هەندێک وانە کە خانمانی بەتەمەن فێرمان دەکەن
خانمانی بەتەمەن، بەتایبەتی لە ئینجیلدا، بەگشتی دایک یان بێوەژنن و دەبێت بەو شێوەیە مامەڵەیان لەگەڵ بکرێت بەپێی 1 تیمۆساوس. ئەوان بەرپرسیارێتییەکی تایبەتیان هەیە کە پیاو هەرگیز ناتوانێت بە باشی جێبەجێی بکات. بە تیتۆس گوترا: «ئەو شتانە بڵێ کە بۆ فێرکردنی دروست گونجاون... ژنانی بەتەمەن... لە ڕەفتاردا ڕێزدار بن، ناوزڕێنەر نەبن، زۆر شەراب نەخۆنەوە، فێرکەری شتی باش بن – کە ئامۆژگاری ژنانی گەنج بکەن کە مێردەکانیان خۆش بوێت، منداڵەکانیان خۆش بوێت، ژیر بن، پاک بن، ماڵدار بن، باش بن، گوێڕایەڵی مێردەکانیان بن، بۆ ئەوەی وشەی خودا گڵاو نەکرێت» (تیتۆس 2:1،3-5 NKJV).
سەرنجڕاکێشە، وشەکانی یۆنانی بۆ «مامۆستایان» یان «ئامۆژگاری کردن»، کە پۆڵسی نێردراو بەکاری هێنا کاتێک بۆ تیتۆسی نووسی، وشەی زۆر تایبەتن و لە هیچ شوێنێکی تردا بەکار نەهێنراون. ئەم ئایەتانە هەرگیز ناتوانرێت بە شێوەیەکی ڕاست بەکار بهێنرێن بۆ ڕەتکردنەوەی ئەو فێرکردنەی کە لەلایەن هەمان نێردراوەوە لە 1 تیمۆساوس 2:12 دراوە، کە تێیدا بە ژنان دەگوترێت کە ڕۆڵی گشتی فێرکردن یان دەسەڵاتداری بەسەر پیاواندا وەرنەگرن. بێگومان، هەندێک ژن زۆر تواناترن لە زۆر پیاو، بەڵام گوێگرتن لە وشەی خودا گرنگترە لە شوێنکەوتنی لۆژیکی مرۆڤ. باشترین ڕێگەی کتێبی پیرۆز کە ژنانی بەتەمەن دەتوانن ژنانی گەنج فێر بکەن، بە نموونەی خوداپەرستی و فێرکردن و ڕاوێژکاری بێدەنگ، یارمەتیدەر، خۆشەویست، گرنگیدەر و کەسییە. بەپێی ئەم نووسینانە، ڕاوێژکارێکی بەتەمەنی خوداپەرست زۆر زیاتر یارمەتیدەر دەبێت بۆ ژنێکی گەنج وەک وانەبێژێکی بەتوانا یان نووسەرێکی لێهاتوو. با سەیری هەندێک نموونەی ژنانی بەتەمەن لە کتێبی پیرۆزدا بکەین.
سارا
لە کاتێکدا سارا یەکەم ژن نییە کە کتێبی پیرۆز باسی دەکات، بەڵام یەکەم ژنە کە ژیانی خێزانییەکەی پێمان دەناسێنرێت. هەروەها تاکە ژنە کە تەمەنی لە کاتی مردنیدا – 127 ساڵ – پێمان گوتراوە. بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە ئەوەی لەبارەیەوە تۆمار کراوە نیوەی دووەمی ژیانی دەگرێتەوە، و بە لەبەرچاوگرتنی هەموو ئەو وردەکارییانەی کە لەبارەی ساڵانی وەک ژنێکی بەتەمەن پێمان دراوە، ڕەنگە ئەو نموونەی دیاری ژنێکی بەتەمەنی خوداپەرست بێت لە ماوەیەکی کاتیدا کە کتێبی پیرۆز پێشکەشمان دەکات. لە کاتێکدا هەوراز و نشێوی لە ژیانیدا هەبوو، خودا وەک نموونەی ژنێکی خوداپەرست لە شەش ئایەتی یەکەمی 1 پەترۆس 3 ئاماژەی پێدەکات. لەوێ پێمان دەگوترێت کە ئەو گوێڕایەڵی مێردەکەی بوو و ڕۆحێکی نەرم و بێدەنگی هەبوو، کە لەبەرچاوی خودا بەنرخ بوو. بەم شێوەیە خودا جوانی ناوەوەی ئەو دەستنیشان دەکات بە پێچەوانەی جوانی دەرەوە، کە دەتوانرێت دروست بکرێت و لەبەر بکرێت.
لە سەرەتای 12دا دەبینین ئەبرام (کە دواتر خودا ناوی گۆڕی بۆ ئیبراهیم) ستایشی سارا دەکات لەسەر جوانییەکەی. میسرییەکان، کاتێک «بینییان کە زۆر جوان بوو» (ئایەتی 14)، ستایشیان کرد لای فیرعەون، کە دواتر بردییە ماڵەکەی. سارا لەو کاتەدا لانیکەم 65 ساڵ بوو. ئەو ئامادە بوو خۆی قوربانی بکات بۆ سەلامەتی مێردەکەی کاتێک، ئەگەر ئەبرام وەک مەسیح بوایە، دەبوو خۆی قوربانی بکردایە بۆ ئەو. ئەم ئامادەییەی بۆ قوربانیکردنی خۆی بۆ مێردەکەی دووبارە لە سەرەتای 20دا دەبینرێت کاتێک سارا لە تەمەنی 89 یان 90 ساڵیدا چاوەڕێی ئەو کوڕە بوو کە خودا بە ئیبراهیم و ئەو بەڵێنی دابوو.
پەندەکان بە گۆرانییەک لەبارەی ژنی نموونەیی کۆتایی دێت، کە وردەکاری زۆرمان لەبارەی ژیان و کارەکەی پێدەدات. لە ئایەتە سەرەتاییەکانی گۆرانییەکەدا دەخوێنینەوە: «دڵی مێردەکەی بە سەلامەتی متمانەی پێدەکات؛ بۆیە هیچ کەمییەکی دەستکەوتی نابێت. ئەو هەموو ڕۆژانی ژیانی چاکەی لەگەڵ دەکات نەک خراپە» (ئایەتەکانی 11-12). دواتر، دوای وەسفکردنی ژیانی پڕ لە ماندووبوونی کە بە باشی گرنگی بە ماڵ دەدات و تەنانەت زیاتریش، دەخوێنینەوە: «مێردەکەی لە دەروازەکاندا ناسراوە، کاتێک لەنێو پیرانی خاکەکەدا دادەنیشێت» (ئایەتی 23). لە ژیانی ئیبراهیم و سارادا، دەبینین ئیبراهیم لە گشتیدا کار دەکات و سارا گرنگی پێدەدات و زۆر پشتگیری دەکات. ئەو لە خێمەکەدا بوو، لە دەرگای خێمەکە گوێی دەگرت، گرنگی بە هەموو ئەوە دەدا کە میوانە خوداییەکە دەیگوت. سارا زۆر ماندوو بوو بۆ ئەوەی ژەمێکی فێنککەرەوە بۆ ئەم میوانە و دوو فریشتەی یاوەرەکەی ئامادە بکات.
دووبارە و سێبارە ئارەزووی توندی سارا بۆ کوڕێک دەبینین. لە سەرەتادا ئەمە وای لێکردبوو کە ئەوە بکات کە وادیارە تا ڕادەیەک باو بووە، لەوەی کە لە شوێنەکانی تری سەرەتادا دەخوێنینەوە، بەڵام لە ڕاستیدا باوەڕ بە خودا نەبوو. ئایا ئێمەش هەندێک جار هەوڵ نادەین یارمەتی خودا بدەین، وەک بڵێی، لەبری ئەوەی بە سەبرەوە چاوەڕێی بکەین کە ئەو شتەکان لە کاتی گونجاوی خۆیدا ڕێکبخات؟ ئەنجامەکەی کێشە بوو لە خێزانەکەدا. بەڵام خودا لەگەڵیدا بوو و بە ئیبراهیمی گوت کە سارا کوڕێکی بۆ دەبێت. عیبرانییەکان 11:11 ئەمە دەگرێتەوە، باسی باوەڕی سارا دەکات و پێمان دەڵێت: «ئەو بەڵێندەرەکەی بە دڵسۆز زانی.» جوانە کە خودا باوەڕی ئەو (و هەروەها باوەڕی ژنانی تری ئەم بەشە) دەستنیشان دەکات و ستایشی دەکات. ڕۆما 4:19 باسی «مردنی منداڵدانی سارا» دەکات و هەروەها ناتوانایی ئیبراهیم خۆی بۆ باوکایەتی منداڵ. چاوەڕوانییەکی پڕ لە خۆشی سارا لە سەرەتای 18:12 و دواتر خۆشییەکەی لە وەرگرتنی ئیسحاقدا دەبینین. لە کۆتاییدا، دەبینین خودا لە سەرەتای 21دا بە ئیبراهیم دەڵێت کە گوێ لە دەنگی سارا بگرێت. ئیسماعیل ئەو کوڕە نەبوو کە خودا ویستبووی بیداتە ئەو ژن و مێردە. گالاتییەکان 4 لەسەر ئەم ڕووداوە بنیات دەنێت بۆ ئەوەی وانەی ڕۆحی فێرمان بکات کە لە بابەتەکانی باوەڕی کەسی و ژیانی خێزانی خوداپەرستی تێدەپەڕێت کە بە جوانی لە چیرۆکی سارا و مێردەکەی ئیبراهیمدا پێشکەش کراون.
ئەلیزابێت
ئەلیزابێت وەک «کچی هارون» دەناسێنرێت، خێزانێکی کاهینی. هەروەها پێمان دەگوترێت کە ئەو و مێردەکەی زەکەریا «لەبەرچاوی خودا ڕاستودروست بوون، بە بێ کەموکوڕی لە هەموو فەرمان و ڕێساکانی خودا دەڕۆیشتن.» بەڵام بەداخەوە، «هیچ منداڵێکیان نەبوو، چونکە ئەلیزابێت نەزۆک بوو، و هەردووکیان زۆر بەتەمەن بوون» (لۆقا 1:5-7). چ ستایشێکی خۆش لەلایەک، بەڵام چ خەمێکی گەورە لەلایەکی ترەوە! لە بەشەکانی دواتردا دەبینین ئەلیزابێت وەک خزمێکی مریەم، کچە گەنجەکە کە دەبوو ببێتە دایکی عیسا، باسی لێوە دەکرێت.
فریشتە گابریێل بۆ مێردەکەی زەکەریا دەرکەوت کاتێک ئەو ئەرکی کاهینی خۆی جێبەجێ دەکرد کە بریتی بوو لە سووتاندنی بخوور لە پەرستگادا. گابریێل پێی گوت کە نوێژەکانی بیستراون و ژنەکەی ئەلیزابێت کوڕێکی بۆ دەبێت کە دەبێت ناوی لێبنێن یۆحەننا – ئێمە بەگشتی ئەم کوڕە بە یۆحەننای لەئاوباپتایزکەر ناوی دەبەین. فریشتەکە هەروەها پێی گوت کە مەبەستی یۆحەننا لە ژیاندا چی دەبێت. کاتێک کاتی خزمەتەکەی تەواو بوو، زەکەریا گەڕایەوە ماڵەوە، و زۆری پێنەچوو ئەلیزابێت بە کوڕە بەڵێندراوەکە دووگیان بوو. ئەو بە شێوەیەکی سادە بۆ ماوەی پێنج مانگ لە چاوی گشتی دوورکەوتەوە، دڵخۆش بوو بەوەی کە خودا بۆی کردبوو.
لە مانگی شەشەمی دووگیانییەکەیدا، خزمە گەنجەکەی مریەم هات بۆ سەردانی. ئەو پەلەی بوو، چونکە گابریێل پێی گوتبوو کە ئەو دەبێتە دایکی پاکیزەی عیسا و ئەلیزابێتیش دووگیانە. کاتێک مریەم سڵاوی لێکرد، «منداڵەکە لە سکی ئەودا بازیدا؛ و ئەلیزابێت پڕ بوو لە ڕۆحی پیرۆز. پاشان بە دەنگێکی بەرز قسەی کرد و گوتی: «پیرۆز بیت لەنێو ژناندا، و پیرۆز بێت بەری سکت! بەڵام بۆچی ئەمە بە من دراوە، کە دایکی خوداوەندەکەم بێت بۆ لام؟ چونکە بەڕاستی، هەر کە دەنگی سڵاوەکەت گەیشتە گوێم، منداڵەکە لە سکی مندا بازیدا لە خۆشی. پیرۆز بێت ئەو کەسەی باوەڕی هێنا، چونکە ئەو شتانەی کە لەلایەن خوداوەندەوە پێی گوتراون، بەدی دێن» (ئایەتەکانی 41-45). چ هاندانێک بوو ئەم ژنە بەتەمەنە خوداپەرستە بۆ ئەم کچە پاکیزە گەنجە کە دەبوو ڕووبەڕووی ڕیسوایی، تاقیکردنەوە و دڵتەنگی زۆری ژیانی ببێتەوە – شمشێرێک بە ڕۆحیدا دەچوو! (2:35). وەڵامی ڕۆحی جوانی مریەم لە لۆقا 1:46-55، کە زۆرجار پێی دەگوترێت «ماگنیفیکات»، بێگومان کەمێک لەو هاندانەش دەردەخات کە لە خزمە بەتەمەنەکەیەوە وەریگرت کە بۆ ماوەی سێ مانگ لەگەڵیدا مایەوە.
لە کاتی خۆیدا ئەلیزابێت کوڕێکی بوو. دراوسێ و خزمەکان هاتن و لەگەڵیدا دڵخۆش بوون. لە ڕۆژی هەشتەمدا کاتێک منداڵەکە خەتەنە کرا و خێرخوازەکان ویستیان ناوی لێبنێن بە ناوی باوکییەوە، ئەلیزابێت پێی گوتن: «نەخێر، ناوی لێدەنرێت یۆحەننا» (ئایەتی 60). ئەمە ئەو ناوە بوو کە فریشتەکە بە زەکەریا گوتبوو کە دەبێت ناوی لێبنرێت. خەڵکەکە ناڕەزاییان دەربڕی، بەڵام ئەلیزابێت سوور بوو لەسەر قسەکەی، و زەکەریا، کاتێک پرسیاری لێکرا، ئەمەی پشتڕاست کردەوە. چەند باشە کاتێک پیرۆزانی بەتەمەن ڕێگە نادەن خۆیان لەلایەن هاوڕێ یان خزمەکانەوە قایل بکرێن بۆ دەستبەرداربوون یان هەوڵدان بۆ گۆڕینی ڕێنماییە ڕوونەکانی خودا کە لە وشەکەیدا پێیداوین.
ئانا
تەنها سێ ئایەت لە ئینجیلی لۆقا (2:36-38) تەرخان کراون بۆ ئەم ژنە «زۆر بەتەمەنە» لە هۆزی ئاشێر. ژیانی بێگومان سەخت بووە: بۆ ماوەی حەوت ساڵ هاوسەرگیری کردووە و پاشان بۆ 84 ساڵی داهاتوو بێوەژن بووە، یان بێوەژنێکی 84 ساڵان بووە، بەپێی ئەوەی چۆن دەبێت وشە نهێنییەکانی دەقەکە تێبگەین. ئەو «لە پەرستگا دوورنەکەوتەوە، بەڵکو بە ڕۆژ و شەو بە ڕۆژووگرتن و نوێژ خزمەتی خودای دەکرد.» چ پیشەیەکی نایاب بۆ پیرۆزێکی بەتەمەن! منداڵە عیسا 40 ڕۆژ دوای لەدایکبوونی، لە ڕۆژی پاکبوونەوەی دایکی، هێنرایە پەرستگا بۆ ئەوەی پێشکەش بە خوداوەند بکرێت (بڕوانە دەرچوون 13:13-15). لەو ساتەدا، ئانا هاتە ژوورەوە و «سوپاسی خوداوەندی کرد، و باسی ئەوی بۆ هەموو ئەوانە کرد کە چاوەڕێی ڕزگاری بوون لە ئۆرشەلیم.»
چ بازنەیەکی ناسیاوی ئەم خانمە بەتەمەنە خۆشەویستە هەبوو! لەم کەسانە خودا لە ڕێگەی پێغەمبەر مەلەخییەوە قسەی کردبوو: «ئەوسا ئەوانەی لە یەزدان دەترسان قسەیان لەگەڵ یەکتر دەکرد، یەزدانیش گوێی لێدەگرت و دەیبیستن؛ بۆیە کتێبێکی یادگاری لەبەردەمی ئەودا نووسرا بۆ ئەوانەی لە یەزدان دەترسان و لەسەر ناوی ئەو بیر دەکەنەوە. «ئەوان هی من دەبن،» یەزدانی سوپاسالار دەفەرموێت، «لەو ڕۆژەی کە ئەوان دەکەمە گەوهەرەکانی خۆم»» (مەلەخی 3:16-17). چەند باشە کاتێک خانمانی بەتەمەنی خوداپەرست هاوڕێی وایان هەیە، کە دەتوانن چێژ لە هاوڕێیەتی وەرگرن لە قسەکردن لەبارەی ڕزگارکەر!
لۆیس
لۆیس لە دوایین نامەی پۆڵس بۆ کوڕەکەی لە باوەڕدا، تیمۆساوس، باس کراوە. ئەو باسی باوەڕی ڕاستەقینەی تیمۆساوسی کرد «کە سەرەتا لە داپیرەت لۆیس و دایکت یونیسدا نیشتەجێ بوو» (2 تیمۆساوس 1:5). دایکی تیمۆساوس لە کرداری نێردراوان 16:1دا بە «ژنێکی جوولەکە کە باوەڕی هێنابوو» ناودەبرێت، لە کاتێکدا باوکی یۆنانی بوو، بە ڕوونی بێباوەڕ بوو. دەبێت لەبیرمان بێت کە لە سەردەمی کتێبی پیرۆزدا هاوسەرگیرییەکان زۆرجار لەلایەن دایک و باوکانەوە ڕێکدەخران، و گەنجان، بەتایبەتی کچان، کەم بژاردەیان لەم بابەتەدا هەبوو.
پۆڵس هانی تیمۆساوسی دا کە «لەو شتانەدا بەردەوام بێت کە فێربوویت و دڵنیا بوویت لێیان، بە زانینی ئەوەی کە لە کێوە فێربوویت» (3:14). ئەم شتانە ڕەنگە ئەو شتانە بووبن کە ئەم گەنجە لە خودی نێردراوەکەوە فێربووبێت. بەڵام، پۆڵس بەردەوام بوو لە یادخستنەوەی تیمۆساوس «کە لە منداڵییەوە کتێبی پیرۆزت زانیوە، کە دەتوانن ژیرت بکەن بۆ ڕزگاری لە ڕێگەی باوەڕەوە کە لە مەسیح عیسادایە» (ئایەتی 15). بێگومان، دایکی و داپیرە خوداپەرستەکەی لە سەرەتای منداڵییەوە وشەی خودایان فێری تیمۆساوسی بچووک کردبوو. ئەمە ئامادەی کردبوو بۆ ئەوەی خوداوەند عیسا وەک ڕزگارکەری خۆی قبوڵ بکات کاتێک پۆڵس هاتە شارۆچکەکەی بۆ بانگەشەکردنی مەسیح. داپیران زۆرجار ڕۆڵێکی هاوشێوەی گرنگ لەگەڵ نەوەکانیاندا دەگێڕن ئەمڕۆ، چیرۆکی کتێبی پیرۆزیان بۆ دەگێڕنەوە، وشەی خودایان فێر دەکەن، و دەیانخەنە سەر ڕێگەی ڕزگارکەر کە کتێبی پیرۆز باسی دەکات.
ئەوانی تر
کتێبی پیرۆز باسی خانمانی بەتەمەنی تریش دەکات، و ئەو ڕۆڵەی کە لە ژیانی ئەوانی تردا گێڕاویانە. ### میریەم، خوشکە گەورەکەی موسا، کە لە دەرچوون 15:20-21دا ژنانی ئیسرائیلی لە ستایشکردنی خودا ڕابەرایەتی کرد دوای ئەوەی بە سەرکەوتوویی بە دەریای سووردا پەڕینەوە و شایەتی لەناوبردنی سوپای میسری بوون کە دوایان کەوتبوو. دواتر، لە ژمارەکان 12دا، ئەو و هارون سکاڵایان لە دژی برا بچووکەکەیان موسا کرد. لە ئەنجامدا، ئەو تووشی گولی بوو و دەبوو بۆ ماوەی هەفتەیەک لە دەرەوەی کەمپەکە بمێنێتەوە پێش ئەوەی دووبارە وەربگیرێتەوە. لە میخا 6:4دا خودا باسی ئەوەی کرد کە ئیسرائیلی لە میسر، ماڵی کۆیلایەتی، دەرهێناوە، و گوتی: «من موسا، هارون، و میریەمم لەپێش ئێوە نارد.» میریەم بۆ سەرکردایەتییەکەی ناسینەوەی پێدراوە. بەڵام، هەرچەندە ئەو لە براکانی گەورەتر بوو، خودا موسای وەک سەرکردە و هارونی وەک کاهینی گەورە هەڵبژارد – نەک میریەم.
نەعۆمی، کە لە ساڵانی گەنجیدا لەگەڵ مێردەکەی ئەلیمەلەک و کوڕەکانیان مەحلۆن و کیلیۆن چووبووە مۆئاب بۆ هەڵاتن لە برسێتی لە ئیسرائیل، بینی هەموویان لەو خاکە دوژمنکارەدا مردن. دواتر، کاتێک بیستی لەبارەی چاکەی خودا بۆ گەلەکەی لە پێدانی نان بۆ خواردن، بڕیاری دا بگەڕێتەوە بۆ بەیتلەحم. گرنگە کاتێک هەڵەمان لە ژیاندا کردووە، بە کزییەوە تۆبە بکەین و دووبارە بگەڕێینەوە لای خوداوەند. لە تاڵی و خەمەکەیدا بە بووکەکانی، کە ئەوانیش بێوەژن بوون، گوت بگەڕێنەوە بۆ مۆئاب و لەوێ مێرد بدۆزنەوە – بێگومان ئامۆژگارییەکی خراپ بوو.
ئۆرپا گەڕایەوە لای گەلەکەی و خوداوەندەکانی، بەڵام ڕوت ڕەتی کردەوە نەعۆمی جێبهێڵێت. ئەو ڕاکێشرابوو بۆ خودای ڕاستەقینە، ڕەنگە لە ڕێگەی ژیان و شایەتی دایکی مێردەکەیەوە لەبارەی ئەوەوە. لە بەیتلەحم هەردوو بێوەژنەکە شوێنێکی سادەیان گرت. ڕوت بوو بە گەنمدۆش، و کاتێک هات کە نەعۆمی بەتەمەن هانی ڕوتی دا و یارمەتی دا بە ئامۆژگاری باشتر. لە ڕوت 4دا نەعۆمی وەک داپیرەیەکی دڵخۆش دەبینین، یارمەتی دەدات لە گرنگیدان بە کوڕە بچووکەکەی ڕوت و بوعاز، عۆبێد، و شایەتییەک بوو بۆ ژنانی دراوسێ لە دەوروبەردا. بێگومان زۆر شوێن هەیە بۆ داپیرانی یارمەتیدەر و خوداپەرست بۆ ئەوەی ببنە بەرەکەت لە ژیانی منداڵ و نەوەکانیاندا.
### بەتشیبا، دایکی سولەیمان هەبوو. چیرۆکەکەی لە 2 ساموێل 11–12 و 1 پاشایان 1–2 دەخوێنینەوە. ئەو نەوەی ئەحیتۆفەل بوو، ڕاوێژکارە دڵسۆزەکەی داود بۆ ماوەیەکی زۆر. مێردی گەنجێتییەکەی ئۆریای حیتی بوو، بیانییەک، بەڵام یەکێک بوو لە پیاوە بەهێزەکانی داود (2 ساموێل 23:8،39). ئەو لە سەرەتای ژیانیدا زۆر خەمی بینی. چی دەبوو بیری لێبکردایەتەوە کاتێک پاشا داود بانگی کرد بۆ کۆشکەکەی نزیک و بە گوناهەوە بۆ خۆی گرتی. زۆری پێنەچوو بینی خۆی دووگیانە. پاشان دواتر بێگومان بیستی کە پاشا مێردەکەی بانگ کردووەتەوە ماڵەوە. بەڵام، لە دڵسۆزییەکەیدا بۆ پاشاکەی و هاوسەربازەکانی کە لە گۆڕەپانی جەنگدا سەختییان دەبینی، نەگەڕایەوە ماڵەوە بۆ لای، بەڵکو لە نزیک دەرگای کۆشکەکە لەگەڵ باقی خزمەتکارەکانی داود خەوت. ئەمە دوو شەو لەسەریەک ڕوویدا. شتێکی تر کە بیستی ئەوە بوو کە ئەو بە مردنێکی قارەمانانە مردبوو لە نزیک دیواری شارێکدا کە سوپا گەمارۆی دابوو. زۆری پێنەچوو گوازرایەوە بۆ حەرەمی پاشا داود و لە کاتی خۆیدا کوڕێکی بچووکی بوو. منداڵەکەی نەخۆش کەوت و، سەرەڕای نوێژەکانی ئەو و داود، مرد.
لە کاتی خۆیدا خوداوەند کوڕێکی تری پێدا، سولەیمان. خوداوەند چەندین وەرگێڕانی تایبەتی لەبارەیەوە دابوو، هەڵیبژاردبوو کە ببێتە جێنشینی داود و پەرستگا بنیات بنێت. بۆیە، دەتوانین وێنا بکەین کە بەتشیبا چەند نیگەران بوو کاتێک بیستی کە یەکێک لە کوڕە گەورەکانی داود، ئەدۆنیا، پیلانی لەگەڵ هەندێک لە سەرکردەکانی ئیسرائیلدا داناوە بۆ ئەوەی تەختی پاشایەتی بگرێتە دەست دوای مردنی داود. لە ڕاستیدا، ئەوان پێشتر ئاهەنگیان دەگێڕا لە کاتێکدا داود هێشتا لە ژیاندا بوو – و داود ئاگاداری ئەوە نەبوو کە چی ڕوودەدات! ئایا ویستی خوداوەند پووچەڵ دەکرایەوە و کوڕەکەی سولەیمان، کە خوداوەند خۆشی دەویست و ئەو بۆی پەروەردە کردبوو، وەک خائینێکی ئەگەری لەسێدارە دەدرا؟ ئەو کوڕەکەی خۆش دەویست، ئەو بەڵێنی داود و هەڵبژاردنی خوداوەندی بۆ کوڕەکەی بۆ فەرمانڕەوایەتی بەرز نرخاند. بۆیە ئەو متمانەی بە پێغەمبەر ناتان کرد، و پێکەوە چوون بۆ لای پاشا نەخۆشەکە. ئەو پشتڕاستی کردەوە کە سولەیمان دەبێت فەرمانڕەوایەتی بکات و فەرمانی دا کە ئەم کوڕە دەبێت دەستبەجێ وەک پاشا دەستنیشان بکرێت، لە کاتێکدا ئەو، پاشا داود، هێشتا لە ژیاندا بوو. ئەمە بە تووڕەیی یان خەمێکی گەورەی ئەدۆنیا و ئەوانەی لەگەڵیدا ئاهەنگیان دەگێڕا ئەنجامدرا. کردەوەکەی بەتشیبا یارمەتی دا بۆ بەدیهێنانی مەبەستەکانی خودا سەبارەت بە سولەیمان، جۆرێک لە خوداوەند عیسا کە زۆری پێنەچێت مەبەستی خودا بەدی دەهێنێت کە ئەو، ئەوەی جارێک ڕەتکرایەوە و لە خاچ درا، دەبێت بە ڕاستودروستی بەسەر هەموو زەویدا فەرمانڕەوایەتی بکات. ئۆه، با هەموومان، نەک تەنها خانمانی بەتەمەن، ئارەزووی بینینی مەبەستەکانی خودا بەدیهاتوو بکەین و بۆ ئەو مەبەستە کار بکەین!
### شاژنی دایکی بەتەمەن، ڕەنگە ژنێکی نەبووخەدنەسەر، بەشێک نەبوو لە ئاهەنگی سەرخۆشی بەلشاسەر لە دانیال 5دا، بەڵام کاتێک هات کە سەرلێشێواوی و ترس باڵی کێشابوو. هیچ کەسێک نەیدەتوانی واتای ئەو وشانە لێکبداتەوە یان ڕوونی بکاتەوە کە بە دەستێک لەسەر دیوارەکە نووسرابوون. ئەو دانیالی بیرهێنایەوە، بەرز نرخاندنی بۆ ئەو و ڕۆح و ژیری نایابی، و پێشنیاری کرد کە بانگی بکەن. بە هەمان شێوە، هەموومان دەبێت هەمیشە ئامادە بین بۆ شایەتیدان لەبارەی خوداوەند عیسامان، بۆ ئەوەی بەرز نرخاندنی خۆمان بۆ ئەو بەو کەسانە بڵێین کە پەیوەندیمان لەگەڵیاندا هەیە. ئەو وەڵامی نایابە بۆ هەموو پێویستییەکی دڵی مرۆڤ!
هۆشدارییەک
هەموو ژنێکی بەتەمەن لە کتێبی پیرۆزدا نموونەیەکی باش نییە؛ خراپیش هەن. پاشا ئاسای خوداپەرست لە یەهودا لە 1 پاشایان 15:13دا بە بوێری داپیرەی خۆی ### مەعکەهی لە پۆستی شاژنی دایک لابرد و بتەکەی کە دروستی کردبوو بڕی و سووتاندی. ### عەتالیا، بێوەژنی پاشا یۆرامی خراپەکاری یەهودا و دایکی کوڕەکەی ئەحازیا، کاتێک ئەحازیا کوژرا، هەوڵی دا هەموو کوڕە بچووکەکانی بکوژێت و خۆی بکاتە شاژن (2 پاشایان 11). تەنها یۆئاشی تەمەن یەک ساڵ لەلایەن پوورەکەی یەهۆشەبا ڕزگار کرا و لەلایەن ئەو و مێردەکەی یەهۆیادای کاهینەوە لە پەرستگادا بۆ ماوەی شەش ساڵ پەروەردە کرا لە کاتێکدا عەتالیا فەرمانڕەوایەتی دەکرد. ئەو کۆتاییە شایستەکەی خۆی بینی لە کودەتایەکدا کە لەلایەن یەهۆیادا و لێڤییەکانەوە سەرکردایەتی کرا کاتێک یۆئاش وەک پاشا تاجداری کرا و دەستنیشان کرا. ### ئیزەبێل، شاژنی خراپەکار و بتپەرستی ئیسرائیل، مێردەکەی ئاحابی هاندا بۆ ئەوەی خراپە بکات (1 پاشایان 21:25)، و لە پەیمانی نوێدا وەک نموونەی خراپە ئاماژەی پێکراوە.
با خوداوەند یارمەتیمان بدات کە شوێن ڕێگەی ئەو ژنە خۆپەرستانە نەکەوین لەم ڕۆژگارەدا کە خەڵک زیاتر دەچنە ناو ئەو ڕۆڵانەی کە خودا بۆیان دانەناوە. زۆر شتی ئەرێنی هەن کە خانمانی بەتەمەن – هەموومان – دەتوانین بیکەین بۆ ئەوەی شکۆ بۆ خوداوەند بهێنین و بەرەکەت بۆ دڵەکان.
