ڕووبەڕووبوونەوەی داوێنپیسی لە جەستەدا
پۆڵس پێی وتین کە لە ڕۆژانی کۆتایی سەردەمی کەنیسەدا زۆر کەس کە دەڵێن مەسیحین، شوێن فێرکردنی دروست ناکەون (٢ تەسەلۆنیکی ٢:٣)، «شێوەیەکی خوداپەرستییان هەیە، بەڵام هێزی ئەویان ڕەتکردووەتەوە» – واتە، تەنها بانگەشەیەکی سادە (٢ تیمۆساوس ٣:٥ KJV). ئەو ڕۆژانە ئاشکران و ڕەنگە هیچ شتێک لەوە ئاشکراتر نەبێت وەک قبوڵکردنی بەرنامەی هاوڕەگەزبازی و جۆرەکانی تری داوێنپیسی سێکسی لەلایەن زۆرێک لە مەسیحییەتدا. کاتێک ڕاپرسییە جەماوەرییەکان، لەبری کتێبی پیرۆز، دیاری دەکەن کە فێرکردنی دروست چییە، کەنیسە بەرەو لادان دەچێت – وازهێنانی بە ئەنقەست و تەواو لە خودا.
هەندێک دەڵێن کە هاوڕەگەزبازی تەنها بە یاسای پەیمانی کۆن مەحکوم کراوە و ئێستا لە پەیمانی نوێدا لەژێر نیعمەتدا ڕێگەپێدراوە. بەڵام خودا دیزاینی خۆی بۆ هاوسەرگیری پێش یاساکە دامەزراند: یەک پیاو و یەک ژن تا مردن جیایان دەکاتەوە (پیدایشی ٢). لە پەیمانی نوێدا، گەورەمان عیسا پشتڕاستی کردەوە کە ئەمە پلانی خودا بوو بۆ هاوسەرگیری (مەتتا ١٩:٤-٦). ئەمە ئەو شێوازەیە کە نێردراوان، پیرانی کەنیسە و خزمەتکاران پابەند بوون پێوەی (١ کۆرنسۆس ٩:٥؛ ١ تیمۆساوس ٣:١-١٢). لە ئەنجامدا، هیچ نموونەیەک لە مەسیحییەکان نییە کە لە پەیمانی نوێدا پەیوەندی هاوڕەگەزبازییان هەبێت. بەڵام، زۆر ئاگادارکردنەوە و قەدەغەکردن هەیە دژی داوێنپیسی. یەهودا وانەیەکی مێژوویی لە ئاگادارکردنەوەکەیدا خستەڕوو:
هەر وەک سەدۆم و گۆمۆرا، و شارەکانی دەوروبەریان بە هەمان شێوە، خۆیان ڕادەستی داوێنپیسی کرد، و بەدوای جەستەی نامۆدا چوون، وەک نموونەیەک دانراون، تووشی تۆڵەی ئاگری هەتاهەتایی بوون (یەهودا ٧).
بەپێی کتێبی پیرۆز، هەر پەیوەندییەکی سێکسی جگە لەوەی لەنێوان مێرد و ژنەکەیدا بێت، بە داوێنپیسی ناودەبرێت. هەر بۆیە پۆڵس فەرمووی، «بۆ ئەوەی خۆتان لە داوێنپیسی بپارێزن، با هەموو پیاوێک ژنی خۆی هەبێت» (١ کۆرنسۆس ٧:٢). داوێنپیسی داوێنپیسی و پەیوەندییەکانی پێش هاوسەرگیری دەگرێتەوە، لەگەڵ زۆر شتی تر بە ناوی جیاوازەوە. لەژێر یاسادا هەر جوولەکەیەک کە لەم گوناهە سێکسییانەدا بەشدار بوو، دەبوو بکوژرێت (لێڤییەکان ٢٠:١٠-١٣)، جگە لەوانەی کە لە سێکسی پێش هاوسەرگیریدا بەشدار بوون – ئەوان دەبوو هاوسەرگیری لەگەڵ یەکتردا بکەن (دێوتێرۆنۆمی ٢٢:٢٩). خودا یاساکەی بە گەلی پەیمانەکەی دا بۆ ئەوەی ببنە گەلێکی پیرۆز بۆ ئەو و لە بێخودایی و دنیاییەتی نەتەوەکان جیا ببنەوە.
لە کاتێکدا نەجوولەکەکان (ئەوانەی جوولەکە نین) هەرگیز لەژێر یاسادا نەبوون – و مەسیحییەکان هەرگیز ناخرێنە ژێر یاساوە – لایەنە ڕەوشتییەکانی یاساکە هێشتا ستانداردی پیرۆزی خودا بۆ ئێمە ڕەنگدەداتەوە. بۆ نموونە، گەورەمان عیسا گرنگی نۆ لە دە فەرمانەکەی لە کاتی خزمەتی زەمینیدا پشتڕاست کردەوە – تەنها ڕۆژی شەممە نەبێت، چونکە کەنیسە لە ڕۆژی زیندووبوونەوە، یەکشەممە، کۆدەبووەوە بۆ نیشاندانی جیاوازی مەسیحییەت لە سیستەمی کۆن کە بە خاچ لابرا. لە ئەنجامدا، پۆڵس بە مەسیحییەکانی وت کە بە یاساکە زانینی گوناه دێت (ڕۆما ٣:٢٠، ٧:٧) و یاساکە پێویستیمان بە ڕزگارکەرێک نیشان دەدات (گالاتییەکان ٣:٢٤).
کاتێک دێتە سەر ستانداردی خودا سەبارەت بە ڕەفتاری سێکسی، هیچ شتێک لە پەیمانی نوێدا نەگۆڕاوە. ئەو گوناهانە هێشتا تاوانن دژی خودا و سزا دەدرێن، بەڵام مردنی دەستبەجێ ئێستا فەرمان نەکراوە. ئەوەی کە زۆر کەس دەڵێن، کە پەیمانی نوێ ڕەفتاری هاوڕەگەزبازی مەحکوم ناکات، بێمانایە. پۆڵس پێمان دەڵێت کە کاتێک خەڵک ڕاستییە ئاشکراکراوە خوداییەکان بە درۆ دەگۆڕنەوە، خودا وەڵام دەداتەوە بە ڕادەستکردنیان بە بیرکردنەوەی خۆیان کە لە ڕووی ڕەوشتەوە تێکچووە. کتێبی پیرۆز پێمان دەڵێت کە هاوڕەگەزبازی ڕەفتارێکی سەرەکی بوو کە کاتێک خودا کاریگەری قەناعەتپێکەری خۆی لابرد، ڕوویدا (ڕۆما ١:٢١-٢٨). ئەوانەی کە لەم جۆرە ڕەفتارەدا بەشدار بوون شایستەی مەحکومکردنی خودا بوون و لە ناخەوە دەیانزانی (ڕۆما ١:٣٢).
ئایەتەکانی تر کە هەموو داوێنپیسی سێکسی مەحکوم دەکەن – ڕەفتارەکە وەک جیاکراوە لە هەستەکان – بریتین لە:
ئایا نازانن کە ناڕاستودروستەکان میراتی شانشینی خودا وەرناگرن؟ فریو مەخۆن. نە داوێنپیسەکان، نە بتپەرستەکان، نە داوێنپیسەکان، نە هاوڕەگەزبازەکان، نە سۆدۆمییەکان، نە دزەکان، نە چاوچنۆکەکان، نە سەرخۆشەکان، نە جنێودەرەکان، نە گەندەڵکارەکان میراتی شانشینی خودا وەرناگرن. و هەندێک لە ئێوە وا بوون. بەڵام ئێوە شۆردران، بەڵام ئێوە پیرۆز کران، بەڵام ئێوە ڕاست کرانەوە بە ناوی گەورەمان عیسا و بە ڕۆحی خوداکەمان (١ کۆرنسۆس ٦:٩-١١). سەرنج بدە کە ئەم بەشە نیشان دەدات کە شێوازی ژیان پێش گۆڕانکاری دوای هاتنە لای مەسیح تۆبە لێکرا.
جەستە بۆ داوێنپیسی نییە، بەڵکو بۆ گەورەیە... لە داوێنپیسی ڕابکەن (١ کۆرنسۆس ٦:١٣،١٨).
بەڵام داوێنپیسی و هەموو پیسییەک یان چاوچنۆکی، با هەرگیز لەنێوانتاندا ناوی نەبرێت، وەک چۆن بۆ پیرۆزان گونجاوە؛ ... چونکە ئەمە دەزانن، کە هیچ داوێنپیسێک، کەسێکی پیس، یان پیاوێکی چاوچنۆک، کە بتپەرستە، هیچ میراتێکی لە شانشینی مەسیح و خودادا نییە (ئەفەسۆس ٥:٣-٥).
بەڵام ... داوێنپیسە سێکسییەکان ... بەشی خۆیان لە دەریاچەی ئاگر و گۆگرددا دەبێت، کە مردنی دووەمە (بینین ٢١:٨).
چونکە ئەمە ویستی خودایە، پیرۆزکردنتان: کە دەبێت خۆتان لە داوێنپیسی سێکسی بپارێزن (١ تەسەلۆنیکی ٤:٣).
لە کاتێکدا گونجاوە بۆ مەسیحییەک کە کردەوەیەکی داوێنپیسی ئەنجام بدات، ئەو یان ئەو دواتر هەست بە تاوانێکی زۆر دەکات. ئەو کەسە نایەوێت گەورەمان خەمبار بکات بە داوێنپیسی بەردەوام. ئەنجامدانی ئەوە بانگهێشتی دەستی سزادانی ئەو دەکات (عیبرانییەکان ١٢:٦). منداڵێکی ڕاستەقینەی خودا ناتوانێت لە هیچ گوناهێکی بە ئەنقەست و بەردەوامدا بەردەوام بێت (١ یۆحەننا ٣:٩).
ئایا دەتوانین پەیوەندی بە ئارەزووی کەسانی ترەوە بکەین یان نا، کێشەکە نییە؛ بەڵکو نیگەرانی ئێمە ئەوەیە کە چی لەبارەی ئارەزووی نەگونجاوی خۆمانەوە دەکەین. مەسیحییەکان نابێت ئەوە قبوڵ بکەن کە خودا ڕەتی دەکاتەوە. بەڵکو، دەبێت ئارەزووەکانیان لەگەڵ ویستی خودادا بگونجێنن بۆ ئەوەی بەرەکەتەکانی ئەو بەدەست بهێنن (ڕۆما ٦:١١-١٣، ١٢:١-٢). ئەو بەرەکەت نادات بەوەی کە لە دەرەوەی ویستی ئەوە – ئەنجامدانی ئەوە گوناه قبوڵ دەکات و ئەو ناتوانێت ئەوە بکات.
بۆ ئەوانەی هەستی هاوڕەگەزبازی و ئارەزوویان هەیە، ملکەچبوون بە ویستی خودا لەوانەیە نەیانباتە ناو هاوسەرگیرییەکی ڕێزدار بۆ مەسیح، بەڵام بە دڵنیاییەوە چاکە و ئاشتی ئەو دابین دەکات. گوێڕایەڵیکردن لەلایەن باوەڕدارێکەوە، بەتایبەتی لە شتە سەختەکاندا، ڕێگەیەکی پراکتیکییە بۆ ئەوەی بە گەورەمان عیسا بڵێت کە خۆشی دەوێت (یۆحەننا ١٤:١٥).
کتێبی پیرۆز دەبێت ڕێنمایی کارلێککردنمان لەگەڵ کەسانی تریشدا بکات. باوەڕداران ناتوانن هاوبەشی لەگەڵ کەسێکدا بکەن کە بانگەشەی ئەوە دەکات مەسیحییە و خەریکی داوێنپیسییە (١ کۆرنسۆس ٥:١١). هەبوونی هەستێک کە لەگەڵ ویستی خودادا ناگونجێت، بەپێی کتێبی پیرۆز کارلێککردنمان لەگەڵ یەکتردا سنووردار ناکات. بەڵام، وشەی خودا باوەڕداران قەدەغە دەکات لە هاوڕێیەتی لەگەڵ ئەوانەی کە ناوی مەسیح دەهێنن و هێشتا خەریکی گوناهی بە ئەنقەستن یان ئەوانەی کە بە ئاشکرا پەرەی پێدەدەن (ڕۆما ١٦:١٧؛ ٢ تەسەلۆنیکی ٣:٦،١٤).
مەسیح گوناهبارانی خۆشدەوێت، بەڵام ڕقی لە گوناهەکانیانە و ئێمەش دەبێت وا بین. داوێنپیسی ڕەفتارێکی ئاساییە بۆ ئەوانەی لە گوناهدا مردوون (گالاتییەکان ٥:١٩). هەر بۆیە، پۆڵس هانی باوەڕداران دەدات کە بە دڵسۆزی لەگەڵ ونبوواندا کارلێک بکەن (بەبێ ئەنجامدانی گوناهەکانیان) بۆ ئەوەی سەرەتا ببینن، پاشان پەیامی مزگێنی ببیستن و بە هیوایەتی ڕزگار ببن (١ کۆرنسۆس ٥:٩-١٠). قسەکردن بە دڵسۆزی لەگەڵ داوێنپیسەکان دەربارەی خۆشەویستی مەسیح «تاوانی ڕق لێبوونەوە» نییە، بەڵکو سووکایەتیکردن یان بچووککردنەوەی ئەو ڕۆحانەی کە مەسیح خوێنی بۆ ڕژاند و مرد، تاوانە.
بە کورتی، باوەڕداران دەبێت «هاوبەشی لەگەڵ کارە بێبەرهەمەکانی تاریکیدا نەکەن، بەڵکو ڕەخنەیان لێبگرن» (ئەفەسۆس ٥:١١). بێدەنگی گوناه قبوڵ دەکات. ئەگەر وشەی خودا ڕەفتارێک مەحکوم بکات، دەبێت لەگەڵ خودادا بین و بە پەیوەندی خێزانی یان لۆژیکی هاوسۆزی کاریگەر نەبین – کە ئەمە تاکتیکێکی بەردەوامی شەیتانە. کتێبی پیرۆز ڕوونە لە مەحکومکردنی کردارە سێکسییە داوێنپیسەکان و هەروەها لە سنووردارکردنی پەیوەندی باوەڕدار لەگەڵ ئەوانەی کە بانگەشەی ئەوە دەکەن مەسیحین بەڵام خەریکی ئەو گوناهانەن. بەڵام، ئەم سنووردارکردنە بۆ داوێنپیسەکان ناگرێتەوە کە ناوی مەسیحیان نییە. باوەڕداران دەبێت بە لێهاتوویی لەگەڵیاندا قسە بکەن دەربارەی خۆشەویستی گەورەمان عیسای مەسیح.
بۆ چاکەی مرۆڤ
دانایی خەمبارە بۆ ئەو پیاوانەی کە هەموو ئامۆژگارییەکانی پشتگوێ دەخەن و هیچ پەیوەندییەکیان بە ڕەخنە بنیاتنەرەکانییەوە نییە. ئەوەی کە ڕەتکردنەوەی سەرکێشی مرۆڤ هێندە ناژیرانە دەکات ئەوەیە کە فەرمان و ئاگادارکردنەوەکانی خودا بۆ چاکەی مرۆڤن، نەک بۆ خودا. ئەمە لە چیرۆکێکدا نیشان دراوە کە جارێک قەشەیەک گێڕایەوە. منداڵێکی بچووک بە زەبری هێز بەناو پەرژینی ئاسنیندا تێپەڕی کە بینەرانی لە قەفەزی شێرەکان بە دووری شەش پێ دەهێشتەوە لە باخچەی ئاژەڵانی واشنتۆن. کاتێک باپیرەی فەرمانی پێکرد بێتە دەرەوە، بە گاڵتەجاڕی پاشەکشەی کرد. شێرێکی چاوەڕوانگرتوو گرتی، ڕایکێشا ناو قەفەزەکە و بە دڕندەیی کوشتی.
بەپێی قەشەکە وانەکە ئەوەیە: خودا فەرمان و بنەماکانی پێداوین کە بۆ چاکەی خۆمانن؛ خودا هەرگیز فەرمانێکمان پێنادات چونکە خۆسەرە یان چونکە نایەوێت چێژ وەربگرین. ئەو دەڵێت، «هیچ خودایەکی ترت نەبێت لەپێش مندا،» نەک چونکە حەسودی بە پێگە و مافەکانی خۆی دەبات، بەڵکو چونکە دەزانێت کە ئەگەر هەر شتێک، هەر شتێک لەپێش ئەو دابنێین، ئەوا زیانمان پێدەگەیەنێت. ئەگەر بنەمای پشت ئەم ڕاستییە تێبگەین، دەتوانین ئەوەش تێبگەین بۆچی خودا ڕاستمان دەکاتەوە و سزامان دەدات. «ئەوەی گەورەمان خۆشی دەوێت، سزای دەدات» (عیبرانییەکان ١٢:٦). ئەو نایەوێت بگەڕێینەوە ناو شێرێک، چونکە شێرێک هەیە، شەیتان، بەدوای ئەوەدا دەگەڕێت کێ بخوات (١ پەترۆس ٥:٨). — ویلیام ماکدۆناڵد، لێکدانەوەی کتێبی پیرۆزی باوەڕدار (گۆڕدراو)
