مەسیح لە زەبورەکاندا ئازارەکان و شکۆمەندی
تێڕوانینێکی کورت لە دوو زەبور کە باسی ئەوی تێدایە
«لە موسا و هەموو پێغەمبەرانەوە دەستی پێکرد، هەموو شتەکانی دەربارەی خۆی لە هەموو نووسراوەکاندا بۆ ڕوون کردنەوە.» —لۆقا 24:27 KJV
زەبورەکان لە هەموو سەردەمەکاندا لە کاتی نووسینەوەیانەوە تا ئەمڕۆ، ئاسوودەییان بۆ گەلی خودا هێناوە. بۆ نموونە، وادیارە یۆنا، لە کاتێکدا لە سکی ماسییە گەورەکەدا بوو، بەشێک لە زەبوری 42ی گوتووەتەوە. جگە لە دۆزینەوەی دڵنەوایی و هاندان لە زەبورەکاندا، زۆر ڕێنمایی پراکتیکی و ڕەوشتی بۆ پیرۆزانی هەموو سەردەمێک هەیە. بەڵام، بۆ لێکدانەوەی دروستی زەبورەکان گرنگە بزانین کە ئەوان پێشبینین، چاوەڕوانی کاتێک دەکەن دوای ڕفاندنی کڵێسا بۆ ئاسمان – وێنای ئەزموونەکانی پاشماوەی داهاتووی جولەکەکان لەسەر زەوی لە کاتی تەنگانەدا («کاتی تەنگانەی یاقوب،» یەرمیا 30:7).
جگە لەوەش، بەپێی سروشتی پێشبینییان، هەندێک لە زەبورەکان مەسیحین. بە واتایەکی تر، ئەوان باسی ژیان، ئازارەکان، مردن، هەستانەوە و فەرمانڕەوایی داهاتووی مەسیح دەکەن. بەشێک لە شازدە زەبور لە پەیمانی نوێدا گوتراونەتەوە و بۆ مەسیح یان بۆ بارودۆخی ئەو بەکارهێنراون: 2، 8، 16، 18، 22، 40، 41، 45، 68، 69، 91، 97، 102، 109، 110 و 118. جگە لەمانە، ئەوانی تریش هەن، وەک زەبوری 72، کە وادیارە بە ڕوونی ئاماژە بە ئەو دەکەن. مەسیح دوای هەستانەوەی بە قوتابییەکانی گوت، «ئەمانە ئەو وشانەن کە من پێم گوتن، کاتێک هێشتا لەگەڵتان بووم، کە هەموو شتێک دەبێت بەدی بێت، کە لە یاسای موسا، و لە پێغەمبەران، و لە زەبورەکاندا، دەربارەی من نووسرابوون» (لۆقا 24:44). بە وشەکانی خۆی پێمان دەڵێت کە هەندێک لە زەبورەکان باسی ئەو دەکەن.
با بە کورتی سەیری زەبورەکانی 22 و 72 بکەین بۆ ئەوەی بزانین چی لە ئازارەکان و شکۆمەندییەکەی فێر دەبین.
زەبوری 22
ئای کاتژمێری پیرۆز! ئەو کاتژمێرە تەنیا لە هێزی تەنهایی کاتێک تەنیا کوڕی خودای باوک، وەک مرۆڤێک بۆ کەفارەتی گوناهباران، کۆتایی دێت – دیمەنێکی سەرسوڕهێنەر! پەروەردگاری شکۆمەندی لە خاچ درا! میری ژیان خوێنی ڕژا و مرد. —ج.گ. دێک؛ گۆرانییە ڕۆحییەکان #215
کاتێک بیر لەم زەبورە دەکەینەوە، تێدەگەین کە لەسەر زەوییەکی پیرۆزین. زۆربەی زەبورەکە ڕاستەوخۆ ئاراستەی خودا خۆیەتی؛ و کاتێک ئایەتی یەکەم بە مەتتا 27:46 و مەرقۆس 15:34 بەراورد دەکەین، تێدەگەین کە خودی مەسیح، کوڕی خودا، قسە دەکات. چ وشەی قووڵێک لێرە نووسراون.
ئازارەکانی
پێنج ئایەتی یەکەم ئازارەکانی ئەو لە دەستی خودا نیشان دەدەن، کاتێک مەسیح هاواری کرد، «خودای من، خودای من، بۆچی منت بەجێهێشتووە؟» (مەتتا 27:46). ناوی عیبری خودا لێرە ئیلە، کە بە واتای «بەهێزەکە» دێت. ئەمە ناوی ئەوە وەک ئەو کەسەی کە دەتوانێت هەموو ویستی خۆی بەدی بهێنێت. ئەو بەهێزەکەیە، کە هەموو شتێکی بۆ دەکرێت (مەرقۆس 14:36). بەڵام تەنیا یەک ڕێگا هەبوو بۆ لابردنی گوناه و گوناهەکانمان – بۆ مەسیح، پیرۆزەکە، کە جێگەی ئێمە بگرێتەوە و بەجێهێشتن و توڕەیی خودا بەرگە بگرێت.
سەیری جێناوی کەسی «من» بکە. مەسیحی پیرۆزمان کە «خودا لەسەر هەموو شتێکە» (ڕۆما 9:5 ESV) هەروەها بە ڕاستی «پیاوەکەی مەسیح یەسووعە» (1 تیمۆساوس 2:5 KJV). لێرەدا دەبینین کە وەک مرۆڤێک، ڕاستی باوەڕ و متمانەی ئەو بە خودای خۆی هەرگیز نەلەرزی – تەنانەت لەو کاتژمێرە ترسناکانەی تاریکیدا کاتێک ئەو کرا بە گوناه (2 کۆرنسۆس 5:21) و خودا، کە پیرۆزە، بەجێی هێشت. لەو کاتەدا کە لەوپەڕی توندڕەویدا بوو، لەوەی کە هیچ بوونەوەرێک ناتوانێت بیزانێت، ئەو هێشتا بە دڵسۆزییەوە بە خوداوە دەچەسپا وەک خودای خۆی. چ جیاوازییەکی گەورە لەو دەبینین کاتێک بەراورد دەکرێت بە هەموو ئەوانەی تر کە ئازاریان چەشتووە. ئەیوب پرسیاری لە ڕێگاکانی خودا لەگەڵ خۆی کرد و بە واتایەکی تر گوتی کە ئەو لە خودا ڕاستترە، وەک ئیلیهو ئاماژەی پێدا (ئەیوب 34:5،12، 35:2-3). بەڵام مەسیح بە تەواوی سروشتی خودای پاراست: «تۆ پیرۆزیت، تۆ کە لەناو ستایشەکانی ئیسرائیلدا نیشتەجێیت» (زەبوری 22:3). چۆن ئەم قووڵاییە نەزانراوەی ئازار تەنیا گەورەیی و تەواوی ڕەوشتی ئەو کەسە دەردەخات کە بۆ ئێمە ئازاری چەشتووە!
لە ئایەتەکانی 4-5دا مەسیح، وەک بڵێی، سەیری هەموو مێژووی پەیمانی کۆن دەکات و دەبینێت کە خەڵک هاوار بۆ خودا دەکەن و لە ڕۆژانی موسا، دادوەرەکان، ساموێل، داود و ئەوانی تردا ڕزگار دەکرێن. بەڵام، ئەگەر بڕیار بوو ڕزگاربوونێک بۆ ئێمە لە قووڵایی گوناه و شەرمەزاریدا هەبێت کە تێیدا بووین، ئەوا هیچ ڕزگاربوونێک بۆ مەسیحی پیرۆزمان لە ئازار و مردنی ئەو نەدەبوو تا هەموو شتێک بەدی نەهاتبا. بە زمانی پەیمانی کۆن، قوربانییەکە دەبێت بە تەواوی بە ئاگر بسووتێنرێت. بەڵام مەسیح هەموو ئاگرەکەی خواردەوە، هەموو حوکمەکانی خودای بەتاڵ کردەوە. ئەو هەموو شتێکی داوە هەمووشتێک، ئەو تەواوی کردووە هەمووشتێک، و بە ڕاستی هی ئەوە هەموو شکۆمەندییەکە!
دواتر، دەربارەی ئازارەکانی مەسیح لە دەستی پیاوانی خراپەکار دەخوێنینەوە (ئایەتەکانی 6-18). لەمەشدا تەواوی مرۆڤایەتی مەسیح دەبینین. تەنیا ئەو دەیتوانی بڵێت، «تۆ خودای منیت لە سکی دایکمەوە» (ئایەتی 10، سەیری لۆقا 1:35 بکە). وەک داود هەموومان لە گوناهدا دووگیان بووین و لە ناڕەواییدا شێوەمان وەرگرتووە [هێنراوینەتە دەرەوە] (زەبوری 51:5، 58:3)، وەک گوناهبارێک لەم جیهانەدا لەدایک بووین و پێویستمان بە ئاشتکردنەوە بوو لەگەڵ خودا. بەڵام ئەو، پیاوە بێ گوناه و پیرۆزەکە، تەنانەت لە سکی دایکیشیەوە لە پەیوەندیدا بوو لەگەڵ خودا.
ئینجا جۆرێک لە پوختەی ئەوەمان هەیە کە مەسیح لە ئازارە جۆراوجۆرەکانی لەسەر خاچ ڕووبەڕووی بووەوە (زەبوری 22:19-21). شمشێرەکە باسی ئەوە دەکات کە ڕاستەوخۆ لە دەستی خوداوە هات لەو کاتژمێرە تاریکانەدا، وەک لە زەکەریا 13:7. سەگەکە باسی ئەو کەسانە دەکات کە سووکایەتییان پێکرد، گاڵتەیان پێکرد و لە خاچیان دا (بەتایبەتی بۆ غەیرە جولەکەکان بەکاردێت چونکە گاورەکانی بەشان لە زەبوری 22:13 ئاماژە بە سەرکردە جولەکەکان دەکەن). شێرەکە باسی هێزی شەیتان دەکات کە دژی ئەو بوو. لەوێ، لەسەر خاچەکە هەموو شتێکی ڕووبەڕووی بووەوە و سەرکەوتنی هەتاهەتایی بەدەست هێنا!
کۆتا بەشی ئایەتی 21 خاڵی وەرچەرخانی ئەم زەبورەیە: «تۆ لە قۆچەکانی یەکشاخەکانەوە گوێت لێم بوو.» لەوپەڕی [دوورترین] سنووردا گوێی لێگیرا. وەک عیبرانییەکان 5:7 پێمان دەڵێت، گوێی لێگیرا چونکە ترسا و لە مردن ڕزگار کرا. کارەکە تەواو بوو، خودا خۆی دەستێوەردانی کرد و لە مردووان هەڵی ساندەوە و بەمەش ڕەزامەندی تەواوی خۆی نیشان دا، نەک تەنیا لە کارەکەدا کە ئەنجام درا بەڵکو لە کەسایەتییە شکۆمەندەکەشدا کە ئەو کارەی ئەنجام دابوو – مەسیحی پەروەردگارمان، کوڕی هەتاهەتایی ئەو (ڕۆما 6:4)!
بەرەکەت بۆ هی خۆی
بەشەکەی تری زەبوری 22 باسی ئەنجامەکانی کارەکەی دەکات لە بازنەیەکی بەرەکەتدا کە بەردەوام فراوان دەبێت لە «کۆمەڵ»ەوە بۆ «کۆمەڵە گەورەکە» و لە کۆتاییدا بۆ «هەموو سنوورەکانی زەوی» (JND). چەند سەرسوڕهێنەرە بیر لەوە بکەینەوە کە ئەنجامەکانی کارەکەی لە کۆتاییدا کاریگەری لەسەر هەموو جیهان دەبێت (کۆلۆسی 1:20). بە «کۆمەڵ» دەست پێدەکات. «ناوی تۆ بە براکانم ڕادەگەیەنم: لەناو کۆمەڵدا ستایشت دەکەم» (زەبوری 22:22 KJV). ئەمە لە عیبرانییەکان 2:12 گوتراوەتەوە و بۆ براکانی ئەمڕۆی ئەو بەکارهاتووە کە کڵێسا پێکدەهێنن، کە هی خودایە. چەند نایابە کە لە ڕۆژی هەستانەوەدا، تازە لە سەرکەوتنە گەورەکەیەوە بە هەموو هێزێک لە ئاسمان و زەویدا کە خراوەتە دەستی، یەکەم بیرەکانی هی گەلەکەی بوون. ئەو یەکەم جار بۆ مریەم مەجدەلی دەرکەوت و پەیامەکەی پێدا: «بڕۆ بۆ لای براکانم، و بڵێ من سەردەکەوم بۆ لای باوکم و باوکی ئێوە، و بۆ لای خودای من و خودای ئێوە» (یۆحەننا 20:17). سەرنج بدە کە تەنیا دوای هەستانەوەی نییە کە هی خۆی بە براکانی ناودەبات. ئەو هەمیشە دەیتوانی بڵێت «خودای من،» بەڵام ئێستا دەتوانێت بڵێت «براکانم.» چ مافێکی گەورەمان هەیە وەک باوەڕداران کە لەم پەیوەندییەدا بین لەگەڵیدا کاتێک ئەو زۆر کوڕ بەرەو شکۆمەندی دەبات (عیبرانییەکان 2:10). لێرەدا هەروەها دەبینین کە ئەو سەرکردایەتی گۆرانی وتن دەکات لەناو پیرۆزە کۆکراوەکانی خۆیدا. ئەو سەرکردەی پەرستنی ئێمەیە!
دواتر، «کۆمەڵە گەورەکە» (ئایەتی 25) بیری نەتەوەی ئیسرائیلی گەڕاوە لە ڕۆژێکی داهاتوودا دەهێنێتە کایەوە. و لە کۆتاییدا، «هەموو سنوورەکانی زەوی» (ئایەتی 27) بەهۆی کارەکەیەوە بەرەکەتدار دەبن. هەموو شتێک کە هەناسەی هەیە ستایشی ئەو دەکات (زەبوری 150:6) لە کاتی فەرمانڕەوایی 1,000 ساڵەی خۆیدا (هەزار ساڵەکە). بە دڵخۆشییەوە ئێمە کە سەر بە کڵێساین لەگەڵ هەموو ڕزگاربووانی هەموو سەردەمەکاندا دان بەوەدا دەنێین کە «ئەو ئەمەی کردووە» (ئایەتی 31)!
زەبوری 72
ئەم زەبورە لەگەڵ ئەوانی تردا وەک زەبوری 2 و 8 چاوەڕوانی شانشینی شکۆمەندی داهاتووی مەسیح دەکەن لە هەزار ساڵەکەدا کاتێک هەموو شتێک لە ئاسمان و زەویدا پێکەوە کۆدەکرێنەوە بۆ لای ئەو (ئەفەسۆس 1:10). بەڵام، لە پەیمانی کۆندا، تەنیا لایەنی زەمینی فەرمانڕەوایی ئەو بینرا. زەبوری 72 بە تایبەتی سەیری کاریگەری فەرمانڕەوایی ئەو بۆ ئیسرائیل دەکات هەرچەندە تا سنوورەکانی زەوی درێژ دەبێتەوە. هەرچەندە هیچ ئایەتێک لەم زەبورەدا ڕاستەوخۆ لە پەیمانی نوێدا نەگوتراوەتەوە و بۆ مەسیح بەکار نەهاتووە، بەڵام ئەوەی کە ناونیشانەکە پێمان دەڵێت «زەبورێک بۆ سولەیمان» وادیارە ئاماژە بە مەسیح دەکات. ئەو کوڕی ڕاستەقینەی داودە (مەتتا 1:1) کە لەسەر تەختەکەی دادەنیشێت، و ئەو «لە سولەیمان گەورەترە» (مەتتا 12:42)!
لە زەبوری 72:1-5دا سروشتی شانشینی ئەو دەبینین. یەکەم، پێمان دەڵێت کە ئەو بە ڕاستودروستی فەرمانڕەوایی دەکات، نەک بەپێی پێوەرەکانی مرۆڤ بەڵکو هی خودا. دووەم، فەرمانڕەوایی ئەو بە ئاشتییەکی بێ پچڕان تایبەتمەند دەبێت (ئایەتی 3). سێیەم، دەخوێنینەوە کە ئەو یارمەتیدەری لێقەوماوان و هەژاران دەبێت (ئایەتی 4 JND). ئەو ئەمە بوو کاتێک لە یەکەم هاتنیدا لەم جیهانەدا دەڕۆیشت. بیری لێبکەرەوە لە ناعین کوڕە تاقانەکەی بێوەژنەکەی هەڵساندەوە (لۆقا 7:11-15) یان لەسەر ڕاڕەوی بێتسەیدا پیاوە ئیفلیجەکەی چاک کردەوە (یۆحەننا 5:5-9). ئەو بە ڕاستی هەمان شتە (ئەوەی کە هەیە، کە ناگۆڕێت)، چ وەک پاشای ڕەتکراوە یان وەک پاشای فەرمانڕەوا! چوارەم، دەخوێنینەوە کە فەرمانڕەوایی ئەو بەردەوام دەبێت تاوەکو خۆر و مانگ، لە نەوەیەکەوە بۆ نەوەیەکی تر (زەبوری 72:5). هەرگیز بە مردن پچڕان ناخوات. ئەو یەک جار مرد – ئێستا بۆ هەتاهەتایە دەژی!
هاتنی ئەو بە شکۆمەندی لە ئایەتی 6دا وەسف کراوە. گژوگیا بڕاوەکە وێنەیەکی سەرنجڕاکێش دەدات لە ئەنجامەکانی حوکمەکانی تەنگانە و دەستێوەردانی خۆی بۆ ڕزگارکردنی ئیسرائیل و ئۆرشەلیم لە هەموو دوژمنێک. کاتێک فەرمانڕەوایی ئەو بە دروستی دەست پێدەکات، وەک بارانێکی فێنککەرەوە دەبێت کە زەوی ئاو دەدات. چ وێنەیەکی زیندوو! سەرنج بدە لە دەستەواژەی «لە ڕۆژگاریدا» (ئایەتی 7). مرۆڤ ڕۆژگار و فەرمانڕەوایی خۆی (بە ڕاستی خراپ فەرمانڕەوایی) بۆ 6,000 ساڵ هەبووە. لە کۆتاییدا پیاوەکەی دڵی خودا، پاشای ڕاستەقینەی شکۆمەندی، لەسەر تەختەکەی دادەنیشێت. ئەو دەبێت ڕۆژگاری خۆی (فیلیپی 1:6،10)! ئینجا ڕاستودروستەکان گەشە دەکەن نەک ئازار بچێژن و ئاشتییەکی زۆر دەبێت.
فراوانی شانشینی ئەو، نەک تەنیا هەموو خاکی ئیسرائیل (دەریا بۆ دەریا)، بەڵکو هەموو زەوی دەبێت (لە ڕووباری فوراتەوە تا سنوورەکانی زەوی، ئایەتی 8). لە پەیمانی نوێدا ئێمە وەرگرتنی زیاترمان هەیە کە ئەو هەروەها بەسەر ئاسمانەکانیشدا فەرمانڕەوایی دەکات (ئەفەسۆس 1:10). لەم زەبورەدا دەخوێنینەوە کە هەمووان ملکەچی ئەو دەبن. وەک فیلیپی 2:9-11 پێمان دەڵێت، هەموو ئەژنۆیەک چەم دەبێت و هەموو زمانێک دان بەوەدا دەنێت کە ئەو مەسیحە. ئەوانەی لەسەر زەوین لە کاتی فەرمانڕەوایی ئەودا ئەمە دەکەن. ئێمە مافی ئەوەمان هەیە لەم ڕۆژگاری نیعمەتەدا چەم بین و دان بەوەدا بنێین کە ئەو مەسیحە؛ بەڵام بەم زووانە هەموو جیهان ئەمە دەکات. سەرنج بدە لە وشەی «هەموو» لە ئایەتی 11 – هەموو پاشاکان و هەموو نەتەوەکان – هیچ کەسێک بەدەر نابێت.
کاتێک بەردەوام دەبین، دووبارە لەم زەبورەدا دەبینین کە مەسیح دوێنێ، ئەمڕۆ و بۆ هەتاهەتایە هەمان شتە (عیبرانییەکان 13:8). ئەو «بەزەیی بە هەژاران و نەداران» دەبێت (زەبوری 72:13 2). بیر لەو کاتانە دەکەینەوە لەسەر زەوی کاتێک ئەو بە بەزەییەوە جووڵا وەک بەرامبەر گولییەکە کە لە مەرقۆس 1:41 هاتە لای و چاکبوونەوە و دەستلێدانی وەرگرت، یان قەرەباڵغییەکە لە مەرقۆس 6:34 کە مەسیح نەیویست بە برسێتی بیاننێرێتەوە بەڵکو خواردنی بۆ برسێتییان دابین کرد. لەو ڕۆژەدا کە ئەو بە ئاشکرا هەموو هێزێک لە ئاسمان و لەسەر زەوی بەکار دەهێنێت، ئەو هەمان شت دەبێت. هاوباوەڕان، با هان بدرێین کە ئەو ئەمڕۆش هەمان شتە بۆ ئێمە. ئەو پێداویستییەکانمان دەزانێت، ئەو هێشتا بە بەزەییەوە بەرامبەرمان دەجووڵێت و هێشتا خزمەتمان دەکات.
ئینجا پێمان دەڵێت دەربارەی ئەو خۆشگوزەرانییەی کە لە کاتی فەرمانڕەوایی ئەودا زەوی پڕ دەکات (زەبوری 72:15-17). چیتر برسێتی نابێت بەهۆی جەنگ یان خراپ بەڕێوەبردنی سەرچاوەکان لەلایەن مرۆڤەوە. لە ڕاستیدا، نەفرەتەکە خۆی لادەبرێت وەک ئەنجامی کارەکەی لەسەر خاچ (بینین 22:3) و لە ئەنجامدا زۆری و بەرهەمداری دەبێت لە شاخەوە بۆ شار. هیچ کەمییەک نابێت. ناوی ئەو کەسەی کە هەموو ئەمە بەدی دەهێنێت ئەوەندە بەنرخە بۆ خودا و بۆ گەلەکەی کە بۆ هەتاهەتایە دەمێنێتەوە. جارێک پیاوان هەوڵیان دا ئەو ناوە بسڕنەوە کاتێک هاواریان دەکرد، «لە خاچی بدەن، لە خاچی بدەن» (لۆقا 23:21). خودا وا دەکات ئەو ناوە لە هەموو سەردەمەکاندا بەردەوام بێت.
یەکەم کتێبی زەبورەکان (زەبورەکانی 1-41) بە مەسیح، مەسیحی پەروەردگار، لەبەردەم خودادا کۆتایی دێت (زەبوری 41:12). دووەم کتێب (زەبورەکانی 42-72) بە بوونی ئەو لەبەردەم هەموواندا، فەرمانڕەوایی بەسەر هەموواندا کۆتایی دێت. بە ڕاستی تەنیا خودای ئێمە شتی سەرسوڕهێنەر دەکات. هەموو زەوی پڕ دەبێت لە شکۆمەندی ئەو! ئامانج و کۆتایی باوەڕ و نوێژەکانی داود (زەبوری 72:18-20) ئەوە بوو کە مەسیح، کوڕەکەی کە زۆر گەورەترە لە سولەیمان، لەسەر زەوی بەرز کرابێتەوە. با «دەرکەوتنی ئەو خۆش بوێت» (2 تیمۆساوس 4:8 KJV) کاتێک ئەو لەم جیهانەدا شکۆمەند دەکرێت کە جارێک ڕەتی کردەوە!
مەسیحی پەروەردگار وەرە، و جێگەی ڕاستەقینەی خۆت بگرە وەک کوڕی مرۆڤ، بابەتی هەمووان؛ وەرە، پەروەردگار، بۆ فەرمانڕەوایی بەسەر هەموو شتێکدا؛ مەسیحی پەروەردگار، وەرە. —خاتوو ئەی. دێنت؛ گۆرانییە ڕۆحییەکان #449
با بپەرستین!
ئێمە بە کورتی چەند بیرۆکەیەکی سادەمان لەم بەشانە نایابانەی کتێبی پیرۆز خستووەتە ڕوو. با خودا و باوکمان دڵەکانمان بەرەو گەنجینەکردنی زیاتری ئەوە ببات کە زەبورەکان دەربارەی مەسیح، کوڕە خۆشەویستەکەی خۆی – چ دەربارەی ئازارەکانی و چ دەربارەی شکۆمەندی داهاتووی – پێشکەش دەکەن. با بەرەو ئەوە ببرێین کە پەرستکارانی ژیرتر بین، بە ڕۆح و بە ڕاستی، لە کاتێکدا چاوەڕێی گەڕانەوەی نزیکی ئەو دەکەین.
