ڕەواکراو بە مەسیح لە زەبورەکاندا دەستنیشانکراوەکە
پێشەکی بۆ مەسیح: دەستنیشانکراوەکە
لە زەبورەکاندا بە مەسیح ئاشنا دەبین وەک دەستنیشانکراوی خودا (زەبوری 2:2 ESV)، کە خودا پێی دەڵێت «پاشای من» (ئایەتی 6). هەر کاتێک «پاشا» لە زەبورەکاندا باس دەکرێت، باس لە خاوەنی تەختی ئیسرائیل دەکات، بەزۆری پاشا داود. بەڵام، کاتێک «پاشا» پێی دەگوترێت «دەستنیشانکراو» زەبورنووسەکە دەتوانێت پێشبینی دەربارەی مەسیح (مەسیح)یش بکات. زەبوری 2 پێشبینییەکە سەبارەت بەو ڕۆژە کۆتاییانەی سەردەمی تەنگانە کاتێک مەسیح وەک پاشای پاشاکان دادەنرێت: «پاشای خۆمم لەسەر سییۆن، گردی پیرۆزی خۆم دەستنیشان کردووە» (ئایەتی 6، JND). لە ئایەتەکانی 7-9، مەسیح، وەک کوڕ، میراتی بەڵێندراوی خودای ڕاگەیاند.
زەبوری 89 بە وردی باس لەو پەیمانە دەکات کە یەهۆڤا لە 2 ساموێل 7:4-17دا لەگەڵ داود بەستوویەتی. ئایەتەکانی 3-4 سوێندەکە دووبارە دەکەنەوە کە شانشینی مەسیح بۆ هەمیشە دادەمەزرێت، واتە، تا کۆتایی کات بەردەوام دەبێت. پەیمانی داودی لە ئایەتەکانی 19-37دا پشتڕاست دەکرێتەوە. دەخوێنینەوە: «داود، خزمەتکارەکەم، دۆزییەوە؛ بە ڕۆنی پیرۆزی خۆم دەستنیشانم کردووە... و دەیکەم بە نۆبەرە، بەرزترین پاشای زەوی... و پەیمانەکەم بۆ هەمیشە بۆی دەپارێزم، و پەیمانەکەم بۆی جێگیر دەبێت. نەوەکەی بۆ هەمیشە و تەختەکەی وەک ڕۆژانی ئاسمانەکان دادەمەزرێنم» (ئایەتەکانی 20،27-29 ESV).
زەبوری 132:10-14 سوێندەکە دووبارە دەکاتەوە، جەخت لەسەر سەروەری یەهۆڤا [خاوەن شکۆ] دەکاتەوە. ڕۆحی پیرۆز لە ئایەتەکانی 13-14دا پێمان دەڵێت، «چونکە خاوەن شکۆ سییۆنی هەڵبژاردووە؛ ئەو بۆ شوێنی نیشتەجێبوونی خۆی ویستوویەتی: «ئەمە شوێنی پشوودانی منە بۆ هەمیشە؛ لێرەدا نیشتەجێ دەبم، چونکە من ویستوومە.»»
زۆر زەبوری تر کە نە کرداری دەستنیشانکردن و نە ناوی «دەستنیشانکراو» تێدا نییە، وەک «زەبورە مەسیحییەکان» ناسراون چونکە باس لە مەسیح دەکەن هەرچەندە هەموو ئایەتەکانی هەر بەشێک بۆ ئەو بەکار نایەن. لە لۆقا 24:26-27،44-46دا ئەو فەرمووی کە زەبورەکان باس لە ئازارەکانی و هەروەها شکۆمەندییەکەی دەکەن. زەبوری 22 و 69 هەستە قووڵەکانی ئەو وەسف دەکەن کاتێک ئەو مامەڵەی خراپ و نادادپەروەرانەی لە پیاوانەوە چەشت و لەژێر گۆچانی خودادا بۆ گوناه ئازاری چەشت. نووسەرانی ئینجیل ئایەت و دەستەواژەیان لەم دوو زەبورە وەرگرتووە. ئەوانیش لایەنەکانی زەبورەکانی تر وەک جێبەجێکراو وەسف دەکەن. دوو لە وتەکانی مەسیح لەسەر خاچ وشەکانی داود، زەبورنووسەکە، بەکار دەهێنن. مەتتا 27:46 و مارک 15:34 زەبوری 22:1 دەگوازنەوە، کە دەڵێت:
خودای من، خودای من، بۆچی منت جێهێشتووە؟ (زەبوری 22:1)
لۆقا 23:46، «باوکە، ڕۆحم دەسپێرمە دەستەکانی تۆ!» بەشێک لە زەبوری 31:5 دەگوازێتەوە.
مەسیح لە زەبوری 2: لە لەدایکبوونییەوە تا خزمەتکردن و دانانی لەسەر تەخت لە سییۆن
زەبوری 2 بە وەسفی هێزە جیهانییەکان لە ئەرمەگەدۆن دەست پێدەکات. بەڵام لە ئایەتەکانی 7-9دا مەسیح باس لە ڕاگەیاندنی باوکی بۆ ئەو لە کاتی لەدایکبوونی دەکات: ««تۆ کوڕی منی، ئەمڕۆ منت لەدایک کردووە»» (ئایەتی 7، بەراورد بکە لەگەڵ کردارەکان 13:33). ئەم پەیوەندییە هەتاهەتاییە بەردەوامە لەسەر مەسیح وەک مرۆڤ.
لە کردارەکان 4:23-28دا قوتابییەکان زەبوری 2:1-2 بۆ ئەو شێوازە بەکار دەهێنن کە خزمەتکاری خودا لە کاتی ژیانیدا دژایەتی کرا، بەتایبەتی لە دادگاییکردنەکەی و لەسەر خاچ. هێشتا ڕاوێژەکانی خودا بۆ مەسیحەکەی جێبەجێ کران – مەسیح، بە ڕزگارکردن، مافی ئەوەی هەیە دەسەڵاتی شانشینەکە وەربگرێت (بڕوانە بینین 5:7). بەڵێ، خودا ئامادەیە مەسیحەکەی لە سییۆن دابنێتە سەر تەخت!
مەسیح لە زەبوری 16: پیاوی پشت بەستوو لە ڕێگای ژیاندا
پەترۆس لە کاتی وتارەکەیدا لە پەنتیکۆست، زەبوری 16:8-11ی هێنایەوە و ڕایگەیاند کە داود لە ڕاستیدا باس لە مەسیح دەکات (کردارەکان 2:23-32). بەڵام هەموو زەبورەکە مەسیحییە. ناوەڕۆکی ژیانی نوێژکردنی خاوەن شکۆ لە ئایەتەکانی 1-6دا ئاشکرا کراوە. ئەو بە یەک دڵ ڕێگای ژیانی وەک پیاوی پشت بەستوو گرتەبەر. پەناگەی تەواوی ئەو لە خوداکەیدا بوو کە بە تەواوی متمانەی پێی هەبوو بۆ هەموو شتێکی باش (ئایەتەکانی 1-2). لە ئایەتی چواردا مەسیح وەک ئیسرائیلی ڕاستەقینە و پیاوی خوداپەرست دەبینرێت کە خۆی بۆ خودا و گەلەکەی تەرخان کردووە (بەراورد بکە لەگەڵ دەرچوون 23:13 و زەبوری 1:1-3). ئەو خاوەن شکۆی وەک بەشی خۆی هەڵبژارد (ئایەتی 5، هەروەها بڕوانە ژمارەکان 18:20)؛ و مەسیح بە تەواوی ڕازی بوو بە بەش، یان پشک، و میراتی دیاریکراو بۆ ژیانی لەسەر زەوی (ئایەتی 6، بیر لە دووبارەبوونەوەی یاسا 10:9، 18:1-2 بکەرەوە). ڕاوێژەکەی خاوەن شکۆ زاڵ بوو بەسەر بیرکردنەوەیدا، تەنانەت لە کاتی شەویشدا (ئایەتی 7). بە بوونی خاوەن شکۆ و ویستی ئەو وەک تاکە ئامانجی ژیانی، ئەو دڵنیا بوو لە پشتیوانی و پاراستنی خودا (ئایەتەکانی 8-9). ئەو تەنانەت ڕووبەڕووی مردن و ناشتنیش بووەوە بە زانینی ئەوەی کە گیانی لە شێئۆل (یۆنانی: «هاوێس») جێناهێڵرێت و جەستەی «گەندەڵی نابینێت» (ئایەتی 10 KJV). بۆ ئەو ڕێگای ژیان بە هەستانەوەی و سەرکەوتنی بۆ دەستی ڕاستی خودا کۆتایی هات (ئایەتەکانی 10-11)! هاوێس) و جەستەی «گەندەڵی نابینێت» (ئایەتی 10 KJV). بۆ ئەو ڕێگای ژیان بە هەستانەوەی و سەرکەوتنی بۆ دەستی ڕاستی خودا کۆتایی هات (ئایەتەکانی 10-11)!
مەسیح لە زەبوری 91: ئەو پیاوەی کە خودا لە هەموو ڕێگاکانیدا پاراستی
مەسیح وەک پیاوی پشت بەستوو لە زەبوری 91یشدا دەبینرێت: «بە خاوەن شکۆ دەڵێم، «پەناگە و قەڵای من، خودای من، کە متمانەم پێیەتی»» (ئایەتی 2 ESV). ئەم زەبورە ناوازەیە لەوەدا کە هەرسێ کەسایەتی خودایی سێ خوداییەکە تێیدا قسە دەکەن. لە ئایەتی یەکەمدا ڕۆح، لە ڕێگەی زەبورنووسەکەوە، مەسیح دڵنیا دەکاتەوە لە پاراستنی خودای گشتگیر چونکە مەسیح هەمیشە لە پەیوەندییەکی نهێنی و بەردەوامدا لەگەڵیدا ژیاوە. مانای کرداری ئەم دڵنیاییە لە ئایەتەکانی 3-13دا باس کراوە کە ڕۆح بەردەوامە لە قسەکردن لەگەڵ مەسیح. متمانەی مەسیح لەلایەن خودا باوکەوە پاداشت دەکرێت بەهۆی پەیوەندی خۆشەویستی هاوبەش و هەتاهەتاییان. حەوت «من دەیکەم» لە ئایەتەکانی 14-16دا هەن کە خودا دەڵێت لەگەڵ مەسیحەکەی چی دەکات. «من لەسەر بەرزایی دادەنێم» (ئایەتی 14، KJV/JND) لە هەستانەوە و سەرکەوتنی مەسیح بۆ دەستی ڕاستی خودادا دەبینرێت (بڕوانە زەبوری 21:2-6).
مەسیح لە زەبوری 110: پاشا-کاهین
مەسیح خۆی ئایەتی 1ی هێنایەوە کاتێک وەڵامی فەریسییەکانی دایەوە بۆ پرسیارەکەی: «دەربارەی مەسیح چی بیر دەکەنەوە؟ کوڕی کێیە؟» (مەتتا 22:41-45 ESV). ئایەتی 1 پێشبینییەکە [پێشبینی] دەربارەی ئەوەی کە خاوەن شکۆ (یەهۆڤا) بە خاوەن شکۆی داود (ئەدۆنای) فەرمووی. «لە دەستی ڕاستی من دابنیشە» لەلایەن خودا باوکەوە بە مەسیح گوترا لە کاتی سەرکەوتنەکەیدا. وەک زۆرترین دەقی هێنراوە یان ئاماژەپێکراو لە پەیمانی نوێدا، بۆ هەموو پێکهاتەی بنەڕەتی فێرکاری مەسیحی [کە هەموو فێرکارییە مەسیحییەکان جگە لە کەسایەتی مەسیح خۆی دەگرێتەوە، کە لەسەر ئەو دامەزراوە کە بنەمایە] زۆر گرنگە. دەستی ڕاستی خودا شوێنی هێز، باڵادەستی، جێگیری و دڵنیاییە – شوێنی دروست بۆ ئەو کە هەردوو کوڕ و میراتگرە! لە ئایەتی 2ەوە فێر دەبین کە «تاوەکو دوژمنەکانت دەکەم بە پێخۆری پێیەکانت» واتە تاوەکو مەسیح بە ڕاستی لە سییۆن وەک پاشای پاشاکان حوکمڕانی دەکات، چونکە پێشبینییەکە بەردەوامە، «لە ناوەڕاستی دوژمنەکانتدا حوکمڕانی بکە!» (بڕوانە زەبوری 2:6،9).ئەدۆنای). «لە دەستی ڕاستی من دابنیشە» لەلایەن خودا باوکەوە بە مەسیح گوترا لە کاتی سەرکەوتنەکەیدا. وەک زۆرترین دەقی هێنراوە یان ئاماژەپێکراو لە پەیمانی نوێدا، بۆ هەموو پێکهاتەی بنەڕەتی فێرکاری مەسیحی [کە هەموو فێرکارییە مەسیحییەکان جگە لە کەسایەتی مەسیح خۆی دەگرێتەوە، کە لەسەر ئەو دامەزراوە کە بنەمایە] زۆر گرنگە. دەستی ڕاستی خودا شوێنی هێز، باڵادەستی، جێگیری و دڵنیاییە – شوێنی دروست بۆ ئەو کە هەردوو کوڕ و میراتگرە! لە ئایەتی 2ەوە فێر دەبین کە «تاوەکو دوژمنەکانت دەکەم بە پێخۆری پێیەکانت» واتە تاوەکو مەسیح بە ڕاستی لە سییۆن وەک پاشای پاشاکان حوکمڕانی دەکات، چونکە پێشبینییەکە بەردەوامە، «لە ناوەڕاستی دوژمنەکانتدا حوکمڕانی بکە!» (بڕوانە زەبوری 2:6،9).
دەبینین کە عیبرانییەکان 10:11-14 زەبوری 110:1-2 بەپێی کاری تەواوکراوی ڕزگاری مەسیح ڕوون دەکاتەوە. بۆ ئێمە شوێنی ئەو لە دەستی ڕاستی خودا چالاکیی ئێستای وەک سەرۆک کاهینەکەمان نیشان دەدات. ئەو لەوێیە «کاهینێک بۆ هەمیشە بەپێی ڕێبازی مەلکیسادق» – سوێندی زەبوری 110:4. عیبرانییەکان 1 خودایی مەسیح وەک کوڕ دەسەلمێنێت و بە سوێندی زەبوری 110:1 کۆتایی دێت (ئایەتی 13). عیبرانییەکان 5-7 مانای سوێندەکە (و کەسایەتی نهێنی مەلکیسادق) فراوان دەکات. بە تایبەتی، سەرۆک کاهینەکەمان لە سەرووی مردنەوەیە و لە ئامادەبوونی خودادا دەژی بە هێزی ژیانێکی بێ کۆتایی (هەتاهەتایی). بۆیە ئەو توانای یارمەتیدان، پشتیوانیکردن و پاراستنی هەموو باوەڕداران لە ڕێگای مەسیحییاندا هەیە. هەروەها دەبینین کە مانای ناوی مەلکیسادق و کێ بوو – پاشای ڕاستی و پاشای ئاشتی (عیبرانییەکان 7:2) – دوو تایبەتمەندی گرنگی شانشینی مەسیح لەسەر زەوی دەخاتە سەرنج. زەبوری 110:5-7 پێشبینییەکانی یەهۆڤا بە کۆتایی دەهێنێت بە خستنە ڕووی ئەو شێوازەی کە پاشا-جەنگاوەرەکە دادگاییکردنەکانی بەسەر نەتەوەکاندا جێبەجێ دەکات بۆ دامەزراندنی شانشینی هەتاهەتایی خۆی.
مەسیح لە زەبوری 8: کوڕی مرۆڤ کە دەسەڵاتی گەردوونی هەیە
زەبوری 8 بە شێوەیەکی سەرەکی ستایشی شکۆمەندی دروستکراو و شوێنی مرۆڤ (ئادەم) تێیدا دەکات: «یەهۆڤا خاوەن شکۆی ئێمە، چەند نایابە ناوی تۆ لە هەموو زەویدا!» (ئایەتەکانی 1،9 JND). بە پێچەوانەی ئایەتی 9، ئایەتی 1 بەردەوام دەبێت و بە «کە شکۆمەندی خۆت لەسەر ئاسمانەکان داناوە» کۆتایی دێت. «شکۆمەندی» دەرکەوتنی بینراوی ئامادەبوونی یەهۆڤایە کە لەلایەن مەسیحەکەیەوە لە شانشینی فیزیکی خودا لەسەر زەوی نیشان دراوە (بەراورد بکە لەگەڵ 2 پەترۆس 1:16-19). بە شێوەیەکی پێغەمبەرایەتی، زەبوری 8 پێشبینی لووتکەی ئەم دروستکراوە ئێستایە – حوکمڕانی گەردوونی مەسیح وەک کوڕی مرۆڤ. ئادەم لە بەڕێوەبردن و چاودێریکردندا شکستی هێنا، بەڵام مەسیح سەرکەوتوو دەبێت کاتێک لەسەر هەموو کارەکانی دەستی خودا دادەنرێت، واتە، هەردوو دروستکراوە زەمینی/زەوییەکان و فەلەکی/ئاسمانییەکان (بڕوانە ئەفەسۆس 1:10،22).
1 کۆرنسۆس 15:45،47 مەسیح وەک ئادەمی کۆتایی و پیاوی دووەم وەسف دەکەن و وەڵامی پرسیارە (شاراوەکە)ی زەبوری 8:4 دەدەنەوە، «کوڕی ڕاستەقینەی مرۆڤ کێیە؟» مەسیح زۆرجار نازناوی «کوڕی مرۆڤ»ی بۆ خۆی داوا دەکرد. گۆڕانکارییەکانی دەستەواژەی «تۆ هەموو شتێکت خستووەتە ژێر پێیەکانی» (زەبوری 8:6 ESV) لە سێ دەقدا بەکار دەهێنرێن بۆ پشتڕاستکردنەوەی چەند ڕاستییەکی مەسیحییەت:
- عیبرانییەکان 2:5-10 زەبوری 8:4-6 دەگوازێتەوە. کوڕی خودا بوو بە کوڕی مرۆڤ بۆ ئەوەی مردن بۆ هەمووان بچێژێت (عیبرانییەکان 2:9). لە کاتێکدا ئێستا هەموو شتێک لەژێر دەسەڵاتی ئەودا نییە، ئێمە خاوەن شکۆ لە دەستی ڕاستی خودادا دەبینین لە پۆستی سەرۆک کاهینیدا، بۆ یارمەتیدان و هاوسۆزی لەگەڵ باوەڕداران و بۆ دابینکردنی نیعمەت بۆ ژیانی ڕۆژانە.
- ئەفەسۆس 1:20-23 باس لەوە دەکات کە چۆن خودا مەسیحی هەستاندەوە و لە دەستی ڕاستی خۆی دای نا، وەک خاوەن شکۆی گەردوونی و سەرۆک دایمەزراند.
- 1 کۆرنسۆس 15:20-28 باس لە «هەستانەوەی یەکەم» دەکات، لە هەستانەوەی مەسیحەوە تا کۆتایی کات و بۆ هەتاهەتایە. مەسیح گەرەنتی ئەوەیە کە هەموو کەسێک «لە مەسیحدا» بۆ ژیانی نەمری هەڵدەستێنرێتەوە (ئایەتەکانی 20-23،50-55). لە ئایەتی 26دا ئەو مامەڵە لەگەڵ گەورەترین دوژمنی مرۆڤ دەکات – مەسیح سەرکەوتووە بەسەر مردندا! گۆرانی سەرکەوتنی زەبوری 8:5-9 لە وشەکانی ئایەتەکانی 24-25دا دەنگ دەداتەوە: «هەموو حوکمڕانییەک،» «هەموو دەسەڵاتێک،» «هەموو هێزێک» و «هەموو دوژمنەکان لەژێر پێیەکانی.»
مەسیح لە زەبوری 24: پاشای شکۆمەندی
مەسیح مافی ڕەوشتی، فەرمی و کەسی هەیە بۆ داواکردنی شانشینەکە. بەڵام، لە بنەڕەتدا، ئەو مافی دروستکردن و سەروەری هەیە بۆی (ئایەتەکانی 1-2). زەوی بە هەموو پڕیی و دانیشتووانەکەیەوە بۆ ئەوە دیزاین کرابوو کە ڕەزامەندی بدات و شکۆمەندی بۆ دروستکەرەکەی بهێنێت. ئەمە بە ڕاستی لە کاتی حوکمڕانی هەزار ساڵەی مەسیحدا ڕوو دەدات کاتێک «زەوی پڕ دەبێت لە زانینی شکۆمەندی خاوەن شکۆ» (حەبەکوق 2:14؛ ئیشایا 11:9).
مەسیح لە زەبوری 102: «هەمان» کە بۆ هەمیشە دەمێنێتەوە
عیبرانییەکان 1:10-12 زەبوری 102:25-27 وەک یەکێک لە دەقە سەلمێنەرەکانی خودایی بنەڕەتی مەسیح وەک کوڕ بەکار دەهێنێت. بەڵام هەموو زەبورەکە مەسیحییە و تێگەیشتنێک دەداتە دەست نوێژەکانی خاوەن شکۆ لە گەتسیمانی. ناونیشانەکە لەگەڵ ئایەتەکانی 1-11،23 توندی خەمەکەی دەردەبڕن (لۆقا 22:44 بخوێنەرەوە). زەبوری 102:10 هۆکاری مردنی دەدات: «بەهۆی تووڕەیی و قینەی تۆوە.» نوێژەکەی لە ئایەتی 24دا پچڕاوە بە وەڵامی خێرای باوک، کە بە ئایەتی 27 بەردەوام دەبێت، بیری دەهێنێتەوە، «بەڵام تۆ هەمان شتی، و ساڵەکانت کۆتایی نایەت.» (تێبینییەکی لاوەکی لە وەرگێڕانی داربی بۆ ئایەتی 27 زیاد دەکات «هەمان شت» ناوی خودایە بە مانای «ئەوەی کە هەیە، کە ناگۆڕێت.») و ئایەتەکانی 12-22 ڕایدەگەیەنن کە لە ڕێگەی ئەوەوە، کە «ئازارچەشتووەکەشە» (ناونیشان)، بەڵێنەکانی پەیوەست بە سییۆن جێبەجێ دەکرێن (بڕوانە یەرمیا 33:14-16)!
بیری کۆتایی
زۆر ڕوونە کە دەتوانین چەندین لایەنی خاوەن شکۆ و ڕزگارکەرەکەمان، عیسای مەسیح، لە سەرانسەری زەبورەکاندا بەدەست بهێنین. با نرخی ئەوە بزانین کە ئەو بە ڕاستی کێیە، چێژ لە پەیوەندیمان لەگەڵیدا ببینین و بە دڵسۆزییەوە بژین بۆ ئەو کە بوو، هەیە و هەمیشە لەسەرووی هەموو ئەوانی ترەوە دەبێت. «عیسای مەسیح هەمان شتە دوێنێ، و ئەمڕۆ، و بۆ سەردەمەکانی داهاتوو» (عیبرانییەکان 13:8 JND).
