مەسیح دانایی خودایە بۆ باوەڕداران و هەموو دروستکراوەکان

مەسیح، دانایی خودا

دەتوانین داوای دانایی لە خودا بکەین

بەڵام ئەگەر یەکێک لە ئێوە دانایی کەم بوو، با داوای لە خودا بکات، کە بە ئازادی بە هەمووان دەدات و سەرزەنشت ناکات، و پێی دەدرێت. —یاقوب 1:5 JND

بۆ دانایی بۆ کوێ دەچین؟ زۆرێک لە ئێمە سوپاسگوزارین بۆ ئەم ئایەتە. ڕەنگە زۆربەمان ئینتەرنێتمان بۆ زانیاری و ڕاستییەکان گەڕابێت، بەڵام ئەم ئایەتە پێمان دەڵێت کە دانایی ئێمە وەک باوەڕداران لە خوداوە دێت. ئەگەر هەستمان کرد کە دانایی کەممان هەیە، تەنها دەبێت داوای لە خودا و باوکمان بکەین. بۆ نموونە، موسا لە هەموو دانایی میسردا فێرکرابوو. پاشان خودا ناردی بۆ چۆڵەوانی بۆ فێربوون لە قوتابخانەی خودا بۆ ماوەی 40 ساڵ. وەک باوەڕداران، ئێمە دانایی میسرمان ناوێت، کە جۆرێکە لەم جیهانە خراپەی ئێستا. لەبری ئەوە، ئێمە دانایی خودامان دەوێت. ئەو دابینی دەکات، ئەگەر بە پشت بەستن بە ئەو داوا بکەین.

با سۆلۆمۆنیش لەبەرچاو بگرین. کتێبی پیرۆز پێمان دەڵێت، «دانایی سۆلۆمۆن لە دانایی هەموو کوڕانی ڕۆژهەڵات زیاتر بوو... ئەو لە هەموو پیاوان ژیرتر بوو» (1 پاشایان 4:30-31). سۆلۆمۆن چۆن ئەم داناییەی بەدەست هێنا؟ بەو شێوەیە بوو کە ئەمڕۆ بۆ هەموو منداڵێکی خودا کراوەیە: داوای لە خودا کرد! دەتوانین پرسیارەکەی یەهۆڤا لە سۆلۆمۆن و نوێژەکەی بۆ دانایی لە 1 پاشایان 3:5-9 بخوێنینەوە، و پاشان وەڵامی خودا لە ئایەتی 12 و 4:29. هەرچەندە لێرەدا زۆر شت هەیە، تەنها چەند خاڵێک باس دەکەین.

سۆلۆمۆن دانی بەوەدا نا کە خودا لەو شوێنەدا دای نابوو کە وەک پاشا لێی بوو. ئێمە کەمی شانازی لە سۆلۆمۆندا دەبینین. ئەو بە کەمایەتییەوە ئەوەی کە خودا کردبووی ڕاگەیاند.

• سۆلۆمۆن دانی بەوەدا نا، «من تەنها منداڵێکی بچووکم: نازانم چۆن بچمە دەرەوە و بێمە ژوورەوە» (3:7). ئەو زۆر شانازی پێنەبوو کە دانی بە نەزانین و پێویستی بە یارمەتی خودا بنێت. هەندێک جار شانازی ڕێگرمان دەبێت، یان ڕێگرمان دەبێت، لە گەڕان بەدوای ئەو داناییەی کە لە سەرەوەیە. دەتوانین وشەکان بڵێین، بەڵام خوداوەند دڵەکانمان دەپشکنێت. با لەبەردەم ئەودا کەمایەتی و ڕاستگۆ بین.
• سۆلۆمۆن دڵنیا بوو لە خۆشەویستی یەهۆڤا بۆ گەلەکەی. «خزمەتکارەکەت لە ناو گەلەکەتایە کە تۆ هەڵتبژاردووە، گەلێکی گەورە، کە ناتوانرێت ژمارە بکرێت یان بژمێردرێت بۆ زۆری.» (ئایەتی 8). بیرت بێت کاتێک ئەمڕۆ لەگەڵ گەلی خوداوەند مامەڵە دەکەیت لەو بارودۆخانەدا کە پێویستی بە داناییە، خوداوەند گەلەکەی زۆر زیاتر لە ئێمە خۆشدەوێت و وەک «گەلێکی گەورە» دەیانبینێت.
• سۆلۆمۆن تێگەیشت، وەک لە هەمان ئایەتدا دەبینین، لە گەورەیی ئەرکەکە لەبەردەمیدا. ئەو بە خودای نەوت، «تۆ پیاوی ڕاستت هەڵبژارد، من دەتوانم ئەمە بەڕێوە ببەم!» نەخێر، ئەو داوای لە یەهۆڤا کرد کە «دڵێکی تێگەیشتوو بداتە خزمەتکارەکەت، بۆ ئەوەی گەلەکەت دادوەری بکات، بۆ ئەوەی لە نێوان باش و خراپدا جیاوازی بکات؛ چونکە کێ دەتوانێت ئەم گەلە زۆرەی تۆ دادوەری بکات» (ئایەتی 9).
• دەخوێنینەوە کە نوێژەکەی سۆلۆمۆن خوداوەندی خۆشحاڵ کرد، و ئەو پێی گوت، «من بەپێی قسەکەت کردوومە: ئەوەتا، دڵێکی ژیر و تێگەیشتووم پێداویت» (ئایەتی 12). ئەمە لە بەشی داهاتووشدا پشتڕاست دەکرێتەوە: «و خودا دانایی و تێگەیشتنێکی زۆر گەورە و دڵێکی فراوانی بە سۆلۆمۆن دا، تەنانەت وەک لمی سەر کەنار دەریا» (4:29).

خوێنەری بەڕێز، ئایا شانازی ڕێگرتە لە وەرگرتنی دانایی خودا؟ چەند جار بیرۆکەی خۆمان هەیە دەربارەی ئەوەی چۆن بارودۆخەکان دەبێت بەڕێوە ببرێن یان چۆن دەتوانین یارمەتی خەڵک بدەین. ئێمە پێمان وایە لە بارودۆخە بەپەلەکاندا ڕەنگە دانایی خودامان هەبێت بۆ کاتی پێویستی. ئەو بەخشندەیە. بەڵام، لە کاروباری ئاسایی ژیاندا، ئایا دانی بە نەزانینتدا ناوە بۆ خودای دڵزان و داوای دانایی ئەوت کردووە؟ ئەو ئامادەیە وەڵامی ئەو جۆرە هاوارێک بداتەوە.

دانایی چییە؟

ترسی یەهۆڤا سەرەتای داناییە؛ و زانینی پیرۆز تێگەیشتنە. —پەندەکان 9:10

دانایی زۆرجار وەک توانای بەکارهێنانی زانیاری پێناسە دەکرێت. خەڵکانێک هەن کە زۆر زیرەکن و زۆر ڕاستی دەزانن، بەڵام هەمیشە زۆر ژیر نین لە بەکارهێنانی ئەوەی کە دەیزانن. وشەی عیبری کە وەرگێڕدراوە بۆ «دانایی» واتای «لێهاتوویی لە جەنگدا، دانایی لە بەڕێوەبردن، ژیری لە کاروباری ئایینیدا» دەگەیەنێت. فەرهەنگی وێبستەر (چاپی 1913) دەڵێت دانایی «زانینە، و توانای بەکارهێنانی گونجاویەتی.»

یەکەم ئاماژە بە دانایی لە کتێبی پیرۆزدا لە دەرچوونە، لە پەیوەندیدا بە دروستکردنی چادرە پیرۆزەکە (28:3، 31:3،6، 35:26،31،35، 36:1-2). بێزالئیل و ئۆهۆلیاب پێویستیان بە دانایی بوو وەک ئەوانەی بەرپرسی پڕۆژەی دروستکردنەکە بوون؛ بەڵام هەر کرێکارێکیش پێویستی بە دانایی لە خوداوە بوو بۆ بەشی خۆی. ئەو ژنانەی کە مووی بزنیان دەڕست بۆ بەکارهێنان لە پەردەکاندا پێویستیان بە دانایی بوو (35:26) وەک ئەوانی تر لە ئەرکەکانیاندا. ئەمڕۆش هەمان شتە بۆ ئەوانەی کە بەشدارن لە «نیشتەجێبوونی خودا لە ڕۆحدا» (ئەفەسۆس 2:22). جا سەرکردە بن یان شوێنکەوتوو، پیرۆزانی بەتەمەن یان گەنج، هەموومان پێویستمان بە داناییە بۆ ئەوەی بزانین چۆن ڕۆڵی خودا پێدراومان بۆ شکۆمەندی خوداوەند یەسووع پڕ بکەینەوە، بۆ دروستکردنی شوێنی نیشتەجێبوونی خودا ئەمڕۆ – کڵێسای خودا.

دانایی لە سەرەوە

ئەگەر کینەی تاڵتان [«حەسودی،» KJV] و ناکۆکیتان لە دڵتاندا هەبێت، شانازی مەکەن و درۆ لە دژی ڕاستی مەکەن. ئەمە ئەو داناییە نییە کە لە سەرەوە دێتە خوارەوە، بەڵکو زەمینی، سروشتی، شەیتانییە... بەڵام دانایی لە سەرەوە یەکەم جار پاکە، پاشان ئاشتیخواز، نەرمونیان، ملکەچ، پڕ لە بەزەیی و میوەی باش، بێ پرسیار، بێ فێڵ. —یاقوب 3:14-15،17

لە یاقوب 3دا جیاوازییەکمان هەیە لە نێوان ئەو داناییەی کە لە سەرەوەیە و ئەو داناییەی کە لە خوارەوەیە. ئەمە پێمان نیشان دەدات کە دانایی لە خوداوە هەیە و داناییەکیش هەیە کە هی خودا نییە. دانایی ئەوەی کە جیهان کۆنترۆڵ دەکات «زەمینییە،» زەوی و پیاوانی لەبەرچاوە بەڵام خودا یان ویستی ئەو نا. ئەو «سروشتییە،» ئەوەی کە بۆ پیاوی سروشتی سەرنجڕاکێشە پێشکەش دەکات – پیاو بەبێ خودا؛ هەروەها بۆ جەستە سەرنجڕاکێشە – سروشتی گوناهباری کۆن. ئەم داناییە «شەیتانییە،» کە سەرچاوەکەی لە خوارەوەیە نیشان دەدات. شەیتان لە ڕووی فێڵبازی و فێڵەوە ژیرە. «فێڵەکانی،» یان «فێڵبازییەکانی» (KJV)، ئەوانەن کە دەبێت لێیان وریابین (ئەفەسۆس 6:11). وەک باوەڕداران ئێمە ئەم داناییەمان ناوێت، و پێویستە لە دژی بوەستین.

بە پێچەوانەیەکی نوێ، دانایی لە سەرەوە – دانایی خودا – حەوت تایبەتمەندی باشی هەیە (JND):

• پاکیزەیی. ئەگەر شتێکی ناپاک پێشنیار بکرێت، دەستبەجێ دەزانین کە ئەمە دانایی خودا نییە. دانایی ئەو بەپێی سروشتی خۆیەتی: پاک و پیرۆز.
• ئاشتیخواز. دانایی لە خوارەوە دەبێتە هۆی کینە (حەسودی) و ناکۆکی. ئەم داناییە خوداوەند یەسووعی خستە سەر خاچ، وەک پیلاتسیش دەیزانی کە سەرۆک قەشەکان و نووسەران خوداوەندیان ڕادەست کرد لەبەر حەسودی (مەرقۆس 15:10). دانایی لە سەرەوە دەبێتە هۆی ئاشتی لە نێوان گەلەکەیدا و توانامان پێدەدات کە بە ئاشتی لەگەڵ هەموو پیاواندا بژین (ڕۆما 12:18).
• نەرمونیان. ئەمە لەگەڵ تایبەتمەندی داهاتوو دەگونجێت.
• ملکەچ. دانایی لە خوارەوە ڕێگەی خۆی دەوێت و نیگەران نییە لەوەی کێ لە بەدەستهێنانیدا ئازار دەچێژێت. نموونەی ئەمە لەگەڵ جەماوەردا دەبینین کە داوای مردنی خوداوەند یەسووعیان لە پیلاتس دەکرد. ئەوان دەیزانی چۆن ڕێگەی خۆیان بەدەست بهێنن بە فشار خستنە سەر پیلاتس: «ئەگەر ئەم پیاوە ئازاد بکەیت، تۆ دۆستی قەیسەر نیت» (یۆحەننا 19:12). ئەم شێوازەی مامەڵەکردن لەگەڵ یەکتردا نابێت لە نێوان گەلی خوداوەنددا ببینرێت. دانایی خودا نەرمونیانە، نەک توند. ملکەچە، نەک داوای مافەکانی خۆی بکات بەڵکو ئامادەیە گوێ بگرێت و گوێڕایەڵی ئەوانی تر بێت ئەگەر پێویست بێت. بێگومان، نابێت سازش لەسەر ڕاستی بکەین، بەڵام چەند جار ناکۆکی لە نێوان برایاندا هەبووە چونکە باوەڕدارێکی تر دەیەوێت شتەکان بە شێوەیەکی جیاواز لە من بکات یان بیرۆکەیەکی جیاوازی هەیە. خوداوەند یەسووع هەم نەرمونیان بوو و هەم ملکەچ.
• پڕ لە بەزەیی و میوەی باش. لەبری ناکۆکی لەگەڵ خەڵکدا، دانایی خودا بەزەیی بە ئەوانی تردا دێتەوە کە پێویستیان بە یارمەتییە. ئەم داناییە دانی بەوەدا دەنێت کە هەندێک لە گەلی خوداوەند ئازار دەچێژن، و هەوڵدەدات یارمەتی دابین بکات. ئەگەر بەزەیی بەرەو مرۆڤ بێت، میوەکان، وەک بە گشتی لە کتێبی پیرۆزدا، بەرەو خودان. ئەم داناییە دەبێتە هۆی میوەیەک کە بۆ شکۆمەندی و ستایشی خودایە. ئەگەر ئەم داناییە نیشان بدەین، بەو پێوانەیە مەسیح لەبەردەم خودا لەم جیهانەدا نیشان دەدەین. ئەمە گەورەترین میوەیە کە دەتوانین بەرهەمی بهێنین!
• بێ پرسیار، یان بێ لایەنگری (KJV). دانایی لە سەرەوە لایەنگری ناکات یان پرسیار لە پاڵنەرەکانی ئەوانی تر ناکات.
• بێ فێڵ (JND). بە واتایەکی تر، ڕاستەقینەیە و ئێمە ڕاستەقینە دەکات. خوداوەند یەسووع باسی پێغەمبەرانی درۆی کرد «کە بە جلوبەرگی مەڕەوە دێنە لاتان، بەڵام لە ناویاندا گورگی دڕندەن» (مەتتا 7:15). زۆر شت لە جیهانی دەوروبەرماندا ئەمڕۆ درۆیە یان وێنەیەکی درۆیین دەدات. ئەمە تەنانەت لە کڵێسای بانگەشەکاریشدا ڕاستە. ئەگەر بەدوای ئەو داناییەدا بگەڕێین کە لە خوداوە دێت، ئەوا ئێمە ڕاستەقینە، ڕاست و شەفاف دەکات بۆ باوەڕدارانی تر و هەروەها بۆ ئەوانەی کە ڕزگار نەکراون و پەیوەندیمان لەگەڵیاندا هەیە.
• با بەدوای ئەم داناییەدا بگەڕێین کە لە سەرەوەیە!

دانایی خودا کێیە؟

بەڵام بۆ ئەوانەی بانگکراون، هەم جولەکە و هەم یۆنانی، مەسیح هێزی خودا و دانایی خودا. —1 کۆرنس 1:24

بەڵام ئێوە لە ئەوەوە لە مەسیح یەسووعدان، کە بۆ ئێمە دانایی لە خوداوە کراوە، و ڕاستودروستی، و پیرۆزی، و ڕزگاربوون؛ بۆ ئەوەی وەک نووسراوە، ئەوەی شانازی دەکات، با شانازی بە خوداوەندەوە بکات. —1 کۆرنس 1:30-31

من لە ئەزەلەوە دامەزرام، لە سەرەتاوە، پێش ئەوەی زەوی هەبێت... من لەلای ئەو بووم، پەروەردەکراوی ئەو بووم، و ڕۆژانە خۆشی ئەو بووم، هەمیشە لەبەردەمیدا دڵخۆش بووم؛ دڵخۆش بووم لە بەشی نیشتەجێبوونی زەوی ئەو، و خۆشییەکانم لەگەڵ کوڕانی مرۆڤدا بوون. —پەندەکان 8:23،30-31

بینیمان کە دانایی تایبەتمەندییەکی خودایە کە دەتوانێت پێمان ببەخشێت. لە کۆتاییدا، تەنها ئاماژە بەوە دەدەین کە دانایی نەک تەنها تایبەتمەندییەکە بەڵکو کەسێکیشە: کوڕی خودا خۆی، خوداوەندمان یەسووعی مەسیح. لە پەندەکان 8دا، سۆلۆمۆن دەستی کرد بە قسەکردن دەربارەی دانایی، بەڵام لە ئایەتی 22ەوە درێژەی بە قسەکردن دا دەربارەی ئەوەی کە داناییە. خوداوەند یەسووع لە دروستکردندا لەوێ بوو، و پەیمانی نوێ پێمان دەڵێت کە ئەو دروستکەرە (کۆلۆسی 1:16). چ داناییەکی گەورە دەبینین لە دروستکراوەکانی دەوروبەرماندا نیشان دراوە، جا چ بچینە ناو جیهانی مایکرۆسکۆپی یان بچینە دەرەوە بۆ ئەستێرەکان و گەلەستێرەکان! کاتێک تێبینی دەکەین چۆن هەموو شتێک پێکەوە کار دەکات، ڕەنگە سەرسام بین بە مەسیح، دانایی خودا، کە هەموو شتێکی ڕێکخست. لە وتارخوێن 1:7دا پێمان دەوترێت دەربارەی سووڕی ئاو، کە زۆربەمان بە شتێکی ئاسایی وەریدەگرین مەگەر بارانێکی زۆر یان زۆر کەممان لێ ببارێت. کێ ئەمەی ڕێکخست؟ خودا و ڕزگارکەری گەورەمان، یەسووعی مەسیح! دەتوانین سەرسام بین و ستایشی بکەین بۆ ئەو داناییەی کە لە دروستکردندا دەبینرێت. ستایشی ناوی ئەو!

هەروەها، دەتوانین ستایشی باوک و کوڕ بکەین بۆ ئەو داناییەی کە لە ڕزگارکردندا دەبینرێت. کاری خوداوەند یەسووع لەسەر خاچ، مردن و هەستانەوەی، ڕێگەی بە خودا داوە کە «دادپەروەر بێت، و دادپەروەرکەری ئەوەی کە باوەڕ بە یەسووع دێنێت» (ڕۆما 3:26 KJV)! چ خۆشەویستی و نیعمەتێکی سەرسوڕهێنەر، بەڵام چ داناییەکیش لە پلانی خوداماندا بۆ ڕزگارکردن دەبینرێت!

وشەی خودا پێمان دەڵێت کە مەسیح «بۆ ئێمە دانایی کراوە» (1 کۆرنس 1:30). ئەو بە ڕاستی هەموو شتێکە بۆ گەلەکەی! باوکمان ئەو داناییەی دابین کردووە کە پێویستمانە بۆ ڕێگای زەمینیمان لە کوڕە خۆشەویستەکەیدا وەک چۆن ڕاستودروستی، پیرۆزی و ڕزگاربوونی بۆ ئێمە لە ڕێگەی مەسیحەوە دابین کردووە.

چۆن دەتوانین چێژ لەم داناییە وەرگرین؟ بە نزیکبوونەوە لە خوداوەند و گەڕان بەدوای ڕوخساری ئەودا ڕۆژانە. پێویستە ڕۆژانە وشەی ئەو بخوێنینەوە و «بەبێ وەستان نوێژ بکەین» (1 تسالۆنیکی 5:17). لە کاتێکدا خوداوەند لە کاتی پێویستیدا بۆ ئێمە بەردەستە، و ئەو بەخشندەیە، ئەو بە ڕاستی ئارەزوو دەکات کە ڕۆژانە، بە درێژایی ژیانمان، لە نزیکی ئەودا بمێنینەوە. با هەموومان زیاتر و زیاتر وەک دانایی خۆمان بیناسین!