بیرخستنەوەی حەوانەوەی هەتاهەتایی خودا
ڕۆژی حەوانەوە
دروستکردنی مرۆڤ لوتکەی دروستکردن نییە. دروستکردن بەرەو شتێک زیاتر لە خۆی دەڕوات – بەرەو ڕۆژی حەوانەوە. مەبەستی دروستکردن لە خودی خۆیدا نییە، بەڵکو مەبەست لێی شکۆدارکردنی خودایە. لوتکەی دروستکردن لە پرۆسەی دروستکردندا نییە. کۆتاییەکەی کە دروستکردن بەرەو ئەوێ دەڕوات، ڕۆژی حەوانەوەیە کە تێیدا دروستکراوەکان چێژ لە خودا وەردەگرن.
دوای ئەوەی بۆ ماوەی شەش ڕۆژ سەرقاڵی «کاری دروستکردن» بوو، خودا لە «هەموو کارەکانی» حەوایەوە (پەیدابوون 2:1-2 NIV). ئەمە ئەوە دەردەخات کە خودا بەڕاستی سەروەرە – نەک تەنها توانای دروستکردنی هەیە، بەڵکو توانای دروستنەکردنیشی هەیە. ئەو دروست دەکات چونکە ئەو هەڵیبژاردووە، نەک چونکە ناچارە.
گێڕانەوەی دروستکردنەکە پێشبینی ناوەڕۆکی ئینجیل دەکات. خودا هەموو کارەکە لە دروستکردنی ئێمەدا دەکات؛ بەڵام ئێمە تەنها لە کاتی خۆیدا دروستکراوین بۆ ئەوەی چێژ لە حەوانەوە وەربگرین. خودا هەموو هەفتەکە کار دەکات پێش ئەوەی ڕۆژێکی پشووی هەبێت؛ بەڵام هەفتەی ئێمە بە حەوانەوە دەست پێدەکات. کاری ئێمە لە چوارچێوەی ئەوەدایە کە پێشتر لە کاری خودادا حەواینەتەوە.
پەیمانی کۆن
مەسیحییەکان مەیلیان هەیە بۆچوونێکی نزمیان لەسەر یاسا و ڕێساکانی جوولەکەکان سەبارەت بە پاراستنی شەممە هەبێت، چونکە شەممە خاڵی سەرەکی ناکۆکی بوو لە نێوان فەریسییەکان و عیسا، و ئەمەش کاریگەری لەسەر بڕیارمان سەبارەت بە شەممە خۆی هەبووە. ئێمە لەبیرمان دەچێت کە عیسا شەممەی مەحکوم نەکرد، تەنها یاساکانی کە مەبەستەکەیان شاردبووەوە. بەڵام ئەگەر فێرکاری ڕابینییەکان سەبارەت بە شەممە پشتگوێ بخەین و سەرنج بخەینە سەر نووسینە پیرۆزەکان خۆیان، دەتوانین مەبەستەکانی خودا بۆ ڕۆژی حەوانەوە ببینین.
ڕۆژێک بۆ پەرستن:
پەیمانی کۆن بە پەرستن چی دەگەیاند؟ ئایا تەنها ڕێوڕەسمێک بوو، فەرمیبوونێک، و حەوانەوەی شەممە تەنها بێکارییەکی ناچارکراو بوو؟ زەبوور 92 نیشان دەدات کە شەممە بریتی بوو لە: کاتێکی خۆشی؛ کاتێک بۆ سوپاسکردنی خودا؛ کاتێک بۆ چێژوەرگرتن لە کاری دەستەکانی، نەک پشت بە کاری دەستەکانی خۆیان ببەستن؛ کاتێک بۆ بیرکردنەوە لە پلانی خودا، نەک دانانی پلانەکانی خۆیان؛ کاتێک بۆ ڕاگەیاندنی ڕاستودروستی خودا، و بیرخستنەوەی خۆیان کە هیچ بەردێکی تر نەبوو بۆ ئەوەی ژیانیان لەسەر بنیات بنێن.
ڕۆژێک بۆ لاساییکردنەوەی خودا:
خودا لە ڕۆژی حەوتەمدا حەوایەوە. ئەوانەی بە وێنەی خودا دروستکرابوون، دەبوو وەک ئەو بکەن. ڕۆژی حەوتەم بیرخستنەوەیەک بوو بۆ ئەوەی زۆر سەرقاڵی شتەکانی ئەم جیهانە نەبن و نموونەی ئاسمانی خۆیان لەبیر نەکەن (دەرچوون 20: 8-11).
نیشانەی نیعمەتی خودا:
تێبینی ئەوە بکە کە سوودی حەوانەوەکە بۆ بیانییەکان و ئاژەڵەکانیش درێژ دەبێتەوە. ئەم بیانییانە بە پێویست متمانەیان بە خودا نەبوو، و ئاژەڵەکانیش تەنانەت چەمکەکەیان تێنەدەگەیشت. بەڵام دەبوو ئەوانیش چێژ لە سوودی پەیمانی خودا وەربگرن. نیعمەتی خودا بۆ هەمووان درێژ دەبووەوە، تەنانەت ئەوانەش کە شایستەی نەبوون.
گەڕاندنەوە، لێخۆشبوون و ئازادکردن:
هەموو ساڵی حەوتەم ساڵی حەوانەوە بوو بۆ زەوی و هەموو ساڵی پەنجایەم ساڵی یۆبیلی بوو کاتێک کۆیلەکان ئازاد دەکران (لێڤییەکان 25). ئەوانەی بانگکرابوون بۆ ژیان بە وێنەی خودا، دەبوو وەک خودا لێبوردە و ئازادکەر بن (دانیشتن 15:1-2،12،15).
بەڵام بڕگەکانی ئازادکردنەکە زیاتر ڕۆیشتن. ئەم بڕگانە سوودێکی زۆریان بۆ تاکەکان هەبوو؛ بەڵام چی لە جووتیارێک کە دەبوو زەوییەکەی بفرۆشێت بۆ دانەوەی قەرزەکانی؟ لە کۆمەڵگەیەکی کشتوکاڵیدا، کاتێک زەوییەکەت لەدەست دەدا، خێزانەکەت بۆ هەتاهەتایە بێ زەوی دەبوون، نەوە لە دوای نەوە.
زەوییەکە نوێنەرایەتی حەوانەوەی خودای دەکرد. هیچ کەسێک نابێت بە تەواوی لە حەوانەوەکە داببڕێت (لێڤییەکان 25:8-28). گرنگ نییە چەند هەژار، چەند قەرزدار، چەند کۆیلە، چەند بێبەش؛ هەموو گەلی خودا دەیانتوانی چاوەڕێی گەڕاندنەوەیەکی تەواو و کامڵ بۆ مافی لەدایکبوونیان لە نێو براکانیاندا بکەن.
جێبەجێکردنی بەڵێنەکان:
یەشوع بە ئیسرائیلییەکانی نیشتەجێبووی ڕۆژهەڵاتی ئوردون گوت، «یەزدانی خوداتان حەوانەوەتان پێدەدات، و ئەم زەوییەتان پێدەدات» (یەشوع 1:13). ئەم ئایەتە حەوانەوە بە بەڵێنەکانی دراو بە ئیبراهیم دەبەستێتەوە.
نیشانەی ئەندامێتی:
پەیمان لەگەڵ خودا تەنها بابەتێکی خوداپەرستی تاکەکەسی نەبوو، بەڵکو ڕاگەیاندنێک بوو بۆ ئەوەی بەشێک بێت لە گەلی خودا: «هەر کەسێک لە ڕۆژی شەممەدا کار بکات، لە گەلەکەی دادەبڕێت» (دەرچوون 31:14).
یاساکە بە گشتی، و شەممە بە تایبەتی، پەیوەندییەکانی نێوان بەهێزەکان و پشت بەستووەکانی کۆمەڵگەی ڕێکدەخست. فەرمانەکە خۆی پێداگری دەکرد کە کۆیلەیەک، تەنانەت گایەکیش، دەبێت پشووی پێبدرێت. مافەکانی بەهێزەکان بە مافەکانی پشت بەستووەکان سنووردار کرابوون، نەک بە پێچەوانەوە.
نیشانەی تەواوی پەیمانەکە:
سەیری هەموو لایەنە جیاوازەکانی پەیمانەکە بکەن کە بە شێوەیەک یان شێوەیەکی تر، بە چەمکی حەوانەوەی شەممە بەسترابوونەوە! خودا خۆی شەممەی وەک نیشانەی پەیمانەکە بە گشتی ڕوون کردەوە. پاراستنی شەممە بریتی بوو لە پاراستنی پەیمانەکە؛ پشتگوێخستنی شەممە بریتی بوو لە پشتگوێخستنی پەیمانەکە کە شەممە نیشانەی بوو (دەرچوون 31:13-17). هەروەها ئاسانە ببینین بۆچی عیسا ئەو هەموو تووڕەییەی وروژاند کاتێک یاساکانی فەریسییەکانی فڕێدا، کە بۆ «پاراستنی» شەممە لە سەرپێچی ناخوازی دروستکرابوون.
ئارەزووی خودا:
خودا سیۆنی بۆ حەوانەوەی خۆی هەڵبژاردبوو (زەبوور 132:13-14). بەداخەوە، ئیسرائیل ڕاستودروست نەبوو، و خودا نەیدەتوانی ناڕاستودروستی قبوڵ بکات. تا کاتێک گەلی خودا ناڕاستودروست بوون، نەدەتوانن بچنە ناو حەوانەوەی خودا. بەڵام تا کاتێک خودا خودایان بوو، وازیان لێ نەدەهێنا. بەم شێوەیە خودا بە کەمتر لە ئیسرائیلییەکان لە بیاباندا سەرگەردان دادەنرا؛ خودا لە بابلدا لە کەمتر لە گەلەکەی خۆی لە دەربەدەردا بوو. خودا کەمتر لە گەلەکەی خۆی ئارەزووی حەوانەوەی نەدەکرد – ئەم خودایە کە لەگەڵ گەلەکەی خۆی بۆ خاتری ڕاستودروستی دەناڵێنێت.
ئیشایا پێشبینی کرد کە ئیسرائیلییەک دێت کە ڕاستودروست دەبێت، کە خودا دەتوانێت لەسەری حەواوە (ئیشایا 11:2-12). ڕابینییەکان ئەم دەقە و دەقەکانی تریان بەکارهێنا بۆ فێرکردن کە کاتێک خودا حەوانەوەی خۆی دەدۆزێتەوە، بە دادپەروەری خۆیەوە ناچار دەبێت حەوانەوە بە گەلەکەی خۆی بدات. ئەمە یەکێک بوو لە هۆکارەکانی یاسا وردەکانی فێرکارییەکانیان؛ ئەوان هەوڵیان دەدا حەوانەوەی خودا بە ڕاستودروستی خۆیان بهێننە پێشەوە.
پەیمانی نوێ
با سەیری ئەوە بکەین کە چۆن پەیمانی نوێ ئەم خاڵەی کۆتایی وەردەگرێت: خودا ئارەزووی ئیسرائیلێک دەکات کە بتوانێت تێیدا حەواوە. مەتتا ئەو ئینجیلەیە کە زۆرترین گرنگی بە نیشاندانی عیسا وەک جێبەجێکردنی پێشبینییەکان دەدات. خوێنەرانی ئەو فێرکاری ڕابینییەکانیان دەزانی. لێرەدا ئەو باس لەوە دەکات کە ڕۆحی خودا لەسەر عیسا حەوایەوە، و خودا دڵخۆش بوو (مەتتا 3:16-17). یەک ئیسرائیلی ڕاستودروست، مەسیح، هاتبوو! بێگومان حەوانەوەکە لە ڕێگادایە! هەموو واتای ئەو وشەیە لە سەرانسەری مێژوودا ئێستا نزیکە لە جێبەجێبوون! با بگەڕێینەوە سەر خاڵەکانی پێشوو و ببینین چۆن عیسا هەموو ئەمانە دەکات.
نیشانەی تەواوی پەیمانەکە:
عیسا زۆر شتی گوت کە سەرکردە جوولەکەکانی شۆک کرد، وەک، «کۆتەکەی من بخەنە سەر خۆتان، و حەوانەوە بۆ ڕۆحەکانتان دەدۆزنەوە» (مەتتا 11:29). جوولەکەیەکی خوداپەرست باسی «کۆتەکی یاسا»ی دەکرد، بە واتای ئەو کارەی خودا بۆیانی دانابوو. ئەنجومەنی ئۆرشەلیمیش ئاماژەی بە پێداویستییە جوولەکەییەکان دەکرد وەک «کۆتەکێک» (کردارەکان 15:10). کەواتە لێرەدا عیسا دەیگوت، «خۆتان بخەنە ژێر من، نەک یاساکە، و من ئەو حەوانەوەیەتان پێدەدەم کە یاساکە بەڵێنی دابوو.»
بە واتایەکی تر، هاتن بۆ لای عیسا بریتییە لە چوونە ناو پەیمانێکی نوێ – عیسا پەیمانی نوێیە. دەستبەجێ دوای گوتنی ئەمە (مەتتا 11:29)، قوتابییەکانی عیسا لە ڕۆژی شەممەدا گەنمایان لێکردەوە، و حەوانەوەی شەممەی پەیمانی کۆنیان خستە ژێر پرسیارەوە. جیاوازییەکە بە ئەنقەستە: کام کۆتەک خۆت بۆی تەرخان دەکەیت، کام حەوانەوە دەگەڕێیت؟ پۆڵس ئاماژەی بەم بەراوردە کرد کاتێک نووسی، «با هیچ کەسێک لەسەر خواردن، خواردنەوە، یان شەممەکان حوکمتان نەدات، کە سێبەری شتەکانی داهاتوون، بەڵام بنچینەکە مەسیحە» (کۆلۆسییەکان 2:16-17).
نیشانەی ئەندامێتی:
کەواتە ئەگەر عیسا هەموو ئەو شتانەی کە پەیمانی کۆن بەڵێنی دابوو لە خۆیدا کۆبکاتەوە، کێ گەلی نوێی خودایە؟ لە مەسیحدا، مەسیحییەکان دەبنە گەلی نوێی خودا (1 پەترۆس 2:10). پۆڵس دەڵێت «ئێوە جەستەی مەسیحن، و بە تاکەکەسی ئەندامی ئەون» (1 کۆرنسۆس 12:27). ئەگەر لە مەسیحدا نەبیت، هیچ هیوایەکت نییە بۆ تامی حەوانەوەی خودا.
جێبەجێکردنی بەڵێنەکان:
بەڵام چی لە بەڵێنەکانی خودا کە بە گەلی پەیمانی کۆنی خۆی دابوو؟ ئایا پشتی لێیان کرد؟ پۆڵس گوتی، «ئەو بەڵێنەی کە بە باوکان درا، خودا ئەمەی بۆ ئێمە، منداڵەکانیان، جێبەجێ کردووە، بەوەی کە عیسای هەستاندووە» (کردارەکان 13:32-33). بەڵێنی مەسیح لە عیسادا جێبەجێ کرا، و لە ڕێگەی ئەوەوە هەموو بەڵێنەکانی خودا جێبەجێ دەکرێن.
گەڕاندنەوە، لێخۆشبوون و ئازادکردن:
یەکەم ڕاگەیاندنی گشتی عیسا لە کەنیسەی ناسرەدا بریتی بوو لە «ڕاگەیاندنی ئازادی بۆ دیلەکان، ڕاگەیاندنی ساڵی پەسەندکراوی یەزدان» (لۆقا 4:18-19). «ساڵی پەسەندکراو» واتای ساڵی یۆبیلی هەڵگرتبوو، کە بە واتای ئازادکردنی کۆیلەکان، لێخۆشبوون لە قەرز، و گەڕاندنەوەی زەوی مافی لەدایکبوون دەهات. عیسا خەڵک لە کۆیلایەتی گوناه ئازاد دەکات.
نیشانەی نیعمەتی خودا:
یۆحەننا نووسی، «یاساکە لە ڕێگەی موساوە درا؛ بەڵام نیعمەت و ڕاستی لە ڕێگەی عیسای مەسیحەوە هات» (یۆحەننا 1:17). پەیمانی کۆن پڕ بوو لە نیعمەتی خودا، لە سەرەتاوە تا کۆتایی. بەڵام ئەو نیعمەتەی کە لە ڕێگەی عیساوە دێت ئەوەندە گەورەترە کە بە بەراوردکردن پەیمانی کۆن بەتاڵ دەردەکەوێت.
ڕۆژێک بۆ لاساییکردنەوەی خودا:
دوای شوشتنی پێی قوتابییەکان، عیسا گوتی، «من نموونەیەکم پێداون، بۆ ئەوەی ئێوەش وەک من بۆ ئێوەم کرد، بکەن» (یۆحەننا 13:15). پۆڵس بە ئەفەسۆسییەکان دەڵێت کە دەبێت «لاساییکەرەوەی خودا» بن، کە دیاری دەدات بە گەلەکەی بۆ ئەوەی ئێمە، جەستەی مەسیح، بگەینە «پێوانەی تەواوی پڕبوونەوەی مەسیح» (ئەفەسۆسییەکان 5:1؛ 4:13).
بەڵام لێرەدا جیاوازییەکی گەورە هەیە. لە کاتێکدا لە پەیمانی کۆندا دەبوو لاسایی خودا بکەینەوە لە حەوانەوەدا، لە پەیمانی نوێدا دەبێت لاسایی کاری داهێنەرانە و بەزەییدار خودا بکەینەوە، کاتێک لە کاری بەزەییدار خودا حەواوەینەوە کە ئێمە دەکاتە دروستکراوێکی نوێ. کەواتە حەوانەوە یەکەم هەنگاوە لە لاساییکردنەوەیەکی ڕاستەقینەی خودا؛ کاتێک لە ئەودا حەواینەوە، هەنگاوی دووەم ئەوەیە کە وەک ئەو بین. ئەو نموونەی ئێمەیە، کە دەڵێت، «کوڕ ناتوانێت هیچ شتێک لە خۆیەوە بکات؛ بەڵام ئەوەی کە باوک دەکات، کوڕیش بە هەمان شێوە دەیکات» (یۆحەننا 5:19).
ڕۆژێک بۆ پەرستن:
و بازنەکە دادەخەین – دەگەڕێینەوە سەر پەرستن. ڕۆژی حەوانەوە هێشتا ڕۆژێکە بۆ پەرستن. بەڵام ئێستا چۆن دەپەرستین؟ بۆ داود، پەرستن کاتێکی خۆشی بوو. هێشتا بۆ ئێمەش وایە. کاتێک بۆ سوپاسکردنی خودا بۆ خۆشەویستی، چاکەی، بەزەییەکەی. چۆن نەتوانین لەگەڵ داوددا لەمەدا بەشدار بین؟ ئێمە لە عیسادا زۆر باشتر دەیبینین وەک لەوەی داود بتوانێت بیری لێ بکاتەوە!
بۆ ئێمە کاتێکە بۆ چێژوەرگرتن لە کاری دەستەکانی خودا لە دابینکردنی پێداویستییەکانمان، نەک کارکردن بە دەستەکانی خۆمان بۆ بەدەستهێنانی ئەوەی پێویستمانە. ئێستا باشتر دەبینین، کە کاری عیسا هەموو شتێکی بۆ بەدەست هێناوین، لە کاتێکدا کاری خۆمان ناتوانێت هیچ شتێکی بەهای هەتاهەتایی بۆ بەدەست بهێنێت!
بۆ ئێمە کاتێکە بۆ بیرکردنەوە لە پلانەکانی خودا، نەک دانانی پلانەکانی خۆمان. و پلانەکانی خودا چەند گەورەترن وەک لە عیسادا بۆمان ئاشکرا کراون. کاتێک بۆ ڕاگەیاندنی ڕاستودروستی خودا؛ و ئەمە چەند باشتر لە عیسادا نیشان دراوە وەک لە هەر شتێک لە سەردەمی داوددا!
لایەنەکانی تری حەوانەوە
نیشانەی خاوەندارێتی خودا:
ئیسرائیلییەکان لە ساڵی یۆبیلیدا بیرهێنرانەوە کە ئەوان کرێچی خودا بوون لەسەر زەوی، لە کاتێکدا باوەڕداران لەلایەن پۆڵسەوە بیرهێنراونەتەوە کە بە نرخێکی بەرز کڕدراون – لە خاچی گۆلگۆتادا دراوە (لێڤییەکان 25:23؛ 1 کۆرنسۆس 6:20).
نیشانەی ڕزگاربوون:
لە ڕۆژی شەممەدا ئیسرائیلییەکان نەک تەنها دەبوو حەوانەوەی خودا لە دروستکردندا بیر بهێننەوە، بەڵکو ئەوەش کە ئەو لە کۆیلایەتی میسر ڕزگاری کردن. بە هەمان شێوە، خودا بەڵێنی داوە کە دروستکراوەکان لە خراپبوون ڕزگار بکات (دانیشتن 5:14-15؛ ڕۆما 8:19-21).
نیشانەی هیوای ئێمە:
ئیسرائیلییەکان بەڵێنی میراتیان پێدرابوو، لە کاتێکدا یەزدان بەڵێنی حەوانەوە دەدات بەوانەی کە لە پێناوی ئەودا دەناڵێنن (دانیشتن 12:9؛ 2 تەسەلۆنیکی 1:7).
نیشاندانی متمانە:
خودا ڕێوشوێنی تایبەتی بۆ ئیسرائیلییەکان دانا کە بە بیاباندا گەشت دەکەن بە دابینکردنی ماننای پێشوەختە بەس بۆ ئەوەی لە ڕۆژی شەممەدا پێویستیان بە کۆکردنەوە نەبێت. و ئەوان نەدەبوو لە ڕۆژی شەممەدا لە وەرزی کێڵان یان لە کاتی دروێنەدا کار بکەن. بە باوەڕداران بەڵێن دراوە، «ئایا ئەویش ... بە نیعمەتەوە هەموو شتێکمان پێ نادات؟» (دەرچوون 16:18-24؛ 34:21؛ ڕۆما 8:32). بۆ ئێمە ئەمە نیشاندانێکە کە ئێمە کۆیلە نین، بەڵکو ڕزگارکراوین. منداڵانی ئیسرائیل لە کۆیلایەتی ڕزگار کران، لە کاتێکدا باوەڕداران وەک کوڕان لە خێزانی خودادا وەرگیراون (دانیشتن 5:15؛ ڕۆما 8:15).
حەوانەوەی تۆ
سەیری 13 لایەنی ڕۆژی حەوانەوەمان کرد لە کتێبی پیرۆزدا. لە دروستکردنەوە خودا حەوانەوەی پێشکەش بە مرۆڤایەتی کردووە. حەوانەوەیەکی هەتاهەتایی هەیە بۆ گەلی خودا – (عیبرانییەکان 4:1-11). ڕۆژێکی حەوانەوەیە کە هەرگیز کۆتایی نایەت.
ئایا تۆ لەسەر ئەو حەوانەوەیە دڵسۆز بوویت یان بێباک، وەک منداڵانی ئیسرائیل، کە لە بیاباندا مردن؟ بەختەوەرانە، بانگهێشتەکە هێشتا کراوەیە.
