یەکەم ئایەتی عیبرانییەکان ٢ «باوەڕ» دەناسێنێت؛ ئایەتی کۆتایی ئاماژە بە «شتێکی باشتر» دەکات، کە خودا «دابینی کردووە»، یان «پێشبینی کردووە» بۆ ئێمە، کە مەسیحین، بە بەراورد لەگەڵ پیرۆزەکانی سەردەمی پەیمانی کۆن. ئەم بەشە باشترەی کە هی ئێمەیە لە شتە بینراوەکان بۆ چاوە سروشتییەکانمان پێک نایەت، و بۆیە باوەڕ پێویستییەکی سەرەکییە بۆ ئێمە.
ئایا هەموومان تێگەیشتووین کە عیبرانییەکان ١١ چەندە بەشێکی سەرنجڕاکێشە؟ وشەی باوەڕ تەنها دوو جار لە تەواوی پەیمانی کۆندا هاتووە، و یەکەمیان نەرێنییە، چونکە موسا دەبوو گلەیی لە زۆربەی خەڵک بکات کە ئەوان «باوەڕیان نەبوو». و ئەمەش لە عیبرانییەکان ٣ و ٤ ئاماژەی پێکراوە و پشتڕاست کراوەتەوە، کە تێیدا ئاماژە بەوە کراوە کە شکستی ئیسرائیل لە بێباوەڕییانەوە سەرچاوەی گرتووە؛ ئەو وشەیەی کە پێیان گەیشتووە «تێکەڵ بە باوەڕ» نەبووە. بەڵام لە بەشی ١١، ڕۆحی خودا بۆمان ئاشکرا دەکات کە هەموو ئەوەی لەم ڕۆحە خوداپەرستانەی سەردەمی پێش مەسیحیدا گرنگ بوو، بەرهەمی باوەڕ بوو. ئەوەی کە لە سەردەمانی پێشوودا بە شێوەیەکی بەرفراوان لە ژێر ڕووکەشدا بوو، ئێستا بە ڕوونی ئاشکرا بووە.
سروشتی باوەڕ لە عیبرانییەکان ١١
ماوەیەکی زۆرە بیرمان لەوە کردووەتەوە کە ئەم بەشە لە ژێر سێ ناونیشاندا کورت بکرێتەوە؛ یەکەم لەوانە:
باوەڕ ڕزگار دەکات
قوربانییەکەی هابیل کە هێنای، ئەنجامی گومانێکی بەختەوەر نەبوو، بەڵکو بەرهەمی باوەڕ بوو، کە تێگەیشت سزای مردن لەسەر ئەو وەک گوناهبارێکە، و بۆیە خودا تەنها لەسەر بنەمای مردن دەتوانرا نزیکی بکرێتەوە. بەم شێوەیە بە ڕاستودروست دانرا، و ئەویش زانی. هەروەها، باوەڕ ئینۆخی توانی لەگەڵ خودا بڕوات، هەرچەندە بە دەوری خراپەی ترسناکدا دەورە درابوو، و لە کۆتاییدا توانی لە مردن ڕزگاری بێت بە گواستنەوە. و زیاتر، چی بوو کە نوحی توانی ساڵ دوای ساڵ بەردەوام بێت لە دروستکردنی کەشتییە گەورەکە لەسەر وشکانی؟—کە دەبێت بۆ پیاوانی سەردەمی خۆی گاڵتەجاڕانە دەربکەوتبێت. باوەڕ بوو، باوەڕی وابوو کە خودا ئەوە دەکات کە وتبووی دەیکات. ئەنجامەکەی ڕزگاری بوو کاتێک جیهانی پێش لافاو (جیهانی پێش لافاو) وێران کرا.
بەڵێ، باوەڕە کە ڕزگار دەکات.
باوەڕ دەبینێت
بەڵام پاشان دەچینە سەر ئیبراهیم، و ناوەڕاستی بەشەکە پێمان نیشان دەدات کە
باوەڕ دەبینێت، تێگەیشتنێکی ڕۆحی دەدات لە شتەکان کە لە دەرەوەی بینینی سروشتیی ئێمەن. ئیبراهیم لە ئوری کلدانییەکان ڕۆیشت، هەرچەندە شارێکی بچووک نەبوو—وەک هەڵکۆڵینە مۆدێرنەکان سەلماندوویانە—بۆ ئەوەی بچێتە ناو نەزانراو. باوەڕەکەی توانی وای لێبکات شارێک ببینێت (وێنەیەکی دەروونی دروست بکات) کە بناغەکانی لەلایەن خودا خۆیەوە دانرابوون. و بەم شێوەیە بەناو باوکسالارییەکاندا دەڕۆین تا دەگەینە موسا، کاتێک پیاوێک دەدۆزینەوە، کە «بەردەوام بوو، وەک ئەوەی ئەو ببینێت، کە نەبینراوە». بۆیە بە ڕوونی باوەڕە کە دەبینێت.
باوەڕ ئازار دەچێژێت
پاشان لە بەشی کۆتایی بەشەکەدا بۆمان دەردەکەوێت کە
باوەڕ ئازار دەچێژێت. ئەو کەسەی خاوەنیەتی، بە هێزی خۆڕاگری بەخشراوە. بەڕاستی دەتوانین بڵێین باوەڕ هەرگیز بەو شێوەیە گەشاوە نییە وەک کاتێک ڕووبەڕووی هێزی نەرێنی دەبێتەوە. موسا «زیاتر ئازارچەشتنی لەگەڵ گەلی خودا» هەڵبژارد، نەک «چێژوەرگرتن لە خۆشییەکانی گوناه بۆ ماوەیەک». و لیستێکی درێژ لەوانە دێت کە لە وزەی باوەڕدا چەوساندنەوە و ئازاریان چەشت. بەم شێوەیە خودا پێمان ڕادەگەیەنێت کە تەنانەت لەم ڕۆژگارە سەرەتاییانەشدا، کاتێک ئەوەی ئاشکرا دەبوو زۆرجار پەیوەندی بە شتە بینراو، بیستراو و بەرجەستەکانەوە هەبوو، ئەوەی بۆ مرۆڤ زۆر گرنگ بوو باوەڕ بوو. بە هەمان شێوە، بەڵکو زیاتریش، ئەمڕۆ بۆ ئێمە وایە، بەو پێیەی شتە «باشترەکە»، کە دەبێت بزانین و چێژی لێوەرگرین، لە دەرەوەی تواناکانی سروشتیی ئێمەیە.
شتە «باشترەکان» کە بۆ ئێمە دابین کراون
کەواتە ئێمە شتێکی باشترمان هەیە. با سەرنج بدەین چۆن ئەم وشەیە، باشتر، دەردەکەوێت، کاتێک سەیری نامەکە دەکەین. سەرەتا، لە عیبرانییەکان ١:٤دا هەیە. کوڕەکە، کە دروستکەر بوو، بووبووە ئاشکراکەر و ڕزگارکەر، و ڕاگەیەندراوە کە «زۆر باشترە لە فریشتەکان». ئێستا یاساکە بە «ڕێکخستنی فریشتەکان» درا، وەک ستێفان لە وتاری کۆتایی خۆیدا وتی، کە لە کرداری نێردراوان ٧دا تۆمار کراوە، و ئەمەش لە نامەکەماندا ئاماژەی پێکراوە، کاتێک دەگەینە عیبرانییەکان ٢:٢. بۆیە ئەم یەکەم جیاوازییە گەورەیە لە نامەکەدا. یاساکە هەندێک ئاشکراکردنی بیر و هۆشی خودای گەیاند، و لە ڕێگەی فریشتەکانەوە پێیان گەیشت. ئاشکراکردنی تەواوی خودا، کە لە بنەمای شتە باشترەکەدایە کە پێمان گەیشتووە، لە کوڕەکەدا دەدۆزرێتەوە، کە زۆر لەسەرەوە و باشترە لە هەموو فریشتەکان. وشەی «باشتر» بە ڕاستی دووبارە نایەتەوە تا دەگەینە عیبرانییەکان ٧، بەڵام لەوێ سێ جار دێت. لە یەکەم حاڵەتدا پەیوەندی بە جۆرێکەوە هەیە. کاهینییەتی مەسیح «بەپێی ڕێبازی مەلکیسادقە»، و هەتاهەتاییە. ئێستا مەلکیسادق ئیبراهیمی پیرۆز کرد، کە کاهینییەتی هارونی لێوە هات، و ئەو کەسەی پیرۆز دەکات باشترە لەو کەسەی پیرۆز دەکرێت. کاهینییەتی مەسیح هەتاهەتاییە، و زۆر لەسەرەوەی هارون و خێزانەکەی بوونی هەیە، کە لە ژێر یاسادا دامەزراوە.
پاشان، وەک ئایەتەکانی ١٨ و ١٩ بیرمان دەهێننەوە، یاساکە هیچ شتێکی تەواو نەکرد، و بۆیە فەرمانەکەی پێشوو لابرا، و هیوایەکی باشتر هێنرایە کایەوە. ئێستا بۆچی شتە باشترەکە وەک هیوا باس دەکرێت؟ وەڵامەکەمان ئەوە دەبێت کە، وەک لە عیبرانییەکان ٣:١دا هاتووە، بانگەوازەکەمان «بانگەوازێکی ئاسمانییە»، کە بە تەواوی بەدی نایەت تاوەکو ئاسمان خۆی پێی نەگات. بۆیە توخمێکی گەورەی هیوا دەچێتە ناو بانگەوازی مەسیحییەوە، و خاسیەتێکی هەیە کە لە هەر هیوایەک کە پەیوەندی بە بانگەوازی ئیسرائیلەوە هەبێت تێدەپەڕێت. بەڵام هەرچەندە ئەمە وایە، کاریگەریی ئێستای ئەوەیە کە ئێمە نزیکمان بکاتەوە لە خودا. پێش ئەوەی مەسیح بێت و کاری ڕزگارکەری خۆی ئەنجام بدات، ڕێگەی چوونە ناو پیرۆزترین شوێن ئاشکرا نەکرابوو. ئێستا ئاشکرا کراوە، و ئێمە بوێریی گەیشتنمان بە خودا هەیە، وەک لە عیبرانییەکان ١دا هاتووە.
ئایەتی ٢٢ ئەمە ئاشکرا دەکات، چونکە «پەیمانێکی» نوێ دامەزراوە، و لەم پەیمانەدا گەورە عیسا «کەفیل»ە. ئەگەر لەم خاڵەدا خوێنەر بگەڕێتەوە سەر پەیدابوون ٤٣، و بە تایبەتی سەرنج بداتە ئایەتی ٩، هێزی «کەفیل» ڕوون دەبێتەوە. پەیمانی نوێ ڕاگەیاندنێکی نیعمەتی خودایە؛ و وەک ئەوە وایە کە گەورەکەمان وتبێتی، «ئەگەر نەتوانێت نەمر و هەتاهەتایی بێت، با من تاوانەکەی بۆ هەتاهەتایە هەڵبگرم.»
بەردەوام دەبێت چونکە «پەیمانی هەتاهەتاییە»، وەک عیبرانییەکان ١٣ دەڵێت؛ و چەندە باشترە لە پەیمانی کۆنی سینا بە ڕوونی دیارە. ئەمە پشتڕاست دەکرێتەوە کاتێک دەگەینە عیبرانییەکان ٨:٦، کە تێیدا بەڵێنەکانی پەیوەست بەوە باس دەکرێن. هیوای پەیوەست بەم بەڵێنانەمان تازە ئاماژە پێدا.
ئەگەر ئێستا بڕۆینە سەر عیبرانییەکان ٩:٢٣، ئەوا ئەو ڕاگەیاندنەمان دەست دەکەوێت کە شتە ئاسمانییەکان خۆیان بە قوربانیی باشتر پاک دەکرێنەوە لەوانەی کە لە ژێر یاسادا پێشکەش کراون بۆ پاککردنەوەی نموونەکانی ئەو شتە ئاسمانییانە. وشەکە لێرەدا بە کۆیە—> «قوربانیی باشتر»، چونکە، بە بڕوای ئێمە، خوێنەری عیبرانی دەگەڕێنرێتەوە بۆ لێڤییەکان ١-٥، کە تێیدا قوربانییە جۆراوجۆرەکان فەرمانیان پێکرابوو، کە هەموویان ئاماژەی نموونەییان بۆ مەسیح هەبوو. تەواوی ڕێگاکەی لە شکۆمەندییەوە بە قوربانیی بەردەوام دیاری کرابوو، کە گەیشتە لووتکە لە یەک قوربانیی گەورەی کەفارەتکردنی خاچدا، کە باقی عیبرانییەکان ٩ باسی دەکات. لێرەدا بەڕاستی یەک قوربانیی بەهای بێسنوور هەبوو، کە زۆر لە هەر قوربانییەکی پێشووتر ناسراو گەشاوەترە.
بەشی سەرەتایی عیبرانییەکان ١٠ ئەم بابەتە بەردەوام دەکات، و پێمان نیشان دەدات کە گوناه بە قوربانیی مەسیح لابراوە، باوەڕدار ئەمڕۆ بوێریی گەیشتنی بە «پیرۆزترین شوێن» هەیە—هەمان ئامادەبوونی خودا خۆی. و لە ئایەتەکانی دواتری ئەو بەشەدا فێر دەبین کە لە ئەنجامدا ئێمە خاوەنی «ماددە»ین، کە سروشتێکی «هەتاهەتایی» هەیە، کە «باشترە» لە هەر شتێک کە بە ئیسرائیل لە ژێر یاسادا بەڵێنی پێدرابوو. ئەگەر گوێڕایەڵ بوونایە، ئەوا لە خێزانەکانیان و هەموو موڵک و ماڵی زەمینیدا گەشەیان دەکرد و زۆر دەبوون. مەسیحیی عیبرانی ماددەیەکی هەبوو کە لە دەرەوەی شتە زەمینییەکان بوو، بەپێی ئەو ڕاستییەی کە ئەوان، و ئێمەش، «بەشداربووی بانگەوازی ئاسمانی»ین، وەک عیبرانییەکان ٣:١ دەڵێت.
تێگەیشتن لەمە بوو کە ئەم باوەڕدارە عیبرانییە سەرەتاییانەی توانی «بە خۆشییەوە تاڵانکردنی» «کەل و پەلەکانیان» قبوڵ بکەن. شتێکی گەورە دەبوو ئەگەر، کاتێک هەندێک لە ماڵەکانیان لەلایەن قەرەباڵغییەکی دژبەرەوە تێک دەشکێنران، ئەوان بە دەستبەرداربوون و نەرمی لەگەڵ زیانەکەدا ڕووبەڕوو ببوونایەتەوە، بەڵام ئەوان بە ڕاستی بە خۆشییەوە ڕووبەڕووی بوونەوە. ئەمە یارمەتیدەر بوو بۆ جەختکردنەوە لە مێشکیاندا لەسەر ئەو ڕاستییە شکۆمەندەی کە بەشی ڕاستەقینەی ئەوان لە دەرەوەی زەوی و لە ئاسماندا بوو، زۆر لە دەرەوەی هێزی هەموو نەیارەکانیان.
و چی بوو کە بەشی ئاسمانیی ئەوانی بەو شێوەیە ڕاستەقینە کرد بۆیان؟ وەڵامی ئەمە بێگومان لە یەکەم ئایەتی عیبرانییەکان ١١دا دەدۆزرێتەوە، کە لە وەرگێڕانی نوێی داربیدا دەڵێت، «ئێستا باوەڕ بریتییە لە بەدیهێنانی شتە هیواخوازراوەکان، دڵنیایی لە شتە نەبینراوەکان.» ماددە باشتر و بەردەوامەکە بە باوەڕ بۆ مەسیحیی عیبرانی سەرەتایی بەدی هات.
تەواو بەم شێوەیەشە بۆ ئێمە ئەمڕۆ. ئێمە، کە مەسیحیی ئینگلیزی زمانین، وەک پیاوانێک دەچین کە لەناو دارستانێک لە شتە خۆش و سەرنجڕاکێشەکاندا دەڕۆین. کەمێکمان کە دەتوانین بگەڕێینەوە بۆ شەست یان حەفتا ساڵ، دەتوانین تێبگەین چەندە پێشکەوتنێکی گەورە لە داهێنانە مرۆییە خۆش و بەسوودەکاندا هەبووە. لە ئێستادا پارە زۆرە و هەموو جۆرە داهێنان و ئامێرێک زۆرە؛ زۆرجار بەسوود و هەمیشە زۆر سەرنجڕاکێش، و بۆیە داوای سەرنجی ئێمە دەکەن. «کەل و پەلە» مۆدێرنەکانمان لە سروشتی خۆیاندا زۆر سەرنجڕاکێشن، و لە ئێستادا هیچ «تاڵانکردنێک»یان نییە لەلایەن نەیارە چالاکەکانەوە. بەڵام چی دەربارەی ئەو ماددە نەبینراو، بەڵام باشتر و بەردەوامەی کە هی ئێمەیە لە ئاسماندا؟ ئایا باوەڕ لەگەڵماندا چالاکە، بۆ ئەوەی ماددە نەبینراو، ئاسمانییەکە بە ڕاستی بیر و هۆشمان پڕ بکات و ژیانمان کۆنترۆڵ بکات؟
«شتێکی باشتر»، کەواتە بە بەراورد لەگەڵ ئەوەی بۆ پیرۆزە شایستەکانی سەردەمی پێش مەسیحی ئاشکرا کرابوو، بۆ ئێمە دابین کراوە، و زانینی ئەوە، کە بە باوەڕ وەرگیراوە، دەبێت ژیانمان کۆنترۆڵ بکات. بەڵام هەموومان پێکەوە دەبرێینە ناو چێژوەرگرتنی تەواوی بەشەکانمان. ئەوان «تەواو ناکرێن» بەبێ ئێمە، و دەتوانین زیاد بکەین، نە ئێمەش بەبێ ئەوان؛ چونکە هەموومان پێکەوە دەگەینە تەواوێتی کۆتایی، لە ڕۆژی زیندووبوونەوە و شکۆمەندیدا، کاتێک گەورە عیسا دووبارە دێتەوە."
