانەوەیە لە ئیشایا ٥٨:٣ پشتڕاست دەکرێتەوە، ئایەتێک کە ئاماژە بە هاوتاییەکی بەهێز دەکات لە نێوان «ئازاردانی ڕۆح» و ڕۆژوودا. کەواتە لێرەدا، ئاهەنگێکی ساڵانەی گرنگ بۆ نەتەوەی جولەکە بوو بە بۆنەیەک بۆ ڕۆژووگرتن.
ڕۆژووە ئایینییەکانی تر، کە لە زەکەریا باس کراون، دوای گەڕانەوەی پاشماوەی جولەکەکان لە دەربەدەری (زەکەریا ٨:١٨-١٩)، دەبوو بۆنەی خۆشی بن نەک خەم، بەڵام هیچ تۆمارێک نییە کە لەلایەن خوداوە دامەزرابن. بەڵام، هیچ گومانێک نییە کە تاک و گرووپەکانی جولەکە لە بۆنە تایبەتەکاندا بە هۆکاری جیاواز ڕۆژوویان گرتووە. لێرەدا هەندێک نموونە هەن:
° ڕێنمایی نیشتمانی:
کاتێک لەلایەن سوپایەکی گەورەی مۆئابییەکان، عەمۆنییەکان و ئەدۆمییەکانەوە هەڕەشەی لێکرا، یەهۆشافات «ڕۆژوویەکی لە سەرانسەری یەهودا ڕاگەیاند... بۆ گەڕان بەدوای پەروەردگاردا» لە نوێژدا (٢ کتێبی پاشاکان ٢٠:٣).
° تۆبەکردنی نیشتمانی:
ئیسرائیل بۆ ماوەی ڕۆژێک لە میسپا ڕۆژوویان گرت، کاتێک ساموێل کۆی کردنەوە، دوای ئەوەی سندوقی پەیمان گەڕێنرایەوە بۆ یەهودا، دوای ئەوەی لەلایەن فەلەستینییەکانەوە گیرابوو. ئەمە دانپێدانانێک بوو بە تاوان کە هەموو نەتەوەکە لە خودا دوورکەوتبوونەوە بۆ پەرستنی بتەکان (١ ساموێل ٧:٦).
° ماتەمینیی کۆمەڵایەتی:
داود و کۆمەڵەکەی لە لایەنگرانی دڵسۆز بۆ ماوەی ڕۆژێک ڕۆژوویان گرت دوای ئەوەی شاول و یۆناتان لە شەڕدا دژی عەمالیقییەکان مردن (٢ ساموێل ١:١٢). ئەمە دەربڕینێکی توندی خەم بوو لەسەر پاشای کوژراو و کوڕەکەی، و لەسەر ئەو شەرمەزارییەی کە بەهۆی شکستەکەیانەوە بەسەر نەتەوەکەدا هات.
° خەمی کەسی:
داودیش ڕۆژووی گرت وەک نیشانەی خەمبارییەکەی لەسەر نەخۆشیی منداڵەکە کە لە پەیوەندیی زیناکەی لەگەڵ بەت-شەبا لەدایک ببوو. پێغەمبەر ناتان پێی گوت کە منداڵەکە دەمرێت وەک سزایەک بۆ گوناهەکەی. بەڵام وادیارە داود باوەڕی وابوو کە پەروەردگار دەتوانێت بیروڕای خۆی بگۆڕێت و ڕێگە بە منداڵەکە بدات بژی، بۆیە ڕۆژووی گرت. کاتێک منداڵەکە مرد، ڕۆژووەکەی شکاند. ڕەنگە توخمێکی گەڕان بەدوای ڕێنمایی و هیوایەکی نوێش لە هەڵوێستەکەیدا هەبووبێت (٢ ساموێل ١٢:١٦-٢٣).
° دانپێدانانی جێگرەوە:
عەزراش ماتەمینی گرت و ڕۆژووی گرت، نەک بەهۆی هیچ شتێک کە خۆی کردبێتی، بەڵکو بەهۆی تاوانی ئەوانی ترەوە کە لە دیلیی بابل گەڕابوونەوە بۆ دووبارە دروستکردنەوەی دیوارەکانی ئۆرشەلیم. زۆر خەمبار بوو چونکە زۆر پیاو، لەوانەش کاهین و لێڤییەکان، کە دەبوو باشتر بزانن، هاوسەرگیرییان لەگەڵ بتپەرستەکان کردبوو (عەزرا ١٠:٦). دانپێدانانەکەی ئەو لەبری ئەوانی تر بوو، لەگەڵ گریان و ڕۆژوودا.
ڕاهێنانی پەیمانی نوێ
لە پەیمانی نوێدا هێشتا ڕۆژوو دەگیرا. ئانا، ژنێکی جولەکەی دیندار، تۆمار کراوە کە زۆر جار ڕۆژووی دەگرت و نوێژی دەکرد (لۆقا ٢:٣٧). هەندێک لە فەریسییە توندڕەوەکان دوو جار لە هەفتەیەکدا ڕۆژوویان دەگرت (لۆقا ١٨:١٢). و بەڵگە هەیە لە کاتی کەنیسەی سەرەتاییدا کە جولەکەکان هێشتا لە ڕۆژی کەفارەتدا ڕۆژوویان دەگرت (کردارەکان ٢٧:٩).
لە کاتێکدا عیسا وای دانابوو کە قوتابییەکانی ڕۆژوو بگرن، تەنها بۆنەیەک کە تۆمار کراوە کە ئەو ڕۆژووی گرتووە لە ماوەی چل ڕۆژەکەدا بوو لە چۆڵەوانیدا، پێش تاقیکردنەوەکە؛ هۆکارەکە ڕەنگە ئەوە بووبێت کە هیچ خواردنێک لە بیاباندا بەردەست نەبوو. بەڵام دەرفەتی بۆ ڕەخساند کە بەسەر یەکەم تاقیکردنەوەی شەیتاندا زاڵ بێت بۆ گۆڕینی بەردەکان بۆ نان.
عیسا هیچ فێرکردنێکی لەسەر بەهای ڕۆژوو نەهێشتەوە، و پێشنیار دەکات کە بۆ قوتابییەکانی گونجاو نەبوو ڕۆژوو بگرن لە کاتێکدا ئەو، زاواکەیان، لەگەڵیان بوو. ئەمە دەبوو کاتی خۆشی بێت. دوای ئەوەی جێی هێشتن، دەیانتوانی وەک ئەوانی تر ڕۆژوو بگرن (مەتتا ٩:١٤-١٥).
وادیارە سەرکردەکانی کەنیسەی سەرەتا ڕۆژوویان دەگرت کاتێک میسیۆنەر و پیرانیان هەڵدەبژارد (کردارەکان ١٣:٢٢-٢٣؛ ١٤:٢٣). ئەمە دەبوو کاتی گرنگی تایبەت بێت کە پەیوەست بێت بە نوێژەکان بۆ ڕێنمایی. لە ڕاستیدا نوێژ و ڕۆژوو پێکەوە دەڕۆن لە زۆربەی بەشەکانی پەیمانی نوێدا، و ئەم تێکەڵەیە کە زۆرێک لە مەسیحییەکان بە کتێبپیرۆزی دەزانن.
هیچ فێرکردنێک لەسەر ڕۆژوو لە هیچ کام لە نامەکاندا نییە، هەرچەندە پۆڵس ڕۆژووی گرت (٢ کۆرنسۆس ٦:٥). بەڵام، لە چوارچێوەی ئەم بەشەدا، ڕەنگە نەخواردنی ئەو بەهۆی سەختییەکانیەوە بووبێت کە لە گەشتە جیاوازەکانیدا ڕووبەڕووی بووەتەوە، نەک وەک کردارێکی تایبەتی پەرستن. هەروەها بە باشی تۆمار کراوە کە ڕاهێنانی ڕۆژوو لە کاتی کەنیسەی سەرەتایی مەسیحیدا باو بوو، بەزۆری لەگەڵ کاتی نوێژدا.
ئەی ئەمڕۆ چی؟
لە نەبوونی ڕێنمایی تایبەت لە نامەکاندا، کە ڕۆژوو بکاتە بەشێک لە پەرستنی مەسیحیی ڕێکوپێک، وادیارە باشتر وایە ڕۆحێکی خۆبەزلنەزانینی هەمیشەیی، نەک دوورکەوتنەوەی کاتی لە خواردن، بە ڕاستتر بزانین بۆ ناوکی فێرکردنی نێردراوان. ئەمە ڕەنگە هەندێک جار نەخواردنی لەخۆبگرێت، چونکە توندیی ئەزموونەکە خواردن ناپێویست یان مەحاڵ دەکات. ئەگەر کاتی ڕۆژوو بۆ ئەوە بەکاربهێنرێت کە نوێژێکی چڕتر و تەرکیزکراوتر بکات، بۆ ئەزموونکردنی هەستێکی تیژتری شکستی ڕۆحی، خۆبەزلنەزانینی ڕاستەقینە و باوەڕێکی نوێ، بێگومان بەنرخ دەبێت. کاتێک پۆڵس باس لە «لێدان» یان ڕاهێنانی جەستەی دەکات بۆ ئەوەی بیخاتە ژێر دەسەڵات (١ کۆرنسۆس ٩:٢٧) ڕەنگە ڕۆژووی لەبەرچاو گرتبێت، وەک یەکێک لە لایەنەکانی خۆبەزلنەزانین کە ڕێگری لێدەکرد لەوەی لە خزمەتی مەسیحیدا بێبەش بێت.
ڕەنگە مەسیحییەکان لە وڵاتانی ڕۆژئاوای دەوڵەمەنددا ئەمڕۆ پێویستە خواردنی زیادە بەوە بزانن کە چییە، گوناهی چڵێسی، و خواردنی خۆیان مامناوەند بکەن بۆ ئەوەی زیاتر لەگەڵ شێوازێکی ژیانی سادەدا بگونجێت. میسیۆنەرەکان زۆر جار مەسیحییەکانی جیهانی سێیەم دەبینن کە ڕۆژوو دەگرن، نەک لەبەر ئەوەی ڕاهێنانێکی ڕۆحییە، بەڵکو لەبەر ئەوەی ئەم باوەڕدارانە ناتوانن خواردن بکڕن. لەم بارودۆخانەدا ڕۆژوو واتایەکی نوێ وەردەگرێت.
ڕەنگە وای لێبکات ئێمە لە وڵاتانی ڕۆژئاوا دوو جار بیر بکەینەوە پێش ئەوەی ددانەکانمان لە ستێکێکی گەورە بچەقێنین، کاتێک نیوەی قەبارەکە بەس دەبێت، و یەک چارەکی قەبارەکەش گونجاوە! ئەم جۆرە بیرکردنەوەیە دەبێت واتای زیاتر بە ڕۆژووەکەمان بدات، و نوێژەکانمان بۆ جیهانی پەروەردگار و ملیارەها کەسی پێویست بەهێزتر بکات. خۆبەزلنەزانینی هەمیشەیی کە ڕۆژووی بۆ مەبەستی تایبەت لەخۆدەگرێت دەبێت بەنرخ بێت، ئەگەر دەرئەنجامەکانی خۆبەزلنەزانین، تێگەیشتنی ڕۆحی و نێوەندگیریی چڕتر بێت.
تێبینی کۆتایی دوو ئاماژەی تر هەن بۆ ڕۆژوو لە ژیانی پۆڵسدا (کردارەکان ١٠:٣٠؛ ١ کۆرنسۆس ٧:٥)، بەڵام بەڵگەی دەقەکان دژی ئەوەن کە ئەوان بەشێک بن لە دەستنووسە ڕەسەنەکان، و زۆرێک لە وەرگێڕانەکان ئەوانیان لەخۆناگرن. هەروەها گومان هەیە لەسەر هەموو ئایەتەکانی مەتتا ١٧:٢١ و مەرقۆس ٩:٢٩، کە لە هەندێک دەستنووسی سەرەتاییدا نادۆزرێنەوە.
