پێناسەی باوەڕ
«ئێستا باوەڕ بریتییە لە بنەمای ئەو شتانەی کە هیوایان پێدەبرێت، بەڵگەی ئەو شتانەی کە نابینرێن.» —عیبرانییەکان 11:1
ئەگەر بڕیار بێت باسی بابەتی باوەڕ بکرێت، گرنگە بناغەیەکی متمانەپێکراو دابنرێت. چۆن دەتوانین ڕوون بکەینەوە باوەڕ چییە؟ بەشی پێشوو ئاماژەی بە «دڵنیایی تەواوی باوەڕ» (10:22) کرد و هەروەها قسەیەکی پەیمانی کۆنی هێنایەوە کە «ڕاستودروست بە باوەڕ دەژی» (ئایەتی 38). بە ڕوونی دیارە کە باوەڕ نابێتە هۆی پاشەکشەی ڕۆح، چونکە خودا «هیچ خۆشییەکی» (ئایەتی 38) لەو ڕۆحەدا نابینێت کە بە ئەنقەست پاشەکشە دەکات. بۆیە، باوەڕ لە شتەکانی خودادا بەرەو پێشەوەمان دەبات – بەڵام باوەڕ چییە؟
ئایەتی سەرەتای عیبرانییەکان 11 وەڵامێک بۆ ئەو پرسیارە دەداتەوە. وشەی «باوەڕ» بە واتای «دڵنیایی پتەو» دێت و بۆیە تایبەتمەندییەک وەسف ناکات کە ناڕوون یان نادیار بێت. «بنەمای ئەو شتانەی کە هیوایان پێدەبرێت» بە واتای ئەوە دێت کە باوەڕ بنەما یان ڕاستی بەوە دەدات کە هیوای پێدەخوازین. بەڵگە، سەلماندن یان دڵنیایی بەوە دەدات کە لە بینینمان شاراوەیە.
یەکەم خوێنەرانی ئەم نامەیە بەهایان بەوە دەدا کە دەیانتوانی بیبینن و ئاشنا بوون بە ڕێوڕەسمە شکۆدار و ئاڵۆزەکانی پەرستگا. وادیار بوو کە داواکردنی گۆڕینەوەی ئەوەی کە دەتوانرا ببینرێت بەوەی کە نادیار بوو، هەڵە بوو. دەتوانین بیری لێ بکەینەوە کە دەیانگوت: «ئێمە بەڵگەمان دەوێت دەربارەی ژیانی باوەڕ. چی بەڕاستی وای لێدەکات ئەوەندە گرنگ بێت؟» نووسەری ئەم نامەیە، لەژێر ڕێنمایی ڕۆحی پیرۆزدا، واتای باوەڕی دامەزراند و نموونەی لە کتێبی پیرۆزی پەیمانی کۆنی خۆیانەوە هێنایەوە بۆ دڵنیاکردنیان لەو خاڵەی کە باسی دەکرد.
لێکدەرەوەی کتێبی پیرۆز ف.ب. هۆڵ (1874-1964) نووسیویەتی: «باوەڕ تەلەسکۆپێکە کە ڕاستییە نادیارەکان کە خودا باسیان دەکات، دەهێنێتە بەر دیدمان.» ئەو وشانە هەردوو کورت و یارمەتیدەرن. خودا باسی «ڕاستییە نادیارەکان»مان بۆ دەکات – باسی ئەو ڕاستییانەی کە لە دیدی مرۆڤایەتیمان شاراوە دەمێننەوە. بە پیاسەکردنی باوەڕ، ئەم ڕاستییانە دەهێنرێنە بەر دیدمان بۆ ئەوەی بتوانین تێیان بگەین.
نیشاندانی باوەڕ
«بەڵام بەبێ باوەڕ مەحاڵە دڵی ئەو خۆش بکەیت: چونکە ئەوەی دێتە لای خودا دەبێت باوەڕی بەوە هەبێت کە ئەو هەیە، و ئەوەی کە ئەو پاداشتکەری ئەوانەیە کە بە پەرۆشەوە بەدوایدا دەگەڕێن.» —عیبرانییەکان 11:6
پێشتر ئاماژەمان بەوە کردووە کە هەرچەندە باوەڕ پەیوەندی بەوەوە هەیە کە «نابینرێت»، بەڵام باوەڕ نادیار نییە. دەبێت بوونی خۆی نیشان بدات. چۆن دەتوانرێت ئەمە بکرێت؟ وەڵامەکە لە ئایەتی دووەمی گرنگدا دەدۆزرێتەوە. هەرچەندە خودا هیچ خۆشییەک لەوانەدا نابینێت کە پاشەکشە دەکەن، بەڵام ئەو خۆشی لە باوەڕدا دەبینێت. لە ڕاستیدا، بەبێ باوەڕ بە تەواوی مەحاڵە دڵی ئەو خۆش بکەیت. زۆر کەس وا گومان دەکەن کە بە ئایینداربوون و دڵسۆزبوون بە جۆرێک دەکرێت ڕەزامەندی خودا بەدەست بهێنرێت. وشەی «مەحاڵ» لەم ئایەتەدا ئەو بیرۆکەیە بە تەواوی ڕەت دەکاتەوە. تاکە ڕێگا بۆ دڵخۆشکردنی ئەو بە پیاسەکردنی باوەڕە.
بەشەکەی تری ئایەتەکە ڕووناکیی زیاتر دەدات. یەکەم، دەبێت باوەڕمان بە بوونی خودای نادیار هەبێت: «دەبێت باوەڕمان بەوە هەبێت کە ئەو هەیە.» دووەم، دەبێت قسەکەی قبووڵ بکەین. ئەو خۆی وەک «پاداشتکەری ئەوانە ناساندووە کە بە پەرۆشەوە بەدوایدا دەگەڕێن.» یەرمیا 29:13 بە شێوەیەکی قایم دەڵێت: «و ئێوە بەدوامدا دەگەڕێن، و دەمدۆزنەوە، کاتێک بە هەموو دڵتانەوە بەدوامدا دەگەڕێن.» ئەوەی بەدوای خودادا دەگەڕێت هەرگیز نائومێد نابێت. تێبینی بکەن، ئەم ئایەتە ئاراستەی گاڵتەجاڕەکان نەکراوە کە نیوەدڵ یان ناڕاستگۆن. ئەوانەی کە لە گەڕانیان بۆ خودا ڕاستگۆن دەیدۆزنەوە ، چونکە ئەو گەرەنتی دەکات کە خۆی بۆ ئەوان ئاشکرا بکات.
عیبرانییەکان 11:6 زۆرجار لە پێشکەشکردنی پەیامی ئینجیلدا بەکاردەهێنرێت بۆ نیشاندانی پێویستیی باوەڕ. لە شوێنێکی تردا دەخوێنینەوە: «چونکە بە نیعمەت ڕزگار کراون لە ڕێگەی باوەڕەوە» (ئەفەسۆس 2:8). باوەڕەکەمان بە سادەیی و لەگەڵ ئەوەشدا بە دڵسۆزییەوە نیشان دەدرێت بە متمانەکردن بە گەورە عیسای مەسیح. ئەوانەی کە ڕزگارییەکە وەردەگرن کە خودا بە خۆڕایی پێشکەشی دەکات «دڵی ئەو خۆش دەکەن.»
دیاریکردنی باوەڕ
«ئەمانە... دڵنیا بوون لێیان، و لە باوەشیان گرتن، و دانیان بەوەدا نا کە نامۆ و ڕێبوارن لەسەر زەوی.» —عیبرانییەکان 11:13
دیاریکردن تایبەتمەندییەکە کە دەتوانرێت بۆ هەموو پاڵەوانەکانی باوەڕ بەکاربهێنرێت. کاتێک ئیبراهیم بانگ کرا بۆ چوونە دەرەوە بۆ شوێنێک کە دواتر وەک میرات وەری بگرێت، «گوێڕایەڵی کرد» (ئایەتی 8). بە سادەیی، «چووە دەرەوە» لە وەڵامی بانگەوازی خودا (ئایەتی 8) چونکە ئەو «بەدوای شارێکدا دەگەڕا... کە خودا بنیاتنەر و دروستکەرەکەیەتی» (ئایەتی 10). هەرچەندە گێڕانەوەی ژیانی لە سەرەتادا ئەوە دەردەخات کە ئەو پرسیاری دەکرد لە کاتێکەوە بۆ کاتێکی تر، بەڵام گفتوگۆی باوەڕەکەی لە عیبرانییەکان 11 ڕوانگەیەکی جیاواز وەردەگرێت. نووسەرەکە جەختی لەوە کردەوە کە ژیانی ئیبراهیم ژیانێکی پێشڤەچوون بوو لە مەبەستەکانی خودادا.
نموونەی ئیبراهیم بە تەواوی ئەوە نیشان دەدات کە دەبێت تایبەتمەندیی هەموو گەلی خودا بێت، چونکە ئەو بەردەوام سەیری پێشەوەی دەکرد نەک سەیری دواوە. ئوری کلدانییەکان، کە لەوێوە سەرچاوەی گرتبوو، لە دوای خۆیەوە بوو (سەرەتا 11:28). ئەگەر ئەو «بیری لەو وڵاتە کردبایەوە» کە لێیەوە بانگ کرابوو، «ڕەنگە دەرفەتی گەڕانەوەی هەبووبایە» (عیبرانییەکان 11:15). بەڵام ئور چیتر سەرنجی ڕانەکێشا. ئیبراهیم «وڵاتێکی باشتر... ئاسمانییەک»ی دەویست (ئایەتی 16). دانپێدانانەکەی ئەوە بوو کە ئەو نامۆ و ڕێبوارە لەسەر زەوی (ئایەتی 13) و لێرەدا جێگەی نابێتەوە. ئەو دەچوو بۆ شوێنێکی زۆر باشتر!
دوو دەربڕینەکە کە دەربارەی ئیبراهیم بەکارهێنراون زۆر وەسفکەرن. «نامۆ» کەسێکە کە لەو شوێنەدا جێگەی نابێتەوە کە تێیدایە. ئەو لە سروشتدا جیاوازە لەوانەی کە لەنێویاندا دەژی. «ڕێبوار» کەسێکە کە بەناو خاکەکەدا گەشت دەکات. وەک نامۆکە، ئەو جێگەی نابێتەوە؛ بەڵام لە حاڵەتی ئەودا ئەو لە گەشتێکدایە بۆ شوێنێکی تر کە بەڕاستی لەوێ ماڵی دەبێت.
باوەڕداران ئەمڕۆ، وەک ئیبراهیم، نامۆ و ڕێبوارن. ئەوان لەم جیهانە گوناهبارەدا جێگەیان نابێتەوە و ناتوانن لێرەدا هەست بە ماڵ بکەن. ئەوان کەسانێکن کە هەمان دیاریکردنی جێگیر خاوەندارێتی دەکەن. وەک باوکسالارەکان، ئەوان بەدوای ماڵێکدا دەگەڕێن لە دەرەوەی ئەم جیهانە. ئەوان بە پەرۆشەوە سەیری ئەو ژیانە ناکەن کە لێی ڕزگار کراون. نەخێر، ئەوان کەسانی خاوەن مەبەستن. ئەوان دیاریکردنی ئیبراهیم بۆ دڵخۆشکردنی خودا هاوبەشن. نەک تەنها بە دڵێکی تەواوەوە بەدوای خودادا گەڕاون (یەرمیا 29:13)، بەڵکو ئێستا بەدوای وڵاتی ئاسمانی و شارەکەدا دەگەڕێن کە ماڵی هەتاهەتاییان دەبێت. ئایا ئێوە بەدوای «ئەو شتانەدا دەگەڕێن کە لە سەرەوەن» (کۆلۆسییەکان 3:1)؟
مەبەستی باوەڕ
«خودا شتێکی باشترمان بۆ دابین کردووە.» —عیبرانییەکان 11:40
ئایەتەکانی کۆتایی بەشەکە بە دڵنیاییەوە جەخت لەسەر دیاریکردنی پیرۆزانی پەیمانی کۆن دەکەنەوە. هەندێکیان «ئازار دران، ڕزگارییان قبووڵ نەکرد» (ئایەتی 35)، لە کاتێکدا «ئەوانی تر تاقیکردنەوەی گاڵتەجاڕی و لێدانە دڕندانەکانیان هەبوو» (ئایەتی 36). دڵمان دەبێت کاریگەر بێت کاتێک دەربارەی مامەڵەی دڕندانە دەخوێنینەوە کە بەسەر ئەو باوەڕدارە ڕاستودروست و لەگەڵ ئەوەشدا بێفیزانەدا هات، «کە جیهان شایستەیان نەبوو» (ئایەتی 38). بۆچی ئەوان خۆیان نەدا بە دەست فشارەوە و ڕێگایەکی ئاسانتریان بۆ خۆیان هەڵنەبژارد؟ وەڵامەکە ئەوەیە کە ئەوان سەیری مەبەستی کۆتاییان دەکرد.
ئەم باوەڕدارانی پەیمانی کۆنە هەموویان پێش هاتنی مەسیح ژیان، هەرچەندە دەربارەی هاتنی بەڵێندراوی ئەو دەیانزانی. ئیبراهیم «دڵخۆش بوو» بە بینینی ڕۆژی مەسیح (یۆحەننا 8:56)، بەڵام بینینەکەی سنووردار بوو. وەک ئێمە کە دوای گۆلگۆتا دەژین، دەتوانین زۆر زیاتر ببینین. عیبرانییەکان 12:2 ڕێنماییمان دەکات بۆ «عیسا، دەستپێکەر و تەواوکەری باوەڕەکەمان؛ کە... لە دەستە ڕاستی تەختی خودا دانیشتووە.» بە واتایەکی تر، نابێت هێڵێک لەژێر عیبرانییەکان 11:40 بکێشین و سەرنج نەدەینە سەر ئەو وشانەی کە دوای ئەوە دێن.
«شتێکی باشتر» بۆ ئێمە دابین کراوە. چوارچێوەی عیبرانییەکان ئاماژە بەوە دەکات کە ئەم «شتە باشترە» مەسیحییەتە بە هەموو بەرەکەتە ئاسمانییەکانییەوە. پەیمانی نوێ هاتنی گەورە عیسا و مردنی قوربانییەکەی بۆ گوناهباران لەسەر خاچی بۆ ئاشکرا کردووین. هەروەها ئەوی وەک هەستاوە لە مردووان و بەرزبووەوە بۆ ئاسمان ئاشکرا کردووە کە ئێستا لە دەستە ڕاستی تەختی خودا دانیشتووە وەک گەورەی بەرزکراوەمان. ڕۆژێک ئەو لەو تەختە هەڵدەستێت کە لەسەری دانیشتووە و دەگەڕێتەوە بۆ ئاسمان بۆ بانگکردنی گەلەکەی بۆ ئەوەی بۆ هەتاهەتایی لەگەڵی بن (1 تەسەلۆنیکی 4:14-17).
مەبەستی خودا ئەوەیە کە پیرۆزانی پەیمانی کۆن بەبێ ئێمە تەواو نەکرێن. ئەوان دەگەنە تەواوی – و ئێمەش دەگەین! چ پێگەیەکی ئیمتیازدارمان هەیە! دەتوانین بە ئاسانی «ماندوو و بێهێز بین لە [دڵماندا]» (عیبرانییەکان 12:3) کاتێک بەناو ئەم جیهانە گوناهبار و دوژمنکارەدا گەشت دەکەین. پێویستە پیاو و ژنی باوەڕ بین، کە سەرنجیان لەسەر ئاسمان بێت. ئیلهام دەتوانرێت لە پیرۆزانی پەیمانی کۆنەوە وەربگیرێت کە بە باوەڕەوە ڕۆیشتن و «بەرگەیان گرت، وەک ئەوەی ئەوەی کە نادیارە ببینن» (11:27). بەڵام دەتوانین بە شێوەیەکی بەهێزتر ئیلهام لە گەورەمان عیسای مەسیحەوە وەربگرین، کە باوکی خۆی شکۆدار کرد لە ڕێگەی ژیانی گوێڕایەڵیی تەواوەوە. بۆیە «با بە ئارامگرتنەوە ڕاکەین لەو پێشبڕکێیەی کە لەبەردەمماندا دانراوە، سەیری عیسا بکەین» (12:1-2) کاتێک بەرەو ماڵەوە گەشت دەکەین.
کۆلۆسییەکان 1:21-23 NKJV «و ئێوە، کە جارێک نامۆ بوون و دوژمن بوون لە مێشکتاندا بە کارە خراپەکان، بەڵام ئێستا ئەو لە جەستەی گۆشتی خۆیدا لە ڕێگەی مردنەوە ئاشتیکردوونەتەوە، بۆ ئەوەی ئێوە پیرۆز، بێگەرد، و بێ عەیب لەبەرچاوی خۆی پێشکەش بکات – ئەگەر بەڕاستی لە باوەڕدا بەردەوام بن، دامەزراو و جێگیر، و لە هیوای ئینجیلەکە دوور نەکەونەوە کە بیستووتانە، کە بۆ هەموو دروستکراوێک لەژێر ئاسماندا ڕاگەیەندرا.»
